Құқықтың қайнар көздерiнiң түсiнiгi, түрлерi

ЖОСПАР

Кiрiспе.

1.Негiзгi бөлiм:
1.1.Құқықтың қайнар көздерiнiң түсiнiгi, түрлерi.
1.2.Нормативтi құқықтық актiлердiң түсiнiгi, түрлерi.
1.3.Нормативтiк актiлердiң заңды күшiнiң уақыты, кеңiстiгi және адамдарды қамтуы.

Қолданған әдебиеттер тізімі
Кiрiспе.

Қазақстан егемен, дербес, тәуелсіз мемлекет болып жарияланғаннан бері Республиканың өзіндік құқық жүйесі қалыптаса бастады. Оған демократиялық, интернационалдық қасиеттер тән. Қазақстан құқығының өзіне тән қалыптасу жолдары мен тәсілдері бар. Оның бастаулары қандай екені Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясында айтылған. Конституцияның 4-бабында былай жазылған: "Қазақстан Республикасында қолданылатын кұқық Қонституцияның, соған сәйкес заңдардың, өзге де нормативтік-құқықтық актілердің, Республиканың халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Республика Қонституциялық Қеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады".
Әдетте, құқықтың қайнаркөзінiң түрлерi: 1) нормативтік актілер; 2) үлгі істер (прецедент); 3) құқықтық әдеттер. Өз кезінде казак мемлекеттілігінің құқығы осы үш жолмен қалыптасқан. Оған дәлел "Қасым ханның қасқа жолы" (XV ғ.), "Есім ханның ескі жолы" (XV ғ.), Тәуке ханның "Жеті жарғысы" (XVIII ғ.). Сонымен катар казак коғамында билердін үлгі шешімдері де қазақтың ұлттык құқықтық әдеттерін дамытқан. Қиыннан қиыстырып тапқан билердің шешімдері ұксас істерді карағанда күші бар күқықтық норма ретіңде пайдаланылған. XIX ғасырда билер съезінде қабылданған ережелерде Құқықтық нормалар жазылып, нормативтік актілер ретіңде пайдаланылған. Солармен қатар қазак коғамында ежелден қалыптасқан Құқықтық әдеттер де қоғамдық қатынастардың реттеушісі болып отырған.
Тәуелсіз Қазақстан Республикасында ұлттык құқық тек қана нормативтік актілер арқылы қалыптасуда. Құқықтың нәр алатын бастауы — Қазақстан Республикасының Қонституциясы.
- Қонституцияның ең жоғары заңдық күші бар және Республиканың бүкіл аумағында ол тікелей қодданылды.
- Одан темен — конституциялық заңдар. Ондай заңдар ерекше қатынастарды реттейді.
- Одан кейінгі — жай заңдар.
Қонституцияға өзгерістер мен қосыммшаларды республикалық референдум өткізу арқылы немесе Парламент енгізеді. Конституциялық және жай заңдарды Парламент қабылдайды. Парламент Президентке бір жылдан аспайтын мерзімге заң шығару өкілеттігін беруге қақылы. Қонституцияда аталған жағдайда Президент заң күші бар Жарлық шығаруға қақылы. Президент өз өкілеттігіне жататын мәселелер бойынша нормативтік Жарлық шығарады. Қазақстан Республикасының Үкіметі өз құзырындағы мәселелер бойынша Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар қаулылар шығарады. Қонституциялық Қеңес өз құзырындағы мәселелер бойынша нормативті қаулылар шығаруға құқылы. Ол Қазақстан құқығының күрамды бөлшегі болып есептеледі. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты да өз қүзырына жататын мәселелер бойынша нормативті қаулылар қабылдауға құқылы.
Қолданған әдебиеттер тізімі

1. ҚР Конституциясы. 1995 ж.
2. Т. Ағдарбеков: «Құқық және мемлекет теориясы» Болашақ-Баспа, 2002 ж.;

3.«Егемен Қазақстан» Қазақстан Республикасының Заңы
24.03.98 ж.

4. Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраев: «Мемлекет және құқық теориясы» Алматы, Жеті-Жарғы, 1998 ж.;

5. Қ.Д.Жоламан, А.Қ.Мұхтарова, А.Н. Тәукелев: «Мемлекет және құқық теориясы» Алматы.
        
        ЖОСПАР
Кiрiспе.
1.Негiзгi бөлiм:
1.1.Құқықтың қайнар көздерiнiң түсiнiгi, түрлерi.
1.2.Нормативтi құқықтық актiлердiң түсiнiгi, түрлерi.
1.3.Нормативтiк актiлердiң заңды күшiнiң уақыты, ... ... ... ... тізімі
Кiрiспе.
Қазақстан егемен, дербес, тәуелсіз мемлекет болып жарияланғаннан ... ... ... ... ... ... Оған демократиялық,
интернационалдық қасиеттер тән. Қазақстан ... ... тән ... мен тәсілдері бар. Оның бастаулары қандай ... ... 1995 ... ... ... ... 4-
бабында былай жазылған: "Қазақстан Республикасында қолданылатын ... ... ... заңдардың, өзге де нормативтік-құқықтық
актілердің, Республиканың халықаралық ... және өзге ... ... ... ... Қеңесінің және
Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады".
Әдетте, құқықтың қайнаркөзінiң түрлерi: 1) нормативтік ... ... ... ... 3) ... әдеттер. Өз кезінде казак
мемлекеттілігінің құқығы осы үш ... ... Оған ... ... ... ... (XV ғ.), "Есім ханның ескі жолы" (XV ғ.), Тәуке ханның
"Жеті жарғысы" (XVIII ғ.). Сонымен ... ... ... билердін үлгі
шешімдері де қазақтың ұлттык құқықтық әдеттерін дамытқан. Қиыннан қиыстырып
тапқан ... ... ... ... ... күші бар ... норма
ретіңде пайдаланылған. XIX ғасырда билер съезінде ... ... ... ... нормативтік актілер ретіңде пайдаланылған.
Солармен қатар қазак коғамында ежелден ... ... ... ... қатынастардың реттеушісі болып отырған.
Тәуелсіз Қазақстан Республикасында ұлттык құқық тек қана нормативтік
актілер арқылы қалыптасуда. Құқықтың нәр ... ...... ... Қонституцияның ең жоғары заңдық күші бар және Республиканың ... ол ... ... Одан ...... заңдар. Ондай заңдар ерекше қатынастарды
реттейді.
- Одан кейінгі — жай заңдар.
Қонституцияға өзгерістер мен қосыммшаларды ... ... ... ... ... ... Конституциялық және жай заңдарды
Парламент ... ... ... бір ... ... ... ... өкілеттігін беруге қақылы. Қонституцияда аталған ... заң күші бар ... ... ... Президент өз өкілеттігіне
жататын мәселелер ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі өз құзырындағы мәселелер ... ... ... ... күші бар ... ... Қонституциялық Қеңес
өз құзырындағы мәселелер бойынша нормативті қаулылар ... ... ... ... күрамды бөлшегі болып ... ... ... Соты да өз ... жататын мәселелер бойынша
нормативті қаулылар қабылдауға ... ... ... ... түсiнiгi, түрлерi.
Позитивтi Құқықтың мiнез ... ... ... ... ... ... ... Оны құрайтын нормалар заңда немесе басқа да мемлекет
қайнаркөздерде көрiнiс табуна байланыты олар заңды және жалпыға ... ... ... ... – ол ... ... шығатын немесе
мем. ресми –құжатталған нысанда танылатын , Құқықтық нормалары бекiтiлген,
заңдылы, жалпыға мiндеттi танде болуы.
Құқықтың ... ... ... ... тән, олар ... және құрамындағы нормаларына мемлекеттен қолдау көрсетiледi.
Ресми сипат Құқықтың қайнаркөздерiне екi тасiлмен берiледi:
1) Құқық шығармашылық ... онда ... ... ... яғни мемлекеттен шығады.
2) санкциялау жолы арқылы, ол дегенiмiз мемлекеттiк органдар кандайда
бiр түрде алеуметтiк нормаларды жақтау ... ... т.б. ) ... ... ... бередi.
Құқықтық қайнаркөздердiң түрлерi
Нормативтi Құқықтық акт – ол ресми құжат, арнайы ... ... ... ... ... ... қатынастарды анықтауға және
реттеуге бағытталған. Оларға ... ... ... жай заңга
негiзделген актiлер.
Құқықтық әдет-гұрып. Бұл құқықтың ... ... ... ... ... өмірге келген күқық иысаны. ... ... ... көп жылдар пайдаланып, өмірде жан-жақты
тексеру, тәжірибе ... ... ... Ману заңы, орыс правдасы,
"Қасым хан-ның қасқа ... ... ... ескі ... т.б. ... арқылы қазіргі кезеңце де дамушы елдерде біраз қарым-қатынастар
реттеліп, басқарылып жатады.
Әдет-ғұрып нормаларды ... ... ... ... бір ... ... ... қарсы пікірде. Элем көлеміндегі елдердің көпшілігі бұл
нормаларды пайдаланып келеді. Оның ... ... жоқ ... ... ... ... ... мемлекеттік органның нұсқауы немесе рұқсат болса
ол нормалар құқықтық әдет-ғұрыпқа айналады.
Әдет-ғұрыптың бірнеше түрі бар: ... ... т.б. Әдет ... айналып қалыптасып қетқен тұрақты эре-кет. Ешбір адам өмірге
жақсы немесе жаман әдетпен ... Әдет өмір ... ... нәтижесі.
Әдет жағымды, жағымсыз бо-лып екіге бөлінеді. Әдеттілік — ... ... ... ... өте ... ... сезім мөлшерінің
негізгі белгісі. Әдеттілік ата-ананы ... ... ... ... болу ... ... ... нормаларды да дұрыс атқ-ара білуді
керек етеді. Әдет-ғұрып ... ... ... ... қолданылады және
бұл нормаларды бұзушылар жауапқа тартылады.
Прецедентгік құқық нысаны — белгілі бір іске ... ... және бұл ... ... ... ... істерді қараған-да басшылыққа алынып
отырады. Оның екі түрі бар: а) соттық ... ә) ... ... ... ... ... ғылымы — (құқықтық доктрина) - кұқықтың жақсы қалып-тасуына,
дамуына, орындалуына көп үлес ... ... ... ... зор эсер ... Мұсылмандық елдерде бұл доктрина өте кең шеңберде
қолданылады.
Нормативтік шарттар - қоғамдағы қатынастардың негізі бола ... ГФР — ГДР ... ... ... ара ... шарттар,
кәсіпшілер одағының ұжымдық шарт-тары т.б.
Референдумда қабылданған нормативтік актілер заңның бір ... бүл ... ... ең күрделі, ең басым негізі. ... ... ... ... ... өте ... жауапты жүмыс,
ол саяси күрестің бір түрі.
1.2.Нормативтi құқықтық актiлердiң түсiнiгi, түрлерi.
Нормативтік құқықтық актілер — ресми ... ... ... бар ... акт - ... ... ... Қоғамдағы қарым-қатынастардың басым көпшілігін осы нормативтік
актілер арқылы реттеліп, баскарыла-ды. Себебі: біріншіден - ... ... ... ... ... ... түсінікті көрсетуге болады;
екіншіден - кұқықтық нормаларды уақытында өзгертуге, ... ... ... ... норма, нормативтік актілер, құқықдеген ұғымдар ... ... ... ... ... ... - бір ... реттеп, басқаратын ереже.
Нормативтік ... ... ... ... реттеп, басқаратын
нормалар ... ... - ... барлық қатынастарды ... ... ... ... ... ... саясатты орындайтын,
қоғамның халықтық мүдце-мақсатын іс ... ... ең ... шешуші
қүрал. Оның құқықтың басқа негіздерінен ерекшелік белгі-нышандары:
- нормативтік актілер мемлекеттің өкілетті органдарының бекіткен
немесе ... ... ... ... ... ... актілердің мемлекеттік кұші бар қүжаттары ... оны ... ... ... ... міндеті;
- нормативтік актілер ресми түрде: заң, қаулы, жарлық, ереже ... ... ... ... нысандары болады;
- нормативтік актілер жалпы қоғамдық, күрделі қатынастарды реттеп,
басқарады.
Нормативтік актілердің түрлері:
• заңды күшіне қарай нормативтік актілер екі ... ... ... жөне
заңға тәуелді нормалар. Мемлекеттің дөрежесі жоғарылаған сайын
нормативтік актілердің де ... күші ... ... ... ... ... қарай бірнеше түрге бөлінеді:
өндірістік, шаруашылық, әлеуметтік, мәдени т.б. қоғам-ның салаларына
сәйкес;
... ... ... ... қарай үш түрі болады:
қоғамдық іс-әрекеттер, шектеулі іс-әрекеттер, төтенше іс-әрекеттер;
• субъектілеріне қарай (нормаларды ... ... ... ... үш топқа бөлінеді: заңды шығару-шы оргаңдардың
актісі; заңды орындайтын органдардың актілері, сот ... ... - ... ... ... ең ... нормативтік актісі. Ол
қоғамдағы ең күрделі, маңызды мәселелерді, қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... Заңның белгі-нышандары:
❖ заң парламентте немесе жалпы халықтық референдумда қабылданады;
❖ заң күрделі, маңызды мәселелер бойынша қабылданады;
❖ заң арнаулы процедура арқылы ... (ол ... ... ... ... ешқандай орган тексере, өзгерте алмайды;
❖ заң қоғамдағы нормалардың кіндігі, атасы.
Заңның үстемдігі ... ... ... ... ... Заң ... ... мүдде-мақсаты, мемлекеттік билік, саясат іс
жүзіне асады. Заң ... ... ... мен ... ... да талаптары қалып-тасады.
Кдзақстан мемлекетінің Парламент! заң шығару ... ... ... ең ... ... органы (49-6. 1-т.). Парламент аса маңызды
қоғамдық қатынастарды реттейтін заң-дарды шығаруға хақылы.
Заңга төуелді нормативтік актілер - бұл актілер төрт ... ... ... ... ... ... ... Жалпы қоғамдық актілер – мемлекеттік әкімшілік-
территориясына толық заңды күші бар актілер
(Президенттің жарлықтары, ... ... ... ... ... ... — маслихаттың шешімдері, әкімдердің бүйрықтары.
Ведомстволық актілер министрліктердің ... ... ... өз ... ішкі ... ... ... Қазақстан мемлекетіміздің кұқығының даму процесінде
діни нормалардың ... және ... ... өте ... ... ... демократияны дамыту тәжірибелерін өте кең
пайдаланамыз. Қазақстан Республикасының құқық нысанының түрлері:
- құқықтық әдет-ғұрып, ... ... ... ... шарттар;
- нормативтік құқықтық актілер.
Қазақстан мемлеқетінің нормативтік актілерінің түрлері, жұйелері
Конституцияда толығымен көрсетілген. Мемлекеттік органдар, ... ... ... ... ... еңбек ұжымдары өздерінің құзыретіне,
өкілеттілігіне сәйкес ... ... ... Олар ... келтірмеуге міндетті. Конституцияның талаптарының дұрыс орын-далуын
Президенттің аппараты мен Конституциялық Кеңес бақылап ... ... ... ... Президент заң күші
бар және жай жарлықтар шығарады. ... ... ... мен ... ... негізінде және оларды орындау үшін
шығарылады. Республика ... ... ... ... ... ... ... ететін
Президенттің конституциялық өкілеттігі жүзеге асырылады.
2. Конституцияда және ... ... ... ... заңдарында белгіленген мемлекеттіқ биліктің барлық тармағының
үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мәселелері шешіледі:
3. ... ... ... ... ... ... пен ... мемлекеттік органдардың заңда көрсетілген міндеттеріне жатпайтын
мәселелерді ... ... ... ... Республиқаның экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы жөніндегі
стратегиялық мәселелер бойынша шешімдер қабылданады.
Республика парламентінің актілері: Парламент ... ... ... күші бар ... ... оның ішінде Парламенттің
Конституциялық және заңдарды ... ... ... ... ... қаулыла-ры түрінде заң актілерін қабьшдайды,
Парламент, өз құзыретіндегі мәселелер бойынша, ... дара ... ... пен ... өз құзыретіндегі мәселелер бойынша үндеулер,
декларациялар, мәлімдемелер және ... ... ... өзге де ... ... ... заң ... және басқадай актілерді
палаталар бірлескен отырыста-рында қабылдаған кезде дауыс беру ... ... ... ... ҚР ... бүкіл аумағында міндетті күші
бар жарлықтар мен өкімдер шығарады. Президенттің Жар-лықтары Конституция
мен ... ... ... және ... ... ушін шығарылады.
Республика Президентінің Жарлығымен:
Республика Президентінің ... ... ... ... ... ... ... асырьшады;
Конституцияда және өкімет органдарының Қазақстан халқы-ның алдыңдағы
жауапкершілік ... ... ... ... ... тармағының
үйлесімді жүмыс істеуін қамтамасыз ету мәселелері шешіледі;
Парламенттің заңды міндетіне кірмейтін, сондай-ақ ... пен ... ... органдардың заңда көрсетілген міндеттеріне жатпайтын
мәселелерді кұқықтық ... ... ... Республикасының экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы
стратегиялық мәселелер бойынша шешімдер қабылданады.
Президент Конституция бойынша заң қабылдайды (53 бап 4 ... ... 2 ... ... ... ... зандар-дың және
Президент жарлықтарының негізінде және соларды ... үшін ... ... ... ... және жеке сипаттагы мәселелерді
шешу жүзеге асырылады. Республика Президентінің ... ... ... жоқ ... ... ... ... және
босатылады.
Премьер-Министр шығарған нормативтік актілер жеке өкімдерге жатады.
Үкімет норма шығару саласында күқығын жүзеге асырады.
Министрліктер, ведомстволар, ... ... ... ... ... Олар ... ... басшылығын жүзеге
асырады, тиісті министрліктер мен мемлекеттік ... ... ... жайы үшін жауап береді.
Конституциялық Кеңестің актілері шешім түріңде ... ... ... ... ... шешімдері
Конституциялық өкілеттіктермен жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... ішінде ҚР қолданылатын
Құқықтардың қүрамдас бөлігі ... ... ... ... мен ... нысанда болады. Конституциялық ... оның ... ... ... ... түрде қабьшданады жөне
оларға Төраға қол қойғанға ... ... ... ... ... қолымен бекітіледі. Конституциялық Кеңестің ... ... ... ... енеді және Республиканың бүкіл аумағында міндетті
болып сана-лады әрі түпкілікті және ... ... өз ... ... бойынша шешімдер, ал әкімдер
тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің аумағында орындалуға міндетті ... ... ... ... - ... және ... Президенті актілерінің
негізінде және соларды орындау үшін шығарылатын Үкіметінің ... және жеке ... ... актілері алқалық отырыстарында дауыс
беру арқылы қабылдана-ды, оған Премьер-Министр қол қояды. Премьер-Министр
өз құзыреті ... жеқе ... ... Үқімет қаулылары-ның және
Премьер-Министрдің өкімдерінің Республиқаның ... ... ... ... ... ... күшін Республика Президенті мен Үкіметтің өзі,
ал Премьер-Министрдің өкімдерінің күшін ... ... ... жоя ... ... бүл ... үшінші орында түрады, олар заңдардың
және Республика Президент! актілерінің негізінде және соларды орындау үшін
шығарылатын Үкіметтің ... ... және ... актілері алқалық түрде оның отырыстарында дауыс беру арқылы
қабылданады, оған Премьер-Министр қол қояды.
Жоғарғы сот ... - ... сот ... жоғарғы органының
заңды нысанда еркін білдіруі. Бұл Жоғарғы Соттың Прези-димуы, ... ... ... мен өзге де актілері. Сот ... ... ... ... ... нормативтік актілерді
Республикасының Жоғарғы Сот Пленумының қабылдауға ... ... өз ... ... ... ... береді.
Өздерінің жүйесінде бұл актілердің заң күші болады. Олар-дың ... ... ... ... соттың қаулылары мен өзге де актілері. ҚР ... ... 20 ... "Қазақстан республикасындағы соттар және
судьялардың мәртебесі туралы", Конституциялық заң күші бар, ... ... 1 ... сәйкес, сот прақтикасының мәселелері бойынша сот-тарға
түсініқ беретін нормативтіқ қаульшарды ҚР Жоғарғы Сот Пленумының қабьшдауға
хақысы бар.
Жергілікті ... ... ... ... - ... өз құзыретіндегі мәселелер бойынша шешімдер, ал ... - ... ... бөліністің аумағында орындалуға
міндетті шешімдер мен ... ... ... ... ... ... кірісін қысқартуды ... ... ... шешімдерінің жобалары әкімнің оң қорытындысы ... ғана ... ... мүмкін.
Парламенттік Республика. Заң жүзінде жоғарғы өкімет органы парламент,
сайлауда жеңіп шыққан саяси партия өкілдерінен ... ... ... өз
жұмысы жөнінен парламентке бағы-нышты және оның ... есеп ... ... төтенше тағы ... ... ... қаулы-лар қабылдайды, шығарады.
Мемлекеттің басқа органдарының (президенттің, үкіметтің, премьер-
министрдің, сот ... ... ... ... ... ... шығару, қабылдау, бекіту қүзыреттері Президенттік
Республикадан көп айырмашылығы жоқ. ... 1993ж. ... ... ... 1995 ж. ... ... сәйкес — Президенттік
Республика болды.
Сот билігінің актілері — Конституцияның 75-бабына сәйкес, Кдзақстан
Республикасында сот төрелігін тек сот кана ... ... Сот ... құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауды жүзеге
асыруға арналған. Сот билігі Республикамыздың нормативтік актілерінің және
халықаралық шартгарының ... ... ... ... мен дауларға
қолданылады. Сот билігі сот ісін жүргізудің азаматтық, ... ... ... өзге де ... ... ... асырылады. Соттың
шешімдері, үкімдері, өзге қаулылары сон-дай-ақ олардың заңды өкімдері,
талаптары, ... мен ... ... Республиканың бүкіл аумағында
барлық мемлекеттік органдардың, үйымдардың, лауазымды адамдар ... ... үшін ... ... ... төрелігінің кағидалары:
- адамдардың кінәлі екендігі заңды күшіне енген сот үкімімен
танылғанша, ол жасалған ... ... емес деп ... бір ... ... үшін ешкімді де қайтадан қьшмыстық немесе
әкімшілік жауапқа ... ... ... ... ... ... міндетті емес;
- адамның кінәлі екендігі жөніндегі кез келген күдік айыптау-шының
пайдасына қарастырылады.
- Заңсыз тәсілмен алынған айғақтардың ... күші ... ... ... ұқсастығына қарай қолдануға жол берілмейді
(Конституцияның 77-бабы).
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты — ... ... ... ... азаматтық, қылмыстық және басқа ... ... сот ... ... ... ... ... іс жүргізу
нысандарында олардың қызметін қадағалауды жүзеге асырады, сот ... ... ... ... ... ... ... түсiнiгi, түрлерi және өзiне тән белгiлерi.
3аң — жазба түрдегі мемлекетгін ең ... ... ... ... ... ... ... қабылдайтындар: 1)
Парламент; 2) егер Конституцияда көрсетілген жағдайда Парламент заң шығару
өкілеттігін берсе, Президент; 3) ... ... 4) ... заң күші бар ... ... ең ... ... күші бар. Басқа
нормативтік актілер одан "темен", оған ... ... жөне ... ... оған сәйкес болып, қайшы келмеуі керек. Заң ең манызды экономикалық,
саяси және өлеуметтік ... ... ... — елдегі қолданылатын заңдардың жиынтығы. Кейде "заңдар" деп
заңдарға қоса шығарылған ... да ... ... да ... ... ... ... заңның ең негізгісі Конституция, одан кейін
констйтуциялық заң, сонан соң жай заң жөне заң күші бар ... ... ... екінші тобына жататындар — заңға
негізделген актілер. Олар заң негізіңце, заңға сөйкес ... ... ... заңға қайшы болмауы керек. Заңға ... ... ... ... ... Президенттің нормативті
жарлығы тұрады. Одан төмен Үкіметтің ... ... ... ... жергілікті өкілдік және атқару органдарының
нормативті ... ... ... ... ... ... үшін оларды қолдану
актілері жасалады. Олар құқықтық ... ... ... ... ... ... оқу ... қабылдау, қызметке алу), құқық өзгертуші
(қызметі бойынша жоғарылату), ... ... ... босату) болып
бөлінеді. Құқық қолдану ... ... ... ... ... ... Сенаттың, Мәсли-хаттардың) ... ... ... ... прокуратураның, тергеу орындарының
актілеріне бөлінеді. Түріне байланысты ... ... ... ... нақтьшы субъектінің құқығын қорғайтын актілерге
бөлінеді.
Құқықтың қандай құбылыс ... ... ... анықтадық. Ежелден
құқықпен қатар заң, деген ұғым да қалыптасқан. Екеуі дербес екі ... ... ... ... ішкі ... өте тығыз байланысты.
Жоғарыда айтылғандай, құқық нормалардан, ережелерден, қағидалардан тұрады.
Ал құқықтық нормалар ресми түрде ... ... ... ... ... ... ... Нормативті актілердің түрлері сан
алуан. Мұны Қазақстан Республикасының ... да анық ... ... өзі де ... мемлекеттің негізгі заңы.
Қазақстан Парламент! заңдар қабылдайды. Олар ... және ... ... ... қабылдайды. Жарлықтар — заң қүші бар және ... ... ... ... қаулылар, шешімдер, ережелер,
қабылдайды. Министрліктер мен мемлекеттік комитеттер буйрықтар, нусқаулар,
т.б. ... ... ... ... ... органдары да
шешімдерін, қаулыларын қабыддайды.
Осы аталған нормативті-құқықтық актілердің ... ең ... ... Айта кету ... әдебиетте заң "кең" тұрғьщан және "тар" тұрғыдан
түсіңдіріледі. Қеңтұрғыдан алсақ, заңға ... ... ... ... заңдар, жар-лықтар, қаулылар, шешімдер, ... ... ... ... Ал "тар" ... ... ... тек қана "заң" деп аталатын нормативті-құқықтық актілер ғаңа
жатады. Заң, өз ... ... ... ... құқықтық актілердің
арасында ерекше орны бар, ерекше қызмет ... акт ... ... айтсақ, "заң"— төрағасы сияқты, басқа ... ... орын ... акт. Оның ... ... ... ... ең жоғары заң шығаратын органы — Парламент шығарады. Екіншіден,
заң қоғамдағы ең күрделі қатынастарды ретгеуге ... Заң ... ... ... ... ... ... бар. Үшіншіден,
заңның ең жоғары құқықтық күші бар. Заңдар өз ішінде ... ... ... ... ... ... заң, жай заң. ... ең жоғары құқықтық күші бары — Конституция Мемлекеттегі ... ... ... негізінде, соған сөйкес жасалып, қабылдануы
керек. Қазақстан Конституциясы ... ... ... ... қүші ... ... ... Сондықтан конституциялык
заң деп аталса да, Конституцияға өзгерістер, қосымшалар енгізе ... заң ... ... ... ... Кұқыктық
күшіне қарай конституциялық заңнан кейін жай заң тұрады.
Өзара құкықтық күші әр дәрежеде болса да, аталған зандар ең ... ... ... ... Басқа нормативті актілер зандарға
төуелді актілер қатарына жатады.
Нормативті-құқыктық актілердің құрамында ... ... орны ... ... ... заң мен ... арақатысың анықтауға мүмкіндік
береді.
1.3.Нормативтiк актiлердiң заңды күшiнiң уақыты, кеңiстiгi және
адамдарды қамтуы.
Қоғамдағы сан ... ... ... ... актілерді заң жүйесі деп атайды. Бұл ресми заң күші ... ... ... үш түрге бөледі: нормативтік актілердің
уақыты, нормативтік актілердің кеңістігі, нормативтік актілердің ... Эр ... ... ... осы үш ... ... бар
екенін білуге бола-ды. Яғни норманың қанша уақытқа заңды күші ... ... ... болады, қандай мамандағы адамдарды ... осы ... ... ... өзі ... ... норманың өзінде іс-
әрекеттің шеңбері, кеңістігі және қандай қызметтегі, мамандағы, жұмыстағы
адамдарға тиісті шығарылды, толық көрсетіледі.
Нормативтік актілердің ... ... ... мен ... оның
қоғамды толық қамти ма немесе бірнеше өкілдерге ғана катысты ма жөне
адамдардың ... ... ... ... білуі қажет. Оньщ маңызы өте ... осы үш ... ... ... ... ... заңды күшінің уақыты - бұл мөселені
төрт топқа бөліп қарастырған жөн: 1) норманың ... ... ... ... ... ... 3) ... кері күші; 4) жойылған норманың күші кейбір
жағдайда сақгалуы. Норманың заңды күшінің басталу уақыты: қабылдаған ... ... ... норманың өзінде көрсетілген күннен басталады.
Кейбір нормалар-да басталу уақыты бірнеше түрге бөлінеді: заңның өр бөлімі
немесе эр бабы өр ... ... ... бұл ... ... көрсетілуі
тиіс. Кейбір нормада заңды күшінің ... бір ... ... ол да ... ... ... күшінің аяқталуы: уақыты бітсе,
жаңа заң ... ... күші ... ... өмірге әкелген оқиға-
себептер жойылса. Заңның кері күші - өмірде ... бір ... ... ... ... ... сол іске қолданылуы. Әлемдегі
мемлекеттердің төжірибесі бойынша, заңның кері күші болмайды. ... ... ... егер сол жаңа ... ... анық ... ... қыл-мыстық жауапкершілікті жеңілдету немесе оны анықтау үшін
заңның кері күші ... ... ... заңды күшінің сақгалуы -
жаңа нормаға сөйкес қатынасты реттеп бір ... ... ... ... Осы ... ескі заң ... да өмірде қолданылып жатады. Жаңа заң
жергілікті басқару оргаңдарға ... ескі ... ... ... ... - тек жауапкершілік жеңідцейтін болса.
2. Нормативтік актілердің заңды күшінің ...... ... органдарының заңцары, нормлары қоғамның барлық
территориясына заңды күші ... оны ... ... және ... ... Кейбір заңдар бір өлкеге немесе бірнеше өлкеге сәйкес
қабылданады. Мұндай заңның күші сол ... ғана ... ... ... ... ... ... нормаларының заңды күші
өз әкімшілік - территориясында ғана болады. Экстерриториялық мөселесі
халықаралық ... ... ... ... ... ... күшінің адамдарды қамтуы.
Мемлекеттің құқықтық ... ... өз ... ... осы ... шет ... азаматтарын қамтиды. Бәрі өздері тұрған ... ... ... ... Егер-де заңдылықты, заңды бүзса
жауапкершілікке тартылады.
Мемлекетгің кейбір заңдары барлық азаматгарды ... ... ... ... ... т.б.)-Министрліктердің,
ведомствалардың нормативтік актілері тек өз жүйесіндегі азаматгарды
қамтиды.
Адамдарды қамту нормативтік ... ... ... тиіс: норма
кімдерді, кандай территорияны, өлкені, облысты қамтиды, ... ... ... ... ... да ... ... тең құқықты.
Тек олар сайлауға катыса және сайлана алмайды, әскер кдтарына шақырылмайды.
Елшілік органдарында қызмет атқаратын азаматтар ... ... ... ... ... ... ҚР Конституциясы. 1995 ж.
2. Т. Ағдарбеков: ... және ... ... ... ж.;
3.«Егемен Қазақстан» Қазақстан Республикасының Заңы
24.03.98 ж.
4. Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраев: «Мемлекет және құқық ... ... 1998 ... ... ... А.Н. Тәукелев: «Мемлекет және құқық
теориясы» ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқық негіздері. Мемлекеттің түсінігі және белгілері16 бет
«МULTIMEDIA LED» ЖШС--жалпы сипаттамасы. Кәсіпорынның қаржылық қамтамассыз ету қызметінің әдістері, қайнар көздері және формалары38 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет
Дәлелдемелер теориясындағы дәлелдемелер және дәлелдемелердің қайнар көздерінің түсініктемелерінің ара қатынасы81 бет
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы құл иелену және оның қайнар көздері7 бет
Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесі56 бет
Еңбек құқығының қайнар көздері (нысандары)6 бет
Еңбек құқығының қайнар көздерінің жүйесі11 бет
Жер құқығының қайнар көздері13 бет
Инвестициялық жобаның қаржыландыру қайнар көздері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь