Аяқ-киімге арналған былғары

 1.Тері топографиясы, құрылысы және химиялық құрамы
 2Аяқ.киімге арналған былғары
 3. Ер тұрмандық былғары
 4. Техникалық былғары
химиялық құрамы бойынша тері топографиялық аймақтарға бөлінеді.
Терінің негізгі аймақтары: бас, мойын терісі, жонарқа, қол терісі және табан. Жылқы терісі жылқының алдыңғы терісі және жылқының сауыр терісі болып бөлінеді.Теріні дұрыс өңдеу үшін және алынғын былғарыны бұйымдар дайындауда пайдалану үшін тері топографиясын білу қажет.
Жонарқа- тері өндірісіндегі терінің екі маңызды бөлігі, екі табаны және мойын терісінен бөлінген терінің орта тұс бөлігі.Жонарқаның төменгі шегі теріні сыпырғанда алынатын жиек.
Мойын терілері- бас пен жонарқа арасындағы алдыңғы бөлігі. Жонарқамен шектелген жері алдыңғы аяқ шап терілерін қосатын сызық бойынша өтеді.Мойын терілері өзенінің тығыздығы төмен және әртүрлі қалыңдықтағы қыртыстар болады.
Қол терісі-алдыңғы және артқы шап терілерінің ойыстарын қосып тұратын терінің шекті бүйір бөліктері. Әрбір қол терісінд екі табан болады, алдыңғы және артқы, алайда алдыңғы табаны болмауыда мүмкін. Қол терісі қалың болмайды, және өзен құрылысы борпылдақ келеді.
• Мәдиев Ө . Қ., Айтөленова Қ.Т. «Былғары және мех химиясы мен технологиясы». Алматы, «Білім».2010. 36-40 бет.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: ... ... ... ... ... ... Қ.Ә.
Тобы: ТК-421
Тексерген:Бауыржанова А.З.
Семей-2015
Жоспар:
* 1.Тері топографиясы, құрылысы және химиялық құрамы
* 2Аяқ-киімге ... ... 3. Ер ... ... 4. ... былғары
Тері топографиясы, құрылысы және химиялық құрамы
Тері топографиясы. Құрылысы және өзеннің физико-химиялық қасиеті химиялық құрамы бойынша тері топографиялық ... ... ... ... ... бас, ... терісі, жонарқа, қол терісі және табан. Жылқы терісі жылқының алдыңғы терісі және жылқының сауыр терісі болып ... ... ... үшін және ... ... бұйымдар дайындауда пайдалану үшін тері топографиясын білу қажет.
Жонарқа- тері өндірісіндегі терінің екі маңызды бөлігі, екі табаны және ... ... ... ... орта тұс ... ... шегі теріні сыпырғанда алынатын жиек.
Мойын терілері- бас пен жонарқа арасындағы алдыңғы бөлігі. Жонарқамен шектелген жері алдыңғы аяқ шап терілерін ... ... ... ... терілері өзенінің тығыздығы төмен және әртүрлі қалыңдықтағы қыртыстар болады.
Қол терісі-алдыңғы және артқы шап терілерінің ойыстарын ... ... ... ... ... ... ... қол терісінд екі табан болады, алдыңғы және артқы, алайда алдыңғы табаны болмауыда мүмкін. Қол терісі қалың ... және өзен ... ... ... ... ... ... шеткі бөлігі.Табандар терісі жұқа өзенінің құрылысы борпылдақ және ... ... бір ... ... ... ... жоғарғы жағындағы терінің алдыңғы бөлігі-өзеннің тығыздығы біршама төмен болып келеді.
Құйымшақ тұсы ... ... жері ... черпактау кезінде құйымшақ жонарқа құрамына енеді.
Тернінің сирақ терісі-табанға жақындау, ... ... ... ... ... ... терінің сирақ ттерісі алдыңғ,ы артқы табанға жақындау сирақ деп аталады
Былғары -- мал ... ... және ... ... ... ... ... материал. Одан аяқ киім, сырт киім, айыл-тұрман, галантерея, техникалық бұйымдар т.б. жасалады. Мал терісі 3 ... -- ... ... ... ... Былғары жасау үшін терінің жүні жидітіледі, шелі сылынып, ... ... ... ... ... ... өңдей отырып былғары алынады. Өзең айқыш-ұйқыштанып тығыз байланысқан коллогенді талшықтардан құралады. Теріні жүннен арылту үшін сілті (күл мен әк ... және ... ... күкіртті натрий, әк ерітіндісі бүркіледі. Бірнеше сағаттан кейін қылшық пен босаң қыртыс арнаулы машина арқылы оңай ... ... соң ... ... ... шелі ... Осыдан шыққан шикізат көн деп аталады. Көндегі сілті және басқа қосылыстар кетіріліп, әк ... ... ... ... ... ... Арнаулы машинамен ылғалдан арылтылған соң, қалыңдығы бір тегіс болу үшін былғары сүріледі де, қандай мақсатқа пайдаланатындығына және жағылатын бояу түсіне ... ... ... ... ... ... т.б. ... боялған былғарының қатпарлары жазылып, керу машинасына жіберіледі. Керіліп кептірілген ... ... ... ... және оған ... өң ... ... мақсатына қарай былғары 4 топқа бөлінеді: аяқ киімдік былғары, ер-тұрмандық былғары, сырт ... және ... ... және ... ... ... арналған былғары
Аяқ киімдік былғары қасаң және жұмсақ былғары түрінде болады. Аяқ ... ... ... жұмсақ былғары, ал табан бөлігіне (ұлтан, өкше, сірі ... т.б.) ... ... ... ... ... ірі мал терісінен жасалады, өңделмеген терінің орташа салм. 23 -- 26 кг-нан кем ... ... ... қой, ешкі және ... ... ... шошқа, жылқы терілерінен жасалады.
Аяқ-киімге арналған былғары екі топтан ... ... ... ... ... ... ... былғары.
Аяқ киімнің төмеңгі бөлігіне арналған былғары мүйізді ірі қараның,түйенің, шошқаның, су жануарларының ... мен ... ... терісінен жасалады.
Көн ұлтандық және ұлтарақтық болып бөлінеді.
Көн-ауданы жағынан алғанда тұтас және жартылай былғары,жонарқа және жартылай жонарқа түрінде ... түсі ... ... ... түрде болады.
Көн былғарысы қалыңдығына қарай 6 санатқа бөлінеді,1 ... ... ... ... ... , 5 пен 6 категория ұлтанға жарамайды. Ол ұлтарақ үшін ... ... ... ... ... ... ... табан былғарысы екіге бөлінеді:
1.Шегелеу немесе бұрандалау тәсілімен бекітілетін табан былғарысы Мұндай былғары қалың, қатты және тығыз ... ... тігу ... ... тәсілімен бекітілетін былғары.
Бұл былғарының қалыңдығы,қаттылығы және тығыздығы табан былғарысынан сәл жұқалау,орташа болуы керек.
Ұлтарақтық былғары физика-механикалық ... ... ... ... да сай ... ... киімнің үстіңгі бөлігіне арналған былғары мүйізді ірі қараның,қойдың,ешкінің,шошқаның терілерінен,сондай-ақ,жылқы терісінің алдыңғы жағынан жасалады.Ол сан рет иілу мен ... , ... мен ... ... тер, шаң, химиялық заттар мен жоғары температура әсеріне төтеп беруге тиіс.
Өте созылғыш былғарыдан жасалған аяқ киім өз формасын тез ... ... ал ... ... ... жасалған аяқ киім аяққа нашар қалыптасады әрі кигенде аяқты қажайтын ... ... ... бөлігіне арналған былғары екі түрге бөлінеді:
1.Бұрандалау және шегелеу тәсілдерімен бекітілген былғары ауыр аяқ киімдердің үстіңгі бөлшектерін ... ... юфть деп ... . Юфть аяқ ... және ... жасау үшін деп екіге бөлінеді. Ол ... ірі ... ... мен ... ... ... өңдеу арқылы алынады.
Аяқ киімге арналған юфть су өткізгіштігі өте төмен, созылмалы, илікпелі және тығыз ... ... ... ... юфть аяқ киімдікімен салыстырғанда майлы заттары аз , серпімділігі күшті , біршама жұмсақ және ... ... ... керек.
2. Жіппен тігу және желімдеу тәсілдерімен бекітілетін аяқ киімнің ... ... ... хроммен иленген былғары жатады. Олар шикізаттың түріне қарай , торпақ , тайынша , бұқа , ... ... ... ... 60дм2-ге жетпеген ешкі былғарысы шевро деп , ал қой былғарысы шеврет деп аталады. Былғарының ұстағанда ... ... ... , жақсы өңделген , майынан арылған , біркелкі боялған , бетінде ақауы жоқ , бүкіл ауданының қалыңдығы ... , ... ... және ауа мен бу өткізгіштігі жеткілікті болуы қажет.
Жалпы аяқ киімнің үстіңгі былғарысы ... және ... ... түрінде немесе (мойын терісі жоқ) және түрінде,сондай-ақ ... ... ... бөлігі түрінде шығарылады.Өңдеу тәсіліне байланысты былғары табиғи әсемделген беті бар,жұмсақ және ... ... ... ... жағы өңделген ),мақпал былғары болып жіктеледі.Ауданына қарай былғары 7 топқа бөлінеді:бірінші топқа ауданы ... ... ... ... ... ... ... бар былғары жатады.Сорты бойынша былғары 4-ке бөлінеді:
Аяқ киімдік лакталған былғары- қойдың, ешкінің, бұзаудың, құлынның терісінен жасалады.Былғарының сапасы ... ... оның ... ... ... байланысты . Лактың кемшілігі - ауа мен буды нашар өткізеді.
Былғары өндірісінде ірі қара малдың ... ... ... ... үшін ( ... , ... , бұқаның ) екі немесе үш қабат етіп тілуге ... ... ... ... ... терінің жоғарғы қабаты кәдімгі былғары жасауға пайдаланылса,астыңғы қабаты (тілінді-спилок) сапасына қарай аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне пайдаланылады (велюр ... ... ... ... ... аяқ киім ... астары үшін қажет.Олар өндіріс процесі барысында іске жарамай қалған,аяқ киімнің үстіңгі бетіне жарамсыз шалафабрикаттардан ... ... ... былғары аса берік,тердің,ылғалдану мен кебудің әсеріне,күн көзіне және ... ... ... ... ... ... ... әбзелдері ежелден қазақ халқының арасында салт атқа мініп немесе атты ... ... жүру үшін ... ... ... ... ... қысқаша сипаттамасы беріліп отыр.
Айыл-атқа ерді бекітуге керекті жабдық.Айыл қайыстан,былғарыдан екі ... ... ... ... ... 8 см.Айылдар төс айыл (тартпа деп те аталады) және шап айыл болып екіге бөлінеді. Айыл ... ... ... былғары, өрмелі, түймелі, ызбалы болып бөлінеді. Айылдың өзі төс айыл, шап айыл болып бөлінеді, ... ... төс ... шап ... деп де ... Төс ... өзі екеу болып, артқы айылды кер айыл деп атау қалыптасқан. Сонда үш айыл тартылатын жағдайлар да кездеседі. ... және ... ... тағы ... бөлінеді. Жырымды айыл - айылбас, алақан, жырым аталатын үш бөлшектен тұрады. Жырымды таспадан өріліп, алақаны екі ... ... ... ... ені екі елі, ... ені 2 - 3 елі. Жырымсыз айылдың екі басына екі доға бекітіледі, алақаны біраз ұзындау болады. Бір доғаға ... ... ... ... ... ... ... әдісі мен технологиясына, жасалу затына байланысты төрт түрге бөлінеді: былғары, өрмелі, түйемелі, ызбалы деп кете береді.
1.Былғары айыл-тұрман: ... мен ... ... қайысты, керегінше саралап тіліп алып, бір-біріне қабаттап екі жағын қайып тігеді. Қаюға арнайы ширатылған тарамыс жұмсалады. ... ... ерді ... ... асқа ... ... ... үзбе, құйма шытырлар қағып, асыл тастан көз орнатып жасайды.
2. Өрмелі ... ... сиыр ... таспа тіліп, таспа түрі тұрман түріне қарай, 3 таспадан 100 таспаға дейін кездесетіні мәлім. Өрмелі айыл-тұрман Қытай ... ... ... ... ... ... өзін ... өріміне қарай: тақ таспасы, жұп таспасы, өзекті өрім деп бөлінеді. Мысалы: 5, 7, 9, 11, 13, 15... тақ ... 6, 8, 10, 12, 14, 24 ...48 ... ... жұп таспалы өрім, алты қырлы 18, 24, 48 таспалы өрімдер - ... өрім ... ... ... сыдырғыдан өткізіп алған соң асты-үсті, оң-теріс етіп өреді. Өрмеге қажетке қарай көз, тесік, ойық, қыр, шыбық, сыздық, өзек, сай, түйін, ... ... ... тіл ... ... көз ... ... Өрмелі айыл-тұрмандар қуаттылықтан гөрі әдемілікке жатады (ІХ).
3. Түйемелі айыл-тұрман сапалы ... ақ ... ... ... ... ... үшін қай ... түю белгіленіп, сол үлгіге сәйкес жалаң қабат, қос қабат сияқты т.б. таспалар тілінеді. Түюдің өзі үш ... ... ... а) ... байлап түю. Қайысты өзіне-өзін байлап түю әдісін айтады. Бұл өз ішінен байлаудың, шалудың, ... ... орай ... ... ... ә) ... ... қайысты өзара өткермелеп түю әдісін айтады. б) Қоспалы түю: Қоспаларды басқа таспа көмегімен шалып, өткермелеп түю ... ... түю деп ... ... қайыс, басқа таспаның көмегімен түюдің түрі тіпті көп. Қайысты өзіне-өзін түйгенде өзіне-өзін өткермелегенде, тағы басқа әдіспен түйгенде сән ... ... үшін ... ... шашақ, салпыншақ қалдырып отыратын түрлері де болады. Түйген тұрманға айылбас аз жұмсалады. Түйілген тұрман ... ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа таптырмайтын құрал саналады.
4. Ызбалы айыл-тұрман түйенің, қойдың қылшық жүнінен ... ... ... ... тігіледі.Атты арбаға,шанаға жеккенде ерді бекітіп ұстататын тартпа бау.
Делбе-арбаға не шанаға жегілген көлікті бұрып отыруға арналған ... ... ... ... ... ... мен ер ... арасына салынатын былғары мен қапталған екі бөлек киіз.
Жүген-жылқыны жөнге бұру үшін қолданылатын әбзел.Оны былғары немесе қайыстан жасайды.Ол үшін қайысты тігіп,өріп,түйіп ... ... ... ... ... ... ... жүгенді астына қайыс салып тігеді.Жүген кеңсірік,желкелік,ауыздық,сулық,тізгін шылбыр сияқты бөлшектерден тұрады.
Қамшы ер-тұрманның құрамына кіреді.Қамшының сабын тобылғыдан,тау ешкі және ақбөкен мүйізінен жасайды.Қолға ... ... ... ... ... Қамшы -- атқа мiнген адам ұстайтын, бiрнеше таспа қайыстармен көмкерiлiп, ... сабы ... ... ... ... ... жасалған атты айдап жүргiзетiн құрал.Қамшының өрiмi сабынан бiр жарым еседей ұзын болады. Қамшы құрал болумен қатар қару ретiнде ... ... ... ... ... не жуандатып, кейде өрiмге талшық сымтемiр салып өрген. Ондай қамшылар ыңғайына және қамшы иесiнiң қалауына қарай өрiлiп отырған. Қамшы саптан, ... және ... ... ... ... ... жерi былғарыдан қапталады. Кейде қайыстан өрнектелiп өрiледi. ... ... ... түрi қолданылады, соның iшiнде 3 таспадан 32 таспаға дейiн жететiн түрi кiредi. Өрiмдер домалақ, жұмыр, төртқырлы болып ... ... ... бiрi -- ... Ол қамшыға қарағанда қарапайым, өрiмi сабынан үш-төрт есе, кейде одан да ұзын болуы ... ... - ... қос ... ... ... басып тұратын жұқа жабылғы. Оны жұмсақ теріден немесе ... ... ... ... ... ... ... талдырып басқан киізден жасалады. Ол тоқым мен үзеңгі бауды терден сақтайды. Сонымен қатар, аттың тері ... ... да ... тигізеді. Тебінгі бедерленіп, өрнектеліп металл әшекейлерімен безендіріледі.
Үзеңгі бау ( таралғы ) - ердің қапталындағы ойыққа өткізіліп, үзеңгіге бекітілген қайыс бауды ... ... ... ... ... деп те ... ... арасына қайыс салып ызылған екі қабат былғарыдан жасалады. Таралғының ... 120-145 см, ені 3-4 см ... ... ... бір ... тілшігі бар металл айылбас бекітіліп, оған қарама ... ұшы ... ... ... ... ара ... екі елідей бірнеше тесік тесіледі.
Жүген - қайыс пен былғарыдан жасалып, жылқының басына кигізілетін айыл-тұрман түрі. Жүген негізінен үш түрлі әдіспен ... ... ... , өрме ... қайыс пен былғарыны қабаттап ызып тігілген түрі.
Қанжыға-салт атқа бөктерген затты байлайтын жіңішке қайыс қатпа.
Құйысқан-ер аттың мойнына кетпес үшін былғарыдан ... ... ... ... әбзел.
Өмілдірік-ердің атқа кетпеуін қамтамасыз етеді,оны қалың былғарыдан жасап әшекейлейді.
Өре-аттың алдыңғы және артқы ... ... ... қылдан,қайыстан өріп,түйіп жасайды.
Терлік тоқымның астына салу үшін қойдың жабағы жүнінен жасалады,шеттерін былғарымен көмкереді.
Тұсау- жылқының алдыңғы екі аяғын матау үшін қолданылатын ... ... екі аяғы мен ... бір ... ... үшін ... қайыс.
Шілия-қалыпты аттың мойнына кетірмеу үшін пайдаланатын әбзел.Шілияны қайыстан тігіп,түйіп істейді.
3.Техникалық былғары
Техникалық былғарылардың қасиеттері оларға қойылатын талаптарға ... әр ... ... келеді . Мысалы , оптикалық шыны бөлшектерін сүрту үшін қолданылатын техникалық велюр мейлінше жұмсақ әрі ... ... , ... деп ... ... тері өте ... ... келеді .
Техникалық былғары тағайындалуына байланысты бірнеше түрге бөлінеді:
Жеделдік қайыс белдік,машина бөлшектері және әр ... ... ... ... ... ... ірі қара ... ауыр терілері пайдаланылады.Ал кейбір түрлері ұсақ шикізаттан (бұзау ... ... ... ... илеу ... былғары жонарқа терісінен өндіріледі.Қалыңдығы оның өндірілетін міндетіне байланысты әр ... ... ... ... ... да ... ұйымдарға арналған былғарының маңызды түрлерінің бірі болып саналады.Сондықтан сапасы жоғары су сіңіргіштігі төмен,жыртылуға қарсы ... болу ... ... тығыз бірақ қатты емес иілгіш қалпын сақтай отырып жеңіл штампылануы қажет, қыртыстар мен бүкпелер ... ... ... Мәдиев Ө . Қ., Айтөленова Қ.Т. . Алматы, .2010. 36-40 бет.
* http://baq.kz/kk/news/ruhaniyat-kainari/kazaktin-er-turman-zhane-at-abzelderi-55837
* http://e-history.kz/kz/contents/view/352

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
Аяқ киімге арналған былғары шикізаттары7 бет
Аяқ-киімге арналған былғары туралы6 бет
Аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғары.техникалық былғары7 бет
Жасанды былғары жасау процессінде қолданылатын үрдістер7 бет
Swot- талдау (тоқыма киімдер өндіретін кәсіпорнын ашу)10 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Аң терісінің түрлері. Каракульдық мех шикізаты3 бет
Бағалы аң, мех және тері шикізаттың технологиясы мен тауартануы5 бет
Бағалы-үлбір терілерінің құрылымы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь