Қазақтың тұңғыш президенті Н. Ә. Назарбаев

Кіріспе

1. Қазақтың тұңғыш президенті Н. Ә. Назарбаевтың өмірбаяны
2. Н. Назарбаев тәуелсіз Қазақстан мемлекеттігін қалыптастырудың алғышарттары мен маңызы, теориялық негіздері мен жолдары, ерекшеліктері мен билікке келу кезеңдері
3.Н. Назарбаев еңбектері Қазақстан Республикасында президенттік билік институтының пайда болу және қалыптасу

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Бүгінгі өміріміздің барлық жетістіктері, ұлтымыздың жаңа замандағы қайта өрлеп, өркендеуі, рухани, экономикалық еркіндігіміз, дүниежүзілік қоғамдастықпен, әлемнің дамыған ел, мемлекеттеріміздің барлығының да бастауы – біздің мемлекеттік Тәуелсіздігімізде.
Мемлекеттік тәуелсіздігімізді жария еткен алғашқы сәттен бастап, бүгінгі күнге дейінгі барлық жетістіктеріміз бен көрген жақсылығымыз, дербес мемлекетіміздің қуаттануы мен абаттануы ең алдымен Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың есімімен, еңбегімен, басшылығымен тікелей байланысты. Президенттің қазақ халқы алдындағы атқарған қызметі зор, еңбегі ерен.
Заман бір орнында тұрмайды, сынаптай сырғып буын артынан буын алмасады. Кезінде күллі дүниенің жартысын ашса алақанында, жұмса жұдырығында ұстаған Кеңес заманы келмеске кеткеннен кейін оның орынында жаңадан пайда болған мемлекеттердің басына талай саясаткер келді, талайы кетті. Көпшілігінің есімін жұрт жадынан шығарып та үлгерді. Дегенмен, елін тәуелсіздігінің алғашқы күндерінен бері басқарып келе жатқан, атағы алысқа жайылып, беделі бүкіл жер шарын шарлаған, тұлғасы жеке дара шың тәрізді тұлғалар да бар. Ол – тәуелсіз қазақ елінің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев.
1 Назарбаев Н. Еркін елдің ертеңі – кемел білім мен кенен ғылымда //Егемен Қазақстан. -2004. -13 қазан.
2 Ақбиев М. Президент шыққан шаңырақ // Өмір.-1992.-№1.-16-22 б.
3 Әбділдаұлы Б. Тұңғыш Президенттің туған жерінде // Ақ жол.-2003.-10 шілде.
4 Әзиев Ә. Алатаудан ұшқан ақиық // Орталық Қазақстан.-2001.-8-15 желтоқсан.
5 Әмірова К. Әділетсіздікпен бетпе-бет; Таусылмайтын туған күн; Бізге беймәлім Теміртау:// Ана тілі.-2000.-22 наурыз.
6 Боржымбай Ж. Кейіпкерім – мақтанышым // Президент және халық.-2005.-2 желтоқсан.
7 Кенжебайұлы М.-Ш., Шайқақов Ж. Президенттің кіндік шешесі // Егемен Қазақстан.-1998.-6 маусым.
8 Лұқпан Е. Құрыш қалай шынықты? // Егемен Қазақстан.-2005.-6 шілде.
9 Машрапов Қ. Өмірі мен ісі өнеге // Сарыарқа.-1991.-30 қараша.
10 Омашев Қ. Теміртау мектебі // Егемен Қазақстан.-2006.-7 қаңтар.
11 Сапаралы Б. Президенттің балалық шағы: - Алматы: Ер-Дәулет,-1995, 174 бет.
12 Қонаев Д. Ақиқаттан аттауға болмайды. – Алматы: “Санат”,-1994.-512 бет.
13 Қонаев Д. Өтті дәурен осылай. - Алматы: РГЖИ “Дәуір”, МП Ынтымақ, -1992. -448 бет.
14 Кекілбайұлы Ә. Азаттықтың ақ таңы. - Алматы: Қазақстан, -1998.-736 бет.
15 Кекілбаев Ә. Тәуелсіздік толғауы. – Астана: -2002. -376 б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. Қазақтың тұңғыш президенті Н. Ә. Назарбаевтың өмірбаяны
2. Н. ... ... ... ... ... ... мен маңызы, теориялық негіздері мен жолдары, ерекшеліктері мен билікке келу кезеңдері
3.Н. Назарбаев еңбектері Қазақстан Республикасында президенттік билік институтының пайда болу және ... ... ... ... ... ... ... ұлтымыздың жаңа замандағы қайта өрлеп, өркендеуі, рухани, экономикалық еркіндігіміз, дүниежүзілік қоғамдастықпен, әлемнің дамыған ел, мемлекеттеріміздің барлығының да ... - ... ... ... ... ... жария еткен алғашқы сәттен бастап, бүгінгі күнге дейінгі барлық жетістіктеріміз бен көрген жақсылығымыз, дербес мемлекетіміздің қуаттануы мен абаттануы ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... басшылығымен тікелей байланысты. Президенттің қазақ халқы алдындағы атқарған қызметі зор, еңбегі ерен.
Заман бір орнында ... ... ... буын ... буын ... ... ... дүниенің жартысын ашса алақанында, жұмса жұдырығында ұстаған Кеңес заманы келмеске кеткеннен кейін оның орынында жаңадан пайда болған ... ... ... ... ... ... ... Көпшілігінің есімін жұрт жадынан шығарып та үлгерді. Дегенмен, елін тәуелсіздігінің алғашқы күндерінен бері басқарып келе жатқан, атағы алысқа жайылып, беделі ... жер ... ... ... жеке дара шың ... ... да бар. Ол - ... қазақ елінің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев.
Бұл жерде айтпағымыз, Нұрсұлтан Назарбаевтың қазақ мемлекетін неше жыл бас­қарып келе жатқаны емес, оны ... ... келе ... Қандай жағдайда, қандай ахуалдағы елдің тізгінін қолына алып, оны қандай деңгейге жеткізгендігі.
Қазақстан басшысы кеңес заманынан ... тек ... ... ... ... ... ... жоққа тән, барының өзі әлдеқашан ескірген, әлеуметтік ахуалы барынша шиеленіскен, экологиясы жетер шегіне дейін ... ... ... ... көз ... одан ... іргесінде түрлі қауіп-қатерлердің ошақтары тұтанған ұлан-ғайыр даласы мен оны мекендеген сан түрлі ұлттан құралған халқы бар ... ... ... ... ... ... тәуелсіз Қазақстанның болашағы баянды болады дегенге аса сенімсіздікпен қарады. Себебі, ол ... сан ... ... ... ... қойып, байырғы тұрғындарының саны барынша басымдыққа ие Тәжікстанда, Әзірбайжанда азаматтық со­ғыстың өрті тұтанған, Өзбекстанның іргесі шайқалыңқыраған күндер еді. ... мен ... ... мен ... ... ... арасы шиеленіскен, Армения мен Әзірбайжан қарулы қақтығысқа тап болған алмағайып сәттер, Ресейдің өзі ... ... ... ... бастан өткерген заман өтті. Оның артынан батыстың астыртын күштері Грузияда, Украина мен Қырғызстанда ... ... ... қауіптің қайдан келетіні беймәлім болған күндер болды.
Олардың қай-қайсысымен салыстырғанда да Қазақстанның жағдайы расымен мүшкіл болатын. Сондықтан, бір ... ... ... күмәнмен қараған сыртқы сарапшыларды кінәлауға да болмайды. Осы ... алып ... ... мен ... ... ... психологиялық тұр­ғыдан жер мен көктей, сол себепті де арасы­ның жігін жатқызып қабыстыру ... ... ... ... ... ... пен тыныштықтың, бірлік-берекенің, тұрақты дамудың, өсіп-өркендеудің, гүлденудің нышанына қалай айналғанын оның әрбір аяқ ... жіті ... ... ... өзгелер тіпті аңдамай да қалды. Бұл қазірдің өзінде көптеген саясаттанушылар мен саясаткерлердің, ғалымдардың шартты түрде алғанда деп атауға ... ... ... ... жатыр. Қандай зерттеу жасалса да, бұл құпияның кілті біреу ғана, ол ТМД мемлекеттерінің ... ... өте ... ... да ... төнген қауіп пен қатер атаулыдан туған халқын аман-есен алып ... ... ... ... ... Назарбаевтың есімімен тығыз байланысты.
Қазақтың бақыты - ... ... ... бір дүниеге келетін ұлы ұрпағын дәл керек кезінде дүниеге ... ... ... ... ... қиыстырып отырып дәл керек шағында осындай ұл сыйлаған жазмышқа мың ... разы ... ... ... ...
Осы аймаңдай ұлы жас мемлекетті айналып өтуге болмайтын сан түрлі өзгерістер мен қайта құрулардан, реформалардан аман алып өтіп, ... ... бір ... ... ... ... ... елдің ортақ игілігі жолында барша халықты соңынан ерте алды.
Қазақстан - бұрынғы кеңестік кеңістіктегі елдердің ішінде алғашқылардың бірі ... ... ... қалыптастырған ел. 1990 жылдың көктемінде Қазақстанның Жоғарғы Кеңесінің шешімімен президент институты құрылып, бұл лауазымға Нұрсұлтан Назарбаев бекітілді. ... әлі ... ... жаңа ... ... ... ... орнықпаған, әлеуметтік мәселелері барынша күрделі күйде тұрған мемлекет үшін тығырықтан біржола алып ... ... ... ... ... ... ол лауазымға келген тұлғаның көрегендігі мен шешімқорлығына, күллі ... ғана ... ... қала ... осы ... ... ... білдіріп отырған барлық мемлекеттердің тілін таба білуіне тікелей байланысты еді. Көреген көсеміне сеніп, оған қажетті қолдауды көр­сете білетін халықтың даналығы да жас ... ... ... ... ... ... ... қажетті алғышарт болатын.
Осы факторлардың барлығы біріге келгенде қираған кеңестік жүйенің үйіндісінің бір бұрышында табысты да ... ... ... ... ... мемлекеттің пайда болуына алып келді. Қазақстанда президенттік биліктің пайда ... ол ... ... ... ... біртуар тұлғаның иеленуі толығымен ақтап шықты. Ол жылдарда талай уақыттан бері адамдардың санасын ... ... ... ... енді ғана ... ... ... дерлік басқарусыз қалуға таяған елге президенттік биліктің керектігін осындай тұлға арқылы ғана тануы, мойындауы ... еді. ... ол ... ең ... ... ... халықты ерте білуінде болатын. Нұрсұлтан Назарбаев осы талаптардың үдесінен шыға білді.
1. Қазақтың тұңғыш президенті Н. Ә. ... ... ... ... 1940 ... 6 ... Іле Алатауының бөктерінде жақын орналасқан Шамалған ауылында Әбіш пен Әлжан Назарбаевтардың шаңырағында дүниеге келген тұңғыш бала. Елбасымыз мектеп ... ... ... әрі ... ... ... ... Жас кезінен қоғамдық өмірге белсене араласып, жоғарғы сыныптарда жергілікті жас натуралисттер үйірмесінің белсенді мүшесі болған. Бұл ... олар ... ... , ... ... дәнді дақылдар және бақша зиянкестерімен күресу әдістерін оқып, өзендер мен көлдер, жануарлар мен өсімдіктер әлемі туралы мәліметтер жинаумен ... ... және ... ... ... жас ... Назарбаев маңдай тері тамшылап еңбектенетін металлург мамандығын таңдады. Және ... №8 ... ... ... оны ... ... ... деңгейінде аяқтап шықты. Содан 1960 жылдың мамырынан Н.Назарбаев Қарағанды облысының Теміртау қаласындағы тресінің құрылыс басқармасына ... ... ... 1960 ... ... ... цехының машиналарына шойын құюшысы, содан соң Теміртау қаласындағы Қарағанды металлургия зауытындағы ... ... ... ... 1965 ... шілдесінен бастап Қарағанды металлургия комбинатында домна цехының диспетчері, домна пешінің газ айдаушысы, домна цехының аға газ ... ... ... ... ... білімге деген құштарлық, үздіксіз ізденіс, ісіне деген адалдық, тиянақтылық айқын байқалатын. Қазақстанның болашақ Президенті ... ... ... ... ... ... - ... политехникалық институтын, кейіннен Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу ... ... 1967 жылы ... біліктілігін алды.
Н.Ә. Назарбаев өзін білікті әрі болашағы зор металлургтердің бірі ретінде көрсете білді. 1962 ... 15 ... ... - деп жазды.Еңбексүйгіштік, зиялылық Нұрсұлтан Назарбаевты биікке жетелеп өзіндік жетілудің ... ... ... 1962 жылы ... жалғыз саяси партия - Кеңес Одағының Коммунистік партиясы ... ... Н.Ә. ... ... міндеттер мен қоғамдық жұмыстардың ауыртпалығын көтеріп, абыроймен атқара ... Оның адал ... ... көре ... ... ... оны ... комсомолының Х съезіне (1962 ж.) және БЛҚЖО-ның ХVI съезіне (1970 ж.) өздері сенген өкіл ретінде сайлады. Содан 1962 жылы жас ... ... ... ... рет қадам басты. Ол республика комсомолы Хсъезінің делегаты болды. 1958-1977 жылдары Комсомол ... және ... ... ... құрылыстарына жетекші болды. Нұрсұлтан Назарбаев Теміртау жастарының жолбасшысы ретінде жас жұмысшылардың мүдделерін қорғап, өндірістегі, тұрғын үй және өзге де әлеуметтік ... ... ... ... ... мекемелер, тұрмыстық қызмет көрсету және қоғамдық тамақтану орындарының қызмет сапасына көңіл бөлді.
1973 жылдың қазан айында Н.Ә.Назарбаев өзі ... ... ... ... яғни ... ... комбинатына партком хатшысы қызметіне келді. Ол ұжымның мыңдаған жұмысшысының түрлі мәселелерін шешуге мүдделілік танытты, ахуалды жан-жақты қарап, ... ... ... ... ... да ... шешу ... іздестірді.
Н.Ә.Назарбаевтың білімге деген ұмтылысы, оны іске асыруға деген құштарлығы КСРО-дағы ең ... ... мен ... ... игеретін таңдаулы білім мекемесі - КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебіне сырттай оқуға түсуіне алып келеді. Жарқын тұлға ... ... ... және ... ... Қарағанды облыстық партия комитетінің хатшысы, облыстық партия комитетінің екінші хатшысы қызметтерін атқарғанда ... ... жылы ... ... ... ... ... Орталық Комитетінің Өнеркәсіп саласы жөніндегі хатшысы болып сайланып, ел басқару аппаратындағы одақтас республикалар ... ... ең жасы ... 1984 жылы ... ... ... КСР ... Кеңесінің Төрағасы болып тағайындалды.Сол кезеңде саяси көшбасшы жаңа қырынан қалыптаса бастады: қайраткер ... кең ... ... ... ой ... Н.Ә.Назарбаев Қазақстан экономикасы жетістіктері мен мәселелері туралы ... ... Оның (1983 ж.), (1985 ж.), (1988 ж.) атты ... жарыққа шықты.
Қазақстанның болашақ көшбасшысы Н.Ә.Назарбаев партиялық органдардың қаржылық қызметін тексерумен айналысатын КОКП Орталық тексеру комиссиясының мүшесі ... ... Ал, КОКП ХХVII ... (1986 ... КОКП ОК ... XXVIII ... (1990 жылғы) - КОКП ОК ... бюро ... ... ... 1979 жылы ... коммунистік партиясының ОК хатшысы болып сайланады.
Біраз қиын ... ... ... ... ... ... ... 24 сәуірде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сессиясында Н.Ә. Назарбаев ... ... ... ... ... Осы ... оқиғадан кейін қазақ елі өзінің аңсаған тәуелсіздігін алып, өзінің елеулі де біртуар азаматын көшбасшы етіп ... ... ... ... ... ... Елбасымыз осыдан соң орындай бастады. ... те тірі ... ... Мемлекет тіршілігінде тыным, дамыл, тоқтау жоқ. Оған күнде ... Оның ... ... ... қан айналысының, жүрек соғысының дұрыстығын, кінәратсыздығын үнемі бақылап отыру - ... ... ... ... борышы.
Сондықтан да үміт артқан ері халқы алдында ... ... Ол өз ... ... ... егемендігін қайтарып берді. Ол Қазақстан Республикасын алға тартып, әлемдік аренаға шығарып, ... ... ... ... таныстырып, оның тарихын, салт-дәстүрін паш етті. Қазақ елі өзін өзі басқа елдерге таныту арқылы аймақтық, құрлықтық, континенттік, дүниежүзілік ... ... мүше ... сол мүшелерде өз орнын тұрақты айшықтап бере алды. Ұлттық мемлекетіміздің жаңа ... ... оның ... Туы, ... ... және ... Ата Заңы, ұлттық валютасы - Теңге өз күшіне енді.
Жаңа Астана, Есіл бойында, өзінің әсем ... бой ... ... ... ... ... ... салынуы - еліміздің тұңғыш Президентінің қазақ мемлекетін ... ... ... жоқ ... ... ... ... Астана мен Президент есімі ел назарында егіз ұғым болып қалыптасқан, себебі осы ... ... ... ... ... қарамастан салынуына зор үлесін қосып әрі сәулетін жасаған Елбасы ... ... ... ... ... ... алатын білікті, тәжірибелі адамдардан мемлекеттің жауапты, жоғары лауазымды қызметкерлерін іріктеп, оларды мемлекет ісіне ұйымдастыруға ... күш ... 21 жыл ... ... келе ... Осы 21 жылдың ішінде көптеген жетістіктерге жетіп, қазақ елінің ішкі - сыртқы саясатын, ... ... ... ... ... ... орын алды, өнеркәсіп жанданып, қаржы - бюджет, салық жүйесі құрылды, ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылы тамыз айында еліміздің Негізгі Заңын қабылдап, дін бостандығы сияқты азаматтық қоғамның құндылықтарын ... ... ... ... мемлекет дамуының басым бағыттарын айқындады. Назарбаевтың экономист және саясаткер ретіндегі жеке ... елде ... ... ... ... ... ... және халықаралық қаржы инситуттары мен қарқынды экономикалық ынтымақтасуға игі ықпал етті. Республикамызда ауылдарды, ... ... ... дамытуға, тұрғын үй құрылысын дамытуға, егер де бір ... ... ... ... бір теңгеде несие беріліп, ал мамандық иесі ... ... ... ... ... жіберуге және тағы сондайларға бағытталған ірі әлеуметтік бағдарламаларды іске асырылуда. Елбасымыздың осылайша ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Қысқа ғана мерзім ішінде үлкен дәрежеге жеткен Қазақстан халықаралық ... ... ... ТМД, ОАО, ... одағы, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы, Еуразия одағы сияқты халықаралық ... ... ... ... ... ... мәдениеттердің, өркениеттердің дамуына көп көңіл бөлді.
2. Н. Назарбаев тәуелсіз Қазақстан мемлекеттігін қалыптастырудың алғышарттары мен маңызы, ... ... мен ... ерекшеліктері мен билікке келу кезеңдері
ХХ ғасырдың соңғы онжылдығындағы әлем тарихының басты оқиғасы ... ... ... КСРО ... алып ... күйреуі нәтижесінде пайда болған елдердің бірі - Қазақстан Республикасы халқының, бірінші ... ... ... ... жаңа ... ... міндеті тұрды. Мұндай аса күрделі істің басында, ел тағдыры шешілер сәтте атқарылар ауқымды жұмыстардың қайнар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті, яғни жаңа мемлекеттіктің іргесін қалаушы ретінде, оның еңбектеріне деректанулық талдау ... Н. ... ... ... ... қайта қалыптасырудың алғышарттары мен маңызын анықтап, теориялық негіздерін жасағандығын және жолдары мен ... ... ... көрсеткендігін дәлелдейді.
Жаңа мемлекет құру ісінің өте қымбатқа түсетін, аса күрделі іс екендігін Н. Назарбаев КСРО-ның кезінде-ақ жете ... және оны ашық ... ... ол өзінің 1991 жылдың наурыз-сәуір айларында, демек КСРО-ның күйреу қарсаңында дайындаған "Әділеттің ақ жолы"-атты кітабында одақтас республикалар ... сол ... ... ... бойы қалыптасқан экономикалық байланыстарды үзудің бәрі үшін де ... ... айта ... ... ... ... ... тәуелсіз, жаңа мемлекеттерді құру дегеніңіз де өте қымбатқа түсетін іс екенін дәлелдеп жатудың сірә, керегі бола қоймас"-деуі соның ... [114, 257 ... көп ... тағдыр оны дәл сол "өте қымбатқа түсетін", жаңа мемлекет құру ісімен айналысуға мәжбүр ... ... ... ... жаңа мемлекет құру ісімен айналысуына тура келгендігін түсіну үшін, КСРО ыдырағаннан кейінгі Қазақстанда қалыптасқан жалпы жағдайды объективті суреттеп берген "Азия ... ... ... ... ... кейінгі елдердің басым бөлігі сияқты, Қазақстан да қайырым білмес ... ... ... ... жүре берді. Алып империяның күйреуімен бірге бәрі де: үйреншікті байланыстар, өмір салты және адамдық құндылықтар қирап түсті. Бұрынғы Одақтан мұраға ... ... енді ... ... ... және ... бекемделген біртұтас ағзаның қирауына байланысты шыққан жаңа дерттер ... ... ... де ... ... ... аса бір қиын ... қалған болып шықты.
Оның өзіндік себептері де бар. Елді меңдеп алған ... ... ... ... ... баяғыдан сыздауықтай пісіп келе жатқан ауқымды дағдарыстың тікелей жалғасы және ... еді. ... дәл ... мұра ... жантәсілім ете бастаған эканомиканың жарқыншағы, тозығы жеткен инфрақұрылым, әлемдік стандарттарға ... ... мен ... ... ауыл ... және ... ауыл, ақыр аяғында, білікті мамандар мен тәжірибелі басқарушылардың тапшылығы"- дей келе, мемлекеттік басқару жүйесіндегі ауыр ахуал мен оның ... ... ... ... қалған мемлекет басқару жүйесінің быт-шыты шықты. Экономиканың белі бүгіліп кетті. Оның көлемі 55 пайызға ... ... ... да, өнім ... ... да жоқ еді, ... ... бәрі дерлік тоқтады. Дүкендерден азық-түлік пен ең зәру заттар табылмайтын. Адамдар жалақы мен зейнетақыны айлар бойы ... ... Елді ... жұмыссыздық жайлады. Жойдасыз инфляция әбден шегіне жетіп, жұртшылықтың тапқан-таянғанын жалмап жатты. Қылмыс өсіп кетті.
Ел ... ... де оңай ... ... аты бар да заты ... ... ядролық арсеналдың қолда тұруы, көмірсутектерінің мол қоры және жағдайы тұрақсыз өңірдің дәл ортасындағы геосаяси орналасу ұлттық қауіпсіздікке әдәуір ... ... Егер ... аса ... ... ... орналасқан халықтың этностық құрамы бойынша ала-құлалығын, әскердің әлсіздігін қоссаңыз, қалыптасқан жағдайдың қаншалықты күрделі екендігі көрінеді"- деп ... [102, 21 ... ... ... ... басым бөлігі әлі ұмыта қоймаған ауыр жағдайда, Елбасына жаңа мемлекет қалыптасыру сияқты аса күрделі істің басында тұруына тура ... Н.Ә. ... ... ... талдау жасау, оның бұл мәселеге ел тағдыры үшін шешуші маңызы бар ... ... ... оған ... ... ... оның бар ... жете түсініп, үлкен жауапкершілікпен және жан-жақты ізденістер негізінде, терең теориялық дайындықпен келгендігін көрсетеді.
Дегенмен, Н. Назарбаев өзінің жаңа мемлекет құрудың теориялық ... ... ... 1996 ... ... жариялаған "Ғасырлар тоғысында" және 1999 жылы жариялаған "Тарих толқынында" атты еңбектерінде кеңінен ... ... ... ... ... мен тәуелсіздіктің алғашқы жылдары жүріп өткен жолды пайымдай отырып Н. Назарбаев: "Нағыз саясатшыға ең кемі үш ... ... ... дайындық, экономикалық қызмет тәжерибиесі, қабылданған шешімнің орындалуына жауапкершілік" - дейді [126, 127 б.]. Өмір Н. ... ... ... осы және т.б. қасиеттердің бәрін де өз бойына сіңіре білгендігін көрсетіп отыр.Солардың бірі - ... ... ... ... ... мемлекеттілігінің негізгі сипаттары менің ұғымымда 1991 жылға жетпей тұрып-ақ қалыптаса бастағанды"-дейді Нұрсұлтан Әбішұлы "Ғасырлар тоғысында" [126, 128 б.]. ... ол ... ... ... жеке ... ... ретінде емес, егемен мемлекеттер федарациясының құрамында болады деп ойлаған және соған дайындалған. Өйткені бәріде соған қарай келе жатқандай еді. Бірақ, 1991 ... ... ... бәрін де күрт өзгертті. Түбірімен өзгеше жаңа жағдай қалыптасты. Енді бұрынғы одақтас республикалар алдында, оның ішінде Қазақстанның да, ... ... ... қалыптасыру қажеттілігі тұрды.
Тарихшы Көшім Есмағамбетұлы Н.Ә. Назарбаевтың ұлттық мемлекеттігіміздің теориялық негіздерін жасаудағы рөлін: "Н.Ә. Назарбаев - ... ... ... етудің қайнар күші, даму жолдары және Қазақстанның ... ... ... ... ... ... анықтауға арналған бірнеше зерттеу еңбектерінің авторы. КСРО жаңартылған отаршылдықтың негізін қалаған, ұлттар теңдігін сөз жүзінде ғана мойындап, ал шын мәнінде, ... ... ... т. б. ... түрлі жолдармен ұлтсыздандыру, олардың этникалық бірлігін жою және орыстандыру саясатын ... ... ... ... Н.Ә. ... ... ... дәуіріндегі осы даму ерекшеліктеріне жан-жақты талдау жасады және ... ... ... ... ең алғашқылардың бірі болып теориялық-методологиялық пайымдауларын алға тартты"-деп, жоғары бағалады [108].
Н. Назарбаев өз еңбектерінде, ең алдымен, тәуелсіздікке ие болған бұрынғы ... ... ... өз ... құру ... негізгі ерекшеліктерін атап көрсетті. Оның айтуынша: біріншіден, "Бұрынғы КСРО республикаларының өз мемлекеттілігін құру процесі ... ... ... жоқ. ... ... жылдарында да ондай үміттен күдер үзген жоқ. Қуғын-сүргінге қарамастан, өз мемлекеттілігін жаңғырту жолындағы күрес мысалдарын кеңес халықтары тарихынан көптеп табуға ... [126, 128-129 бб.]. Иә, ... ... ... ... тарихынан да көптеп келтіруге болады. Алдымен патша үкіметінің, кейіннен кеңес өкіметінің тарапынан жүргізілген ... ... ... ... бір кезде әр түрлі себептермен айырылып қалған, өзінің ұлттық мемлекеттілігін қайта қалпына келтіру жолында жүргізген күресін еш ... да ... жоқ. ХІХ ... ... - Махамбеттің, ХХ ғасырдың басындағы Алаш зиялыларының ұлттық мемлекет үшін күресі 1986 жылы "Желтоқсанға" ... ... ... ... ... ХХ ... соңғы онжылдығында мүмкін болған тәуелсіз мемлекеттігімізді қайта қалпына келтіру сияқты аса күрделі де қиын, маңызды да ... ... да ... ... ... ... ... тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың еңбектеріне деректанулық талдау жасау, оның мемлекет құру барысында, осы істің теориялық негіздерін қалап, оның жолдары мен ... ... ... мен ... ғылыми дәйектілікпен көрсете білгендігін дәлелдейді.
Біріншіден, жаңа мемлекет құру қазақ халқының ғасырлар бойы ... ... ... құру туралы армандарының орындалуы болса, екіншіден, бұл тарихи тамыры тереңде жатқан бұрынғы мемлекеттеріміздің ... ... еді. ... ... бір жүйеден екінші жүйеге өтуде революциялық емес, эволюциялық жолды таңдаған. Төртіншіден, жаңа жағдайға сәйкес жаңа мемлекет ... ... ескі ... ... ... пайдалана білу тактикасы өзін толық ақтаған. Бесіншіден, ең бастысы, жаңа қалыптаса бастаған ұлттық мемлекеттің тағдыры, сол мемлекеттің ... ... ... ... ... ... өз кезегінде қазақ халқының тағдыры, сол мемлекеттің беріктігімен тікелей байланысты екендігін дәлелдеген.
Н.Ә. Назарбаевтың жасаған тұжырымдарының айқын дәлелі өмірдің өзі. Қазақстан ... ... ... өз ... құру ... ... күні қол жеткізген табыстары. Бұл тәуелсіз Қазақстан тарихының келешек зерттеушілері ескеруге тиіс маңызды фактор.
3.Н. Назарбаев ... ... ... президенттік билік институтының пайда болу және қалыптасу
Жаңа, тәуелсіз Қазақстан мемлекеттілігі ... ... ... ... өмір ... ... ... басты ерекшеліктерінің бірі - оның саяси жүйесінде президентік басқару институтының ... ... ... ... мемлекеті мен құқығының негіздері"-деп аталатын оқулықта: "Мемлекет - қоғамның саяси ... ... Ал, ... ... ... ... биліктің ұйымын қамтиды және, нақтырақ айтқанда, олардың арасындағы қарым-қатнастан тұратын, әр алуан саяси институттардың қызмет істеуіне әсері бар ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген [150, 82-83 бб.]. Міне, осындай, еліміз тарихында бұрын болмаған саяси ... ... ... бірі - президенттік басқару институты ХХ ғасырдың соңында бізде де өмірге келіп, қалыптаса бастады. Бүгінгі күні өз ... ең жаңа ... өз ... ... ... мүмкін емес. Бұл, жаңа билік жүйесінің, дәлірек айтсақ, президенттік басқару институтының қазақ қоғамына етене еніп, оның біртұтас ... ... ... ... ...
Мемлекеттік билікте президенттік жүйенің қалыптасуын өзінің көлемі ... ... ... деп айтуға болады. Мысалы, 1993 жылы БҰҰ мүше 183 елдің 130-нан артығында мемлекеттік билікте Президенттік лауазам болған. Ал, әлемнің 84 ... ... ... ... бар. ... ішінде - АҚШ, Франция, Аргентина, Мексика, ... т.б. ... бар. ... ... да сол мемлекеттердің қатарына қосылды.
Дегенмен, қазақстандық президенттік билік формасының қалыптасу тарихының ... ... де бар. ... ... ... билікте президенттік жүйе кеңестік кезең қойнауында дүниеге келсе, тәуелсіздік жылдары презмденттік басқару формасына ұласты. Сондықтан, Қазақстанның ең жаңа тарихының ... ... бірі ... президенттік басқару жүйесінің пайда болу және қалыптасу тарихының кімді де ... ... да, ... оның ... ... ... ... біріне айналары да, жәнеде, оның маңызды дерек көздерінің бірін, сол, жаңа басқару жүйесінің пайда болуының ... ... ... оның ... және ... өз ... қосқан тұңғыш Президентіміз - Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев еңбектерінің құрайтындығы да ... ... ... ... болу және ... ... ерекшеліктеріне байланысты Н. Назарбаев еңбектерін де дерек көздері ретінде екі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік билік жүйесінде президенттік лауазымның пайда болу тарихының дерек көзі болса, екіншісі, тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... ... және даму тарихының дерек көзідері. Егер, біздегі президенттік жүйенің пайда болуы туралы Н. Ә. ... ... ... ақ ... атты ... ... ... негізінен "Ғасырлар тоғысында" айтылған. Сондықтан, жұмыста осы екі еңбекке ҚР президенттік билік институтының пайда болу және ... ... ... дерек көздері ретінде деректанулық талдау жасалынады.
Н. Назарбаев одан әрі өз еңбегінде ... ... ... тек КСРО ... ғана ... одақтас республикаларда да пайда болу себебін: "Біріншіден, ... ... ... ... ... ... мемлекет шеңберінде тәртіпті нығайту туралы сөз етуге де болмайды. Екіншіден, мен ССРО-ны жаңарту және одан әрі дамыту диалектикасын тек ... ... ... ... ... - ... та күшті. Ал, орталық пен республикалар арасындағы өкілеттіліктерді бөлісу дегеніміз басқа мәселе"-деп, түсіндірген [114, 238-239 бб.].
Демек, біріншіден, президенттік ... ... ел ... де, ... одақтас республикаларда да пайда болуының басты себебі ескі ... ... ... ... толық дағдарысқа ұшырауы, мемлекеттік өкімет билік құрылымының іргесінің шайқала бастауы, мемлекет шеңберінде ... ... ... Оны ... ... көздері де дәлелдеп отыр. Мысалы, сол кезде республикада қалыптасқан жағдай туралы "Социалистік Қазақстан" газеті өзінің 1990 ... 29 ... ... ... ... 100 ... байланысты жариялаған "Үлкен жолдың басында" атты мақалада: "Н.Ә. ... ... ... айту ... ... ... аса бір ... кезеңде, ауыр жағдайда, социалистік құрылыстың өмір сүруіне, біздің халқымыздың болашағына бәс тігіліп отырған шақта қолға алды. Мұндайда мемлекеттік кеменгерлік пен ... ... пен ... ... ... ... өте ... жазды [152].
Осындай жағдайда тұңғыш Президент болып сайланған Н. Назарбаев "Әділеттің ақ жолында" 1991 жылдың көктеміне ... елде ... ... ... талдау жасай келе: "Шындықтың бетіне қаймықпай тура қарайтын кездің келгеніне көп болды: халық саяси айтыс-тартыстың нәтижесіз бос ... мезі ... ... ... жерде қиындықтардан шығудың тиімді жолдарын табудың орнына оңшылдардың немесе сошылдардың, демократтардың немесе консерваторлардың ... ... бір ... одан әрі ... ... ... айналысу арқылы халықтың төзіміне қиянат жасауға болмайды. Тарихтың өзі куә: біз ондай жағдайды басымыздан кешіргенбіз. Бәрін де қайта жасау үшін ... ... ... ... ... ... ... жағдай шиеленісіп, асқынып тұр"- деп жазды [114, 246 б.]. Н. Назарбаевтың бұл айтқандарының "Социалистік Қазақстан" газетінде айтылған ойлармнен толық сай ... ... қиын ... ... ... бас ... ... биліктің алғашқы айларында осылай деп жазса, бүгінде "Егемен ... деп ... сол ... 2005 ... 15 ... ... яғни 15 жыл 8 айдан кейін: "Сол бір ауыр ... ... ... күнге сенімсіздіктен және этностық қақтығыстардан қорққандықтан елді миллионнан астам адам ... ... ... ... қаупі төне бастады.
Арада он жыл өткенде Нұрсұлтан Назарбаев тәуелсіздіктің ... ... ... ... "Ахуалды ұшындырмай-ақ сіздерге ашығын айтар болсам, 1990-шы жылдардың басында біз ... ... ... ... ... ... деп сипаттады. Бұл жылдар жанбағыс үшін жанталас жылдары еді"-деп, жазды [153].
Бұл келтірілген деректер, бір ... ... ... ... ... ең бір ауыр, ел басына күн туған ең бір қиын кезде дүниеге келгендін көрсетсе, екінші жағынан, өмір оның ... ... үшін ... ... ... ... көрсетеді.
Екіншіден, қоғамымыздың саяси өмірінде пайда болған жаңа құрылым, яғни президенттік билік формасы, ескі кеңестік Конституция негізінде, өз мүмкіндігін толығымен ... ... ... ... жәнеде КСРО әлі де өмір сүріп тұрған уақытта дүниеге келген. Бұл ... ... ... ... ... ... өз ... тигізбей қойған жоқ. Қазақстанда президенттік институтының іргесі, жоғарыда Н.Ә. Назарбаев өз ... ... ... ... ... ССР ... қызметін тағайындау және Қазақ ССР Конституциясына /Негізгі Заңына/ өзгерістер мен ... ... ... ... сәйкес қаланды.
Өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы президенттік басқару жүйесіне көшуге мүмкіндік берген Қазақ ССР ... 1978 ... 20 ... қабылданған еді. Ол 1993 жылға дейін көптеген өзгерістер мен толықтырулар енгізілу ... өмір ... ... сайлауы Қазақ ССР-інің "Қазақ КСР Президентін сайлау туралы" Заңының негізінде жүзеге ... [27]. ... де ... ... ... сол ең ... ... - уақыттың өлшемінен шықсақ, онда Президенттік басқару жүйесіне көшудің өзін-өзі ақтағандығын уақыт толығымен дәлелдеді деп үлкен сеніммен айта аламыз. Ел үшін ең ... ... ел ... өз ... ... Н. Назарбаевтың елін қауіп-қатерден аман алып шыға алғандығына тарих куә. Түңғыш Президенттің сол бір қиын-қыстау күндердегі Елбасы ретіндегі ... ... ... ... ... газеті 2000 жылғы 22 сәуірдегі, яғни президентік иниститутының қалыптасуының 10 жылдығына орай жариялаған "Қазақстан ... ... ... қалыптасуы" атты мақалада: "1990 жылғы 24 сәуірде республика Жоғарғы Кеңесінің Қазақстанның тұңғыш Президенті - Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевты ... ... ... ... ... ... ие акт ... асты"- деп, тұңғыш Президенттің сайлануының тарихи маңызын атап көрсете келе, Н.Ә. Назарбаевтың Президент ретінде атқарған алғашқы істері туралы: ... ... ... қызметке сайланысымен Қазақстанның саяси және экономикалық дербестігін нығайтуға бағытталған белсенді қимылдарды қолға алды және сонымен ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық және тарихи байланыстардың ыдырауына жол бермеу үшін ... мен ... ... ... ... алғашқы күндерден-ақ "ерік-жігер мен табандылық танытта" білгендігін айтқан[27].
Өмір көп ұзамай-ақ елде президенттік басқару жүйесін ... ... ... қадамдар жасаудың дұрыстығын көрсетті. Ол туралы Н. Назарбаев: "Содан бері өткен бір ... өзі де ... ... ... ... ... айқын көрсетіп берді ғой деп ойлаймын. Біріншіден, ондай қадам жасамайынша, республиканың егемендігі ... ... ... ... дәйекті түрде жүзеге асыру мүмкін болмас еді. Бұл жерде әңгіме әміршілдік-әкімшілдік жүйенің әлі де болса ... ... ... ... ... ... ... ішкі ісіне қол сұғып, араласуынан егеменді мемлекетті оның өз Президенті арқылы қорғау ... ... ... ... ... айту ... ... Одақтық шартқа қол қойылмай тұрған кезде Одақтың мемлекеттік құрылымының қай сатыда екендігі туралы сөз етудің өзі қиын. Жаңа, біртұтас жаңартылған ... ... әлі жоқ, ал оның ескі ... ... ... ... де қанағаттандыра алмайды. Міне, мұндай өтпелі кезеңде республикаға дәлдік пен айқындық ... ... ... ... біздің іс-қимылдарымыз тұтасымен алғанда халықтың тарапынан қолдау мен құптау ... ... ... ... ... әр бір күн қымбат, шұғыл шешілуін өмірдің өзі талап ететін жаңа проблемалар алдымыздан ұдайы ... ... ... ... ... ... ... талқылауға салып жатуға болмайды"-деді [114, 251-252 бб].
Сол жылдары ел алдында тұрған, Елбасы алдында тұрған маңызды ... бірі ... ... ... ... білу еді. Ол туралы Н. Назарбаев: "Бізге керегі - қоғамдағы күштердің басын қосып, біріктіру, мұны ... ұран ... ... де ... ... біріктіре алатын қуатты күш ретінде дағдарысты жағдайдан шығу, адамдардың аман-саулығы, республиканың гүлденуі, мемлекетіміздің нығайуы сияқты ортақ мақсаттарымыз күшті қызмет ете ... ... [114, 247 б.]. ... ... мен ... қуыс ... жағдайында көпэтносты Қазақстанда, басқа да бұрынғы кеңестік мемлекеттердегі сияқты, ұлттық мәселенің өткірлігі ... ... ... ... ең ... ... бірі еді. Елде 45 діни конфессияға қарайтын 130-дай ұлт пен ұлыс өмір ... ... ... ... ғана ... 40 ... ... Ашық немесе бүкпелі наразылық кез келген сәтте Югославиядағы,Тәжікстандағы,Таулы Қарабақтағы, Приднестровьедегі, Абхазиядағы, ... ... ... ... ... ... қанды қақтығыстарға ұласып кетуі мүмкін еді.
Республиканың осындай ерекшеліктеріне талдау жасай келе Н. Назарбаев: "Қазақстанға тән ... ... бірі оның ... ... ... ең ... топ болғанымен де, жалпы халықтың көпшілігін құрай алмай отырған бірден-бір республика екендігінде. Тоталитарлық тәртіптің ... ... бір ... ... шамшылдықпен басынып, кемсіте қарағанына барынша төзіп келген қазақ халқының қайғы-қасіретке толы тарихындағы сойқанды іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... адамдардың салауатты ұлттық мақтаныш сезіміне неғұрлым толық сәйкес келді әрі сонымен қатар ... ... ... ... ... ... аса маңызды факторы болып табылады"- деп жазды [114, 248-253 бб.].
Осылай, Н.Ә. ... ... ақ ... қазақ халқының тарихында алғаш рет пайда болған президенттік басқару институттарының алғашқы жылдардағы атқарған істерін бағалай келе, Қазақстанның тұңыш ... ... ... ең басты мақсатын: "Мен үшін ең бастысы - Қазақстан халқының сенімін ақтау, экономикамызды нарықтық қатнастарға тиімді жолмен көшіру ... ... ... ... жақсартуға қол жеткізу үшін өзара пайдалы ынтымақтастық жолдарын іздеп табу"-деп түсіндірді [114, 254 б.]. Өмір ... Н. ... ... ... ынтымақтастық жолдарын іздеп таба білгендігін" көрсетіп отыр.
Дегенмен, мұның бәрі тек алғашқы қадамдар ғана болатын. Өмір осы бағытта жаңа ... ... ... ... ... ... қоғамының барлық күштерін республиканың басына түскен экономикалық және әлеуметтік дағдарысты еңсеру үшін топтастыру мақсатында, елдің ... ... ... ... алу, ... ... ... әрі табанды жалғастыру үшін Мемлекет басшысы Қазақстан Президентін жалпықалықтық сайлау өткізу жөнінде әділ әрі ... ... ... қабылдады. 1991 жылғы 16 қазанда Мемлекет басшысы Қазақ ССР-і Президентін сайлау ... ... қол ... Сол ... ... ... ... металлургтері Н.Ә. Назарбаевты елдегі тұңғыш жалпыхалықтық сайлауда президенттікке кандидат етіп ... 1991 ... 1 ... ... ... ... ... нәтижелері қорытындыланғаннан кейін, Н.Ә. Назарбаев дауыс беруге қатысқан қазақстандықтардың 98 ... ... ... ... ... ... ... тұңғыш Президент болды. Қазақстан Республикасының Жоғарғы кеңесі қаулысымен "Қазақ КСР Президентін сайлау туралы" Қазақ КСР ... ... ... және ант беруіне байланысты Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1991 жылғы желтоқсанның 10-ынан бастап ... ... ... ... ...
Мемлекет басшысының алғашқы аса маңызды іс-қимылының бірі оның бастамшылығымен әзірленген "Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының ... ... ... ... Республикасын әлемге жария еткен Заңға 1991 жылғы 10 желтоқсанда қол қойылуы ... ... 1991 ... 16 ... ... ... ... тәуелсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының Коститутсиялық Заңына Президенттің қол қойуының және жаңа тәуелсіз мемлекеттің шынайы егемендігін жариялаудың ... ... үшін ... маңызы болғандығы белгілі.
Үшіншіден, Қазақстандағы президентік билік жүйесінің қалыптасуы, Қазақстан халқының тұңғыш рет өз ... ... ... ... ... ... ыдырап, алып мемлекет ретінде тарих сахнасынан біржола кетуі жағдайында жүрді. Үш славян республикалары басшыларының оңаша ... ... ... жасауы шиеленісті ахуал мен сол кездегі шекараларды қайта қарауға ұласқан Кеңес Одағының ... ... ... ... ... Аймақтардың егесі мен халақтар арасында ұлттық алауыздықтың бой көтеруінің айқын қатері пайда болды. Жаңа қалыптасып келе жатқан президенттік жүйеге де, дәл сол ... ... ... ие болып, жаңа ғана сайланған Президентке де сыналар сәт туды. КСРО- деп ... алып ... ... сол бір ... ... ... ... пен одан шығу жолдарын, сол миллиондардың тағдырын шешкен ... бел ... ... көп ... дұрыс жол табуға ықпал еткен адамдардың бірі ретінде "Ғасырлар тоғысында" Н. Назарбаев ... аса бір ... ... дерек көзін дүниеге әкелді [126, 94 б.].
1991 жылдың ... ... ... ... қазақ халқының тарихының ең жаңа кезеңі - ... да ... ... ... ... ... ... мемлектеттілігін құру кезеңі басталды. Елдің жаңа мемлекеттігін құру Қазақстан тәуелсіздігі мен егемендігінің жаңа ... ... ... да ... ... 1992 ... 4 маусымда Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ... ... ... ... ... ... Республикасының Мемлектеттік Елтаңбасы туралы", "Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Гимнің музикалық редакциясы туралы" Қазақстан Республикасының заңдарына қол ... 1992 ... 6 ... Республика Президентінің Резиденциясы үстінде көгілдір жалау - егемен Қазақстанның жаңа рәмізі көкке желбіреді.
Төртіншіден, тәуелсіз Қазақстан мемлекеттілігінің басты ... - ... ... ... ... ... тек Қазақстан тарихында ғана емес, жалпы ТМД елдерінде байқалмаған жаңа үрдіс - ... пен ... ... ... ... ... жүрді. "Парламентаризм - демократияның құрамдас бөлігі"-деп жазды Н. Назарбаев "Ғасырлар тоғысында" [126, 171 б.]. ... ... де, ... билік жүйесі секілді ТМД елдері аймағында өрби бастаған демократияның "жемісі". Бірақ, ... ... ... смяқты ол да оңайлықпен қалыптасып, дамып кете қойған жоқ. Елімізде парламенттік ... ... ... болу және ... ... ... ... Қазақстан мемлекеттігін құру тарихының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Ал, сол әр түрлі билік салаларының ұлт ... үшін ... ... ... ... ету ... аз тер төкпеген Президент Н. Ә. Назарбаев еңбектерінің, ең жаңа тарихымыздың осы ... ... ... көзі ... ... ... де жоққа шығара алмайтындығы анық.
Еліміз тарихында бұрын-соңды кездеспеген жаңа қоғамдық құбылыс - парламенттік билік жүйесі мен ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатнастарын және өмірге келмей жатып пайда болған осы билік салалары арасындағы қарама-қайшылықтардың себептерін түсінуде Н. Назарбаев еңбектерінің ... ... ... ... ... Ел тәуелсіздігіне 25-жыл болды. Еліміздің абырой-беделінің артуына Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... мен ... ... ... ... жеке достық қарым-қатынастары оң ықпал етеді.
Н. Назарбаев билікке келуі біріншіден, оның ... ... және ... жылдарында атқарған ресми қызметтерімен тікелей байланысты. Өткен ғасырдың 80-ші жылдарынан бастап ... ... ... ... ... дәл ... ... Елбасы болып сайланған Н.Ә. Назарбаевқа сол жылдары болған барлық түбегейлі өзгерістердің ортасында жүріп, тарихи ... ... ... тура ... ... ... бәрі ... өз еңбектерінде жазып, маңызды дерек көздерін дүниеге әкелді. Екіншіден, Н. Назарбаев еңбектерінің ... ... ... ... көзі ... ... мен ерекшелгі, олардың Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті туралы, оның ең бір қиын-қыстау сәттердегі тарихи шешімдер қабылдап, жаңа ... ... білу ... ... мол ... сақтауында. Үшіншіден, Н.Ә. Назарбаев еңбектерінің деректік маңызы мен ерекшеліктері ... жеке ... ... ... ... Оның ең бір ауыр ... қарапайым қазақ отбасында дүниеге келіп, еңбекке ерте араласуына байланысты, ел өмірін жете біліп, бар ... ... ... қызмет етуге арнауында. Төртіншіден, Н. Назарбаевтың бастауыш партия ұйымынан бастап биліктің барлық сатысынан өтуі, оған елдің реальді саяси-әлеуметтік және ... ... ... объкетивті бағалап, өз еңбектерінде шынайы бағалай білуге ... ... ... ... ... қасында болып, оның сан қырлы істерін жақыннан бақылауға мүмкіндігі болған М. Қасымбеков өз кітабында Н. ... ... ... бір бөлігін құрайтын әр түрлі жиындарда жасаған баяндамалары мен сөйлеген сөздерінің тәуелсіздік тарихының дерек көздері ретіндегі маңызы туралы: ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлының қызмет бабымен түрлі жиындарда сөйлеген сөздерінің түпнұсқалары мен көшірмелері, әртүрлі жұмыс нұсқалары жеке папкаларда сақтаулы тұр. Соларды ... ... ... адам ... ... атанғалы бергі жылдарда мемлекет өмірінде болған талай-талай соқталы оқиғалар мен атқарылған ауқымды іс-шараларды еске түсіріп, көп нәрселердің төркініне қайта көз ... ... ... осы ... ... елімізде істелген істер мен саяси, экономикалық және әлеуметтік салалардағы қиындықтардың сұлбасы бүгінде сарғыш тарта ... сол ақ ... ... ... ... қолынан өткен сол баяндамалар мен сөйленген сөздердің мәтіндерімен жүйелі таныса бастасаң, осы мерзімде қаралып, талқыланған ... ... мен ... да ... ... жағына қарай өзгерістерге ұшырағанын байқау қиын емес"-дейді [27, 112 б.].
ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында мүмкін болған тәуелсіз ... ... ... ... ... аса ... де ... маңызды да жауапты, тарихи да тағдырлы істің басында тұрған Қазақстанның тұңғыш ... ... ... ... ... ... және басқару елдің дамып өркендеуіне зор үлесін қосты. Біріншіден, жаңа мемлекет құру қазақ халқының ғасырлар бойы ... ... ... құру ... армандарының орындалуы болса, екіншіден, бұл тарихи тамыры тереңде жатқан ... ... ... ... еді. ... Қазақстан бір жүйеден екінші жүйеге өтуде революциялық емес, эволюциялық жолды таңдаған. Төртіншіден, жаңа жағдайға ... жаңа ... ... білуде ескі мемлекеттік машинаны дұрыс пайдалана білу тактикасы өзін толық ... ... ең ... жаңа ... ... ... ... тағдыры, сол мемлекеттің негізін қалаушы қазақ халқының қолында екендігін, өз кезегінде қазақ ... ... сол ... ... ... ... екендігін дәлелдеген. Н. Ә. Назарбаевтың жасаған тұжырымдарының дұрыстығының айқын ... ... өзі. ... ... қазақ ұлтының өз мемлекеттілігін құру ісіндегі бүгінгі күні қол ... ... Бұл ... ... тарихының келешек зерттеушілері ескеруге тиіс маңызды фактор.
Сонымен қатар Президент Н.Ә. Назарбаев Қазақстан мемлекеттілігін қалыптастыру тарихының аса бір күрделі кезеңі туралы ... ... ... ... ... ... ... басқару формасы бұрынғы Одақ көлемінде де, республикаларда да Кеңес өкіметі қойнауында пайда болды. Оның басты себебі ескі кеңестік-партиялық, әміршілдік-әкімшілдік басқару ... ... ... ... болды. Екіншіден, президенттік басқару жүйесі ескі Қазақ ССР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... болды. Үшіншіден, Қазақстандағы президенттік билік жүйесінің қалыптасуы, Қазақстан халқының өз ... ... рет өз ... ... ... арқылы таңдауы КСРО-ның ыдырап, алып державаның тарих сақанасынан біржола кетуі жағдайында жүрді. ... ... ... ... ... ... Қазақстан тарихында болмаған жаңа құбылыс - парламент пен президенттік билік арасындағы күрес жағдайында жүрді. Бесіншіден, елімізде президенттік биліктің ... ... ... негізі, мәтіні Н. Ә. Назарбаевтың басқаруымен және тікелей қатысуымен дайындалып, 1995 жылдың 30 ... ... ... ... ... ... ... жаңа Конституциясында қаланды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Назарбаев Н. ... ... ... - ... білім мен кенен ғылымда //Егемен Қазақстан. -2004. -13 қазан.
2 Ақбиев М. Президент шыққан шаңырақ // Өмір.-1992.-№1.-16-22 б.
3 Әбділдаұлы Б. Тұңғыш ... ... ... // Ақ жол.-2003.-10 шілде.
4 Әзиев Ә. Алатаудан ұшқан ақиық // Орталық Қазақстан.-2001.-8-15 желтоқсан.
5 Әмірова К. ... ... ... туған күн; Бізге беймәлім Теміртау:// Ана тілі.-2000.-22 наурыз.
6 Боржымбай Ж. ... - ... // ... және ... ... Кенжебайұлы М.-Ш., Шайқақов Ж. Президенттің кіндік шешесі // Егемен Қазақстан.-1998.-6 маусым.
8 Лұқпан Е. Құрыш қалай шынықты? // Егемен ... ... ... Қ. ... мен ісі ... // ... қараша.
10 Омашев Қ. Теміртау мектебі // Егемен Қазақстан.-2006.-7 ... ... Б. ... ... ... - ... ... 174 бет.
12 Қонаев Д. Ақиқаттан аттауға болмайды. - Алматы: "Санат",-1994.-512 бет.
13 ... Д. Өтті ... ... - Алматы: РГЖИ "Дәуір", МП Ынтымақ, -1992. -448 бет.
14 Кекілбайұлы Ә. Азаттықтың ақ таңы. - Алматы: Қазақстан, -1998.-736 бет.
15 ... Ә. ... ... - ... -2002. -376 б.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алтынайұлы Қарасай батыр 6 бет
Қазақстан болашағы, қазақ тілінде3 бет
Қазақстан — әлемдік қоғамдастықтың белсенді мүшесі9 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
Астана - Қазақстан Республикасының елордасы8 бет
Елі сүйген, Елін сүйген Елбасы4 бет
Назарбаев Нұрсұлтан Әбішұлы3 бет
Тарих толқынындағы және жаңа дәуірдегі Қазақстан56 бет
Тұңғыш президент образын қалыптастырудағы PR рөлі87 бет
Қ.жұбановтың әліпби, емле туралы тұжырымдары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь