Ірі қара, ұсақ малдардың бауырын тексеру

I. Кіріспе.

II. Негізгі бөлім:

1) Бауыр, бауырдың құрамы;
2) Бауырдың атқаратын қызметтері, бауыр бөлiктерi;
3) Бауырды зерттеу;
4) Бауырды пальпациялау әдісімен тексеру;
5) Бауырды функциональды зерттеу;
6) Гепатоциттер.

III. Қорытынды бөлім.

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Бауыр (hepar) — ең үлкен ас қорыту безі. Омыртқасыз жануарларда бауыр ас қорыту және қоректі сіңіру процестеріне қатынасады, сондай-ақ, онда май, көмірсу жиналады. Омыртқасыздардың бауырын кейде бауыр-ұйқы безі деп те атайды, себебі ол омыртқалы жануарлар мен адамның ұйқы безі бөлінетін затқа ұқсас секрет (бездердің бөліп шығаратын заты) шығарады. Омыртқалы жануарлар мен адамда бауыр - күрделі орган, ол организмдегі зат алмасу процесіне қатысады әрі онда ас қорыту сөлдерінің бірі - өт түзіледі. Оның ересек адамдардағы орташа салмағы 1,5 - 2 кг. Бауыр іш қуысының оң жақ жоғарғы бөлігіне орналасқан. Бауырдың көк етке жанасып жататын жоғарғы дөңес, төменгі ішкі (висцеральдық) беттері бар. Бұлар бауырды оң(үлкен) және сол(кіші) бөліктерге бөледі. Бауырдың бетінің ортасында бауыр қақпасы деп аталатын көлденең ойық болады. Ол арқылы бауырға артерия, қақпалық вена тамырлары, жүйке талшықтары өтеді де, одан лимфа тамырлары мен өт түтігі шығады.
1. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 Қоғамдық тамақтандыру.—Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 232 бет.
2. Айтбембет Б.Н. Ішкі аурулар пропедевтикасы.- Алматы 2005ж.
3. «Жануарлар ауруларының клиникалық диагностикасы», М.А.Молдағұлова , А.Н.Ермаханова , Ө.К.Есқожаев, А.З.Дюсембаев, А.Т.Қамбарбеков, А.И.Көлдеев, Б.Д.Айтжанов, Ж.І.Қазиев, С.Т.Сиябеков, Алматы .2014.
4. Жаманкулов К.А. Ішкі аурулар пропедевтикасы , б. I-II.- Актөбе, 1992ж.
5. Муратбекова С.К. Терапиядағы мейірбике ісі.- Астана «Фолиант», 2007ж.- 600 б.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті.
БӨЖ
Тақырыбы: Ірі қара, ұсақ малдардың бауырын тексеру.
Орындаған: Сабырғалиева А.Қ.
Тексерген: ... Д.М. ... ... ... Негізгі бөлім:
* Бауыр, бауырдың құрамы;
* Бауырдың атқаратын қызметтері, бауыр бөлiктерi;
* Бауырды зерттеу;
* Бауырды пальпациялау ... ... ... функциональды зерттеу;
* Гепатоциттер.
* Қорытынды бөлім.
* Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Бауыр (hepar) -- ең үлкен ас қорыту безі. ... ... ... ас ... және ... ... ... қатынасады, сондай-ақ, онда май, көмірсу жиналады. Омыртқасыздардың бауырын кейде бауыр-ұйқы безі деп те атайды, себебі ол омыртқалы жануарлар мен ... ұйқы безі ... ... ... секрет (бездердің бөліп шығаратын заты) шығарады. Омыртқалы жануарлар мен адамда бауыр - күрделі орган, ол ... зат ... ... ... әрі онда ас ... ... бірі - өт ... Оның ересек адамдардағы орташа салмағы 1,5 - 2 кг. Бауыр іш қуысының оң жақ жоғарғы бөлігіне ... ... көк етке ... ... ... дөңес, төменгі ішкі (висцеральдық) беттері бар. Бұлар бауырды оң(үлкен) және сол(кіші) бөліктерге бөледі. Бауырдың бетінің ортасында бауыр қақпасы деп ... ... ойық ... Ол ... ... ... ... вена тамырлары, жүйке талшықтары өтеді де, одан лимфа тамырлары мен өт түтігі шығады. Бауыр қақпасының алдыңғы жағында өт ... ... ... ... ... де ... яғни ... құрамында болып, ішекте сіңірілген зиянды заттар мен белок алмасуының нәтижесінде түзілетін ... ... улы ... Бауырда зарарсыздандырылады. Бауырдың лимфа түзілудегі, қан ұюын реттеудегі және қанның тұрақты құрамын сақтаудағы ... зор. ... ... ... амин ... белоктар, глюкоза, фруктоза, глицерин, май қышқылы түзіледі, сондай-ақ, қандағы көмірсулар бауырда гликогенге айналады. ... зат ... ... әр ... ... ... ... оны жүйке жүйесі мен түрлі гормондар реттеп отырады.
Бауырдың құрамында 70-73% су, 2 -- 4 % май, 17 -- 18% ... оның ... ... түрлері болады. Бауырда көптеген В тобының витаминдері және А, Д, Е витаминдері де бар. ... ... ... ... ферменттер, экстрактивті заттар және темір, фосфор көп. Майдаланған, пісірілген бауыр өзіне майды жақсы сіңіреді. Бауырды алдымен өтінен бөліп алып тазалайды, ... соң ... ... 2 -- 3 ... суық ... суда ... атқаратын қызметтері:
* ас қорту кезінде мүшелердің қажетті ... атап ... ... ... ету және әр ... ... ... глюкозаға түрлендіру (айналдыру);
* ағзадағы қажетсіз химиялық қалдықтарды ағзадан шығарып тастау;
* ағзадағы қан жасау немесе жаңарту кезінде қан ... ... ... ... мен оның ... ... ... мен фосфолипидтерді синтездеу және ағзадағы липид алмасуын реттеу;
* он екі елі ішек пен аш ... ... ... ас ... ... қатысатын гормондар мен ферменттерді синтездеу;
* Өт қышқылы мен пигменттерін синтездеу;
* Кейбір дәрумендердің қорын толтырып ... және ... ... - ... ... ... бiрлiгi, пiшiнi көп бұрышты (алты бұрышты) призма тәрiздi, диаметрi 0,7-2 мм. Жалғама бауыр тақташаларынан (lamina hepatica) ... ... ... тұрады. Бауыр тақташалары қызыл және көкқылтамырлар қосылуынан пайда болатын кең қан қылтамырлары - синусоидтармен (vas sinusoideum) бөлiнген.
Бауырды ... - ... ... және ... әдістері арқылы жүргізіледі.Кейбір уақыттарда микроскоп арқылы зерттейді,ол үшін тірі мал денесінен ұлпа немесе ағза бөлігін алу үшін ... ... ... ... ... ... ... бөтен ағза мен жүйелерді бірге тексеру көптеген керекті мәліметтер береді, өйткені бауырдың зақымдануына және ... ... бұл ... ... ... белгілер байқалады.
Қарау арқылы бауырдың оң жақ қапталының томпайып өзгеруі бауырдың шектен тыс үлкейгенінен болады.
Бауырды пальпациялау әдісімен ... ... оның оң жақ ... ... ... ... үстін саусақпен басып көру арқылы жүргізіледі.Құрсақ қуысы қабырға ... ... ... ... өзгеру белгілерін анықтайды, егер бауыр үлкейген болса онда ол соңғы қабырға аралығынан артып тұрады.Сипап көру ... ... ... ... ... қатар оның басқа да өзгеру қасиеттерін анықтайды.
Бауырдың үлкеюі негізінен мына ауруларда байқалады: нефрозда.лейкозда фасциолезде және бауырдың ішкі ... ... ... ... ... беті өзгеріске ұшырағанда ,бетінің бұжырлануы ,туберкулезде, нефрозда ,эхинококкозда ал сезімталдығының күшеюі бауырдың қабыну кезінде абсцесттерде кездеседі. Бауырды перкуссиялау ... оның ... ... мен сезімталдығын және онан шыққан сәл сыздаған дыбысты анықтаймыз.
*Сиырда бауырдың бәсеңдеу ... оң ... ... ... 10,11 және ... ... ... да, төрт ,үш бұрышты форма құрайды. Жоғары шекарасы - ... ... ... ... ... ... ал ... шекарасы - соңғы қабырғадан төмен мықын бүйіріне дейін ,сонан соңғы қабырғадан ... ... ... ... ... соң төмен 10-қабырғаға дейін шектесіп жатады.
*Қой мен ешкіде ... ... ... ... орны оң жақ ... 12-қабырға аралығында байқалады.Кейбір ауруларда бауыр үлкейгенде ,оның шекарасы ... ... ... ... ... ... ... төмен орналасады ,ал 10-қабырға аралығында иық-жауырын сызығынан ... ... ... қатар ұлғайған бауырды перкуссия кезінде ауырсынуын байқаймыз.
ҚОЙДЫҢ БАУЫРЫ.
Ветеринарлық практикада кейінгі кезде құрсақ қуысы ағзаларды қарау арқылы тексереді ,соның ішінде бауырды ... ... ... ... Бұл ... ... А.С Логинов пен Б.В Уша ойлап тапқан, бірақ олар ... ... дене ... зерттеуге арналған түрін пайдаланған. Химиялық және гистологиялық зерттеу үшін ... ... ... ... үшін тірі мал ... ұлпа немесе ағза бөлігін алады.Оны алу үшін Ников троакарын,жан-жақты Уша инесін немесе ... ... ... ... тұс сиырда,оң жақ қапталының 11-қабырға аралығынан 2-3 см сербек сызығынан төмен бәсең дыбыс ортасы,биопсия жасағанда лапароскоп аспабы ... ... ... ... ... зерттеу.
Бауыр тікелей немесе жанама жолмен барлық зат ... ... ... ... ... ... қызметі бұзылғанда соған сәйкес барлық басқа жүйелер де өзгереді.Сондықтан бауырды зерттегенде ең ... ... ... ... ... ... ... қарап бауырдың қызметінің бұзылғанын немесе организмнің сау екнін ... ... ... ... зерттеудің практикада клиникалық маңызы зор.
Белок алмасуы.
Бауырдың белокты шығару қасиетін анықтау үшін онда белоктың ... ... және ... фракциялық қатынасын,сонымен қоса амин қышқылдарын т.б бар екенін білу ... ... ... ... үшін Посткинов әдісі, Токота - Ара, Вельтмона әдістерә қолданылады.
Пигменттік зат алмасу.
Бауырдың пигменттік ... ... үшін ... ... ... жалпы билирубин пигментін анықтау керек,сонымен бірге тура немесе тура емес билирубин, қан құрамында жалпы билирубиннің ... ... ... ... ... ал оның ... ... - сары аурудың түрлі формаларын білу.Осы мақсатпен несепте билирубинді ... - көп ... ... iрi ... ... жасуша ортасында жатады. Қос ядросы бар жасушаларда кездеседi. Қара мал мен ... оның саны көп ... ... ол 40% ... Жас ... сайын қос ядролы, көпплоидты гепатоциттер саны 80% көбейедi. Цитоплазмасы барлық тұрақты қосындыларға, ... ... бай ... ... бетi ... ... ... аймағымен сипатталады да, мыналарды құруға: гепатоциттердiң тығыз механикалық байланысын, химиялық өзара iс-қимыл жасау - ... ... ... ... ... ... ... тығыз, саңылау тәрiздi қосылыстар); көршi жасушалар бетiндегi өзекшелердiң бiр-бiрiне жанасып, сап түзу жолымен - өт қылтамырларын; гепатоциттер мен қан ... ... ... ... ... синусоидтарды қоршап жатқан - синусоид алды кеңiстiк есебiнен - бөлiмшелерде алмасу бетi көбеюiне қатысады. Гепатоциттiң өт қылтамырына ... - өт және ... қан ... байланысқан - тамырлы беттерi болады. Екi бетiнде де микробүрлер байқалады.
Гепатоциттердiң қызметтiк белсендiлiгi қанға немесе өтке ... ... ... ... түзуге, жинауға, әрі химиялық қайта құрылуына қатысқанда байқалады. Күндiз өт бөлiнуiнiң ... ... ... ... ... алдымен бөлiк ортасында, кейiн оның шетiнде, май-оған қарама-қарсы салынады) жүредi.
Көмiрсу алмасуында көмiрсу қоры гепатоциттерде гликоген түрiнде жиналады. Оларды қаннан ... ... ... ... ... Көмiрсу қажет болса, гликоген ажырауы жүредi. Гликогенез, гликогенолиз ферменттерi гиалоплазмада болады да, органеллалармен байланыспайды. Гепатоциттер бауырдың басты қызметiн-қандағы глюкозаның бiрқалыпты ... ... ... ... ... липидтердi қаннан бауыр ұстап алып, гепатоциттер оны түзетiндiктен, олар май тамшысы ретiнде жиналады. Гепатоциттерде липидтер ұсақ әсем кiшкентай бөлшектер тәрiздi ... ... 30-100 нм, ... алды ... одан ... ... өзгередi. Гепатоциттер түйiршiксiз эндоплазмалық торлар ферменттерi әсерiнен май ерiтетiн дәрiлердi бұзады. Пероксисомалар этил спиртiн бұзуға қатысады.
Белок алмасуында ... ... ... торлар белоктар плазмасын (iшiнде қан ұюын қамтамасыз ететiн) түзiп, синусоид алды кеңiстiгiне бөледi. Ол бауыр ауруы ... қан ... қоса ... Гепатоциттер қаннан белоктарды ұстауға қабілеттi. Белоктарды сол күйiнде немесе лизосомалар бұзғаннан кейiн оларды өтке бөледi.
Бояутек ... ... ... эндоплазмалық тор ферментi әсерiнен, эритроциттер бұзылуынан көкбауыр, бауырдағы жемiр жасушаларда құралатын билирубин бояутегi глюкуронидпен қосылып, өтке бөлiнедi. ... ... ... өт ... ... ... ... ыдырайды да (гемолиз), билирубин қанда жиналып, ұлпаларды сары түске бояйды (сарғыштану).
Өттiң басты құрамбөлiгi - өт тұзы түйiршiксiз ... ... ... ... Ол ... ... ... қабілеттi, олардың iшекте сiңiрiлуiне мүмкiндiк туғызады.
Гепатоциттердiң аймақтағы ерекшелiктерi: орталық, шет аймақтарда орналасқан бөлiктердегi жасушалар көлемiмен, тұрақты қосындыларының дамуымен, ферменттерiнiң ... ... ... және ... ... ... Шет ... гепатоциттер қоректi заттарды жинауда, уланған заттарды тазарту процестерiнде белсендiлiк ... Олар у ... ... ... ... ... ... жасушалар өтке iшкi және сыртқы қосындылар бөлуде ... ... ... ... ... ишимияда, вирустық гепатитте қатты бұзылады.
Синусоидты қылтамырлар бауыр тақташасы арасында орналасады, жалғама тор құрады, ол аралас қанды бөлiктер шетiнен ортасына әкеледi (126 ... Осы ... қан ... өзгерiп, бауыр көптеген қызметтерiн орындайды. Аралас қанның 70-80% ... ... ... ... (vena ... ... көктамырдың жүйесiнен), одан синусоидқа құйылатын бөлiк айналасындағы көктамырға (vena perilobulares) таралады. Кейiнгiмен синусоид қосылатын ... ... еттi ... ... болады. Оның тонусы түсетiн қан көлемiн анықтайды.
Қанның 20-30% бөлiкаралық қызылтамырдан (arteria interlobularis, бауыр ... ... ... ... ... айналасы қызылтамырлардан (arteria perilobulares) өтедi. Сонымен синусоидтарға қан бауыр қақпасы жүйесiнiң көктамыры арқылы ас ... ... ... заттары көп, оттегiсi аз) және бауыр қызылтамырлары ... ... қан ... ... (hepar) - ... ең iрi безi. ... iшекте сорылған барлық қоректiк заттарды (лимфа тамырларына түсiп, одан қанайналымға баратын липидтерден басқа) сақтайды, ... жолы ... ... ... ... көк тамыр (вена) жүйесiнен алып, организмде ерекше орын алады. Қорек заттар бауырда жиналады, өңделедi, қайта түзiлген қосындылармен бiрге қанға бөлiнедi. ... ... жүйе ... ... ... ... белсендi заттар түседi, олар бұзылып, зиянсыз өнiм түрiнде өтке шығарылады. Өтте басқа құрамбөлiктермен бiрге, өт қышқылдары да сақталады. Ол iшекте ... ... ... ... қажет.
Бауыр - iшекке өт бөлетiн экзокриндi және қанға бiрталай зат түзетiн эндокриндi без, әрi организмнiң ұрықтық кезеңiнде ол - ... қан ... ... ... он екi елi ... ... ... эпителий қатпары пiшiндi тәрiздi болып дамиды, кейiн алдыңғы және ... ... ... ... ... бауыр дамиды, артқы жақтан өт қабы, оның ... ... ... ... ... ... дәнекер ұлпа бөлiгi - строма және көптеген қан тамырлары пайда болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* Қазақ тілі терминдерінің салалық ... ... ... К54 ... ... -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. -- 232 ... ... Б.Н. Ішкі ... ... ... 2005ж.
* , М.А.Молдағұлова , А.Н.Ермаханова , Ө.К.Есқожаев, А.З.Дюсембаев, А.Т.Қамбарбеков, А.И.Көлдеев, Б.Д.Айтжанов, ... ... ... ... ... К.А. Ішкі ... ... , б. I-II.- Актөбе, 1992ж.
* Муратбекова С.К. Терапиядағы мейірбике ісі.- Астана , 2007ж.- 600 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру3 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру жайлы4 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру туралы10 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру туралы ақпарат4 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру туралы мәлімет4 бет
Таспа құрттар класының негізгі өкілдері5 бет
Бөлтірік шешеннің билік сөздері14 бет
Бруцеллез ауруы3 бет
Жайық өзеніндегі сазан және торта балықтарының бауырының морфологиясы23 бет
Тәжірибелік егеуқұйрық бауырының ультрақұрылымы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь