Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін сапасын анықтау

НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін сапасын анықтау
1.1 Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін сапасын анықтау
1.2 Шабындықтар мен жайылымдарды жақсарту
1.3 Шабындық жайылымдарды күтіп .баптау
1.4 Шабындықтардың тиімді пайдалану жүйесі шөптерді оңтайлы шабу мерзімі, шабындық айналымын ұйымдастыру
ІІ ҚОРЫТЫНДЫ
ІІІ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Шабындықтар мен жайылымдар – облыстың мал-азық қорының негізі болып саналады. Бұл жерлер малдың жем-шөп қорын тұтынудың 90 пайызын қамтамасыз етеді. Сондықтан жайылым шаруашылығын тиімділігі жоғары болатындай етіп ұйымдастыра білу керек.Бүгінгі таңда мал шаруашылығы жем-шөп қорына тапшы. Жылдар бойы табиғи жайылымды жүйесіз пайдалану оның ескіріп, тозуына әкеп соқтырды. Нәтижесінде мал-азықтық шөптердің өніміндегі бағалы қоректер азайып, орнына аз желінетін, болмаса улы шөптердің орын алуына жол берді.Жылдан жылға жайылым өнімділігі мен мал-азық қоректілігі төмендеп барады. Табиғи жайылым мен шабындық жерлердің орташа өнімділігі құрғақ салмақта гектарына 0,5-3 центнерді құрайды. Жайылымның ескіріп, тозуына тосқауыл жасау, оны қалпына келтіру мен жақсарту – бүгінгі таңның кезек күттірмейтін мәселесі..Соңғы жылдары жайылымды суландыруды кешенді түрде игеру мен оның тиімділігін арттыру жөнінде ешбір жұмыстар жүргізілмеген. Ғылыми негізделген жайылым айналымы жүйесін енгізу мәселесіне де аса көңіл бөлінбей келеді. Жылдан жылға бір ғана жайылым қолданылады, ол жайылымдық шөптердің мал азық сыйымдылығының қалпына келуіне үлгермей, тозып, ескіреді. Сонымен қатар аймақтың құрғауы – ауқымды территорияның ылғалдылық деңгейінің қысқаруы мен топырақтың биологиялық өнімділігінің төмендеуі орын алып отыр.
1. Н. Можаев, Н. Серікбаев, Ғ.Стыбаев
«Мал азығын өндіру практикумы»
2. Қ. Әубакиров Т. Атақұлов , А. Ахмет «Мал азығын өндіру»
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
БӨЖ
Тақырыбы Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін ... ... Ф ... Сагындыков С.Н
Топ;АГ-213
Семей 2015
ЖОСПАР
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін сапасын анықтау
+ Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен ... ... ... ... мен жайылымдарды жақсарту
+ Шабындық жайылымдарды күтіп - баптау
+ Шабындықтардың тиімді ... ... ... оңтайлы шабу мерзімі, шабындық айналымын ұйымдастыру
ІІ ҚОРЫТЫНДЫ
ІІІ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Шабындықтың және жайылымның өнімділігі мен шөптесін сапасын анықтау
Шабындықтар мен ... - ... ... ... ... ... ... Бұл жерлер малдың жем-шөп қорын тұтынудың 90 пайызын қамтамасыз етеді. Сондықтан жайылым шаруашылығын тиімділігі жоғары ... етіп ... білу ... таңда мал шаруашылығы жем-шөп қорына тапшы. Жылдар бойы табиғи жайылымды жүйесіз пайдалану оның ескіріп, тозуына әкеп ... ... ... ... ... ... қоректер азайып, орнына аз желінетін, болмаса улы шөптердің орын алуына жол ... ... ... ... мен ... ... ... барады. Табиғи жайылым мен шабындық жерлердің орташа өнімділігі құрғақ салмақта гектарына 0,5-3 центнерді құрайды. Жайылымның ... ... ... ... оны ... ... мен ... - бүгінгі таңның кезек күттірмейтін мәселесі..Соңғы жылдары жайылымды суландыруды кешенді түрде игеру мен оның ... ... ... ешбір жұмыстар жүргізілмеген. Ғылыми негізделген жайылым айналымы жүйесін енгізу ... де аса ... ... ... ... ... бір ғана ... қолданылады, ол жайылымдық шөптердің мал азық сыйымдылығының қалпына келуіне үлгермей, тозып, ескіреді. Сонымен қатар аймақтың құрғауы - ... ... ... ... ... мен ... ... өнімділігінің төмендеуі орын алып отыр.Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген мал шаруашылығы саласын дамыту ... ... мен ет ... сыртқа шығару жөніндегі тапсырысына байланысты жем-шөп қорын дайындау үшін жағдай жасау қажеттілігі ... ... ... Ең ... ... мен шабындық жерлердің әрі қарай тозуына, ескіруіне жол бермеу. Табиғи жайылымды жақсартуға ат салысу керек. Оның бір тәсілі - ... ... іске ... ол қандай да бір көп шығынды қажет етпейді.Жайылым айналымынан басқа, ғылыми жасалымдарды да ... ... ... ... Ұзақ ... жоғары өнімділікті, құрғақшылыққа төзімді себілетін жайылымды жасау жөнінде тәжірибе бар, ол мал-азық өнімділігін 2,5-3 ... ... ... ... ... ... негізінен изен мен теріскен шөптерін өсірген жөн. Ол 10-12 метр тереңдіктен ылғалды тартып алуға қабілетті, ... ... ... да ... ... ... ... жем-шөп қоры ретінде жыл бойына жарай береді.Қар ери ... ... ... себу де ... ... шөптердің өнімділігі 2-2,5 есеге артуына ықпал етеді. Мұндай учаскелерде ... ... ... ... ... ... өсетін шөптерді себу, оны қоршау, минералды тыңайтқыштар беру ... ... ... келуіне жол ашатын бірден-бір тәсіл болар еді.Құрғақ жайылым аймағының тиімділігі оның суландырылуына тікелей байланысты ... де ... ... ... мал ... дамуының артта қалуының бір себебі табиғи жайылымдарды ... әрі ... емес ... суландыру болып саналады.Облысымыздың жайылымдарында 60 % дейін суландыру құрылғылары істен шыққан: су жиналатын ... мал ... ... мен ... ... ... бұзылған; шегенді құдықтар мен түтікті құдықтар бітелген, көміліп қалған; су көтеретін қондырғылар жоқтың қасы және т.б. 1,5-10 л/с едәуір су ... ... ... су ... шындығына келсек ешбір пайдаланылмайды десек артық айтқандық емес. Облысымызда жайылым аймағын суландыру негізінен қолайлы гидрогеологиялық жағдайы бар жер асты суын ... ... іске ... ... солтүстігі мен солтүстік шығыс бөлігінен басқа, жер асты су қоры мен оның ... ... ... ауыз су мен ... ... ... емес аймаққа жатады.1988 жылғы жүргізілген тексеру мәліметтері бойынша облыстың 6,840 мың ... ... ... болған, алайда барлығы бірдей қолданылмаған. Жердің бір ... ... ... шығып қалған, өйткені суландыру құрылғыларының техникалық қызмет көрсетуі, оларды жөндеу және пайдаланудағы кемшіліктер орын ... ... ... тіпті жайылым суландыратын құрылғылардың пайдалануға жарамдылығын айтпағанның өзінде, олардың саны ... ... де ... Бұл ... ... ... бақылаудың, әрі есепке алудың жоқтығын растайтын бірден-бір дәлел., жайылымды суландыратын құрылғылар ешбір ... ... ... емес.Жеке меншікке немесе ұзақ мерзімді жалға берілген жайылымдық жерлер тиімсіз пайдаланатыны хақ. Мұндай құбылыстың орын ... ... ... - ... ... ғылыми-негізделген ұйымдастырудың жоқтығы. Ол жайылым түрін есепке алу, жайылымдық шөптерді толығымен пайдалану деңгейін сақтау, мал ... ... ... мен ... ... мал ... айналымы мен оған түсетін мал жайылу салмағын, оларды тиімді пайдалану ... ... ... ... тұрғыда қамтамасыз етуі тиіс.Суландырылған жайылым аймағында мал шаруашылығын өркендету өз жемісін берері даусыз. Мал басын көбейту мен оның ... ... жыл ... жаңа ... ... суландыру арқылы ғана емес, сонымен қоса қолда бар суландыру құрылғыларын дұрыс, әрі тиімді қолдану арқылы да қол жеткізуге ... ... ... осы мәселелерді кезек күттірмейтін келесі іс-шараларды іске асыра отырып, жүзеге асыруға болады:
* ... ... ... тізімге алу мен геоботаникалық тексеру жүргізу, жаңадан суландырылатын жерлерді тіркеу мен оны ... ... ... жолға қою;
* Жайылым айналымын енгізу негізінде жайылым жерлерін қолдану, бір мал суатымен 2-ден астпайтын мал ... ... ... ақылы жайылымға түсетін артық салмақ пен жайылымның мал ... ... жол ... ... ... суландыратын құрылғылардың құрылысымен, техникалық қызмет көрсетуімен айналысатын мамандан-дырылған мекемелер ұйымдастыру қажет.
Шабындықтар мен ... ... жыл ... пайдаланудың әсерінен топырақта өтетін физика- химиялық және биолоиялық өзгерістер қарқынды жүріп, құрамындағы жеңіл сіңірілетін қоректік заттар ... ... ... ... ... жерлердің өнімі төмендейді.Бірақта шабындықтар мен жайылымдарға уақытында тыңіайтқыштар қолдану арқылы өнімділігін қалыпты ұстап тұруға ... және ... ... мен шөптесін сапасын анықтау
Қазақстанда мал шаруашылығын қарқынды өркендетуде жайылым мен шабындықтың маңызы өте зор. Қазақстан бойынша жайылымдықты пайдалану кезеңі орташа ... ... ... ... ... ... өте ... .Жайылымдық шөпте жақсы дайындалған пішенге қарағанда қоректік ... 1,5 ... ... ... болатынын көптеген зерттеулер көрсетті.Жайылымдықты тиімді пайдаланған кезде ... мен ... ... бағасы қатты көтеріледі, нәтижесінде онда бағылатын малдан алған өнімдер ет сүт , жүн т.б. ... ... ... мал өнімін жоғарлатудағы әсерін Франция ғалымы А.Вуазэннің 1959 зерттеулерінен де көруге болады.Жоғары ... ... ... ... шөп ... ... 13,3 кг ... массасы дейін азық жегенде тәуліктің сүт беруі 21кг ... ... ... ... тек 5 кг ғана сүт сауылған, ал сапасы нашар ... ... тірі ... ғана ... ... ғана ... да айта ... жайт: жайылымда бағылған малдың барлық потенциялдық мүмкіндіктері толығымен ашылады.Жайылымда бағылған мал ауа райының ... ... ... ... ... жақсы шыдайды, организмі ауру- сырқауларға аз шалдығады және де жас төлдер ... ... ... және ... жайылымдардың мал жайылымдылық маңызын көрсете отырып, оның тиімді пайдалану әдістерінің де өте актуальды екенін атап ... ... мал ... ... пайдаланған жағдайда оның түсімі айтарлықтай көтеріледі.Тиімді пайдаланудың барлық жүйелерін қолданғанда малға шөпті дұрыс ... ... ... ... ... жайылым енгізу қоршауларда бағу және т.б. табиғи жайылымдықтың жалпы өнімі 2-3 есеге көтеріледі екен.
Шабындықтар мен ... ... ... мал ... ... ... жер ... 70% дан астамын алып жатыр.Бірақта осыншама аймақтан алынатын азық көп емес. Оның негізгі себебі шабындықтар мен ... ... ... ... ... ... ... далалық және құрғақ далалық аймақтың шабындықтары мен жайылымдарының әр гектардан құрғақ массасының өнімі 1,5-2,5 ц-ден 5-6 ц ... ... ал ... және шөл аймақтарда олардың өнімі одан да төмен деңгейде - 0,5-1,0 ... 3-4ц га ... ... ... ... орын алу ... - ... аймақтың шұрайлы жерлері егістікке жыртылып кетіп, мал азығына құнарсыз сортаң және игеруге қолайсыз жерлердің қалуы ;екіншіден- көпшілік ... ... ... ... байланысты тозып, өсімдік құрамында мал азықтығы нашар шөп түрлерінің көбейіп кетуінде. Шөлейт және шөл аймақтарда да мал азықтық ... ... тыс және ... пайдаланудың салдарынан шабындықтар мен жайылымдар тозып, көп жерлер эрозияға ... ауыл ... шөбі мал ... ... ... ... кеткені байқалады. Ғылыми мәліметтер бойынша Республика бойынша тозып кеткен жайылымдар көлемі 30 млн гектардай, оның 11млн ... өте ... ... ... ... деп ... ... Республика бойынша бірінші кезекте жақсартуды қажет ететін табиғи жерлердің көлемі 40 млн. Гектар ... ... ... ... тәжірибелері көрсеткендей мұндай жерлерді алдыңғы қатарлы жақсарту технологияларын қолдана отырып, жақсарту арқылы өнімін 3-5 есе ... ... ... ... ... ... болып және шөп құрамындағы бағалы астық тұқымдастарының үлесі 32%-ға жетпесе, ондай жерлерді түбегейлі жақсартады.Түбегейлі жақсартқанда табиғи шым ... ... ... орынына бағалы көпжылдық шөптер себіліп өнімділігі жоғары жаңа мәдени екпе шабындықтар мен жайылымдар жасалады.Қазақстандағы табиғи шабындықтар мен жайылымдардан ... ... ... ... ... олардағы түсімнің төмендігін байқатты.
Шабындық жайылымдарды күтіп - баптау
Жайылымның жоғарғы өнімін және сапасын сақтауға жыл ... ... ... ... ... - ... жұмыстарының да маңызы зор. Жайылымда мал жемеген шөп қалдықтарын шауып тастау,мал тезектерін ... ... беру және ... жұмыстары жайылым өнімін 30% дейін көтереді.Мал жайылымнан ... ... өсіп ... шөп ... ,мал ... зиянды және улы шөптерді жояды. Жайылым бетін жүйелі түрде шауып отыру малға ... көк ... ... ... сапасына және азықтың желінуіне оң ықпал жасайды.
Шөп қалдықтарын мал өрістен ... ... шабу ... ... ... ... ... құруы кешігеді де жайылымды малға жегізу мерзімдері бұзылады, өнімі төмендейді. Шөп қалдықтарын шабу биіктігі 5-6 см биіктікте ... ... шөп ... аз болса орында қалдырады, ал көп болса жинап, кептіріп малға төсенішр ретінде пайдаланады.
Суармалы мәдени ... ... және ... ... азот ... маңызы зор. Азот тыңайтқышы бөлшектеп: көктемде және пайдалану ... ... ... Азот ... ... ... тыңайтқыштары да беріледі. Жайылым шөбі құрамында 30-40% бұршақтұқымдас шөп болса тек ғана фосфор- калий тыңайтқыштары беріледі. Минерал тыңайтқыштары шашылғаннан ... 14-15 ... ... ғана ... мал жаюға болады. Қысты күні жайылымға қар тоқтатылады да көктемде қар сумен қанықтырылады. Жайылым шымы құрғай салысымен азот ... ... беті ... ... жыл сайын бір мезгілде пайдалану оның өнімінің ... және ... ... нашарлап кетуіне себепші болады.Мұндай жайылымдарда мал азықтығы бағалы өсімдік түрлері жойылып, орынына қоректілігі төмен, зиянды және улы ... ... ... ... жайылымдықты жыл сайын ерте пайдалана берген жағдайда , бағалы шөптердің ... жаюы ... ... ... ... ... ... мерзімдерін осылайша кезектестіргенде екінші және төртінші жылдарда өсімдіктің басым бөлігі ұрықтандырғанан кейінжүргізіледі, мұның өзі шөптің қалыпты күйде қайта шығуына ... ... ... ... оның ... ... кетуі мүмкін.
Шабындықтардың тиімді пайдалану жүйесі шөптерді оңтайлы шабу мерзімі, шабындық айналымын ұйымдастыру.
Шөптерді шабу мерзімдері мал азығының сапасына және ... көп ... ... Егер шабылған шөптердің азықтық құндылығы жоғарғы болады протеин мөлшері көп, жасұнық мөлшері аз ... ... ... ... болады және бір өлшем ауданына жиналған қоректік заттардың ... ... шабу ... жем ... ... миен ... үлкен әсер етеді.Шөпті ерте шапқанда пішен немесе сүрлем қоректілігі жоғары болады протеин мөлшері көп, ал жасұнық аз болады.Әр түрлі ... ... әр ... ... және жер отылығының құрамына, орналасу жеріне, пайдалану мақсаттына байланысты әр түрлі өсу- даму фазасында шабу керек.Астық тұқымдас және әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... орташа болса , пішенге және сүрлемге маусымда бір рет , ... ... ... бастап гүлдену кезеңінің соңына дейін шабу орынды.Шөптер жақсы өсіп- дамуы, тіршілік әрекетін жалғастыруы және ... ... ... өсіп ... үшін ... ... резервті пластикалық заттар жинақталғанда, гүлдену кезеңінің де шабу керек. Сонымен қатар жер оттылығының ерте шапқаннан түсуі олардың ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік бермейді..Қазақстанның барлық құрғақ аңғар шабындықтары ,әдетінше, бірақ рет ... ... және ... ... жайылма шалғындары мен лимандарында ,себілген шабындықтарда , жақсы ылғалдандырылған биік ... ... ... мол ... және ерте шабылған жағдайда екінші рет шабу жүргізіледі.Ауыспалы шабындықтың қажеттігі шөпті ... ... жыл ... ерте шапқаннан гүлденуге дейін пішен өнімі жер оттылығының сиректеуіне байланысты төмендейді, сонымен қатар тек ғана өнім төмендейді және мал ... ... да ... ... малазықтық бағалы шөп түрлері егістіктен түсіп қалады. Ауыспалы шабындық кескінін жасағанда, қарқынды ... ... ... ... ... ... ... бірақ бағалы пішен алу үшін шөптерді мүмкіндігінше ерте кезеңде шабу ... ... мол ... ... ерте шабыстан кейін алшынкөк өсіп шыққаннан бастап, күзгі бозқыраудың түсуіне бір ай қалғанша малды жаюды жоспарлау керек.Себілген жер отылығын ... ... ... ... жылынан бастап енгізеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жайылымның жоғарғы өнімін және сапасын сақтауға жыл сайынғы ... ... ... ... - баптау жұмыстарының да маңызы зор. Жайылымда мал жемеген шөп ... ... ... ... ұсақтаптегістеу,минерал тыңайтқыштарын беру және суару жұмыстары жайылым өнімін 30% дейін көтереді.Мал жайылымнан кейінгі шабыс өсіп кеткен шөп сабақтарын ,мал жемейтін ... және улы ... ... ... бетін жүйелі түрде шауып отыру малға керекті көк шөптің біркелкі өсуіне, сапасына және ... ... оң ... ... жыл ... бір ... пайдалану оның өнімінің төмендеп және ботаникалық құрамының нашарлап кетуіне себепші болады.Мұндай жайылымдарда мал азықтығы бағалы ... ... ... ... ... төмен, зиянды және улы өсімдіктер басып кетеді. Сондай-ақ жайылымдықты жыл сайын ерте ... ... ... , ... ... ... жаюы тоқтап ,өнімі қатты төмендейді.Жайылым шөбін жегізу мерзімдерін осылайша кезектестіргенде екінші және ... ... ... ... ... ... кейінжүргізіледі, мұның өзі шөптің қалыпты күйде қайта шығуына мүмкіндік береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Н. Можаев, Н. Серікбаев, ... Қ. ... Т. ... , А. ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«УАТ» ЖШС сабын комбинатының экономикалық қызметі және еңбек өнімділігін талдау35 бет
«УАТ» ЖШС сабын комбинатының еңбек өнімділігін талдау35 бет
«Өнімділігі 1 млн т/жылына каталитикалық риформинг қондырғысындағы реакторды жобалау».11 бет
Ірі қараны өнімділігі бойынша кластау8 бет
Ауыл шаруашылық малдарын өнімділігі бойынша сұрыптау3 бет
Ауыспалы егісте өсірілген мақта қозасының өнімділігіне тыңайтқыштар қолдану жүйесінің әсері48 бет
Ақтөбе облысының бидай өнімділігінің құрылуының агрометеорологиялық және синоптикалық жағдайы22 бет
Басқару іс-әрекетінің өнімділігін көтеру мәселелері32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь