Ағылшын тілінен қазақ тіліне саяси мәтінді аудару мәселесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1.бөлім Саяси мәтіндердің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Саяси мәтіндердің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Аударма . мемелекетаралық коммуникация ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Саяси мәтін аудармасына әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.бөлім Саяси мәтіндегі сөз тіркестер мен сөйлемдердің аудармасы ... ... ..16
2.1 Еркін сөз тіркестерінің аудармасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.2 Эквивалентсіз лексиканың берілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.3 Әлеуметтік.саяси мәтіндегі ерекше номинациялы аббревиатуа ... ... ... ... ..19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Қоғамдық өмір көптеген өзара байланысты салалардан көрінеді. Соның ішіндегі ірілдері –экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани салалар. Бұл салалардың әрқайсысы ұйымдастырылу және ьасқару түрі, өзіндік даму заңдылықтары және дәстүрлері бар белгілі жүйені құрайды.
Жоғардағы аталғандардың ішінде саяси сала ерекше орын алады, оның міндеті экономикалық, әлеуметтік рухани, т.б. салалрға қарағанда қоғамда мемлекетік басқаруды ұйымдастыру және жүзеге асыру болып табылады. «Экономикалық саланың қоғамдық өмір броун қозғалысына пара–пар болып, тіршілігін мүлдем жояр еді».
Саяси сала адам қоғамы мен қатар пайда болды және кез келген формада оның дамуына септігін тигізеді. Оны зерттеу саясатты, саяси институттарды және саяси қозғалыстарды танып зерттеудің көзі болып табылады. Бұл сала ұғымының, оның сипатының анықтамасы саясат пен мемлекет табиғатын түсінуде ерекше маңызға ие, қоғамдық қатынастардың барлық жиынтығынан саясат пен саяси қатынастарды бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
1.Богацкий И., Дюканова Н. Бизнес-курс английского языка Киев “Логос”, Москва “Айрис Пресс”,1999 с.-156
2. Флорин Сидер Муки переводческие Москва,“Наука”,1983,с.-184
3. Михеев А.В. Общественно-политический перевод и современная английская риторика, вып.22 Москва, 1987,с.-438
4. Крупнов В.Н. В творческой лаборатории переводчика Москва, “Международные отношения” 1980, с.-346
5. Санников Г.Н. Conference Terminolojy. Москва, 1996.
6. Литвинов П.П. Англо-русский фразеологический словарь Москва, “Яхонт” 2000
7.Гутнер М.А. A guide to translation from Russian into English Москва,1982, с.-158
        
        Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Ағылшын тілінен қазақ тіліне саяси мәтінді аудару мәселесі»
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................3
1-бөлім ... ... ... ... ...... ... ... ... аудармасына әсер ... ... ... сөз ... мен ... ... сөз ... ... ... Әлеуметтік-саяси мәтіндегі ... ... өмір ... өзара байланысты салалардан көрінеді. Соның
ішіндегі ірілдері –экономикалық, ... ... және ... ... ... әрқайсысы ұйымдастырылу және ьасқару түрі, өзіндік даму
заңдылықтары және ... бар ... ... құрайды.
Жоғардағы аталғандардың ішінде саяси сала ерекше орын алады, оның міндеті
экономикалық, әлеуметтік рухани, т.б. ... ... ... мемлекетік
басқаруды ұйымдастыру және жүзеге асыру ... ... ... ... өмір броун қозғалысына пара–пар болып, тіршілігін мүлдем
жояр еді».
Саяси сала адам қоғамы мен қатар пайда болды және кез ... ... ... ... ... Оны ... ... саяси институттарды және
саяси қозғалыстарды танып зерттеудің көзі ... ... Бұл ... оның ... ... саясат пен мемлекет табиғатын түсінуде
ерекше маңызға ие, қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... қатынастарды бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
Қоғам өмірінде маңызды рөл атқара отырып, саяси сала ... ... ... ... ... ... теория, құқық, әлеуметтану,
психология өкілдерінің, сонымен қатар лингвистердің, соның ішінде лингвист-
аудармашылардың назарын аудартады.
«Аударма және оның прицптеріне деген әртүрлі ... ... ... ... әртүрлі саларында байқалады».
Аударма теориясы ғылыми пән ... ... ... Оған ... аударма ісінің саналы қажеттілігі, тіл білімінің дамуы,
байланыс теориясы,аударманы эерттеуге ... ... ... ... ... салаларының теориясы, аударманы аралық және мәдениетаралық
байланыс процесі ретінде анықтауға ... ... ... құру ... болашағын нақты дәлелдеген аудармалық зерттеулердің пайда болуы
септігін тигізді.
Көркем әдебиетті, ... ... ... ... ... ... қоғамдық-саяси және ресми іскерлік мәтіндер
мен құжаттарды- барлығын да аударуға болады.
«Қоғамдық-саяси аударма» тақырыбының өзектілігі – қазіргі кезде ... ... ... ... және идеологтялық күрес құралы
ретінде ерекше мәнге ие болуында. Басқа ... ... ... жыл сайын
басылатын қоғамдық-саяси мәтіндерінің көлемі ... ... ... ... ... Қоғамдық-саяси аударма мәселеріне
арналған жұмыс мақсаты аударманың лексикалық ... ... ... ... ... ... ... қысқартулар номинациялары ерекшеліктерін анықтау,ресми-іскерлік
құжаттар мен қоғамдық-саяси мәтіндерді кеңінен қолданылатын стилистикалық
құралдардың мәнін ашу боп ... ... ...... ... ... тілінен
ағылшын тіліне (және керісінше) аударудағы ең тиімді ... ... ... - ... ... ... ... мәтіндерді аудару
ерекшеліктерін, экстралингвистикалық аударма мәселелерін және саяси-
әлеуметтік ... ... ... ... ... зерттеуге
бағытталған
Курстық жұмыстың негізгі мақсатына жетуге негізделген ... ... ... туралы ақпарат беру;
• саяси-әлеуметтік мәтіндерді аударуда кездесетін қиындықтарды табу;
• қоғамдық - саяси мәтінде ... ... ... ... мен ... ... ... мәтіндер мазмұнының оксиологиялық аспектісі ашу;
Аударылатын мәтіннің жетістігі аудармада ықпал етудің тілдік ... ... ... ... ... тіл ... ... нормаларына қаншалықты сәйкес келетіндігімен анықталады.
Қоғамдық-саяси мәтін мазмұнын тек жеткізуге бағытталған және оның ықпал
етуін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... саналы деп есептелмейді.
Жұмыстың басты міндеті- қоғамдық саяси терминологияның әлеуметтік маңызын
көрсету қажеттілігі. «Аударма ... ... ... ... ... бір кунде пайда болған жоқ, бұл терминологияның
артында талас тудырған терминдерді жасап, сәйкестендіруге көп уақыт жұмсап,
еңбек еткен дипломаттардың көп ... ... ... ұмытпаған жөн.
Демек саяси құжаттар терминологиясына оқиғалардың ... ... ... ... ... қызмет көрсететін қоғамдық-саяси қатынастар
саласы берілген ... тек ішкі ... ғана ... сыртқы
қарынастар саласын да қамтып, тұрақты ... ... ... байланыста
болатынын атап кеткен жөн. Осында ғана сөздердің белсенді түрде о\өзара
байланысы, әр түрлі ... ... ... процестердің ұқсастығы
мен жақындығы, жаңа терминдер мен жартылай терминдердің пайда болуы ... ... бір ... ... практикасында бекітілген терминологиядан
ауытқу берілген түрдегі құжаттар ушін жеке ... ... ... ... өзгерту иллюзиясын құрып, материалды белгілі бір мәселе
бойынша диссонансқа әкеле алады.
1-бөлім Саяси мәтіндердің ерекшеліктері
1.1 Саяси мәтіндердің ерекшеліктері
Қазақстан мен өзге шет ... ... ... ... ... және ... тілдерін прагматикалық тұстан зерделеу қажеттілігін
туғызып отыр. Бұл фактор, тіл- аудиторияға ықпал ... ... ... дәлелдейді.
Қазақстанның әлемдік саяси аренаға енуі және интернет, ... әлем ... және ... ... күрт өсуі – ... ... саяси, экономикалық және әлеуметтік байланыстарының
нығайуы саяси-әлеуметтік мәтіндерді халықаралық ағылшын тілінен мемлекеттік
қазақ тіліне және ... ... ... ... ... ... түрде
аударуды талап етеді. Еліміздің әлемдік нарық пен ... ... енуі үшін және шет ... мен біздің ел арасындағы келіссөздер
ұтымды өтуі үшін ... ... ... тек лингвистикалық дағдылар
ғана емес сонымен қатар өзге мемлекеттің ... ... ... ... ... қабылдаушыға жеткізу дағдылары талап
етіледі.
Соңғы жылдары елімізде аударма мәселесімен ... ... ... ... ... ... ... саяси айтылымдарды
аудару маңыздылығына байланысты саясатты ... тіл ... ... ... ... тіл ұлттық тілдің дәнекері, ол ... ... ... ... ... қауымға
эмоционалды әсер беру, оларды қандай да бір саяси әрекеттерге ... ... ... ... және әлеуметтік шешімдерді қабылдау
Түрлі тақырыпта,түрлі авторлар жазған әр саяси мақалада өзіндік идеясы
болады және автор өзінің аргументтерін дәлелдеу үшін ... ... ... ... ... ... ... мақалаларда өзіндік сөздік
қор болады (клише, лозунг), сонымен ... ... ... ... белгілі стилистикалық және риторикалық құрылымды ұстанады.
Кез келген саяси мәтінде автор оқырманды ... бір ... ... ... ... ... олар ... немесе әлеуметтік
жағдаяттарға байланысты болуы мүмкін. Олар бірнеше типке бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... бейнесін суреттей отырып
өзіндік «шынайылықты» көрсетуге ұмтылады. Бұл ... ... ... ... және оның ... сәйкестігі бейнеленуі тиіс.
Біздің зерттеп отырған мәдениеттанулық ғылым аясындағы аударма мәселесі
туралы сөз ... ең ... ...... ... айта кету керек. Яғни аударма тек қана абстрактілі ойлау қабілеті
бар, өзін қоршаған орта ... ... ... ... ... ... сол белгілердің мән-мағынасы туралы келісімге келе ... ... өмір ... ... сол ... ... мәдениетте орын
алады.
Осы жоғарыда айтылған аударма түсінігінде “аудару дегеніміз түсіну” деген
тезиске де ... орын ... Сөз бұл ... ... ... өз ... түсінуде ғана емес, яғни “өзімдікі / өзгенікі” ... ... сөз бұл ... ... ... түсінуіңде” де болуы мүмкін. Басқаша
айтар болсақ, мәселе ... ... ... сөз. Өз ... ... ... ... өзі өзге тілден өз тіліңе аудару процесіне
парапар ... ... ... күрделі процесс. Немесе, бір тілдің өзінің ескі
түрінен, не болмаса, диалектісінен сол тілдің қазіргі әдеби күйіне ... де ... ... жатады.
Қазақстанның өзге дамыған шет мемлекеттермен бырлық деңгейде тығыз
серіктестігі және ... ... ... қадам басуы еліміздегі аударма
мәселесін өзекті етеді.
1.2 Аударма – мемелекетаралық коммуникация ретінде
Аударма – ... ... ... ... мәтін) мазмұнының бір тілден
екінші тілге трансформациялау үдерісін құрайтыны бәріне мәлім. Аудармаға
деген ең басты талап – ... ... ... ... ... мазмұнын теңбе-тең әдістер арқылы нақты жеткізу. Барабар ... ... ... ... ... нұсқауына сәйкес
реакция тудырады.
Аударма барысында мазмұнның денотативті және ... ... ... айтылым мен коммуникацияға қатысушылардың (ақпарат
жіберуші мен ... ... ... ... ... те ... шарт. Аударма барысында ... ... ... ... ... ... ... және аударма мәтінін
қабылдаушылардың ... ... ... байланысты, аударма мәтініне кейбір түзетулер енгізу).
Аударма барысында қос тілдің тілдік ... ... ... ... салыстырумен қатар жүреді.
Бәріміздің білетініміздей, адамзаттың бір ... ғана ... ... тілдерде сөйлейтіндігінен барып аударма қажеттілігі туындайды.
Тілдердің көп түрлі болуына биологиялық тұрғыдан алғанда еш ... ... ... ... ... ... бір түр ... жатады.
Шындығында, адам тек нәсілдік белгілері бойынша: терілерінің түсіне, бас
сүйектерінің көлемі мен формасына, қан құрамына және т.б. ... ... ғана ... топқа бөлінеді. Осыны негізге алсақ, онда әлемде бес-
алты тіл ғана ... тиіс еді. ... ... әртүрлі есептеулер бойынша
әлемде төрт-бес мыңға жуық тілдер бар ... ... бар ... ... беру өте қиын екендігін де айта кеткен жөн, өйткені көп ... ... да бір ... тіл ... әлде сол ... ... туралы болып
жатқандығын ажырату қиын. Сонымен, мұндағы мәселе биологиялық себептен
мүлдем басқада жатыр ... сөз. ... ... тек қана биологиялық-табиғи
өмірлік бағдарлама шегінде қалып қоймай, өзінің ... ... ... одан мүлдем бөлек заңдылықтарға, яғни шынайы адами-мәдени
әлем заңдылықтарына да тәуелділік танытатыны бәрімізге аян
Француз аудармашысы және ... ... Э. Кари ... ... алуантүрлілікті келесідей түсіндіреді: “Аударма ұғымы,
шындап келгенде, өте ... ... Бұл ... ... ... түрлерінің көптігінен ғана туындап отырған жоқ. Ол аударманың
ғасырлар бойы әрдайым өзгеріп отыруына да байланысты ... ... ... ... ... бұрын берілген анықтамалармен не келісіп, не оны
жоққа шығарып отырған ғалымдардың өз ... ... ... ... [1, ... терминнің ұтымдылығы оның бірмағыналығы, бірізділігінде болса,
онда, ең ... ... ... ... ... сай ... ... екендігін айта кеткен жөн. Ол, ең аз ... екі ... ...... әрекет, яғни процес ретінде
алынған аударма және аударма – сол ... сол ... ... ... ... ... аударма, басқаша айтқанда, аудармашы жасаған
сөз туындысы ретінде алынған аударма. Аударма жасау ... ... жаңа ... ... ... ... деп те атайды.
Аудармаға коммуникациялық теория тұрғысынан берілген анықтама Р.К. ... ... ... туралы ғылымның нысанасы – екі тілді қолдану
арқылы жүзеге асатын жай ғана коммуникация емес, түпнұсқаның ... ... ... әрекеттесуін корреляциялайтын қызметтен құралатын
коммуникация. Бұл ... ... ... ... қызметіне
барып тіреледі, немесе сөздік әрекеттің ең күрделі ... бірі ... ... осы сөздің толық мағынасындағы аударма болып ... ... ... ... екі сөз туындысы мен екі қабылдаушы
қалыптасады. Аударма қандай да ... ... ... ... ... ... ... туралы, шынайы әлем
заттарының ұқсастығы туралы, шынайы әлемнің адам санасында көрініс ... мен ... ... ерекше көркем мүмкіндіктерінің ұқсастығы
туралы іргелі ... ... ... ... ... түрліше бөлшектеп, бірдей құбылыстар мен заттарды
олардың алуан түрлі белгілеріне назар аудара отырып, түрліше ... ... ... ... түрлі бояуларда көрсететіндігін білеміз. ... ... пен ... түрлі тілдік сана иегерлері мұндай айырмашылықты
түсіне білуге де қабілетті. Сондықтан, егер аударманы бір ... ... ... бейнелеудің құралы ретінде ... ... ... ... мүлдем туындамай, аударма проблемасы оңай
шешілетін болады.
Аударма – құндылықты қайта таныту. Егер кез келген сөз ... ... ... ... ... ... ... онда аударма бейненің
бейнесі, көріністің көрінісі болып ... ... ... тікелей тура
өзінің емес, оның басқаның санасымен сарапталған кө- рінісі болады, өйткені
біз фактінің бейнеленуін ... факт ... ... біреудің ойын аударамыз.
Аударма Басқаның ойын қаншалықты анық жеткізе алады және ол ... ... ... ... ... ... сұрақтар легі
аудармамен айналысатын әрбір адам алдында толассыз туындап отырары сөзсіз
[3, ... ... ... тұлғасын да жалпы түрде бейнелеу
мүмкіндігін табамыз. Аудармашы – ең аз ... екі ... бет ... Янус ... екі ... одан да көп) ... тұлға. Аудармашылық
қызмет қоғамның бүкіл өмірімен байланысын танытып, аударманың өркениет
дамуындағы рөлі мен ... ... ... ... ... ... басқа тілдердегі әлемді басқаша тұжырымдау, көруден, ... ... ... ... тану жолдарынан көрініс береді.
1.3 Саяси мәтін аудармасына әсер ететін факторлар
Осы ... ... ... ... мәселе етіп жаңа бір
қырынан қарастыруды көздеп отырғанымыз белгілі. Бірақ сол ізденіс ... ... ... пәні қылатын аударматанудан біржола қара үзіп
кетуге де болмайды, өйткені ол ... ... ... енді ... ... ретінде “ауыз сала бастаған” мәдениеттанудан гөрі
жинақтаған мағлұматтары да, ... де ... ... оны ... ... ғылыми пәндерге қатысты жазған авторлардың
анықтамаларын тұжырымдай келе, аударманың мәдениеттанулық ... ... ... ... жаңа бір ... ... беруге
әбден болатын сияқты. Осы орайда, біз, мәдени айырмашылық салдарынан
туындайтын кейбір мәселелерді ... Сөз ... ... тіліндегі мәдени мәні бар сөздің аударма тілінде ... ... ... ... ... сөздердің денотациясы бір болғанымен,
коннотациясы айрықша, тіпті бір-біріне қайшы болуы мүмкін. Сөз мағынасының
конфликтісі деп осы ... ... ... ... ... ... ... көптеп кездеспеуі мүмкін. Алайда, аударма барысында ... ... тыс ... ... Аудармашының мұндай сөздерге деген аздаған
салғырттығы үлкен мәселе туындатуы ... ... ... назарымыз батыс
газет мәтіндерінде кеңінен қолдатылатын және АҚШ БАҚ-дарында едәуір орын
алатын «Сұлтан» сөзіне ... ... ... ... сөз ... ... қолданылады. Аталмыш сөзге қазақ түсіндірме сөздігі ... ... 1. ... елдеріндегі жергілікті билеушілірдің лауазымы.
2. Ауысп. Ең жақсы, ең тәуір.
Бұл анықтамадан біз еш оқыс мағына байқамаймыз. Шын мәнінде де, ... ... ... ... күш, ... батылдық ұғымдарымен үйлеседі
және тек позитивті ... ие, ... ... ... ... ... бойы үлкен сұранысқа ие «Сұлтан» есімін ... ... ... ... ... ... батыл болып өседі деген
үмітпен осы есіммен атаған.
Дегенмен, АҚШ және кей батыс елдері үшін «Сұлтан», ... ... ... ... ие. «Oxford Paper Back» ... ... сөзіне
келесі анықтама береді:
Сұлтан – Мұсылман елінің басшысы.
Алайда, ағылшын түсіндірмелі ... ... ... ... берілмеген, бұл жайт аталмыш терминнің біршама екенінен болуы
мүмкін. Дегенмен, біз атап ... ... ... ... ... БАҚ-дарында кері коннотацияда қолданылуда.
Демократиялық емес режимдерді саралау барысында «Султанизм» моделін ... Хуан ... мен ... ... сынды саяси ғалымдар бұл
модельдің басты ... ... « ... ... және ... ... ... жоғары адамның үздіксіз,деспотикалық қол сұғуы» ... ... ... ... деп ... шарт ... бұл ... байланысты жалғыз ишара) [4].
Түрлі энциклопедиялар мен мақаласына байланысты ... ... ... ... ...... бір түрі. Саяси күш мұра арқылы беріледі,
және билеуші ... ... ... ... Бұл ... ... әкеліп соқтырады [4].
‒ Султанизм – деспотизмнің басқа атауы, авторитарлық билік белгісі, яғни,
билеуші ... әр ... ... ... термині «Сұлтан» сөзінен шыққан, бұл Мұсылман елдеріндегі
толыққанды, тәуелсіз монарх деген лауазымды білдіреді [5].
Сонымен, мәдени ... ... ... ... бар сөзді немесе
айтылымды аудару барысында сілтеме жасау немесе ... ... ... ... ... ... ... мақсатында пайдаланған жөн.
2. Балама сөздің нөлдік көрсеткіші
Бұл аударма тілінде балама сөздің болмауын білдіреді. Ағылшын тілі сөздік
қорында қазақ тілі ... ... ... ... ... ... керісінше, қазақ тілі сөздік қорында кездесетін лексикалық
бірліктер ақылшын тілі лексиконында орын ... ... Бұл ... ... ... ... берілген қиындықтар түрлі
тәсілдер арқылы шешіледі:
1) Транслитерация мен транскрипция тәсілдері.
Транслитерация тәсілі түпнұсқа тілден ... ... ... ... яғни алфавиттік құрылымын жеткізу арқылы беріледі.
Baltimore – Балтимор
Washington Post – ... ... ... арқылы берілетін сөздер ... ... ... ... тек ... ... сақтайды. Жоғарыда келті- рілген
сөздер ағылшын тілінде келесі түрде ... ... [Уо- ... Транскрипция әдісінің мақсаты түпнұсқа сөздің ... мен ... ... ... ... ... жеткізу болып табылады:
«know how» – «ноу-хау»
«General Motors» – «Дженерал моторс»
2) Калькалау
Түпнұсқа тіліндегі баламасыз лексиканың әр бөлігін тура ... ... ... арқылы аудару.
White House – Ақ үй
Head of the government – үкімет басшысы
3) Түсіндірме әдісі.
Аударманың бұл әдісі ... ... сөз ... ... (анықтамасына) тиесілі. Берілген үдеріс келесі жағдайларда
орын алады:
а) аударма тілінде ... бір ... ... ... maverich –
азамат (өзге адамдардан дәрежесі бөлек адам)
б) екі тілдің грамматикалық құрылысы мүлде ... ... ... The
general was maneuvered out of the presidency in 1974.
Қарсыластарының іс-әрекеттерінің ... ... 1974 ... ... кетуге мәжбүр болды.
Берілген аудармадағы егжей-тегжей нақтылау мен аударма мәтінге ... ... ... ... ... ... «was maneuvered
out of the presidency» айтылымының түсініксіз болу есебінен жасалған.
Дегенмен, қазақ тілі ... ... ... барысында, біз
эквиваленттілігі нөлдік дәрежедегі сөздерді аударманың екі ... ... және ... ... ... ... аударма кепілі
екендігін аңғардық.
Мысал келтіретін болсақ, қазақтың «Мәжіліс» сөзі ... ... ... бұл жайт ... ... ... ... жоқтығын әлелдейді.
Алайда, бұл сөзді аудару барысында тек транслитерация ... ... ... ... ... бұл сөздің мағынасын мүлде
түсінбеуі мүмкін, бұған ... екі ... ... жүйесінің өзгешелігі.
Сондықтан, аудармашы түсіндірме әдісін қолдана ... ... ... ... ... ... Мәжіліс – Қазақстан ... ... ... ... is the lower house of the bicameral parliament of Kazakhstan).
3. Ұлттық ... ... ... ... ... ... мен ... оған көңіл-күй, мінез-құлық, діни көзқарас және түрлі құндылықтар
жатады. Ұлттардың ... ... ... ... ... ... Бұл өзгешелік адам баласының сөйлеу мәнері, жүріс-
тұрысы, тіпті ой-өрісіне де ... ... ... ... мен ... ... қиындықтары туындайды.
Ағылшын қоғамы Бірінші Дүниежүзілік соғыс жылдарында ... ... ... Бұл жайт аталмыш халықтың сөздік қорына да тікелей әсер
еткен. Келесі сөздер мен сөз ... ... ... бола алады: warlike,
warring, militant, battle, clash, combat, revolt, riot, т.б. ... ... ...... ... ... авантюрист)
сынды сөз тіркестері кеңінен қолданылған.
Келесі сөз тіркес finger on the button (қаруды ... ... ...... ... ... ретінде соғысқа деген толық қанды дайындық айтылымын
алуға болады
Ендігі қарастыратынымыз – gap ... ... ... сөздің қазақ
тіліндегі коннотациясы «мәселе». Осыған орай, біз сенімділік дағдарысы сөз
тіркесін crisis of trust ... ... гөрі ... gap деп
аударғанымыз жөн. Себебі, crisis of trust ... көне ... ... ал
credibility gap тіркесі саяси мәтіндерге белгілі рең қосу мақсатында
қолданылатын заманауи клише.
Аударма ... ... ... ... ... ... тек бірі болып табылады. Ол ... ... ... ... шеше алмайды. Берілген әдіс аударма ісін зерттеудегі
басқа да әдістермен тығыз ... ... ... ... ... ... үлес қосады. Қорыта келгенде, аударманы
мәдени құрамы жағынан зерделеу басқа аударма тәсілдеріне қайшы емес қосалқы
болып табылады.
2-бөлім Саяси ... сөз ... мен ... ... ... сөз тіркестерінің аудармасы
Сөзбен сөйлемнің арасындағы аралық бірлік сөз тіркесі ... ... ... бөлшектермене арасындағы симантикалық байланыс деңгейі бойынша сөз
тіркестерін еркін және фразеологиялық деп бөлуге болады.
Еркін сөз ... ... ... ... ... ... ... көбіне өзара күрделі ... ... ... ... барысында қиындық туғызатын сөз тіркестерінде анықтауыш өзінен
кейінгі зат есімге синтаксистік сипаттама ... ал ... ... басқа сөзбен байлынысатан.
Мысалы: «Then do not forget, these two ... joined ... treaty ... ... ... анықтауышы синтаксистік түрде анықтауышы
«treaty» сөзінен ... өзі ... ... ... ... Орыс ... аударма жасау барысында орыс тілінің нормаларына
сәйкес, анықтауышты логи\калық анықтауышы сөзбен ... ... ... ... ... орыс ... келесідей үлгіде беріледі:
Аудармасы: «И, кроме того, не следует забывать, что обе ... ... ... о ... гөрі қиынырағы сөз тіркесінің жетекші ... яғни ... ... болуы тиіс сөз ... ... ... аудармасы болып табылады.
Мысалы: Election procedures – Таңдау өткізу жетегі
Punitive conversation – Жазалау шаралар тізімі
Full Court – ... ... ... when it is ... of the full Court ... ... should be at the ... bench».
«Statute of the full Court» сөз тіркесінде «full» – ... ... ... зат есімге тек синтаксистік сипат ... ал ... ... ... мүмкин емес. Бұл жағдайда «full» зат ... ... ... ... ... Соттың толық құрамы
туралы екендігі. Бұл түсірілген бөлшек орыс ... ... ... ана ... ... ... ... мақсатында кейде
қосымша болшектерді қоспау, сонымен бірге сөз тіркесінің құрамын ... ... Adhere to measures – ... іске ... ... ... ... ету шаралары
Engagement Office – Арнауы нұсқаумен бектілген орын
Non - Proliferation of Nuclear Weapons – Келісімшарт
Үш мүшелі сөз тіркестері түрлі нұсқаудағы сын ... ... ... ... және зат есімдердің сәйкестігі арқылы жасалуы мүмкін.
Екі мүшелі сөз тіркесі сияқты, үш ... ... ... ... және оңай ... сөз ... және
анықтауыш біртұтастықты көрсететін тіркестер ерекшеленіледі.
Мысалы: «Steering Committee to coordinate the work of the ... of ... ... ... ... ұйымы.
Мысалы: «Annual Report of the United Nations Development Programme's
human development aspects of Dario, ... ... сөз ... ... ... ... бойынша,
анықтауыштың бірнеше тұтас тізімінен құралады. Бұл ... ... тән ... ... ... ... қысқалығына қол жеткізуге
мүмкіндік береді. ... орыс ... ... ... топтарга бөлуді талап етеді және анықтауышыдан
басталады, яғни ол кері тәртіппен жүзеге асырылады.
2.2 ... ... ... ... ... ... ... бірліктері, орыс тілінің
сөздік қорымен сәйкес келмейді. Бұл « ... ... деп ... құралдар арқылы беріледі. Оған төмендегілер жатады:
1) Транслитерация және транскрипция.
Транслитерация әдісі, ағылшын тіліндегі сөзді орыс ... әріп ... ... ... ... ... - Балтимар
"Washington post"- «Вашингтон Пост»
Транслитерация жолы арқылы шығарылған сөз, ағылшын тілінің айтылуын бере
алмайды, ол жай ғана ... ... ... ... ... келтірілген сөздер ағылшын тіліне сәйкес ( болтимар) , ( уошингтон
поуст) деп айтылады.
Транскрипициялық әдіс ... ... ... ... және ... ... ... құрамды емес, дыбыстық құрамды белгілейді.
Транскрибировация арқылы ағылшын лексикалық бірліктерінің берілуі, ... де ... ... ... ... оның орыс
тіліндегі толық нұсқасы емес.
Тарнслитерация мен транскрипция құралдары салыстырмалы түрде ... ... ... екі ... үйлесімі көп кездеседі.
Сөйлеу белгісін орнату үшін және орыс тілінен аудару үшін ... ... ... ... ... ғана тілдік бөлікте
қосылған.Кейбір жағдайларда сөйлеудің ... ... үшін ... өзі ... ... ... айтқанда, сөйлеудің
мағынасы оның лингвистикалық ... ... ... Бұл ... ... немесе нақты сөздермен немесе сол нәрсенің ... ... ... ... ... ... ... болу қажет.Түсіну шынайы
фактыны сол сөзімен қабылдаудан шыққан.
Кейбір реалдар транскрипцияланады, мысалы: Wall Street /Уол ... ... ... ... ... ... сәйкес
келеді:америка қаржы капиталы, ағылшын ... ... ... white house -ақ үй, ... -вестминстер.
Кейде реалдың үлкен саны ағылшын немесе америка саяси-әлеуметтік
мәтінімен ұшырасады, аудару ... ... ... ... ... ... мына сөйлемдерде сол жағдайлар кездеседі:
2.3 Әлеуметтік-саяси мәтіндегі ерекше номинациялы аббревиатуа
Зерттеу жұмысында номинация мәселелері бұл орын ... ... ... ... ... ... ... қысқартылған
атауларға,лексикалық бірліктер қатарына негізделеді. Негізгі жоспарда қиын
сұрақтар ... ... ... ... ... болады.
Аббревиатур мәселесіне қатысты көзқарас,қызыл ... ... ... Бір ... кез ... ... сөздер жаңа қабілетпен
жасалған дейді.[4] Кез келген тіл ... ... ... ... ... ... аударады, олардың пікірінше бұны «фономорфологиялық »
[5], немесе «стилистикалық вариант» [6] мағына ... ... ... ... ... да, соның ішінде тілдік факті ретінде
оқытқан дұрыс [7]. Шынында, мұнымен уақытты дәл қою ... ... ... болар.
Е.С.Кубрякова пікірінше, семантикалық бөлік аббревиатур туралы ... ... өту, ... ойын ... ... ... обозначаемого в этих случаях ... ... дает ... ... о деталях и
характеристиках обозначаемого; аббреватура же ... ... ... ... ... ... найменования»[8]
Қысқартулар автономды және автономды емес деп екіге бөлінеді.
Автономды қысқарту бірнеше сөздің атауы өзге ... ... ... әсер ету ... ... ... ... тәуелділік толық сөзбен
және олардың қысқатылуымен ат салысады.
Қысқартылған есім →толық есім→Пән мәні
Қысқартылған есім→пән ... ... емес ... ... ... инициал түрі шартты
орынбасарлардың толық аты сияқты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тілдік
белгілері:нәрселердің үлгермеушілігіне дейін, және ... ... ... ... дейін қысқаруы.
Адам құқығы туралы өткен семинар материалдарынан аббревиатурға мысал
келтірсек:
WHO (World Health ... - ... ... ... ... (The United Nations Food and ... Organization) - Ауыл
шаруашылығы мен тамақтану сұрақтары бойынша ООН қауымдастығы
IFC (International Finance ... - ... ... ... ( United Nations Economic ... for Africa) - ... ... (International Atomic Energy Agency) - ... ... ... ... Postal Union) - ... пошталық бірлестік.
Мұндай жағдайда, зерттеушілер аббревиатур теңдігін, кей жағдайларда ғана
сөздерде кездесетін ... ... Олар ... ... ... ... шығару
қабілетінде көрсетеді. (ECOSOC.)
Графикалық аббревиатурдың төменгі сатысында неавтономды номинацияны
білдіруі, мәтінге тәуелділігі, ... ... ... ... ... соншалықты мәртебелі қасиетке ие емес. Бұл сөздің
қиын қысқартылған сөз,телескопиялық білім,қиылыс.
Ағылшын жәнек орыс тілі ... ... ой мен ... ... талап етеді.
Аударма ісінде арнаулыф құрылымдар, орыс тілінде қолданбайтын, ішкі
жіктелуге(жіктелген сөйлемді ... ... ... ... ... бір ... одан да көп сөйлемге.
Субъект- инфинитивтік айналым.
Мысалы Жақында ... ... ... ... ... халықтың сенеімін
алуға(тырысты) үміттеніп жүр.
Герундиалдық айналым. Мысалы Вьетнам халқы өздерінше совет үкіметінің қолын
ұшын беріп көмектескеніне алғысын білдірді.
Угандыда соғыстың ... жаңа ... ... ... Келесі мәтінді орыс тіліне аудару кезінде екі мысалда мынаны талап
етеді: екі сөйлемнің жіктелуі және ... ... ... ... ... ... ... бекітті. Бұл оның жағынын
дұрыс, әлі келісім шартқа қол ... және де өз ... ... соңғы түзетулерді көрмей, төзінің соңғы сөзін айтпады.
Келесі ... ... ... ... ... ... ұқсастығы:
а) бірінші сөйлемнің екіге жіктеліп тұрған себебі екі мысалдың ... ... б) ... және екінші сөйлемдердің екінші құрамдарының бірігуі: (for-
дан басталуы)7
с) тұрақты сөйлемнен екінші сөйлемнің бөлінуі (and басталуы).
Қорытынды
Алдымен ... ... ... ... тақырып кездейсоқ
таңдалмағаны туралы айту қажет. Аударма ... ... ... алғанда
қоғамдық саяси-аударма теориясы туралы айтпағанда сұранысқа ие ғылым болып
табылады. Аталған тақырыптық мәселелерін зерттеу тек ... мен ... ғана ... ... ... ... ... да назарға
алынуда.
Қазақстан республикасы Тәуелсіз Мемлекеттер Одағы елдері өкілдерімен ғана
емес, ... ... іске ... ... де ... және сауда-
саттық байланысында даму үстінде болып отыр. Сондықтан шет тілін оңың саяси
саладағы практикалық қолданылуына байланысты зерттеу ... ... ... ... да осында.
Бұл жумыста барлық күш-жігер қоғамдық-саяси аударманың лингвистикалық
және экстралингвистикалық аспектілерін зеттеуге бағытталады.
Жұмыстың мақсаты мен ... ... қол ... ... қоғамдық-
саяси аударма мәселеріне арналған ... ... ... ... ... анықталды, олардың негізі лексикалық бірліктерді
аудару болып табылады: сөздер, сөз ... ... бұл аса ... талап ететін лексикалық спецификалық түрі.
Терминология қызмет ететін қоғамдық-саяси ... ... ... елдің
ішкі мәселелерін ғана емес, сондай-ақ сыртқы қатынастарын да зеріттейді
және сондықтан ... ... ... ... ... болады. Жұмыс
барысында аудармашы қоғамдық-саяси мәтінмен жумыс ... ... ... мен ... ... ... кунде пайда болған жоқ, яғни дипломат аудармашылардың
жүздеген жылдар ... ... ... нәтежиесинде пайда болды. Олар көп
уақыттарын талас тудыратын терминдер мен жартылай ... ... ... ... мүмкін.
Екінші бөлімде сөз тіркестері мен сөйлемдердің аудармасы қарастырылды.
Сөз тіркесін ... ... ... ... сөз ... ... ... және фразелогиялық тіркестер қарастырылды. ... ... ... ... зерітелді, бірақ бірінші кезекте фразеогиялық
бірліктердің аудармасына коп көніл бөлінді. ... олар ... ... ... ... және арнайы жеткізу мүмкін емес.
Сөйлемдерді аудару аспектілерін зерттеу барысында қоғамдық- ... ... түрі ... ... ... бөлу ... қажеттілігі анық көрсетіледі.
Практикалық бөлімі адам құқығы бойынша семинар материалдарынан, ағылшын-
орыс фразиологиялық сөздігінен, «Деволюция в Шотландин» ... ... ... ... ... И., ... Н. ... английского языка Киев “Логос”,
Москва “Айрис Пресс”,1999 с.-156
2. Флорин Сидер Муки переводческие Москва,“Наука”,1983,с.-184
3. Михеев А.В. Общественно-политический ... и ... ... ... ... 1987,с.-438
4. Крупнов В.Н. В творческой лаборатории переводчика Москва, “Международные
отношения” 1980, с.-346
5. Санников Г.Н. Conference Terminolojy. ... ... ... П.П. Англо-русский фразеологический словарь ... ... М.А. A guide to ... from Russian into English ... ... Л.Г.,Глуховская А.Г.,Сочилина З.И. Деловой английский ч-3
Москва “Вече”, 2000 ... ... Т.А., ... Т.И. ... ... с ... на
русский
Москва, “Высшая школа”, 1984, с.-232
10.Зиборова Г.М. Трудности перевода ... ... ... на русский 3-е издание, исп. и доп. Москва, “РОССПЭН”, 2000, ... Ю.Д. ... ... ... 3 ... ... ... З.С. Оксфордский русско-английский словарь Ярославль, “Престиж”
1993
13. Эмерсон К. Переводимость / К. ... // ... ... – 2004. ... 5. – С. ... ... Р.К. ... теория перевода и устный перевод. – ... 1980. – 237 ... ... Л.Н. ... взаимодействия культур в художественном переводе
/ Л.Н.Смирнов // Встречи этнических ... в ... ...... ... ... – М.: Наука, 2002. – С. 378-394.
16. Чехаби Х.Е., Юан Дж. ... ...... ... ... ... ... http://en.wikipedia.org/wiki/Sultanism.
Қосымша
Практикалық материал ретінде жұмыста келесі құжаттар қолданылған:
1) «Қолдану декларациясы»- 2000жыл Британ және Ирландия үкіметтері қол
жеткізген ... ... ... ... ... ... ... өткізілген конференция материалдары көрсетілген.
2) «Шотландиядағы деволюция» - 2000 жылдың мамырында РЮО ... С. ... ... мүшесі, Шотландия ұлттық партиясының өкілі
Вельсонды және ... ... ... ... finks» ... емес ұйымының
жетекшісі Д.Самутто қарсы алды. Берілген құжатта шотланд халқының ... және ... жету үшін ... ... туралы мәліметтер
көрсетілген.
3) Қашқындар ... ... ... ... ... құқыққа оқыту
бойынша семинарлар материалдары. Осло 1998 ж.
4) Проседуралық терминология және халқаралық ... ... ... – орыс ...... М, 1996 жыл, Н.Г. ... ... – орыс фразеологиялық сөздігі. М. 2000 ж. П.П. ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саясат4 бет
Саяси партиялар мен қоғамдық-саяси қозғалыстар8 бет
Терроризм қылмысының болу себептері11 бет
Абайдың жетінші, отыз алтыншы, отыз жетінші, отыз сегізінші қарасөздерінің ағылшын тілі аудармасындағы тілдік ерекшеліктері, аударма мәтініне салыстырмалы талдау жасау, лексикалық, грамматикалық, стилистикалық ерекшеліктері54 бет
Ағылшын тілінен орыс тіліне жарнама мәтінін аудару ерекшеліктері17 бет
Oнoмастика және аударма53 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет
Аударма түрлері. Мәтінді аудару барысында аударма түрлерін23 бет
Көркем шығармаларды орыс тілінен ағылшын тіліне аударудағы ерекшеліктер20 бет
"Мәтіндік редакторде кесте құру."18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь