Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бірлескен кәсiпорындардың мәнi мен маңызы, оларды ұйымдастыру формалары4
1.2 Бірлескен кәсіпорындардың заңнамалық базалары ... ... ... ... ... ... ...6
1.3 Бірлескен кәсіпорындарды дамытудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... 8

2 КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
2.1 Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметінің нысаны12
2.2 Сыртқы экономикалық саясаттың мәні, принциптері және мақсаттары
2.3 Еркін экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы экономикалық
стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның ролі ... ... ... ... ... ... ... ...17

3 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТТЕРІН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстан Республикасында бірлескен кәсiпорындардың қаржысын
ұйымдастырудың ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
3.2 Қазақстан Республикасындағы бірлескен және шетелдiк кәсiпорындардың қызметін талдау ... ... ... .23
3.3 Бірлескен кәсiпорындар өндiрiсiн дамытуды болжау ... ... ... ... ..35

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Кіріспе

Мемлекет басшысының 2009 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына арнаған «Қазақстан экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару жолында» Жолдауында елiмiздiң экономикалық, әлеуметтiк және саяси жағынан жаңаруын жеделдетуге байланысты мәселелердi жан-жақты айтып бердi. Президент Жолдауында бәсекеге қабiлеттi экономиканың үлгiсiн таңдай отырып, бәсекелестiкке қарымы мол басым салаларды дамытуға кiрiсiп, сол арқылы қазақстандық кластерлер жүйесiнiң дамуына жол ашылғандығы айтылды.
Нарықтық экономика жағдайында бірлескен кәсiпорын тiкелей шетелдiк инвестицияны тартудың ең перспективалы формасы және қызмет iстеу арқылы шетел нарығына жоғарғы тиiмдiлiкпен шығудың құралы болып табылады. Әлемнiң әр түрлi елдерiнде тiкелей шетелдiк инвестицияны тартуда бірлескен кәсiпорындар құру халықаралық экономикалық қатынастардың жаппай құбылысы болып табылады, себебi одан біріккен қызметтiң қатысушылары үлкен пайда табады.
Бірлескен кәсiпорын ресурстарды тартуда құрылтайшылардың шеңберiн кеңейту үшiн көп мұмкiндiк бередi.
Бірлескен кәсiпорындардың негiзгi принципi бiр ғана кәсiпорынның қызмет атқарғанымен, мақсатты нәтижеге жетуде бiрнеше партнерлар қызметiнiң анықталған формада жүзеге асқаны әлде қайда тиiмдi болуы мүмкiн.
Дипломдық ық жұмыстың ғылыми жаңалығы келесiлердi қамтиды:
• Бірлескен кәсiпорындардағы өндiрiстi ұйымдастыру және басқарудың теориялық негiзi зерттелдi;
• Бірлескен кәсiпорындар өндiрiстiң тиiмдiлiгiне әсер ететiн негiзгi шарттар анықталды және бағыттар негiзделдi;
• Нарықтық қатынас жағдайында бірлескен кәсiпорындар өндiрiсiн тиiмдi басқару мен ұйымдастырудың факторлары мен шарттарын теориялық жинақтап қорыту;
• Бірлескен қызмет бойынша кәсiпорындар қызметiнiң заңды базасын қарастыру;
• Қазақстан Республикасы және шетелдiк кәсiпорындарының негiзгi тенденциясы мен қызметiне талдау жүргiзу;
• Біріккен кәсiпорындардың өндiрiсiн тиiмдi ұйымдастыру және басқаруды жетiлдiру бойынша ұсыныстар дайындау.
Зерттеудiң тәжiрибелiк мағынасы аумақтар жағдайында біріккен кәсiпорындардағы өндiрiстi басқару мен ұйымдастырудың тиiмдiлiгiн көтеру және одан әрi зерттеудегi негiзгi жағдайларға байланысты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. "Кәсіпорын туралы" ҚР Заңы/ Егеменді Қазақстан, 13.02.2000.
2. Дюсембаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.
Алматы., 2002- 602-68-6
3. "Оңтүстік Қазақстан облысының 2008-2009 жылғы әлеуметтік-
экономикалық дамуы" Статистикалық жинақтар. Шымкент 2009.
4. А.Ә.Әубакіров «Экономикалық теория негіздері» 2001ж.
5. Б.Көшенова «Ақша,несие,валюта қатынастары» Алматы , 2005ж
6. С. Райымқұлұлы «Экономика теория негіздері» Шымкент , 2008ж.
7. Шеденов «Экономикалық теория» Алматы, 2002ж.
8. А.Ә.Әубакіров «Экономика» Алматы,2003ж.
9. Д.М.Мадиярова «Сыртқы экономикалық саясат және экономикалық қауіпсіздік» Алматы , 1999ж
10. А.Қ.Мейірбеков «Кәсіпорын экономикасы» Алматы, 2006ж.
11. Ғ.Ө. Жолдасбаева «Кәсіпорын экономикасы» Алматы, 2006ж
12. Агеев А. И. Предпринимательство: проблемы собственности и
культуры. -М., 1991. Введение и гл. 1, с. -15.
13. Бусыгин А. Предпринимательство : Основной курс., 2002 -М.,2002
14. Виленский А. Этапы развития малого бизнеса. Вопросы экономики.
1996 г. - С.38-41.
15. Грачев И. Развитие малого предпринимательства // Деньги и
кредит . 1997 . –ғ1.-С.15-21.
16. Грузинов В., Грибов В. Предпринимательство: формы и методы
организации предпринимательской деятельности // Экономика
предприятия . - М., 1996
17. Иващенко А. А. Товарная биржа. - М., 2001.
18. Карлоф Б. Деловая стратегия. -М., 2001, с. 121-125.
19. Котлер Ф. Основы маркетинга. -М„ 1990, с. 339-405, 468-473, 477-479. Курс экономики : Учебник. Основыпредпринимательстаа . -М.,2003
20. Кадзума Татеиси. Вечный дух предпринимательства. Практическая
философия бизнесмена. -М., 2000.
21. Маршалл А. Принципы политической экономии. - М., 1999, т. III,
        
        Мазмұны
Кіріспе.................................................................
..........................................3
1 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бірлескен кәсiпорындардың мәнi мен ... ... ... Бірлескен кәсіпорындардың заңнамалық
базалары...........................6
1.3 Бірлескен кәсіпорындарды дамытудың шетелдік
тәжірибесі................8
2 КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
2.1 Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметінің нысаны12
2.2 Сыртқы экономикалық саясаттың ... ... және ... Еркін экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы экономикалық
стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның
ролі...............................17
3 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ... ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсiпорындардың қаржысын
ұйымдастырудың
ерекшелiктерi........................................................21
3.2 Қазақстан Республикасындағы бірлескен және шетелдiк кәсiпорындардың
қызметін талдау.............23
3.3 ... ... ... ... ... 2009 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына арнаған
«Қазақстан ... ... және ... ... ... ... елiмiздiң экономикалық, әлеуметтiк және саяси жағынан жаңаруын
жеделдетуге байланысты мәселелердi жан-жақты айтып ... ... ... ... ... үлгiсiн таңдай отырып,
бәсекелестiкке қарымы мол басым салаларды ... ... сол ... ... ... ... жол ашылғандығы айтылды.
Нарықтық экономика жағдайында бірлескен кәсiпорын тiкелей ... ... ең ... ... және ... ... ... нарығына жоғарғы тиiмдiлiкпен шығудың құралы болып табылады. Әлемнiң
әр түрлi елдерiнде тiкелей шетелдiк ... ... ... құру ... ... ... ... құбылысы
болып табылады, себебi одан біріккен қызметтiң ... ... ... ... ... тартуда құрылтайшылардың шеңберiн
кеңейту үшiн көп ... ... ... негiзгi принципi бiр ғана кәсiпорынның қызмет
атқарғанымен, мақсатты нәтижеге жетуде бiрнеше партнерлар ... ... ... ... әлде ... ... ... мүмкiн.
Дипломдық ық жұмыстың ғылыми жаңалығы келесiлердi қамтиды:
• Бірлескен кәсiпорындардағы ... ... ... ... ... зерттелдi;
• Бірлескен кәсiпорындар өндiрiстiң тиiмдiлiгiне әсер ететiн
негiзгi ... ... және ... ... Нарықтық қатынас жағдайында бірлескен кәсiпорындар өндiрiсiн
тиiмдi басқару мен ... ... мен ... ... қорыту;
• Бірлескен қызмет бойынша кәсiпорындар қызметiнiң заңды базасын
қарастыру;
... ... және ... ... ... мен қызметiне талдау жүргiзу;
• Біріккен кәсiпорындардың өндiрiсiн тиiмдi ұйымдастыру және
басқаруды жетiлдiру ... ... ... ... мағынасы аумақтар ... ... ... ... мен ... тиiмдiлiгiн көтеру
және одан әрi зерттеудегi негiзгi жағдайларға байланысты.
1 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ... ... ... ... мәнi мен ... ... ... және шетелдiк кәсiпорындарды құру кәсiпкерлiктiң
перспективалы ... бiрi және ... ... ... экономикасына тартуға бейiмделген. Бірлескен кәсiпорын деп
қазақстандық заңды тұлғалармен ... ... ... ... қатысатын бiрлестiктер мен ұйымдарды, кәсiпорындарды атайды.
Шетелдiк кәсiпорындар деп ... ... ... қарайтын
кәсiпорындар, мекемелер және басқа да ұйымдастыру құрылымдарын айтады.
Бірлескен ... – әр ... ... ... мен ... ... ... ерекше формасы. Бірлескен
кәсiпкерлiктi ... ... ... ... заңды тұлға болып
табылатын партнерлардың өзара iс әрекетi деңгейiнде сол елдiң заңы ... ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес
заңды тұлға статусы болады.
Бірлескен кәсiпорындардың ... ... ... ... қатынастағы партнерлардың меншiктерiн бiрiктiру және осы
негiзде біріккен кәсiпорындарға қарасты ... ... ... ... ... кәсiпорындардың даму процесiн, өндiрiсiн және өндiрген
өнiмдерi мен қызмет ... ... ... ... ... және ... тәуекелiн бiрiгiп
көтеру;
• қабылдаған елдiң нормативтiк актiлерiнiң шарттарына ... ... ... ... пайданы бөлу
(кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... ... саласында ғана емес, өндiрiстi ғылыми-техникалық
дайындауда, біріккен ... ... ... сол ... өнiм ... партнерлардың өзара iс-әрекетi жатады.
Бірлескен кәсiпорындың негiзiне жергiлiктi және шетелдiк ... ... ... ... ... ... болады:
• ғылыми-техникалық шешiм плюс оны өндiрiстiк iске асыратын құрал-
жабдықтар (өнеркәсiптiк технология);
• қабылдаған ... ... ... ... ... плюс оны
тиiмдi қайта өңдеу технологиясы;
• өндiрiс алаңы, еңбек күшi, қабылдаған партнердың инфрақұрылымы
плюс өнiм ... үшiн ... ... мен жинаудың
инвестицияланатын технологиясы;
• қайталама ресурстар плюс оларды коммерциялық қайта өңдеу үшiн
құрал-жабдықпен қамтамасыз ... ... ... ... жергiлiктi рынокты игеру
элементтерi (жарнама, сауда желiсi, сауда белгiсi, т.б.) плюс
өндiрiстi ұйымдастыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... және шетелдiк
серіктестердің құрған кәсiпорындарының табысты қызмет атқарудағы өзара
қызығушылығын тудырады. ... ... ... ... ... жақ өз ... ... бірлескен кәсіпорынның әріптестерінің шығындарының тиімді болуы,
олардың іс-жүзінде кәсіпорынды қалыптастыру мен оның қызметін басқаруға
қатысуына ... ... ... ... ... өзара
бөлісіп алады. Сонымен қатар өндірістік процесстерді ... мен ... ... да және қабылдаушы ... ... ... да ... ... береді. Инвестор осыны ескере отырып,
оқыстан пайда болған ауыспалы технологияларды пайдалану ... ... ... меңгеріп отырған рыноктан қақпайлап отырады.
Бірлескен кәсіпорындағы жергілікті және шетелдік әріптестердің түпкі
мүдделері әртүрлі болуы мүмкін, әсіресе, ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастары шеңберінде
құрылатын болса. Қаржы бөлуші ... үшін ... ... ... ... ... шығару мен өз еліне қарағанда капиталын мол табыс
түсетін басқа елде ... ... ... ... ... ... ... болып, қабылдаушы елдің жаңа рыноктарын
игере отырып, салынған ... ... ... көп ... ... ... кететін және жалдамалы еңбектің төлемақы шығындарын
төмендету болып табылады.
Ал, жергілікті ... ... мен ... ... сай,
қабылдаушы елдің толығымен шаруашылық және әлеуметтік мүдделерімен тығыз
байланыста болады.
Сондай-ақ, бірлескен кәсіпкерлік бірлесіп ... ... ... ... де ... ... етіп ... мүмкіндік
береді.
Өте атап өтетін жай, бұл бірлескен кәсіпкерлік ұлттық ғылыми-
техникалық әлеуетке және мәдениетке ... ... ... ... ... ... қатынастарды жақсарту факторларының бірі ...... ... формаларының мiнездемесi
| ... ... ... ... |
| | ... | ... ... құрылуы, |Серіктестер ... ... ... ... ... |реттеулермен |
| ... ... ... |
| ... ... ... күш және |
| | ... ... |
| | ... ... талап |
| | ... ... |
| | ... ... | ... |Меншiк иесiнiң |Серіктестердің |Бағалы қағаздар ... ... ... |шығару жолымен |
| ... ... ... ... тез |
| ... ... ... |жұмылдырудың |
| | ... ... ... ... ... ... қоса ... |Ұсталған бағалы |
|жауапкершiлiк ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... |мен ... | |
| | ... бөлу | ... иесi |Барлық ... ... ... ... ... бақылау |бойынша толықтығы |арасындағы ... ... | ... ... ... ... |Қожасы өмiрiнiң ... ... ... ... ... ... болған |
| ... ... ... ғана |
| | ... ... ... |Сатудың қиындығы, |Пайларды ... ... |
| ... ... | |
| | ... | ... : ... ... ... ... елдiң территориясында сол елдiң заңдарымен анықталған заңды
тұлға формасында бірлескен кәсiпорын құрылады және ... ... ... ... ... (қоғамды) ұйымдастырудың
ерекшелiгiн және кәсiпорынның мiндеттерi бойынша қатысушылардың жауапкершiк
дәрежесiн анықтайтын бірлескен кәсiпкерлiктiң әртүрлi заңды формалары ... ең көп ... ... ... ... ... ... қоғамдар, жауапкершiлiгi шектелген қоғамдар жатады.
Бiрлескен кәсiпорындар қайда, кіммен, ... ... ... ... улесі бойынша ерекшеленеді.
Осы мақсаттарды ескере отырып ... ... 4 ... ... ала ... ... топтарға бөлуге болады:
1. Бiрлескен кәсiпорынның орналасқан жерi. Бiрлескен кәсiпорын құруда
әрiптестердiң бiрі кәсіпорын орналасқан мемлекеттің өкiлi болып ... және ... ... ... ... тек қана ... яғни мемлекеттiк үлестермен де, жеке тұлғалардың капиталдарын коса
алғанда ... ... ғана ... Бұл, ... ... ... дұрыс көзқарас емес, өйткенi осындай кәсіпорындарды аралас
экономикаға жатқызу керек.
2. Бірлескен кәсiпорынның шетелмен тиiстiлiк белгiсі бойынша 4 ... ... ... ... ... ... – «Батыс-Батыс» немесе өнеркәсiбі
дамыған елдер арасындағы қатынастар;
2) ... ... және ... ...... ... лагерьдің бұрынғы елдерi және өнеркәсiбі дамыған
капиталистiк елдер қатынасы – «Шығыс-Батыс» қатынасы;
4) Социалистiк лагерьдің ... ... және ... елдер.
2. Әрiптестердiң құрылымы. Бiрлескен кәсiпорындардың 3 негiзгi түрлерiн
қарастыруға болады:
1) Тек қана жеке ... ... ... ... ... Жеке ... мен мемлекеттiк кәсiпорындар және ... ... ... және ... ... және ... ... елдермен
бірлескен кәсіпорын құруда көп таралған. Ұлттық және халықаралық ұйымдардың
қатысуымен бұрынғы социалистiк елдердің ... ... ... ... ... өнім ... мен қызмет көрсету мақсатында
әрiптестiк-экспорттық бірлестіктер негізінде ... ... ... бiрлескен кәсiпорынның капиталындағы қатысу үлесіне
байланысты өз ... және ... ... 3 нұсқасы қаралады:
1) Паритеттiк бастмаларда қатысу. Бірлескен кәсіпорындардың бұл түрі
өнеркәсiбі дамыған ... ... ... Яғни ... бұл ... бірдей үлеспен қатысуымен және кәсіпкерлік мотивтерге ғана
бағытталған ... ... ... ... ... тең
үлестерінің болуы, іскерлік құқытары да тең ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктердің негативті жақтары
болып, әріптестердің бір жағының шешімді өз ... алу ... ... ... ... "лидердің" болмауы).
Сонымен бiрге паритеттiк негiздерде бірлескен кәсіпорындарды ... ... ... жасалуы мүмкін. Бұл дегеніміз шетелдік
әріптестерідің қаржы салу кезінде жергілікті ... ... ... ... мүмкін. Осыған байланысты жергiлiктi билік ... ... ... атап ... ... ... ... капиталын үлесінің үлкен болуы да сол тенденция
арқылы түсіндіруге болады.
Әріптестердің арасындағы тең үлестік ... ... ... ... бірлескен кәсіпорынды дамыту үшін қажеттi қосымша капитал жұмсаулар
үшін әрiптестердiң арасындағы капиталды тең ... ... ... ... пара-пар болыуның сақталу мақсатында шетел
капиталының ... ... ... болып табылады. Мұндай ахуал егер заң
шығару ... ... ... ... ... ... ... болса
дауға да келтiре алады;
2). Шетелдiк капиталдың қатысуы көп болса. Бұл формалар шетелдiк
әрiптес ... ... ... кәсіпорынды максималды бақылауға
көбiрек ұмтылады егер жергiлiктi кәсiпкер өз ... ... ... ... жағдайда орын алады.
Мұндай бірлескен кәсіпорындардың терiс моменттері болып жергілікті
биліктер ... ... ... ... деп ... ... кәсіпорынға қандай да бір жеңілдік беру кезінде арыздарын
қайтарады. ... ... ... ... бұл ... жою
мақсатында кейде шетел кәсіпкерлері жергiлiктi әрiптестеріне бірлескен
кәсіпорынның ағымық басқаруын өз ... мен ... ... ... ... ... жедел қатынастарда ... тек қана ... ... ғана ... Меньшая доля участия иностранного партнера. Такого рода участие в
СП, по ... ... ... ... ... ... стремление западных фирм к контролю над деятельностью СП. При этом
иностранные инвесторы устанавливают строгую ... ... доей ... ... контроля, правда, без учета специальных ... в ... ... К. ... в книге "Совместные предприятия как
стратегический инструмент в международном маркетинге", пишет, что ... ... ... быть ... ... о ... ... предприятий вне зависимости от доли капитала, или даже путем
заключения соглашения в ... ... или ... ... соглашения такого рода легче заключить в том случае, если
местный партнер нуждается в технологии и ... ... ... ... ... кiшi қатысу үлесі. Кейбір кәсіпкерлердің ойы
бойынша батыс елдерінің бірлескен кәсіпорынды ... ... ... ... ... әріптестің кіші қатысуы жағымсыз деп ойлайды.
Мысалы, "Халықаралық маркетинге\\\дегi стратегиялық аспап сияқты ... ... ... ... ... ... лицензиялық
соглашения\\\" ноу "басқару құқығы ... ... ... ретi ... келiсiм шартымен еншiге тәуелсiз ... ... тiптi ... ... ... ... ... \\\ жазады. Егер
жергiлiктi әрiптес шетелдiк қатысушы "ноу" \\\ да технологияға ... ... ... сол ... жеңiлдеу жасау.
1.2 Бірлескен кәсіпорындардың заңнамалық базалары
Бүгінгі таңда Қазақстанда бірлескен кәсіпорындардың саны бірнеше мыңға
жеткенімен, жаңадан құрылған және ... ... етіп келе ... ... ... проблемалары ерекше көкейтесті мәселелерге
жатады. Сондай-ақ, олардың кейбіреулерінің әрекет ету ... ... ... ... ... ... мәселелер туындап, оның
ақыры бірлесіп ары қарай әрекет етуге мүмкіндік бермейді.
Ең алдымен «бірлескен кәсіпорын» ... ... ... ... ... 1994 ... 27 ... «Шетелдік
инвестиция туралы» заңының 1 бабы бойынша бұл ұғым төмендегіше сипатталады:
«Бірлескен кәсіпорын дегеніміз – Қазақстан Республикасының ... ... ... сәйкес, мүліктің белгілі бір бөлігі
(акция, үлес) шетелдік ... ... ... ... кәсіпорын».
Бірлескен кәсіпорындарды құру, ҚР Азаматтық кодексіне, ҚР 1998 жылдың
22 сәуірдегі «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы», 1998 ... ... ... ... ... 1994 жылдың 27
желтоқсанындағы «Шетелдік инвестициялар туралы» Заңдарына, 1995 жылдың ... ҚР ... заң ... ие ... ... мемлекеттік
тіркеу туралы» Жарлығына және тағы басқа да ... ... ... «Шетелдік инвестициялар туралы» заңының 14 бабы бойынша ... ... ... ... ... ... және ... ҚР Заңдарына қайшы келмейтін формаларда құрылуы тиіс. Осы заңның 15 ... ... ... ... ... кәсіпорынның жарғылық қорының
көлемі, қалыптасу тәртіптері мен мерзімдері ҚР Заңдарына сәйкес анықталады.
2. ... ... ... және ... да материалдық
құндылықтар түрінде, сондай-ақ жерді, суды және басқа да ... ... ... ... ... да ... оның ішінде интеллектуалды
қызмет нәтижесінің құқықтары бойынша ҚР Заңдарында ... ... ... ... ... ендіруге болады.
3. Жарғылық қор шаруашылық қызметтен ... ... ... бақа да ... ... ... оның ... салым салуы есебінен толықтырылып отырады. Егерде мұндай салымның
көлемі жиырма мың көлеміндегі айлық ... ... асып ... онда оның ... ... ... ... расталуы қажет.
4. Қатысушылардың келісуіне байланысты, бірлескен кәсіпорынның
жарғылық қорындағы қазақстандық және шетелдік ... ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкі бекіткен
және әлемдік рыноктағы баға мен бағамдарды қолдана отырып ҚР ... ... ... ... ... ... ... салымды бағалау, ҚР
заңдық актілерінде бекітілген ... ... ... ... ... ақша ... ... тіркелген
өкілетті банкте сақталуы тиіс.
6. Егерде, шетел ... ... ... ... заңды тұлға ретінде тіркелген жабық акционерлік қоғамның
акциясын немесе шаруашылық серіктестіктің үлесін ... ... онда әлгі ... ... осы ... 16 бабына сәйкес ... ... ... ретінде қайтадан тіркеуден өтуге тиіс».
Осы заңмен ... ... ... соң, ... ... ең алдымен жарғылық қорға салған өздерінің салымдарының
үлесін анықтап алуы ... ... ... осы ... ... ... ... туындайды. Жарғылық қорда ... ... ... ... ... кәсіпорынның бірінші басшысын
таңдау, кадрлық саясат пен түскен табысты бөлу, соған ... ... де ... ... ... ... ... салымы салмақтырақ
болса, сол құрылтайшының бірлескен ... ... ... айдан
анық. Ал бұлай болмаған кезде, бұл жағдай ... ... ... ( құрылтайшылық келісім-шарт пен жарғы)
айқын көрініс табуы қажет /6/.
Іс-тәжірибе ... ... ... бірлескен
кәсіпорындарды басқару органдарына арналған ... ... ... ... ... ... Анық түсінікті болу үшін
мысалға акционерлік қоғамды алып көрелік. Әрекет етуші заңнамаларға ... ... ... ... да ... ... ... акционерлік қоғамның органдарының тізімі ... ... ... ... ... ... 46 ... сәйкес бұндай органдарға
төмендегілер жатады:
1. жоғарғы орган – акционерлердің жалпы жиыны;
2. басқару органы – директорлар ... ... ...... ... ... немесе жеке (президент
немесе бас директор);
4. бақылаушы орган – бірлесе отырып (тексеру комиссиясы) немесе жеке
(тексеруші);
5. әрекет ... ... ... ... да ... ... ... қоғамның жарғысында директорлар кеңесін құрмай-ақ
акционерлік қоғамды басқару мүмкіндігі қарастырылуы мүмкін. Бұл ... ... заң ... ... ... ... акционерлердің
жалпы жиынына беріледі.
Акционерлік қоғамдар туралы заңнамаларға жасалған талдау, осы уақытқа
дейін қоғамның қызметкерлерін ... ... және ... ... және
олардың құқықтары мен міндеттерінің тізімі айқын көрініс таппаған. ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуде өздерінің құқықтарын анықтауда үшінші бір
келіспеушілік пайда болуы мүмкін.
1.3 Бірлескен кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... даму барысы мен ауқымы ең
алдымен инвестициялық климатқа ... ... Осы ... бірлескен
кәсіпкерлік тек қана экономикалық сипатқа ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... ... және топтық мүдделеріне жағдай жасауы
мүмкін. Сонымен, социалистік елдердің ... ... ... бірлескен
кәсіпорындар, шоғырландыру процесстерінде өздерінің рөлдерін ойнады және
тәуелсіз ... ғана емес ... ... ... экономикалық
мүдделеріне қызмет етті.
Дамыған капиталистік елдердің кәсіпорындары мен корпорацияларының
бірлескен кәсіпорындарды құрудағы ... ... ... 80-ші ... ... компаниялардың 5300-дей шетелдегі бөлімшелерінің 1760-
ы Батыс Еуропада біріккен кәсіпорын статусына ие ... 1984 жылы ... ... ... ... етуші кәсіпорындар өздерінің өнімдерін
56 млрд. доллар көлемінде өткізді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Дамыған
капиталистік елдерге американың 77 пайыз, ... 82 ... ... 86 ... және 50 ... ... жапондардың тікелей тартылған
инвестициясы бағытталған.
Батыс-Батыс қарым-қатынасында теңдей жағдайдағы ... ... ... ие ... ... кәсіпкерлігі,
бәсекелестік жағдайында рынокқа жеке ... ... ... ... рыногын игере отырып шығындарды төмендетуі өте тиімді болып
саналады.
1981-1982 жылдары ГФР-де жапон инвестициясының ... 40 ... ал 1984 жылы ... ... ... батыс еуропа
елдерінде 865 бірлескен кәсіпорындар құрылды. 1985 жылы Жапонияның тікелей
инвестиция құрылымының бірлескен кәсіпорындардағы үлесі 62,2 пайызды ... ... ... ... ... ... ғылыми-іздестіру ұйымдарын құру кеңінен орын алуда.
Ғылыми іздестірудің, жаңа ... ... ... өндіру үшін жобалау
шешімдерін қалыптастырудың және бұл өндірісті іске қосу ... ... ... рынокты меңгеріп алудың қиын және ... ... ... және ... даму ... жоғары әріптестерді
де бірлесіп әрекет етуіне алып ... ... ... ... ... мен кәсіпорындары арасында құрылған ... ... ... ... ... ... байланыс
құралдары, биотехнология, химиялық технология және басқа да ғылыми өтімді
салаларда әрекет етеді.
Өнеркәсіптік дамыған елдер мен ... ... ... ... қарым-қатынасы шеңберінде бірлескен кәсіпорындардың қалыптасуы мен
қызмет етуінің ерекшеліктері айтарлықтай ... ... ... ... бір жағынан үйреншікті неоколониализмнің принциптері
шеңберінде жүзеге асырылса, ал екінші жағынан дамушы елдердің өздігінен
экономикалық ... және ... ... ... ... ... жаңа ... қатынастардың тәртібін бекітуге талпынысын
көрсетеді.
Дамушы елдердегі бірлескен кәсіпорындар, ... ... ... ... мен кәсіпорындарының осы елдің
экономикасына тікелей бағыттаған инвестициясының ... ... ... ... 70-ші жылдардың басы мен 80-ші жылдардың
ортасына дейін шамамен 5 есеге ... ... ... ... ... ... ... индустриялық елдерде», сонымен ... ... ... ... бай ... ... (негізінен АҚШ, Батыс Еуропа және Жапония елдерінің
трансұлттық компанияларының) негізгі мүддесі болып, ... ... ... ... ... ... күшін пайдалану мен жергілікті
рынокты меңгеру болып табылады. Кейде бұл ... ... ... ... ... ... ... елдердің мүдделері болып, елге прогрессивті
технологияларды және басқару әдістерін ... ... ... ... ... ... ... елдің өмір сүру деңгейін көтеруге
қол жеткізу болып табылады.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпкерліктегі дамушы елдердегі әріптестерінің осы
елдің аумағында әрекет етуші капиталды ұлттық етуге ... ... ... ... олардың саяси ортадағы белсенділіктерін пайдалана
отырып елдің табиғи ресурстарына, жұмыс күшіне және ... қол ... ... ... ... ... ... құрылған
кәсіпорындардың 80 пайызы жергілікті ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорындарды құру шетел ... ... ... қол ... ... ең ... жол ... елдерде құрылған бірлескен кәсіпорындар, елдің ұлттық бизнесін
жандандыруға, шетел тәжірибесін пайдалана ... ... ... ... ... экспортқа шығаруға және бірлескен
кәсіпорындардың өнімін ... бір елге ... ... ... 10-15 ... ... ТМД ... аумағында шетелдің
қатысуымен құрылған бірлескен кәсіпорындар белсенді түрде дамуда. Бұл
процесс ... ... ие ... және ... ... ... кәсіпкерліктің даму үрдісіне белгілі бір дәрежеде
ықпал етіп отыр.
Шетел инвестициясын ... ... ... ... ... мен ұйымдармен бірлесе отырып пайдалануға Югославия аумағында
- 1968, Румынияда – 1971, Венгрияда – 1972, ... – 1976, ... ... ... – 1985, ССРО-да – 1987, Вьетнамда – 1977, ... ... ... – 1980, ... 1982 ... ... ... берілген.
Экономикалық өзара көмек көрсету Кеңесінің шарттарында Кеңеске мүше
елдердің әріптестерінің қатысуымен құрылған ... екі ... ... ... ... Польша мен Венгрия арасындағы тас көмірді
өндіріп, өңдеп ... ... ... (1959 жылы Польшада
құрылған); «Дружба» мақта-тоқыма фабрикасы (1972 жылы ... мен ... ... ... Польша мен ССРО арасындағы ... ... ... мен ССРО арасындағы ... және тағы ... ... ... ... 1000-нан аса бірлескен кәсіпорындар батыстық
кәсіпорындар капиталының ... ... ... Бұл ... ... инвестициясының көлемі шамамен 90-100 млн. АҚШ ... ... ... ... батыстық инвесторларды
төмендегілер қызықтырады:
- шетел инвестициясының қатысумен және ... ... және ... ... ... беретін
заңнамаларының болуы; салықтық жеңілдіктер және тағыда
басқалар;
- Венгрияның ішкі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың сыртқы экономикалық
байланыстар бойынша іс-тәжірибелерінің мол болуы, елде жақсы
жолға қойылған ... ... және ... ... бар ... барлық керек-жарақпен толық қамтамасыз етіп отыру мәселесін
жеткіліксіз шешу, ... ... ... ... көлемі
мен олардың нақты игерілуі арасындағы айырманың пайда полуына алып келеді.
Бағалау бойынша, тек қана 1980-86 ... ... ... ... ... көрсетілген жалпы шетел инвестициясы көлемінің
50 пайызы ғана игерілген.
Бүгінгі ... ... ... әріптестері мен капиталистік
мемлекеттердің ұйымдары (кәсіпорындары) арасында құрылған ... ... ... ... ... ... экономикалық емес,
саяси мәні бар шектеулері кедергі ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметінің нысаны
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметі — бұл зкспорт және ... мен ... ... ... және ғылыми-техникалық
кооперациялармен байланысты өндірістік шаруашылық салаларының қызметтері.
Кәсіпорынның халықаралық рынокқа шығуы ... өзі үшін ... ... ... экономикасы үшін солай толып жатқан жағымды мезеттерге
әкеледі. Біріншіден, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... елеулі факторы болып табылады.
Нарыққа өту кезеңінде дағдарыс құбылыстарын жеңудің ... ... ... ... ... іске асыру. Бұл жөнінде соңғы кездерде
республикамызда атқарылып жатқан жұмыстар баршылық. Екіншіден, ... ... ... ... және ... сезіну, дүниежүзілік
шаруашылық байланыстарын ұтымды пай-далану мақсатында ... ... ... жұмылдыруы мүмкін. Үшіншіден, және де кері байланысы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті нақтылы дамытуға ... ... ... ... және ... ... артуы, ең
ақырында экономиканың ... ... ... төртінші, тек
ұлттық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік, белгілі тиімділік дәрежеге ... ... ... экономикалық қызмет ел экономикасында үлкен
маңызы болғандықтан, оған мемлекет тарапынан барынша ыңталы қамқорлық жасау
қажет-ақ. Мемлекет ... ... ... ... кәсіпорындарды
реттестіреді және қолдайды. Сондықтан да, мемлекеттің сыртқы ...... ... балансын алу және халықтың әл-ауқатын жақсарту
мақсатындағы ... ... ... мен ... оған ... ... ... нысаналы
саясат.
Сыртқы экономикалық қызметте экспорттық, импорттық, реэкспорттық және
ыңғайласпа мәмілемелер болып ажыратылады.
Экспорт — бұл ... ... ... ... кері әкелуге
міндеттемесіз шығаратын тауарлар және шетел азаматтарының ... ... ... нәтижесіне мүмкіндік беретін құқық
Импорт — шетел сатушыларынан сатып алынатын, сөйтіп, ... ... ... ... алып келетін тауарлары.
Реэкспорт — шетел сатушыларынан сатып алынатын тауарлар, елдің аумағына
оларды әкелу, осы тауарларды өзінің ... ... ... ... ... ... сауда (ыңғайласпа мәмілеме) — ... ... ... ... ... Экспортшы өзінің Тауар
құнының барлығын немесе сатып ... ... ... ... ... төлемін қабылдауға міндеттенеді. Бұган ыңғайласпа мәмілесі тауар
айырбасы негізінде баспа-бас ыңтымақтастық мысал бола алады.
2.2 Сыртқы ... ... ... ... және мақсаттары.
Сыртқы экономикалық саясат (СЭС) - бұл ... ... (СЭБ) ... ... ... және ... халықаралык еңбек
бөлінісіне қатысуын оңтайландыру бойынша мемлекет пен оның органдарының
нысаналы түрде бағытталған ... ... ... ... ... ... сыртқы сауда саясаты (құрамына экспорттық және импорттық ... ... ... ... және ... ұлттық капитал салымдарын
реттеу саласындағы саясат;
• валюталық саясат.
Сонымен бірге, сыртқы экономикалық саясат ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін де шешеді, бұл іс елдің экономикалық қауіпсіздігін
қамтамасыз етумен байланысқан.
Сыртқы экономикалық саясат - сыртқы ... ... де ... оның ... белгілеріне мыналар жатады:
• тауарлар мен қызметтердің халықаралық сауда-саттығы;
• материалдық, ақша, еңбек және ... ... ... ... сыртқы экономикалық саясат құралдарының кең
ауқымды жиынтығының болуы - ... ... ... ... мен даму бағыттарын құруға ғана емес, сонымен бірге басқа ... ... ... мен ... ... саясатын да белсенді
түрде ықпал етуге мүмкіндік береді. Сыртқы экономикалық саясат құралдарының
бұл ... ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың негізгі принциптері.
Тиімді сыртқы экономикалық саясатты кұру үшін оның негізгі принциптерін
нақты түрде ... алу ... ... ... ... негізгі орын
- сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың іс-әрекеттерін экономикалық-
құқықтық реттеуге берілген, оның ... - бұл ... ... ... ... ... тиіс.
Енді сол төрт принципті жеке-жеке атап өтейік:
1) мемлекеттік қайта өзгерту (жаңарту) қызметі. Бұл қызмет салалар мен
аймақтардың даму саясатын ... Осы ... ... ... ... ... да кедендік құралдары және ... үшін ... ... бар) қалыптасады;
2) ұлттық фирмаларының сыртқы экономикалық саясатының, бір реттік
сыртқы экономикалық ... ... ... кеңейту мақсатында,
жалпы шаруашылық қызметі тұрақты бөлігі ретіндегі, сыртқы экономикалық
саясатқа бағытталуы нәтижесіндегі өзгерісі;
1) ... ... ... ... бірге федерация және оның
субъектілері арасында сыртқы экономикалық саясатты да ... ... ... ... ... ... ... саясат - кез келген ... ... ... ... ... ... ... етпесе, онда саудаға қызмет етеді,
сондықтан әлемдік нарықта ресейлік экспортерлар үшін ... ... - ... ... саясатының ең маңызды міндеттерінің бірі болуға
тиіс.
Сыртқы экономикалық саясат - сыртқы ... ... ... яғни ... мен ... ... ... ақшалай және
интеллектуалдық ресурстардың халықаралық қозғалысын реттейді.
Ал сыртқы экономикалық саясаттың құрамдас бөліктеріне: сыртқы ... ... және ... ... ... ... саясат, шетел швестициялары саласындағы саясат,
технологиялармен айырбас ... ... ... ... күші ... ... және тағы басқалар жатады.
Сыртқы сауда ... ... ... ... кедендік тарифтер, шеттен әкелу және шетке шығаруды реттеудің
бейтарифтік ... ... ... кедендік одақтар және еркін сауда
аймағы; валюталық қатынастар саласына: валюталарды ... ... ... және ... мақсаттардағы валюталық
операцияларға шектеулік белгілеу жатады. ... ... ... ... займдар (қарыз) экспорттық ... ... ... ... бойынша есептеу мөлшерлемелері мен
процентерінің ... ... ... саласындағы саясатты жүзеге асыру ... ... ... енгізуге рұқсат беру шарасы,
экономиканың бір салаларына ... ... ... ... және ... ал ... салаларына қолайлы жағдай жасау, жергілікті
компаниялардағы шетелдік қатысудың ... ... және ... ... және жұмысшы күші миграциясы саласындағы
құралдар: белгілі бір елдерге ... ... бір ... ... салу немесе шектеу, шетелдік жұмысшы үшін импорттауға
шек қою. Бұл ... ... ... ... ... мен
келісімдерде ... ... ... ... ... кезде кең арналы
мемлекеттерге өзінің сыртқы экономикалық байланыстарының ... ... ... ... ... ... елдердің сыртқы саясаты мен
экономикасын белсенді түрде ... ... ... береді.
Өзіміз білетіндей, кез келген ... ... ету ... ... мүдде категорияларына сүйенеді. Бірақ та, кез келген
қоғамда оның элитасының негізгі ... ... бір ... өз
мүдделерінің терең мәнін әр түрі ... ... ... ... ... мерзімдік мақсатта жүйесімен
түсіндіріледі. Оларды үкімет ... ішкі және ... ... ... ... түрлі мемлекеттердің сыртқы экономикалық саясат ... ... ... ... үшін біз халықаралық құқық нормаларын
қолдануға мәжбүр боламыз, өйткені соңғы оншақты жылдар ішінде бұл ... ... ... ... ... Бірақ ұлттық деңгейде
біркелкі емес мемлекеттерде мұндай ... ... ... ... ... және ... деген терминдерге терең талдау жасалса, онда
ұлттық мүдде деген түсініктің белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... осы ... қазіргі таңда міндеттердің басымдылығы
анықталады. Ол міндеттерді елдің ішкі немесе сыртқы саясаттарында ... Бұл ... ... көп ... ... оның субъективті де,
объективті де мазмұндылығын қарастыруға мүмкіндік береді. Аман ... ... ету, ... ... ... ету - абстрактылы
нәрсе емес, ол тарихи және құрылымдық мағынасы бар нақты сапалы жағдай.
Қазақстан басқа көптеген мемлекеттер ... өз ... ... ... алға ... ... Белгілі бір тарихи кезеңдерде
мақсаттардың сипаты өзгеріп отырады. ... ... ол ... ... алға ... және ... ... асыруға қабілетті болуы тиіс.
Осы көзқарас тұрғысынан алғанда, осындай қабілеттілік белгілі бір бағыт-
бағдар ретінде қарастырылады, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен мемлекеттік мүддені айқындайды,
ұлттық ресурстарды ... ... ... ... қарсы әрекет ету
сияқты мемлекет қажеттілігі ретінде анықталады. Мемлекеттік мүдде көп ... және де ... ... қолдану жағдайларында оның бірқатар
құраушылары "ұлттық мүдде" түріне айналады.
Оны өлшеу үшін екі әдіс қажет: құндылық және ұтымдылық.
Кез ... ... ... - ... ... территориялық
бағыттылығын мойындауда ортақ, біртұтас. Қазақстан мен ... ... ... ... ... мүддесін айқын
көрсетті.
Қазіргі кездегі дуниеде "үлттық мүдде" саясаты бір түр^ ... ... ... ... ... айқындалады. Атап айтқанда, шетел
баспасөзі НАТО-ны Шыгыск карай кеңейту шараларын, бір ... ... ... яғни ... бейбітшілікті ныгайтатын үлі өкілетгілігі
ретінде, екінші жагынан - Шығыс Еуропага ... ... және ... қою ... түсіндіреді.
Кез келген елдің ұлттық мүддесі әр түрлі елдердің ұлттық мүдделері
ықпалымен ... Ол ... ... ... қол жеткізуі үшін
мемлскеттердің күш-әрекеттер біріктіруге ұмтылуынан көрінеді.
Демек, республиканың халықаралық арнаға табысты түрі ... ... ... ... ... орны ... кезде ұлттық мүдделердің сәйкес түрде жүзеге асуына ұлттық рухани
және мәдени құндылықтармен қатар әлеуметті ... және ... ... жүйеле де ықпал етеді. Әлемнің саяси картасында, әсіресе ТМД
кеңістігінде Ресей Федерациясының ... ... ... ... Ол ... ұзақ ... мақсаттарын қоғамдық қатынастардың
гуманистік сипатымен қатар, ... ірі және ... ... ... құруға ұмтылады.
Сонымен бірге, орташа мерзімдік мақсаттар да нақты түр; белгіленген,
олардың ... ... ... ТМД ... ... ... жалпы еуропалық қауіпсіздікті сақтау, сонымен бірге белгілі
бір жергілікті аймақта сыртқы экономикалық ... ... ... ресейлік
кәсіпорындарға жағдайлар жасау.
Осы айтылғандардан ... ... ... ... яғни ... саясат белгілі бір міндеттер жүзеге асырудың ... ... ... ... оны ... асыру үшін белгілі бір
технологиялар қолдануды талап етеді.
Бұрынғы кеңестік мемлекеттердің ... ... ... ... ... экономикалық ... ... ... ... ... осы елдердің сыртқы экономикалық саясатының принциптері
белгілі бір дәрежеде ұқсас ... ... Олар ... ... ... ... ... негізгі және жергілікті сыртқы саяси мүдделерден;
• екінші реттегі мүдделер мен ... ... ... ... ... қатысты кейбір жағдайларда ұлттық
мүдделер шебінен;
• ғаламдық мәселелерді бірлесе шешуге ұмтылуынан;
• ХЭҚ (халықаралық-экономикалық ... ... ... ... белгілі бір жолын таңдағандағы ел кұқығын құрметтеуінен;
• халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың жүйелік жолы және
т.б.
Техникалық революцияның жаңа толқыны ... ... ... өтті ... дамуында алдыңғы қатарлы елдерден артта қалып бара жатқан осы ... ... ... жетілдіру негізінде еңбекті
ұйымдастыру әдістерінің ... ... ... экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы
экономикалық стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның ролі
Жиырмасыншы ғасырдың аяқталу кезеңі мынадай белгімен ерекшеленеді, ... ... ... ... ... Азия-Тынық мұхиты аймағы
экономикалық өсу көзқарасынан да, ғаламдық және ... ... ету ... да күн ... күрделеніп отыр. Ол үлкен көлемдегі
әскери, теңіз және әуе базаларының орналасуымен айқындалады, тиісінше ... ... ... әсіресе АҚШ, Ресей, Жапония және Қытай сияқты ұлы
державалардың сырткы саясатында ... ... ... ... белсенді ету үшін үл аймақтың тартымды болуы
төмендегідей ... бұл ... ... ... адам ... ... ... жоғары дамыған өнеркәсіп, сонымен бірге кең
көлемдегі кеңістік ... ... ... ... ... ... және
талассократтық (теңіз және мұхит кеңістігіне билік) модельдер аймағында
орналаса отырып, экономикалық ... ұшар ... жете ... ... ұлы ... ... кем түспейтін міндеттерді өз
алдарына қойды.
Азиялық мемлекеттердің мұндай жедел өркендеуі дамудың еуропалық емес
моделін мойындау ... ... та, ... ... ... ... гүлденген экономикасы өте
жоғары аймақтық құрылымдарды ... бет ... ... еуропалық үлгіні
жүзеге асыруы мүмкін екендігін мойындау керек.
Нарықтық принциптегі әрбір еуропалық елдің ортақ нарық еңберінде ... ... - ... ... ... да ... ... мүмкін, мұндай экономикалық бірлесу аймақтағы саяси ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Азияға тән өндіріс әдісінен туындаған Азиялық нұсқа мемлекеттің
шаруашылық ... ... ... рөлі ... жағдайда үкіметтердің жүргізіп отырған саясатты экспансияға
мөлшерлеме жасады, оның өзі ... ... ... жаңа позициялар тартты.
Экономиканың дамуының бұл үрдісі бұрын-соңды әлсін болған, экономикасы
дамымаған ... жаңа ... ... көшуі - қазіргі кезде
ұлтаралық ... ... ... кұру ... ... ... отыр
(ОШАМААТЭС).
Әлемдік нарықтың тенденцияларының ... ... ... ... интеграциялық блоктар арасыңда туындауы XXI ғасырға тән ерекшелік
болып табылады.
Азия-Тынық мұхиты аймағы мемлекеттерінің жалпы ішкі ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісі мен қазба ... ... ... ... ... ... саласы мен қаржы-несие саласының үлесі өсуде (Токио,
Нью-Йорк, Сингапур, Гонконг ... ... төрт ірі ... дислокациясы, олардың әрқайсысындағы келісімдер көлемі
жылына 150 млрд $-дан ... ... мен ... ... автоматтандырылу жетістіктері
және басқарудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... отыр;
- ғылыми және интеллектуалдық салалардың дамуы ... ЖІӨ ... ... ... ... мен ... -
3%, АҚШ, ... - 2,8%, ... ... ... даму ... төмендету барысында, экономиканың
тұрақты түрде өсуін ... ... ... оның рөлі ... отыр;
- ссудалық инвестициялардың ірі көздері болып ... банк пен Азия даму ... ... ірі ... қаржын ұйымдарының
осы аймаққа орналасуы;
- Азиялық Жаңа индустриялық елдердің кәсіпкерлік капиталынын ... ... ... өсуде (Гонконгте -12, Тайваньда - ... - 6, ... ... - 5 ... ... Азия-Тынық мұхиты аймағындағы мемлекеттердің сыртқы ... ... ... ол ... ... 40-50%-не тең;
- адам басына шаққандағы табыс пен еңбек өнімділігі деңгейі бойынша
"азия жолбарыстарының" топ жарып, алға ... ол ... ... ... ... ... құрылу базасы ретінде сыртқы сауданың
дамуына басымдық сипат беру;
- сыртқы ... ... ... ... ... ету ... ... сипат беру.
Қазақстан-2030 бағдарламасы белгілі дәрежеде республиканың халықаралық
экономикалық координаторлар жүйесіндегі шегін сызып көрсетті.
Онда әлемде болып жатқан өзгерістердің ... ... ... ... ... даму стратегиясын құру тапсырмасы қойылған, яғни
бұл тапсырма ынтымақтастық ... және ... ... мемлекеттермен
болуы ықтимал бәсекелестіктерді көруге мүмкіндік береді.
Бұл кезде Қазақстан ... ... ... даму ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасында сыртқы экономикалық саясатын құрушы факторлар
ретінде әр ... ... ... бұл ... ... ... оның ... қалайды.
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ерекшеліктер - даму стратегиясы бағамын
анықтаушы факторлар болып табылады.
Олар: - Азия-Тынық мұхиты ... ... ... әлемдік
орта (АҚШ, Жапония; ҚХР, "Азия жолбарыстары", Ресей) мүдделерінің өзара
тоғысуы.
Зерттеулер көрсетіп отырғандай, ... ... тобы ... бір
саясатты жүргізеді және күштердің кез келген ... ... бар ... ... ... ... Тайвань
бағдарламасында осы үлкен аралдың Азия-Тынық мұхиты ... ... ... ірі аймақтық орталыққа айналу мақсаты көрсетілген және
дамудың келесі сатысында - әлемдегі маңызды ... алу ... ... ... ... ... инвестициялық өктемдігін
жүргізуінде жүзеге асырылады.
Мысалы, Үлкен Қытай экономикасында инвестициялау көлемі бойынша
Тайвань, ... ... ... ... ... ... ие, ... - Жапония, үшінші орында АҚШ пен ... ... ... ... бойынша Еуропалық Одақ елдер\ атап айтқандай
Ұлыбритания, ... ... ... ... ... тұр.
- мемлекеттердің өзара қатынастарындағы потенциалдық мүмкіндіктерде
лайықты емес жағдай туындауда.
Мысалы, ҚХР мен ... ... ... ... ... ... орын алып ... олардың әрқайсысының пайда болуы жағдайында
АҚШ саясаты американдық - ... ... ... ... ... ... қатынастарының жақсаруына
ықпал етеді, ... ... ... 60 - ... ... дегенмен, бірқатар жер ... ... ... екінші
дүниежүзілік соғыс салдары бұл жүйеде шектеуші параметрлерді ... ... ... ... ... ... ... техника, технология
және тауарлардың басты тұтынушылардың ретінде анықтай отырып, ... ... ... өсуін ұстап тұратын реттегіштерді қолданудан
жобалап отыр.
Төрт кіші ... ... ... ... ... ... ... Жапония мен Қытай арасында ... ... үшін ... ... ... ... ... Оңтүстік-
Шығыс Азия мемлекеттер ассоциациясының (ОШАМА) елдер мен төрт "айдаһар"
аумағында ірі қаржылық ағымдарды салуды жүзеге ... ... Бұүл ... ... отырып, Еуропалық Одақ елдері мынадай саясатты жүргізіп
отыр, яғни саудадан АТМА ... ... ... ұлгайтуға
ауысу жүзеге асырылады. ОШАМА және "төрт ... ... ... ... ... ... ескере отырып, күшті мемлекеттер
өздерінің әрбір тактикалық қадамын ... ... ... ... ... ... бекіту мақсатында қолданып отыр.
Бұған Оңтүстік Корея теңізіндегі жағдай, Қытай тарапынан әскери
қауіптерден қорғау ... ете ... ... салдарынан белгілі бір дамудың,
келіспеушіліктердің ақталуы негізгі державалар үшін ... ... ... ... күштердің мұндай балансын ескере отырып, Үлкен
Қытай елдері күшті экономикалық бірлестіктердің ... ... ол ... ... мен ... ... ... бере алуы
тиіс, сонымен бірге шлемдік капиталды тартатын алып әлемдік супердержаваның
туындалуына әкеліп соғады.
Бұл аймақ, ең ... АҚШ ... ... ... ... ... ретінде қабылданады. Бұл кезде күштер элементтері ретінде әскери және
экономикалық күш-қуат; сонымен бірге халықаралық ұйым ... ... ... ... ... екі ... ... - Қытайға "тұсау салу",
екіншісі - Ресейге қарсы, яғни ... өз ... ... ... ... АТМА ... адекваттарын кеңейтуге итермелейді.
Сонымен бірге, мемлекеттер арасындағы тарихи түбірі бар қақтығыстар,
қарама-қайшылықтар мен дауларды ... ... АҚШ ... ... ... ... сот" деңгейін алуға бағытталған.
Бұл аймақтағы экономикалық, технологиялық, коммуникациялық,
ақпараттық эксианциялардың күш-қуатының күшеюіне теңіздік ... ... ... ... фон ... түрде әсер ... ... ... өзі екі ... ... ... ... қамтамасыз ету және экономиканы өзгерту
бағдарламасын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... құру ... жетекші орынды алу және АТМА-ға жоғары
деңгейде әсер етуді ... ету. Бұл ... қол ... ... ... мен ... қалпына келмеуі, ТМД елдеріндегі исламның
өсу факторына, сонымен бірге Синьцзян мен ... ... ... ... мүдделі болуы ол үшін тиімді болып табылады.
Оның сыртқы ... ... ... ... мен АҚШ ... кезінде қайсысының күші басым болатындығына байланысты болады. ... ... жаңа ... ... және ... әсер ... ақырында
күшейтумен қатар өз әсерін сақтап қалуға ұмтылып отыр.
Әскери және экономикалық тұрғыда толыққанды державаға айналу мақсатын
көздей отырып; белгілі бір ... өзін ... ... ... мазалап
отыр. Бұл кезде мынаны атап өту керек, АҚШ-тың әскери стратегиясының ... - қа ... ... ... ... азайту емес, сонымен бірге Жапон
зқономикасының әскери дамуын ... ... ... ... ... ... ... мен Жапония арасындағы дауларда
"әлемдік сот" рөлін атқара отырып, сонымен ... ... ... келе, АҚШ, Ресей мен Жапония арасындағы байланыстардың жүзеге
асуына мүмкіндік ... ... бұл ... ... ... сарапшылардың болжауы бойынша, таяудағы ... ... ... ... Әр ... жоспарлық, біртекті емес стратегиялық
мақсаттарды жүзеге асыру ... бұл ... ... ... ... мен ... анықталады.
3 БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... Республикасында бірлескен кәсiпорындардың ... ... ... және шетелдiк компаниялардың қызметi сыртқы
экономикалық заңдылықтарға ... ... ... ... ... 30 ... да заң ... реттеледi. Қазақстанда шетелдiк
инвесторлардың қатысуы салықтық жеңiлдiктермен сүйемелденедi: ... ... ... ... ... және ... 5 ... 50% салық жеңiлдiгi,
сонымен қатар жекешелендiруге қатысу мүмкiндiгi берiледi.
Бүгiнгi ... ... ... ... ... ... қызмет
атқарады. Бірлескен кәсiпорынның абсолюттiк ... ... – 889. ... ... ... кәсiпорынның көп тiркелгенi
Алматы, Оңтүстiк Қазақстан, Талдықорған, Қарағанды облыстарында байқалады.
Бірлескен кәсiпорынның ең аз саны Торғай (4), ... ... ... және Жезқазған (14) облыстарында.
Бірлескен кәсiпорындардың сыртқы саудасының айналымы да өсiп ... ... ... экспортының көлемi импорт көлемiмен
салыстырғанда 59,3%-ға өскен. Экспорттың ... ... ... ... ... бiрлескен кәсiпорында кездеседi.
Ең көп бірлескен кәсiпорын Қытай фирмалармен (333), Туркиямен ... (125), ... (124) ... Ең аз саны Жапонияның қатысуымен
(4), Египетпен (5), ... (7). ... ... 4000 адамға дейiн
орналасқан.
Қазақстан – ТМД елдерiнiң iшiндегi мұнайгаз саласын инвестициялау үшiн
перспективалы елдердiң бiрi. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды жүргiзушi мұнай компанияларының
iшiндегi ең iрiсi ... ... ... ... азаматтық
тұрақсыздықпен байланысты жұмыстың тоқтатылуынан 14 млрд.доллар жоғалтты).
Тенгиз ... 20 ... АҚШ ... ... және осы ... ... ... тудыратын техникалық, көлiктiк проблемалардың және басқа
да факторлардың сәттi шешiлген жағдайында, Қазақстан 2010 жылға дейiн ... 100 ... ... ... алады.
Қарашығанақ мұнайгаз кенiшi бойынша өндiру принциптерi туралы ... ... ... ... ағылшынның «Бритиш Газ», ресейлiк
«Газпром» АҚ-ы ... ... ... ... ... ... млн. долларға дейiнгi көлемдегi күрделi ... 4 ... ... ... ... ... 4-4,5 ... және газды 4
млрд.куб.м дейiн жеткiзедi. Жалпы ... ... ... 8
млрд.долларын құрайды (кенiштi пайдалану төрт он ... ... ... ... ... ... ... мерзiмде Қазақстанға 40
млрд. АҚШ доллары көлемiнде инвестиция ... ... ... ... ... ... маңызды ерекшелiгi,
оның ұзақ мерзiмдi және масштабтылығы болып табылады. Сондықтан ... iске қосу және ... ... ... бұл ... ... ... және қолдауды қарастырады. Бұл жобаларда маңызды орын
кенiштiң аймақтық әлеуметтiк дамуының саласындағы қызметтерге, сол ... және ... ... ... салуға болашақ инвестицияға
маңызды жол ашады /19/.
Жоба бойынша келiсiм шетелдiк құрылыс ... үшiн ... ... Қажеттi қаржы құралдарын, жаңа техниканы және
технологияны тарту, жұмыс орындарын ашу, ... ... ... ... ... және маңызды әлеуметтiк тиiмдiлiк ... ... ... ... ... тәуекел алуға және
қаржылардың тиiмдi қайтару ... ... ... ... мұнайгаз саласындағы 10 елдiң 24 компаниясымен
келiсiм жасады.
Мұнайгаз iздестiру жұмыстары және ... ... ... ... мына ... ... ... АҚШ - 9 |6. ... - 1 ... ... - 3 |7. ... - 1 ... ... - 3 |8. ... - 1 ... Кипр - 2 |9. ... - 1 ... Оман - 2 |10. ... - 1 ... және ... сектордың игерiлу процесi әлi бiткен жоқ, жаңа
фирмалар және жаңа жобаның пайда болуын күтуге болады.
Шетел ... ... ... масштабына қарамай-ақ, олардың
көпшiлiгi күтiлген және күтiлмеген проблемаларға ... ... ... ... ... ... және Францияның қатысуымен
ашылған фирмалар) және ... ... ... ... Бұл ... ... ... проблемасын шұғыл
өзгертедi, жұмыстың жүру ... ... және жоба ... ... ... бақылау қояды.
Iрi бірлескен кәсiпорындардың iшiнде Қазақстанда қызмет етушi мұнай ... ... ... АҚШ, ... Туркияның фирмалары, сол сияқты Европаның
бiр қатар елдерi: Австрия, Германия, ... ... ... стратегиялық саласында ... ... ... ... ... кәсiпорындары ең үлкен экспорттық
әлеуеттi құрайды. Бірлескен кәсiпорындардың көбi iшкi рынокқа ... ... ... ... ... ... экспорты
бiрден өсiп, 1994 жылы жалпы импорттан АҚШ-тың 6 млн.долларына асып түстi.
Мәлiметтерге сүйенсек ... ... ... ... ... ... ... дамымауы, меншiктегi жерге
таластың шешiлу механизмi және т.б.) шетелдiк кәсiпорындардың ... Ойын ... ... ... ... және ... кәсiпорындар
қызметiнiң мықты негiзiн құру ... ... ... экономикаға деген
фирмалардың iскер көзқарастары мен сенiмдiлiгiн бекiтедi.
3.2 Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... талдау
2009 жылы инвестиция көлемiнiң жартысынан көбi жекеменшiк ... (54,3%) ... ... ... Шетел кәсiпорындарының үлесi
жоғары, жалпы негiзгi капиталға бағытталған инвестиция ... ... ... ... инвестицияның қомақты көлемi өнеркәсiпте
(58,3%), көлiк пен ... (11,1%) ... ... ... ... 70,5% - ... ... шикiзатын және табиғи
газ өндiруге және осы облыстарда қызмет көрсетуге, 9,9% - ... ... ... және ... ... ... ... инвестицияның үлкен бөлiгi (49,1%) құбырмен тасымалдауға, 15,2%
- темiр жол ... және 16,9% - ... ... 1
Кәсiпорындардың өзiндiк қаржылары негiзгi ... ... ... ... ... табылады. Жалпы кәсіпорындардың өз
қаржысы 54 пайыз, бюджет қаржысы – 11 пайыз, ... ... – 26 ... ... да ... түрі – 9 пайыз құраған (Сурет 1).
Негiзгi ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың барлық түрлерiн
құрастыру және сатып алу ... ... да ... мен ... 2009 жылы ... ... ... инвестицияның машиналар мен
құрал жабдықтарды орнатуға, ... ... ... 39,9%-ы ... 2). Негiзгi капиталға бағытталған инвестицияның 69% жаңа құрылысқа,
38,2%-ы техникалық ... ... ... және ... ... бағытталды (кесте 3).
Кесте 2
Негiзгi капиталға бағытталған инвестицияның технологиялық құрылымы
қорытындыға %-бен
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... |100 |100 |100 |100 ... ... | | | | ... ... |27,8 |26,1 |26,9 |26,7 ... құрал-жабдықтар, |27,5 |30,7 |37,5 |39,9 ... ... | | | | ... ... мен ... |44,7 |43,2 |35,6 |33,4 ... ОҚО ... ... ... ... ... ... инвестицияның құрылымы қорытындыға %-
бен
| ... ... ... |100 |100 |100 |100 |100 |100 |100 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... және ... кәсiпорындарды | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... |6,1 |7,8 ... |17,5|
|Жаңа құрылыс ... ... ... |3,3 |3,1 |3,6 |2,1 |1,2 |2,3 |4,0 ... бағыттарға жатпайтын жеке |23,4|4,4 |6,6 |5,8 |3,1 |4,0 |1,3 |
|объектiлердi салу | | | | | | | ... ОҚО ... ... департаменті ... ... ... ... ... тырысуда. Бұл мақсатта
Қазақстандағы инвестициялық қызметтердi реттейтiн бiр ... ... ... дайындалып, енгiзiлуде.
1994 жылы желтоқсанда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Заңы ... ... экономикасының
басымды секторларына инвестиция құятын инвесторлардың жағдайы, сол сияқты
шетелдiк инвесторлардың ... мен ... ... Республикасының «Тiкелей инвестицияны мемлекеттiк қолдау
туралы» Заңына сәйкес бұрынғы ... ... ... ... ... ... бойынша комитетiнiң орнына Қазақстан
Республикасының инвестициялар бойынша Мемлекеттiк ... ... ... ... ... мен ... ... дамуы мақсатында
инвестициялық белсендiлiкке жәрдемдесу болып табылады /3/.
Халықаралық экономикалық ... ... және ... ... ... ... ... үкiметтiң бiр қатар
құжаттары қабылданды, оның iшiнде халықаралық инвестиялық конференцияларды,
көрмелердi және ... ... ... ... елдерде өткiзудi
қарастыратын Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жасалды.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлiгi рейтингтiк агентствомен жұмыс
бойынша уәкiлеттi органы болып ... ... ... және ... ... ... ... инвестициялардың құйылуына және жайлы инвестициялық
климат жасайды.
Шетел инвесторларын мынадай ... ... ... ... ... ... және өнеркәсiптiк әлеует, стратегиялық кен
орындары, iшкi ... ... ... ... ... қаржы жағдайының жақсаруы, қаржыландыру ставкаларының
төмендеуi және ... ... ... ... ... шетелдiк тiкелей
инвестицияның көлемi 16980,2 млн. АҚШ ... ... 2009 ... ... ... тiкелей инвестиция рекордтық жоғарғы деңгейге
жетiп 4418,5 млн.АҚШ долларды құрап, ол 2008 жылғы деңгейден 59%-ға өстi.
Шетелдiк тiкелей инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... жұмсалды. 2009 жылы мұнайгаз саласына 3287,8 млн. АҚШ
долл (74,4%) жұмсалды. Шетелдiк тiкелей инвестицияның 458,9 ... ... ... және ... қызметiне, 125 млн.долл. (2,8%) құбырмен
тасымалдауға жiберiлдi. Шетелдiк тiкелей инвестицияның 301,1 млн.долл өңдеу
өнеркәсiбiне, оның iшiнде 84,5 млн. АҚШ долл ... ... ... ... – 31,0 млн. АҚШ ... қара ... ... жұмсалды.
Кесте 4
2008-2009 жылдары Қазақстан Республикасына экономикалық қызмет түрлерi
бойынша шетелдiк тiкелей инвестициялардың ... АҚШ ... |2008 |2009 ... ... атауы | | |
| ... |% ... |% ... |2780,7 |100 |4418,5 |100 ... ... аң |3,6 |0,1 |5,3 |0,1 ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... |2026,8 |72,9 |3291,4 |74,5 ... шикiзатын және |2002,7 |72,0 |3287,8 |74,4 ... газ ... | | | | ... кенiн өндiру |3,9 |0,1 |1,8 |0 ... ... |20,2 |0,7 |1,8 |0 ... ... |245,9 |8,8 |201,1 |6,8 |
|- ... ... |1,5 |64,5 |1,9 ... өңдеу | | | | |
|- ... ... |101,2 |3,6 |53,4 |1,2 ... металл өңдеу | | | | |
|- қара ... |71,4 |2,6 |22,4 |0,5 |
|- ... ... |29,6 |1,1 |31,0 |0,7 ... және ... |47,1 |1,7 |67,5 |1,5 ... ... | | | | ... теле және ... |45,4 |1,6 |66,9 |1,5 ... ... мен | | | | ... өндiру | | | | ... ... |55,1 |2,0 |95,7 |2,2 ... ... газ бен су |41,2 |1,5 |33,4 |0,8 ... және ... | | | | ... |12,0 |0,4 |36,6 |0,8 ... ... |48,5 |1,7 |56,6 |1,3 ... және үйде | | | | ... ... | | | | ... ... мен |10,1 |0,4 |24,6 |0,6 ... | | | | ... және ... |95,1 |3,4 |144,8 |3,3 |
|- ... ... |75,0 |2,7 |125,0 |2,8 |
|- ... |9,9 |0,4 |4,6 |0,1 |
|- ... ... |10,2 |0,4 |15,2 |0,3 ... қызметi |29,9 |1,1 |44,1 |1,0 |
|- ... ... |25,4 |0,9 |23,7 |0,5 |
|- ... ... |4,5 |0,2 |20,4 |0,5 ... мүлiктермен |258,5 |9,3 |472,8 |10,7 ... ... алу және | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |9,1 |463,0 |10,5 ... | | | | ... және ... |189,8 |6,8 |458,9 |10,4 ... ... | | | | ... қызметтерiн қоса| | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |5,6 |0,2 |9,8 |0,2 ... ... бiлiм|5,6 |0,2 |7,9 |0,2 ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |3,3 |0,1 |0 |0 ... ... | | | | ... ОҚО ... экономика департаменті
Төлем балансы мәлiметтерi бойынша 2009 жылы Қазақстан кәсiпорындарының
акционерлiк ... ... 530 ... ... ... ... негiзiнен 2006 жылы жасалған шарттар: «Шеврон»
американдық корпорациясының «Тенгизшевройл» БК бес ... ... ... индонезиялық компания «Сентрал Эйша Петролеум Компани» отыз
пайыздық мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... етiлдi.
Тенгиз, Шығыс Қашаған, Карачанск, ... ... ... және инфрақұрылымды дамыту бойынша iрi ... ... ... және ... ... желiсiн жүргiзуi трансұлттық компаниялардың
өздерiнiң қазақстандық еншiлес кәсiпорындарын қаржыландыруларына жағдай
жасады. 2009 жылы ... ... ... басқа капиталына
түсiм 6,4 млрд. АҚШ долларын құрады, ол 2008 жылмен ... 3,7 ... ... ... айналым құралдарын қаржыландыруға және
күрделi қаржыға қажеттiлiктiң өсуi басқа ... ... ... ... бар ... ... өсiмi есебiнен қарыздық
мiндеттемелерiн өтеуге, төлемдердiң өсуiне мүмкiндiк туғызды. 2007 жылы
басты компанияның алдында пайыздық есеппен мiндеттер сомасы 3778 млн. ... ... 2006 ... ... 26%-ға көп, бұл ... төрттен
үш бөлiгi өндiрушi сала кәсiпорындарына тиесiлi.
2008-2009 жылдары тiкелей шетелдiк инвестицияның құрылымы 5 кестеде
келтiрiлген. ... 2009 жылы ... ... ... ... көбi ... 1464,4 ... болды, Канададан - 739,8 ... - 595,4 ... ... - 484,7 ... ... - 211,9 ... ... - 210,6 млн.долл, Нидерландтан -
198,6 млн.долл. Осы аталған елдердiң тiкелей инвестициясы 2004 жылы ... ... ... ... оның ... ... ... 33,1%,
Канада –16,7%, ұлыбритания – 13,5%, Италия – 11%, Ресей Федерациясы ...... ... ... ... біріккен кәсiпорындардың тұрақты
динамикалық өсiмiмен сипатталады. Қазақстан Республикасында 3995 бірлескен
және шетелдiк ... ... ... оның ... ... саны 697, ... кәсiпорындар – 2298, 183293,3 млн.теңгелiк
жарғылық капиталмен 107 елден партнерлардың қатысуымен 98. ( сурет2,3).
Шетелдiк инвестициямен кәсiпорындардың ең көп саны ... ... 2461 ... 903 – ... 1558 – ... ... Астана
қаласында – 270 (108,162), Атырау облысында – 270 (132, 138), ... – 191 (92,99), ... ... ... – 129 (74), ... – 117 (72, 45), ... облысында – 75 (30,45), Батыс Қазақстан
облысында – 98 (35, 63).
Бірлескен кәсiпорындар бойынша ... ... ... елдердiң
географиялары әр түрлi елдердi келесi топтарға бөлуге болады: Европа елдерi
мен Азия аймақтары елдерi, ... ... даму ... ... ... ... ... Республикасы бірлескен кәсiпорындар
мен ... ... ... әр ... ... ... ... кеңейтуде. 2009 жылы республика дүние жүзiнiң 107
елiмен сауда қатынасында болды, ол 2008 жылмен салыстырғанда 9 елге ... ... ... 26 ... 1452 ... және ... кәсiпорындар
жұмыс iстедi. Ең белсендi инвесторлардың ... ... ... 336, ... 122, ... ... 119 кәсiпорын. Индиямен
72 кәсiпорын, Кипрмен 57, Пакiстанмен 53, Ауғанстанмен 34, Израильмен 30,
Ливанмен 22, Жапониямен 18, ... Араб ... 16 ... ... ... Азия ... ... болып Сингапур (15
кәсiпорын) мен Малайзия (4) саналады.
Қазiргi ... ... ... Европаның 37 елiмен біріккен
кәсiпорын ... ... ... ... ... ... ... атқарды (оның 15 елi ... ... ... ... ... ететiн Европа елдерiнiң қатысуымен
құрылған әрекеттегi ... ... ... – 228, ... – 212,
Швейцария –84, Нидерланды – 81, ... – 60, ... –51, ...... – 38, ... – 33, ... мен Ирландия - 29-дан, Лихтенштейн – 20,
Болгария – 18 ... ... ... 20 елiнен бiздiң мемлекетiмiздiң негiзi партнеры
болып АҚШ (290 кәсiпорын, оның iшiнде 109 ... және 181 ... ... ... ... ... ... аралдарымен (тиiсiнше
103,49, 54) және Канадамен (35, 18, 17). ... ... және ... да осы ... ... ... ... кәсiпкерлiк саласында Африка континентiнiң 10 ... ... ... ... Ал Австралия мен Жаңа Зеландия
аймақтарының 2 ... 9 ... және ... ... ... атқаруда.
ТМД елдерiнiң арасында әрекеттегi кәсiпорындардың ең көп саны Ресей
Федерациясымен – 834 ... ... - 74, ... ...... ... құрылды (сурет 4,5).
Сурет 4
Сурет 5
Шетел құрылтайшылары бірлескен және шетелдiк кәсiпорындардың жарғылық
қорында 111470 млн.теңгенi құрады ... ... ... ... ... Жарғылық капиталдың нақты сомасының 48%-ы Алматы ... ... ... және ... ... қоса ... жұмыс iстейтiн қызметкерлердiң саны 291672 адамды құрады.
Басқа кәсiпорындардан жұмысқа қабылданған қоса ... ... ... адам, ал келiсiм шарт бойынша – 9755 ... ... және ... ... жұмыс iстейтiндердiң 44,5%-ы Қарағанды облысына, 17%-
ы Алматы қаласына, 8%-ы Павлодар облысына, 5%-ы ... ... ... ... ... ... құрылған кәсiпорындардағы жұмыс iстейтiндердiң ең
көп саны ... ... (57%), ... ... (17%) және
құрылыста (6%). ... ... ... және қоса қызмет
атқаратындардың ... ақы қоры 115705,4 ... ... ... және шетелдiк кәсiпорындардың 385-i (9,6%) экспортқа өнiм шығарды,
975-i (24,4%) импорттық түсiмдер қабылдады, 521 ... (31%) ... 2066 ... (52%) iшкi ... өнiм ... 5
Қазақстан Республикасы бойынша бірлескен және шетелдiк кәсiпорындар
| ... ... ... |
| ... |Импорттық |Өнiм |Iшкi рынокқа |
| ... ... ... ... ... |
| ... |берудi |барлар |ер ... |
| | ... | | ... |
| | ... | | | ... |3995 |385 |975 |521 |2066 ... | | | | | ... iшiнде | | | | | ... |17 |5 |5 |7 |11 ... |81 |10 |35 |17 |63 ... |117 |18 |35 |44 |75 ... |270 |24 |74 |16 |129 ... |129 |12 |24 |29 |79 ... | | | | | ... |26 |5 |3 |11 |16 ... |98 |8 |37 |12 |82 ... | | | | | ... |191 |25 |46 |29 |126 ... |15 |4 |6 |9 |13 ... |65 |16 |12 |46 |38 ... |75 |16 |27 |45 |41 ... |37 |7 |10 |19 |25 ... |76 |13 |18 |30 |43 ... | | | | | ... |67 |13 |24 |45 |50 ... | | | | | ... қаласы |270 |15 |73 |22 |171 ... ... |2461 |194 |546 |140 |1104 ... ОҚО ... ... ... жылы ... және шетелдiк кәсiпорындар арқылы ... өнiм ... ... ... ... Шетелдiң қатысуымен
кәсiпорындардың негiзгi қызметiнiң негiзгi түрлерi мұнай шикiзатын және
табиғи газ (52,2% ... ... ... ... және металлургиялық
өнiмдер шығару және металл өңдеу (23,8%) болып табылады, оның iшiнде ... ... 14,6%, қара ... ... 8,8%-дан келедi.
Инвестиция өндiрiлген өнiмнiң шамамен 5%-ы ... ... ... газ бен су өндiруге және таратуға – 4%, тас көмiрдi өндiру ... – 2%-ы ... ... ... ... ... бойынша бірлескен кәсiпорынның
қызметi (өнiмнiң жалпы көлемiнiң 5%) әр түрлi және келесiлердi қамтиды: ет
өнiмдерiн консервiлеу, ... ... ... мал ... ... ... ... астық өнеркәсiбiнiң өнiмдерi; жемiс және жидектердi
консервiлеу, темекi бұйымдарын өндiру.
Мұнай шикiзатын және табиғи газ ... ... ... ... 19,3 ... құрады. Одан басқа ... ... ... ... және ... ... техникалық сынақтар, талдау, жарнама, т.б.), сол сияқты жеке
қызметтер көрсетiлдi.
Қазақстан Республикасы iшкi ... ... және ... 2007 жылы ... ... (өздерi өндiрген өнiмдер, басқа
кәсiпорындар және елдерден сатып алған тауарлар) көлемi 622,2 ... Ең көп ... ... ... ... ... ... 38,6%), Атырау облысы (13,4%), Батыс Қазақстан облысы (8,2%),
Қарағанды ... (7,3%), ... және ... облыстарына (6%-дан)
тиесiлi. Оның iшiнде халыққа 109,9 ... ... ... оның ... ... ... 24,3%-ы ... облысында, 9,8%-ы Қарағанды облысында.
Iшкi рынокта өткiзiлген тауар мен қызмет көрсетудiң ең үлкен көлемiн
мына ... ... ... ... (21%); ... және ... және ... бұйымдарды жөндеу (18%); мұнай шикiзатын және газ өндiрумен
байланысты қызмет көрсету (15%); жылжымайтын ... ... ... ... алу, ... пен ... (8%-дан).
Біріккен және шетелдiк кәсiпорындардың экспортқа шығарған өнiмi 5235,7
млн. АҚШ долл ... ... оның ... қызмет көрсетуi 387,7 млн.
АҚШ долл (барлық көлемнiң ... ... ... ... ... ... ... үлесi 29,3%, Қарағанды облысы –
27,9%, Алматы ... – 10,9%, ... ... – 6,8%, ... ... ... ... құрады.
Біріккен кәсiпорындардың шетке шығарған өнiмдерiнiң тiзiмi әзiрше ... ... ... шикiзат ресурстары ғана шығарылады. ... ... ... ... ... жалпы көлемiнiң 55,7%),
қымбат емес бағалы металлдар мен бұйымдар (26,4%), оның iшiнде қара ... 118%, мыс және одан ... ...... ... ... көп ... өндiру саласының
инфрақұрылымын құру және дамытуға бағытталуы, тауар ... ... ... ... ... ... өсуiнiң негiзгi факторы болды.
Импортталатын инвестициялық тауар мен халықаралық қызмет көрсетуге
жоғарғы ... ... ... өндiргiш күштерге инвестицияның өсiмi
ағымдағы операцияның 1,75 ... ... ... ... ... оның
жалпы iшкi өнiмге қатынасы 7,8%. ... ... мен ... ... ... ... ... параметрлерiнiң сальдолық нәтижесiнiң
мәлiметтерi келтiрiлген (кесте 6).
Кесте 6
Төлем балансының ағымдағы базалық параметрiнiң сальдолық ... ... |1999 |2000 |
| ... |% ... |% ... |2780,6 |100 |4418,5 |100 ... |481,8 |17,3 |595,4 |13,5 ... |70,0 |2,5 |53,3 |1,2 ... |114,5 |4,1 |198,5 |4,5 ... |68,1 |2,5 |47,0 |1,1 ... |351,0 |12,6 |484,7 |11,0 ... |2,0 |0,1 |11,1 |0,3 ... |160,5 |5,8 |739,8 |16,7 ... |90,2 |3,2 |210,6 |4,8 ... |988,5 |35,5 |1464,4 |33,1 ... |29,7 |1,1 |58,2 |1,3 ... |34,1 |1,2 |66,3 |1,5 ... Корея |56,8 |2,0 |67,2 |1,5 ... |18,0 |0,6 |32,1 |0,7 ... ... |163,0 |5,9 |211,9 |4,8 ... |152,4 |5,7 |177,9 |4,0 ... ... ... ... тақырыбы: Бірлескен кәсіпорындар СЭҚ нысана ретінде.
Жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ... ... олардың ерекшеліктері терең қамтылды. Сонымен
қатар, ел экономикасында бірлескен кәсіпорындардың маңызы, әкелетін ...... ... ... ... және ұйымдастырудың
теориялық негіздері ашып айтылды.
ІІ – ... ... ... ... ... ... ... – тарауда бірлескен кәсіпорындардың қаржысын ұйымдастырудың
ерекшеліктері және ... ... іс - ... ... ... 52 ... 8 ... және 6 суреттен тұрады.
-----------------------
ҚР ЕуроАзиялық экономикалық байланыстардың ерекшеліктері
Жекеленген кәсіпорындардың ... ... ... нығайту
Орнын толтыру шаралары және бәсекелестерді ығыстыру үшін тауарларды төмен
бағамен сатуға ... ... ... байланыстарды шоғырландыру
Жүк тасымалдау шығындарын азайту
Сауда режимдері мен заңнамаларды бір жүйеге келтіру
Жалпы бірыңғай жүйені құру
Кедендік шығындарды, оның ... еке ... ... ... қысқарту
Елдер арасындағы экономикалық байланыстарды дамыту процессін күшейту
Капиталды, еңбек ресурстарын, тауарлар мен қызметтерді еркін алмасу
Экономикалық, сауда және ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"ҚАЗАТОМПРОМ" БІРЛЕСТІГІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ, ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ САЯСИ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ55 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
«Қазақстан Республикасының Судьялар одағы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің жарғысы7 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Аймақтық интеграция шеңберіндегі Араб Мағриб бірлестігі70 бет
Алфавит – рухани бірлік негізі5 бет
Ата-аналармен сынып жетекшісінің бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыру технологиясы10 бет
Африка Бірлігі Ұйымы11 бет
Ағылшын және қазақ тілдеріндегі жануар атаулары бар фразеологиялық бірліктер (салғастырмалы талдау)77 бет
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру.30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь