Әлеуметтану ғылымы туралы

■ Әлеуметтану әлеуметтік.гуманитарлқ ғылымдар жүйесінде.
■ Әлеуметтану ғылымының негізгі бағыттыры.
■ XX ғасырдың әлеуметтануы.
■ Қоғам әлеуметтану жүйесінде.
■ Әлеуметтік институттар мен процестер.
«Әлеуметтану» ұғымы латын тілінің «Societas» қоғам және гректің logos – ілім, ұғым деген сөзінен шығады. Социология, яғни әлеуметтану қоғамның пайда болуының, ондағы әлеуметтік байланыс, қатынастардың, алуан түрлі әлеуметтік адам бірліктерінің , ұйым, мекемелердің, институттардың, құбылыстардың, процестердің дамуының жалпы заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Әлеуметтану ұғымын ХIХ ғасырдың ортасында атақты француз әлеуметтанушысы О.Конт енгізді. Оның алғашқы мазмұны қоғамтану болатын. Тек қана кейіннен, әлеуметтану пәнінің осы ғасыр ішінде бірнеше рет ауысуына байланысты ол өзінің дұрыс, дәл атын тапты. Ендігі жерде біз әлеуметтанудың объектісі мен пәнінің орындарын алмастырып алмауымыз керек. Бұл екі мәселе бір-бірімен тығыз байланысты болғанымен, олардың айырмашылығы бар.
1.Ж.Сәрсенова., Т. Танирбергенова. Әлеуметтану. А. 2000 жыл.
2.Р.Абсаттаров, Дакенов., Әлеуметтану. Алматы, 2004 жыл.
3. Социология. Оқулық. Алматы, 2005 жыл.
4. Қ.Ж.Рахметов., А.Н.Болатова., З.Н.Исмагамбетова., Социология. Алматы, 2005 жыл.
5. Ф.И.Шарков., Социология, 2007 жыл.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Пән: Әлеуметтану
Орындаған:Түгелжанова Марал Бектұрғанқызы
Топ: Қ - 513
Тексерген: ... ... ... ... жыл
Жоспар.
■ Әлеуметтану әлеуметтік-гуманитарлқ ғылымдар жүйесінде.
■ Әлеуметтану ғылымының негізгі бағыттыры.
■ XX ғасырдың әлеуметтануы.
... ... ... Әлеуметтік институттар мен процестер.
Әлеуметтану әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар жүйесінде және әлеуметтанудың негізгі бағыттары.
... ... ... қоғам және гректің logos - ілім, ұғым деген сөзінен шығады. Социология, яғни әлеуметтану қоғамның ... ... ... ... байланыс, қатынастардың, алуан түрлі әлеуметтік адам бірліктерінің , ұйым, мекемелердің, институттардың, құбылыстардың, процестердің дамуының жалпы заңдылықтарын зерттейтін ғылым. ... ... ХIХ ... ... ... ... әлеуметтанушысы О.Конт енгізді. Оның алғашқы мазмұны қоғамтану болатын. Тек қана ... ... ... осы ғасыр ішінде бірнеше рет ауысуына байланысты ол өзінің дұрыс, дәл атын тапты. Ендігі жерде біз әлеуметтанудың ... мен ... ... ... ... ... Бұл екі ... бір-бірімен тығыз байланысты болғанымен, олардың айырмашылығы бар.
Объект дегеніміз - бізді қоршап тұрған объективтік нақтылы өмір, ол қоғам, ... оның ... ... бірліктері (отбасы, топ, тап, әлеуметтік мекемелер, институттар, мемлекет, т.б.), тіпті адамның өзі, оның ... ... ... ... ... т.б. Бұлар зерттелетін объекті болғаннан кейін субъектіден тәуелсіз, тыс өмір ... ... адам ... ... ... практикалық мәселелерін шешу арқылы алға қойған мақсатына жету үшін пайдаланады. Осыдан әлеуметтану пәні шығады.
Әлеуметтану пәнінің байланыс, қатынастар ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Олар әрбір объектіде, құбылыста, процесте ерекше ұйымдастырылған белгілі бір әлеуметтік жүйе ретінде болады. Ал, әлеуметтану пәнінің қалыптасуы объектінің ... мен ... ... ... ... мақсаты мен сипатына, оның ғылыми білімінің деңгейіне және өз ... ... ... - ... байланысты. Зерттеу пәні әр уақытта зерттеу объектісін қажет етеді, бірақ, оған ... ... тең ... ... бір ғана ... ... ... алуан түрлі мәселелерін шешу үшін зерттелуі мүмкін. Осыған орай әлеуметтанудың пәні зерттелетін объектінің ... ... ... ... ... басты міндеті - әлеуметтік жүйелерді типологизациялау (яғни, ортақ белгілеріне қарай жіктеу, топтау), әрбір ... ... ... мен ... ... ... ... - бұл заңдылықтардың әрбір әлеуметтік жүйесін басқару, оның тәртібін реттеу, оның іс - ... ... ету ... ... ... ... ... әлеуметтілік - әлеуметтік байланыс пен қатынастарды ұйымдастырудың негізгі бастамасы ретінде болса, ал, әлеуметтік заңдылықтар ... мәні мен ... ... ... ... есептеледі.
дегеніміз, нақтылы қоғамдағы қоғамдық қатынастардың жиынтығы. Бұл ... ... жеке ... мен ... ... бір ... белгілі бір кеңістікте, уақытта іс - әрекетінде атқарған қызметтерінде байқалады.
Қандай да бір қоғамдық қатынастардың ... әр ... ... өзара қарым-қатынасынан және қоғамға қатынасынан көрінеді. Сондықтан ... ... ... ... жағы ... ... ... ұғынғаным бойынша әлеуметтану тек қана қоғамның әлеуеті мен ондағы адамдардың қарым - қатынасын ғана зерттеп қоймайды, ол ... ... сол ... ... ... ... ... ат салысатын қазіргі таңдағы негізгі ғылым. Алайда біз осы ... ... ... мен ... ... ... ... керек. Себебі обьект дегеніміз - қазіргі өтіп жатқан нақтылы өмір. Ал әлеуметтану пәні ... ... ... бір ... ... болатын ғылыми теориялық ұғымдар жиынтығы. Осыған мысал келтіре кетсем: Әлеуметтанудың обьектісі ретінде өзіміздің өмір сүріп жатқан қоғамымызды алуымызға әбден ... ал дәл ... мен ... алып ... ... атындағы Семей мемлекеттік университетіндегі қауымдастық осы қоғамның ажырамас кішкентай болса да бөлігі.
Қорыта айтқанда, әлеуметтік - әр түрлі жеке тұлғалардың ... ... ... ... нәтижесі. Бұл олардың бір - бірімен байланыс - ... ... ... Ал, олардың қоғамдық құрылымындағы алатын орны, атқаратын рөлі және әр түрлі жағдайлары бір - ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы әруақытта оның категориялары арқылы жүзеге асырылады. Категориялар өмірдің нақтылы шындығын, ... ... ... ... жақтарды, ондағы қатынастар мен байланыстарды бейнелейді. Олар осы ... ... ... қайталанатын, маңызды түрлерін және құбылыстар мен процестердің өзара іс - қимылын көрсетеді. Бұл категориялар бір - ... ... ... ... ... олар ешуақытта бір - бірінен бөлек, ... ... ... ... мен ... бес ... заңы тұжырымдалған:
* Әлеуметтік құбылыстардың қатар өмір сүру заңы. Мысалы, егер құбылысы болса, ол әруақытта құбылысын қажет етеді.
* ... ... даму ... ... заң. Мысалы, өндіргіш күштердің өзгеруі өндірістік қатынастардың ... ... ... Әлеуметтік құбылыстардың арасындағы алуан түрлі байланыстарды, қатынастарды анықтау ... Бұл заң іс - ... ... ... деп те ... Ол әлеуметтік объектінің әрбір элементінің, бөлігінің арасындағы байланыс, қатынасын бейнелейді.
* Әлеуметтік құбылыстардың арасындағы себепті байланыстарды бейнелейтін заң. Мысалы, әлеуметтік ... ... ... ... - ол ... және жеке ... ... үйлестіру болып саналады.
* Әлеуметтік құбылыстардың арасындағы байланыстардың болу ... ... ... ... ... мен ... және ... арасындағы байланыстарды, қатынастарды біліп - тануда әлеуметтану жалпы теориялық ғылыми зерттеу әдістеріне сүйенеді. ... ... ... және ... ... ең ... ... - оның өзіне ғана тән әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... әдістерінің болуында.
Әлеуметтанудың арнаулы әдістері: сұрыптау, бақылау, сұрау, құжаттарды талдау, сараптау, модель (үлгілеу), тест, т.б.
Жоғарыда көрсетілген алуан ... ... ... ... ... әлеуметтану білімнің жаңа қайнар көздерін ашып, әрбір адамның қоғамдық құбылыстар, процестер туралы танымын, білімін толықтырып отырады. Мұндай танудың, білімнің өзгеше ... түрі және ... ... ... оның ... ... ... анықтама беру үшін алдымен , деген ұғымдарға анықтама ... жөн. ... ... - ... әлеуметтік құбылыстар мен процестердің элементтері мен бөліктерінің іштей өзара орналасуын айтамыз.
Әлеуметтік білім - теория мен ... ... ... ... деңгейлері қоғамдағы құбылыстар мен процестерді терең талдап, кең қорытынды жасау арқылы анықталады. Жоғарыда көрсетілгендей әлеуметтік білімнің үш негізгі деңгейі бар:
а) ... ... ...
ә) эмпирикалық әлеуметтану;
б) орта деңгей теориялары.
Осыларға сәйкес әлеуметтік зерттеулерді теориялық және эмперикалық зерттеулер деп екіге бөледі.
Әлеуметтану да басқа ... ... ең ... ... ... атқарады. Әлеуметтану қандай да бір деңгейде болмасын, ол әруақытта жаңа білімнің, көкжиегін кеңейтіп, оның ... мен ... ... ... ... әлеуметтік даму заңдылықтарын, болашағын ашып береді. Әрине, бағытта іргелі және қолданбалы эмпириканың ... ... ... оған барынша қызмет етеді.
Әлеуметтанудың атқаратын қызметінің бір ерекшелігі мұнда тұжырым мен іс әруақытта ... ... ... ... әлеуметтік теория мен тұжырымдамалар көбіне тәжірибелік мәселелерді шешуге бағытталады. Бұл ... ... ... ... ... алдыңғы қатарға шығып, атқарылатын қызметтің басқа жаңа түрлері белгіленеді. Нақтылы әлеуметтік құбылыстар мен үрдістердің үстінен әлеуметтік бақылауды күшейтуде жаңа ақпараттардың ... зор. Ол ... ... қысым, әлеуметтік дағдарыс және катаклизмдер көбейіп кетуі мүмкін. Көптеген елдерде атқарушы мекемелер мен билік өкілдері, саяси партиялар және ... ... ... өздерінің мақсатты саясаттарын жүргізуде әлеуметтанудың барлық мүмкіншіліктерін пайдаланып отырады. Бұл тұрғыдан алғанда әлеуметтану әлеуметтік бақылау функциясын атқарады.
Әлеуметтанудың ... ... - оның ... ... мен процестердің болашақ дамуының бағытын анықтауында. Бұл жерде біз әлеуметтанудың болжайтын қызметін байқаймыз. Еліміздің жаңа,нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты болуы ... кері ... мен ... болашаққа болжам жасап отыру арқылы ғана алдын алуға болады. Мысалы, Әлеуметтану қоғамның қай ... ... ... даму ... ... қызметін атқарады. Ал, аймақтық, аудандық, тіпті еңбек ұжымдарының әлеуметтік жоспарларын жасағанда, ол нақтылы әлеуметтік зерттеуден алынған жаңа деректерді, фактілерді, ... - ... т.б. ... ... ... ... ... қарым - қатынастарды, байланыстарды одан әрі жетілдіріп, олардың сана - ... ... - ... ... ... Сөйтіп ол қоғамдық қатынастарды жетілдіріп, гуманистік функцияны да атқарады.
Әлеуметтануды басқа ғылымдармен байланыстыратын негізгі нәрсе - ол ... ... ... ... бола ... оның ... даму ... ашып тұжырымдайды. Ал, қоғамның жалпы даму заңдарына әрбір нақтылы қоғамдық және ... ... ... ... ... ... екінші түрі, ол адам туралы, оның іс - әрекетін, қызметін оқып үйренудің, оны жан - жақты ... ... ... мен ... ... қалыптастырды. Бұлар нақтылы қоғамдық және гуманистік ғылымдарда ... ... ... ғылымдармен байланысының үшінші негізгі түрі - ол нақтылы ғылымдармен ... ... ... ... ... арнайы тұжырымдық база қалыптастырады.
Мысалы, экономика ғылымымен тығыз байланыста болып, экономикалық құбылыс пен процестерге бірігіп зерттеу жүргізудің нәтижесінде әлеуметтік экономиканың арнаулы ... ... ... ғылымымен бірігіп зерттеу жүргізудің нәтижесінде - құқықтық әлеуметтану; саяси теориямен біріге отырып, ... ... ... ... ... ... әлеуметтану, тәрбие әлеуметтануы; әдебиет, тіл, көркем өнер ғылымдарымен біріге отырып, әдебиет әлеуметтануы, тіл әлеуметтануы, көркемөнер әлеуметтануы, т.б. әлеуметтанудың ... ... ... ... ХХ ... негізгі тенденциялары - эмпирикалық әлеуметтанудың дамуынан басталады.
Эмпирикалық әлеуметтану деп, нақты зерттеулер ... ... ... ... әдістер қолдану (сұрау, бақылау, тәжірибе) арқылы жаңа фактілерді жинап, талдауды , қорытындылауды айтады. Мұндай нақты ... ... ... ... ... басқа дамыған елдерде өте қызу жүргізіле бастады. Адольф-Кетле (франко-белгиялық статист), Чарльз Бут (Англия), Ульям Томас, Флорина Знанецкий (поляктар) осы ... ... ... ... ... ... шешуде американ әлеуметтанушылары Талкотт Парсонс, Роберт Мертон, Питирим Сорокин, т.б. зор еңбек сіңірді.
Талкотт Парсоностың (1902-1979ж.ж.) көп ... ... біз оның екі ... ... яғни ... ... қимыл () және құрылымды-функциональды талдау () қарастырғанымыз ... ... ... ... ... мен мәні ... Қандай да бір әлеуметтік іс-әрекет, қимылдың болуында қажетті шарттар бар. Әрекет қимыл, біріншіден, оны жүргізетін адамды, екіншіден, ... ... ... ... ... бір заң ... ... сүйенген шартты жағдайларды қажет етеді.
Т. Парсонстың ... ... ... ... ... ұйымдастыратын белгілі жүйесі, оның шартты белгілері (символдары) бар. Олар: мысалы, тіл, құндылықтар, іс-әрекеттің, ... бір ... ... сәйкес, яғни іс-әрекеттің, қоғамда қабылдаған нормаларға, ... ... ...
Эмпирикалық және теориялық әлеуметтануды біріктіру идеясын бастаған ірір әлеуметтанушы Роберт Мертон (1910ж.) болды. 1949 жылы оның атты ... ... Оның ... ... және ... ... ... басталды. Бұл тұрғыдан алғанда, Р. Мертон өзінің ойлаған ойын шындыққа айналдырғысы келді, бірақ бұл дұрыс болмады, өйткені эмпирикалық және ... ... ... ... ұзақ ... ... болды. Р. Мертон осы мақсатқа жету үшін өзінің функционалды талдау және ... ... ... ... Питирим Сорокин (1889-1968жж.) 1922-ші жылға дейін Ресейде тұрып, кейін Батыс Еуропа елдеріне эмиграцмяға кетуге мәжбүр болды. АҚШ-та қызмет ете жүріп, ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерді қамти алмағанын байқап, оны өткір сынға алды. Ол ... ... яғни ... топқа, жікке бөліну және әлеуметтік мобильдік (қозғалу, ауысу) мәселелеріне эмпирикалық зерттеу жүргізе отырып, бұларды әлеутеттік ірі ... ... ... ... ... ... байланыстырды. Одан әрі ол қоғамның жалпы өзгерісін, қозғалысын осы алуан түрлі қоғамды құратын ... ... ... ... ... тырысты. Осындай элементтердің бірі ретінде Сорокин әлеуметтік институттарды алды. Осыған орай ол ... ... оның ... ... ... ... ... мамандырылған ұйымдардың, шіркеудің, т.б. әлеуметтік мобтльдікке қандай әсерлері бар ... ...
XX ... ... ... ... ... ең алғаш Огюст Конт ашқан теориядан өзгерек,енді нақты тәжірибелік жұмыстар мен ... ... ... ... әр ... ... түрлі ғалымдар өз зерттеулерін дәлелдеп,ортаға сала бастады. Яғни дәл осы уақытта эмпирикалық әлеуметтанудың негізі қалана бастаған.
деген ұғым ... ... ... ... ... ...
Ғылыми әдебиеттерде мәнін түсіндіруге бағытталған анықтамалардың саны 150 - ден астам. Әрине, олардың бәрі бірдей деген ... мәні мен ... ... аша алмағанымен, бұл анықтамаларда ортақ сипатты белгілері бар. ... ... ... ... ... ... Огюст Конт қоғамды белгілі бір қызмет атқаратын, ынтымақтастық пен қоғамдық еңбек бөлінісіне ... жүйе деп ... келе ... ... ... таптар және мемлекет құрайды деген анықтама берді.
Француз әлеуметтанушысы Эмиль Дюркгейм қоғамды коллективтік санаға негізделген, жеке ... ... ... ... ... бар ... нақтылық деп түсіндіреді. Яғни, қоғамның тұтастығының негізі - коллективтік, жалпыға тән сана деген тұжырымды ... ... ... ... М. ... дейді.
Американдық әлеуметтанушы Парсонстың пікірінше, қоғам - адамдар ... ... - ... ... ал, ол ... - ... ... - ережелер (нормалар) мен құндылықтар болып табылады деген.
Ал, К. Маркс қоғамды адамдардың бірлесіп қызмет ... ... ... ... тарихи дамып отыратын қатынастардың жиынтығы ретінде түсіндіреді. Қоғам - әлеуметтік жүйе. Ал, әлеуметтік жүйе деп, негізгі элементтері адамдар арасындағы өзара ... мен ... - ... ... ықпалдасудан тұратын күрделі тұтастықты айтамыз.
Әлеуметтік жүйедегі элементтердің (адамдардың) ... ... бір ... ... ... ... ... жүйе элементтердің координациясы мен субординациясынан тұрады.
Координация - ... ... ... ... ... ... белгілі бір келісім. Яғни, қоғам мүшелері бір - ... ... ... өмір ... ... ... - ... жүйедегі элементтердің тең емес, әркелкі маңызынан туындайтын билеу және тәуелді болу қатынастары. Бұл - ... ... бар ... сөз. Ал, ... қалыптасып, дамуында биліктің маңызды орын алатындығы баршамызға мәлім.
Қоғамның құрылымы өте күрделі. ... ... ... ... ішкі ... оның ... жиынтығы мен олардың арасындағы сан алуан байланыстар.
Әлеуметтік құрылымның ... ... а) ... ... ... ... - қатынаста болатын индивидтер немесе адамдар жатады; ә) қоғам мүшелерінің бірігуі, топтасуы негізінде пайда болып, дамып ... ... ... және б) сол ... ... ... бір функцияларды атқаратын әлеуметтік институттар жатады.
Әлеуметтік қоғамдастықтар деп, белгілі бір ортақ белгілері бар, яғни мүдделері, құндылық бағдарлары, атқаратын ... іс - ... ... ... ... ... қоғам әлеуметтану жүйесінде дегенді мен былайша ұқтым, жалпы әлеуметтану ... ... - ... ұғымы. Себебі қоғам болмаса,әлеуметтану да болмайды. Қоғам - адамдардың араласуы мен ... ... ... ... ... те ... құбылыс. Алайда қазіргі таңда қоғамның өзі бай және кедей болып ақырындап болса да бөлініп келеді. Мұның алдын алу үшін ең ... ... ... қағып осындай кішігірм проблемалардың қоғам келешегіне әсер етпеуін зерделейді.
Мысалға алатын болсақ,қарапайым қазіргі көз алдымызда жүріп жатқан процесс, ... мен ... ... ... адам өз ... іздеу барысында бірнеше адамнан болса да кішігірім қоғам құралады дейміз алайда, қарап тұрсаң әншілер өз қажеттіліктерімен бірлесіп ... ... ... Және ... ... ... жатқызылады. Бірақ сол жұлдыздар қарапайым халықтың қалтасындағы қаражатпен әлеуетін көтеріп ... ... ... ... Қорыта келгенде,адамдар арасындағы байланыс арқылы құрылатын қоғам дәл сол адамдар арқылы бүлінуі де, құрылуы да ... ... - ... ... ... өмір ... ... мен реттеп отырудың тарихи қалыптасқан тұрақты формалары. Әлеуметтік институттардың көмегімен адамдар ... ... - ... белгілі бір тәртіп пен стандарттарға келтіріліп, олардың мінез - құлықтары мен іс - әрекеттері ... ... ... нәтижесінде тұтас қоғам өмірі дұрыс ұйымдастырылып, оның ... ... ... ... ... ... адамдардың қажеттіліктерінен пайда болды. Мәселен, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету қажеттілігінен полиция (милиция) институты пайда болды. Қоғамда қызмет ету ... ... ... институттардың 4 тобын атап көрсетуге болады. Олардың әрқайсысы өздерінің функцияларын атқарады:
1) Экономикалық институттар экономиканың тиімді дамуын қамтамасыз ету ... ... ... мен ұйымдастыруды жүзеге асырады.
Мәселен, меншік қатынастары жеке тұлғалардың материалдық және басқа да құндылықтарға ие болуына және олардың ... ... ... ... берсе, ақша - тауар айырбасының жалпылама эквиваленті болып табылады.
Еңбек ақы - жұмысшының ... үшін ... ақы.
2) ... ... ... ... және ... қызметтерін жүзеге асырып отырады.
3) Рухани саланың ... ... мен ... ... ... және қоғамдағы моральдық құндылықтарды қолдауға ықпал етеді;
4) Отбасы институты - ... ... ... және ... саласы. Отбасы саналы азаматтың қалыптасуында басты рөл атқарады. Отбасының берекелі де берік ... ... ... ... болуын қамтамасыз етеді.
Адамзат қоғамының пайда болуы, дамуы ұзақта ... ... ... ... ... ... ... 40 - 50 мың жылдар бұрын ... ... ... қоғамдар адамдардың қандық - туыстық ... ... ... нәтижесінде пайда болған еді. Бұл - құрылым жағынан бір тектес, яғни адамдар арасында әлі ... ... ... бола ... ... ... мүшелері негізінен табиғаттың дайын өнімдерімен күн көретін. Олар аң аулаумен, ... ... ... ... бұл ... даму сатысын деп атайды.
Келе - келе адамдардың шеберліктері артық, еңбек құралдары жетіле ... ... енді тек ... ... ... ... өнім өндіре бастады. Мал шаруашылығымен егіншілікке көшу - қоғамдық ... ... ... болуына ықпал етті. Адамдар енді көшпенділіктен отырықшылыққа көше бастады. Осылардың нәтижесінде ... басы ... өнім ... болып, қоғам мүшелерінің арасында мүлік теңсіздігінің орнауына әкелді. Ал, мұны өзі қоғамда бір - ... ... - ... ... ... ... ... болды. Осылайша қоғамның даму барысы мен құрылымындағы ... ... ... ... ... яғни мемлекетке деген қажеттілік келіп шықты.
Қоғам дамуының бұл сатысы деп жіктеуге болады. Ғылыми әдебиет беттерінде ... ... ... да ... ... Мәседен, жазба өнерінің пайда болуымен байланысты: а) жазбаға дейінгі және ә) жазбасы бар қоғам деп ... ... ... ... ... ... қоғамдағы демократиялық қатынастардың даму дәрежесіне қарай ашық және жабық қоғам; діни ұстанымдардың түрлеріне байланысты исламдық, православиелік, католиктік, т.б. қоғамдар деп те ... ... ... ... ... ... ... социолог - Т.Веблен. Ол қоғамның бірте - бірте дамуын әлеуметтік институттардың табиғи ... ... ... ... ... ... ... сыртқы өзгерістер жасайтын ынталандыруларға үйреншікті амалдардың жауап қайтаруы болып табылады. Веблен және оның ізбасарлары - ... ... ... ... ... ... - ұрпаққа жеткізетін, жағдайларға тәуелді өзгеріп және оларға бейімделу құрылымы ... ... әдет - ... ... ... ... - ... әдеттерін, ой қалпы мен өмір қалпын іске асыру ретінде анықтайды. А.Рэдклифф - Браун институт деп әлеуметтік құрылым - ... ... ... ... ... қолдауға пайдаланатын үлгіге келтірілген мінез - ... ... ... Ч.Миллс әлеуметтік институт - әлеуметтік рөлдердің белгілі жиынтықтар нысаны деп түсіндіреді. Ол институттардың орындайтын мақсаттары ... бес ... ... ... ... ... шаруашылық, отбасылық. Бұлар институционалдық тәртіпті орнатады. Неміс социологы А. Гелен ... ... ... ... адамдардың әрекеттерін белгілі арнаға бағыттаушы деп түсіндіреді. ... ... ... ... - нақты әлеуметтік талаптарды немесе міндеттерді қанағаттандыруға бағытталған мәдени бөлшектердің жүйесі. Ол ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды орындаудың мәдени заңдастырылған амалы болып табылады. Жекелік институтқа әлеуметтік әрекеттердің оқшауланған кешенін, мысалы, юристік ... ... ... некені, ұйымдық жағынан қалыптастырылған дінді жатқызады. Дж.Бернард пен Л.Томпсон әлеуметтік институтты мінез - құлық мөлшерлері мен ... ... ... ұғындырады. Олар әлеуметтік институттың мына бөлшектерін көрсетті:
* Институттың анық қызметтеріне жататын міндеттері мен ... ... - ... ... мен ... Рәміздік нышандары;
* Тәжірибелік белгілері;
* Ауызша және жазбаша дәстүрлері.
Сонымен жануарлар әлемінде қоршаған ортаға түйсік, сақтану сезімі арқылы бейімделіп тіршілік ... ... ... ... ... жылдар бойы даму барысында әлсірей берген. Адам жоғалтқан табиғи түйсіктерінің орнына ... ... бойы кез ... ... ... ... ... пайдаланған. Бірақ әлеуметтік институттар жеке адамдардың емес, оның қауымдарының өмірлік талаптарын қанағаттандыруға арналады.
Мысалға адамдар күнделікті өмірде бала кезеңінен ... әр ... ... мен ... ... - ... ... Отбасында, кейін бала - бақшада, мектепте тәлім - ... ... ... ... ... шұғылданады немесе басқа өнерді үйрететін үйірмелерге барады. Әр ... ... ... ... ... бәрі әлеуметтік институттармен байланысты.
Әлеуметтік институттар - ... ... ... өмір ... ... мен ... отырудың тарихи қалыптасқан тұрақты формалары. Әлеуметтік институттардың көмегімен адамдар арасындағы қарым-қатынастар белгілі бір ... пен ... ... ... ... мен ... реттеліп отырады. Соның нәтижесінде тұтас қоғам өмірі дұрыс ұйымдастырылып, оның тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.
Әлеуметтік институттар қоғамның, адамдардың қажеттілігінен ... ... ... қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету қажеттілігін полиция (милиция) институты пайда болды.
Қоғамда қызмет ету ... ... ... ... 4 ... атап ... болады. Олардың әрқайсысы өздерінің функцияларын атқарады:
1) Экономикалық институттар экономиканың тиімді дамуын қамтамасыз ету ... ... ... мен ... ... ... меншік қатынастары жеке тұлғалардың материалдық және басқа да құндылықтарға ие болуына және ... ... ... айналдыруына мүмкіндік берсе, ақша - тауар айырбасының жалпылама эквиваленті болып табылады. ... ақы - ... ... үшін ... ... ... ... қоғамды билеу және басқару қызметтерін жүзеге асырып отырады.
3) Рухани саланың институттары ғылым мен білімнің, өнердің дамуына және ... ... ... ... ықпал етеді.
4) Отбасы институты - әлеуметтік жүйенің негізгі және маңызды саласы. Отбасы саналы азаматтың ... ... рөл ... ... ... де ... болуына тұтас қоғамның тұрақты болуын қамтамасыз етеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1.Ж.Сәрсенова., Т. Танирбергенова. Әлеуметтану. А. 2000 жыл.
2.Р.Абсаттаров, Дакенов., Әлеуметтану. ... 2004 ... ... ... Алматы, 2005 жыл.
4. Қ.Ж.Рахметов., А.Н.Болатова., З.Н.Исмагамбетова., Социология. ... 2005 ... ... Социология, 2007 жыл.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының орны21 бет
Әлеуметтану ғылымының негізгі тарихи даму кезеңдері.9 бет
Әлеуметтану пәні мен ғылымы6 бет
Әлеуметтану ғылымы23 бет
Әлеуметтану ғылымы жайлы23 бет
Әлеуметтану ғылымы туралы ақпарат17 бет
Әлеуметтану ғылымының даму кезеңдері20 бет
Әлеуметтану ғылымының даму тарихы23 бет
Әлеуметтану ғылымының объектісі, оның пәні және әдістері10 бет
Әлеуметтану ғылымының тарихы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь