Қазақстан Республикасының әлемдік көлік жүйесін басқаруды ұйымдастыру

Кіріспе

1. Көлік туралы жалпы түсінік.
2. Көлік жүйесін басқаруды ұйымдастыру және оны дамыту.
3. Қазақстан Республикасындағы көлік түрлері.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан - 2030» Жолдауында «Тарихи тұрғыдан алғанда, еліміздің аумағы арқылы Шығыстан Батысқа және кері қарай көлік легі тоқтаусыз өтіп жатты, ал олардың жылжу жиілігі бүгінгі күні де саябырситын емес. Қазақстанның міндеті отандық көлік және коммуникация кешенінің бәсекелестік қабілетін және аумағымыз арқылы өтетін сауда легінің ұлғайтылуын қамтамасыз етуде жатыр.
Белгілі бір дәрежеде бұл сала біршама дамыған, ал ұзақ мерзімдік келешекте жан-жақты өсу стратегиясына ілесуге тиіс, мұның өзі ұлттық рынокты жан-жақты жетілдіруге және біздің көлік және коммуникациялық қызметімізге ден қоятын жаңа рыноктар іздеуге саяды. Бұл стратегия автомобиль жасау, туризм, қызмет жүйесі, жол және күрделі құрылыс салаларын барған сайын дамыта беруге және отандық өнімнің өзіндік құнындағы көлік шығасысынан кемітуге жәрдемдесетін болады» деп көрсетілген.
1. «Транспорт Республики Казахстан» статистикалық жинағы. Алматы, 2005ж.
2. «Основные показатели работы транспорта и связи Республики Казахстан» статистикалық жинағы. 10-ші сериясы. Көлік және байланыс. 2005 ж. қаңтар-желтоқсан. Алматы. – 2006 ж.
3. Бекмаганбетов М.М. Современные приоритеты в развитии транспортной системы Республики Казахстан. Алматы, АИЭС, 2005.- 489 б.
4. Бекмаганбетов М.М. К проблеме развития транзитного потенциала Казахстана. / Транзитная экономика 2005ж. №4. 16-30-б.
5. Бекмаганбетов М.М. К вопросу о приоритетах развития транспортного комплека Казахстана. / Транзитная экономика 2006ж. №3. 33-46-б.
6. Келимбетов К.Н. Стратегические направления развития транспортной инфраструктуры до 2010 года. Алматы, АИЭС, 2004. 489-б.
7. Концепция развития международных транспортных коридоров Республики Казахстан. 2001 жылдың 27 сәуірінен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысымен мақұлданған, №566.
8. Усипбаев Д.М. Арнайы экономикалық аймақтың теңіз көлік әлеуетін дамытудағы мәселелері.// Аль-Пари. - Алматы.- №1.- 2008. -14 бет- 0,8 б.т.;
        
        Қазақстан Республикасының әлемдік көлік жүйесін басқаруды ұйымдастыру. 
Жоспар
Кіріспе
* Көлік туралы жалпы түсінік.
* Көлік жүйесін басқаруды ұйымдастыру және оны дамыту.
* ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
Кіріспе
ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауында деп көрсетілген.
Ежелден бастап Ұлы Жібек жолы, Еуропа мен ... ... ... ... батыс пен шығыс өркениетінің өзара ықпалдасып дамуына ... ... ... ... бұл бағыт ерікті қайырымдылық жолы болды.
Егер қазіргі кезде теміржол магистралдары анық белгіленген болса, авиациялық жүйе мен автокөлік инфрақұрылымы үнемі ... ... ... ... Ұлы Жібек жолындағы автокөліктер керуендері мемлекеттің әлеуметтік - экономикалық және саяси дамуының жоғарғы деңгейін ... ... ... ... ... деп қарастырылуда.
Жолдар мемлекеттің инфрақұрылымының ең маңызды элементтерінің бірі. Еліміздің экономикалық өркендеуі мен қорғануға қабілеті жол ... ... ... ... ... ... байланысты, Қазақстан Президенті жолдарды салу мен жөндеуді мемлекеттің басым ... бірі ... алға ... ... ... ... ... негізгі мәселелерінің бірі - жол төсемдерінің жүріп өту қабілетінің тез тозуы. ... ҒЗИ АҚ - ның ... ... нәтижесінде, шамамен жалпы пайдалануға берілген автокөлік жолдарының төсемдерінің 75% белгіленген төзімділік пен тегістік көрсеткіштеріне сәйкес еместігі анықталған. Бұл тізімдегі ... ... 20% ... бүлінген, 35% толығымен бүлінудің аз ақ алдында. Мәліметтерге сүйенсек, 90-жылдарда Қазақстанда Әлемдік ... ... ... ... пайдаланылатын автокөлік жолдарының 37% жақсы, 26%- қанағаттанарлық тек қана 37%-нашар деңгейде болған.
Автокөлік жолдарының техникалық жағдайының ... жол ... ... ... ... ... байланысты..
Қазақстанның тарихи жаңаруындағы түбегейлі өзгерістер - ұлттық қайта даму, ... ... ... ... сай ... ... ... процестерін табандылықпен ұғынуды қажет етеді. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуына айырықша әсер ететін мемлекеттің саяси және ... ... ... ... дұрыс бағдарланған саясат қоғамның экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени күш-қуатының өсуіне ықпал жасайды, сонымен бірге тәуелсіздікті ... ... мен ... түбегейлі өзгертудің алғышарттарының бірі.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың 2006 жылғы 1 наурыздағы Жолдауында көрсетілгендей .
Әлемдік және ... ... ... және экономикалық құрылымдарымен кең көлемде өзара байланыс жасай отырып ішкі процестерді дамыту, Қазақстан ... ішкі және ... ... ... ұлттық көлік саясатының объективті құрамдас бөлігі болып табылады. Осы негізде егемен ... ... ... ... ... келуге шынайы мүмкіндік алады.
Қазақстан теңізге тікелей шыға алады, өзге елдер теңіз жолдарын пайдалану үшін көршілес елдердің территориясын кесіп өтеді, бұл ... ... ... тұсы.
Мемлекеттік-территориалдық құрылымды, ішкі және сыртқы нарықты қалыптастырудың ... ... ... кез ... қоғамда маңызды болып саналатын, бұл жерде Орталық Азия мемлекеттерінің көлік саласындағы өзара ықпалдасу проблемасының ... ... айту ... еліміздің барлық шаруашылық салаларын біріктіреді, аймақтардың қажетті байланысын қамтамасыз етеді. Көлік факторы тек қана ... ... ғана ... сондай-ақ мемлекетішілік еңбек бөлінісінде де үлкен маңызға ие.
Қазақстан территориясы кең аумақты алып жатыр. Әрбір ... ... ... ... - ... ерекшелігі бар. Олардың әрқайсысының өзіне тән экономикалық және әлеуметтік жағдайлары қалыптасқан. Соңғы жылдардағы Қазақстанның экономикалық дамуының ... ... ... ... экономикалық трансформациялануы процесінде, олардың жалпы мемлекеттік, құрылымдық, бюджеттік-салықтық және ақша-несиелік саясатқа ... ... ... ерекшеліктері орын алғандығы анықталған.
Қазақстанның болашаққа қадам басуын, нақты, ... ... ... ... ... ... ... кең таңдауын, сонымен бірге жаңадан ашылған немесе жақын арада ашылатын бағыттарды, ... да ... ... ... ... қатысты ұсыныстарды ескере отырып, аймақта облыстың көлік тасымалының қазіргі жағдайын бағалаудың, ... ... ... ... қамтамасыз етудің, болашақта қандай дұрыс және басым альтернативті нұсқаны пайдаланудың, кідіріссіз қандай шараларды қолға алу ... ... ... ... ... ... ... жүк легі үш жолмен Ресей арқылы өтеді, онда келешегі бар, Үнді және ... ... ... ... ... альтернативті жолдарын қарастыру керек. Қазақстан мен Орталық Азияның көлік коммуникациясын дамыту тек қана ... ... ... ... ... Оның ... шешілуіне Қазақстан, сондай-ақ аймақтық және әлемнің алдыңғы қатарлы елдері де мүдделі.
* Көлік туралы жалпы түсінік
Көлік - ... ... ... мен жүк ... ... ... аса ... саласы, экономиканың инфрақұрылымын қалыптастыратын салалардың бірі.
Археологиялық деректемелер неолит заманынан бастап көліктің шаруашылық салаларына ене бастағанын ... Көне ... ... ... ... ... ... ретінде ежелден-ақ пайдаланылғанын көрсетеді. Ежелгі заманнан келе жатқан көлікке негізінен жегін малы мен мініс малы: ... ... ... ... ... сиыр, бұғы, ит, т.б. жатады. Әрбір көлік малының тұрмыстық-шаруашылық жұмыстарда қолданылуы оның табиғи ерекшеліктеріне байланысты ... малы көне ... бері шөл ... ... ... таулы-қыратты жерлерде негізгі көлікке айналды.
Жегін малы арба, күйме, шана сияқты көлік ... ... ... жүк тасымалдауға, көшіп-қонуға пайдаланылды. Мұндай көлік түрлерінің біразы ... ... ... т.б. ... ... ... бұрынғы 3-мыңжылдықта қолданылғанын тарихи-археологиялық деректер дәлелдейді.
Әскери арбалар шығыстағы ежелгі мемлекеттерде соғыс кезінде кеңінен ... ... және жүк ... ... ... ... ... Қаратау өңірінен де табылды. Қазақстан жеріндегі жергілікті халықтың ... ... ... ... ... ... да археологиялық бұйымдарда, ескерткіштерде көлікке қатысты деректер көптеп кездеседі. ... ... ... ... ... мен ... орны ... болған. Түйе шөлге және ұзақ жүріске шыдамды болғандықтан, ежелгі және орта ғасырларда Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда керуендерінде, сондай-ақ мал ... ... ... күздеуге, қыстауға көшіп-қону кезінде негізгі көлік ретінде пайдаланылған. Жылқы да көшпенді ... ... аса ... ... ... ... "ат - ердің қанаты" деп есептеген. Бағзы бір замандарда "аттың жалында, түйенің қомында" жүрген кездер де болған. Адамзат ... ... ... ... қойнауынан келе жатқан дәстүрлі көлік түрі мен құрамы да өзгеріске ұшырап отырды. Ғылыми-техникалық жетістіктерге орай көлік малын бірте-бірте автомобиль, ... ... ... ... Сөйтіп, техникалық көлік түрлері қоғамдық даму сатыларын айқындайтын көрсеткіштердің біріне айналды. Қазіргі кезде де мініс малы - ... ... бара ... ... ... ... ... мемлекеттік және халықаралық еңбек бөлінісінің материалдық негізін кұрайды. Барлық байланыс жолдары, ... ... мен ... ... ... ... жүйесіне бірігеді. Көлік жүйесін дамытудың, әсіресе аумағы ете үлкен елдер үшін маңызы ерекше. Сондықтан көлік жүйесінің салаларын ... бұл ... көп ... ... революция көліктің барлық түрлерінің карқынды дамуына негіз болды. Бұл көліктер жылдамдығының ... ... жүк ... және ... ... ... айқын көрінеді.
Көлік қатынасы жоғары дамыған елдерде жақсы жолға қойылған. Шығыс Еуропа елдері мен Ресейдің ... ... ... жиілігі мен сапасы, жүк айналымының мөлшері жөнінен Батыс Еуропа елдері мен АҚШ-тан әлдекайда төмен ... ... ... ... осы ... ... ... тек жекелеген елдерде ғана жоғары дамыған, ал көпшілік елдерде ат-арба, адам ... жүк тасу әлі де ... кең орын алып ... ... ... ... елдерде теміржол мүлдем жоқ. Сол сияқты Парсы шығанағы ... ... ... елдер мен Мұхит аралдары, Кариб теңізі алабындағы кейбір елдерде де теміржол жоқ.
Көлік құрылысы - ... жол, ... су, әуе ... ... ... нысандарын салу және қайта жаңғырту жұмыстарын жүзеге асыратын құрылыс саласы. Оған темір жол мен автомобиль жолдарын, аэродромдар, ... ... ... ... ... және өзен ... ... магистралды мұнай және газ құбырларын, вокзалдар, деполар, т.б. ... ... ... ... жол ... ... автоматика және телемеханика қондырғыларын орнату ісі жатады.
2003 ж. Қазақстанда ұзындығы 1500 км-ден асатын Астана - Алматы ... жолы іске ... ... ... ... және оны дамыту.
Көлік кешені - ... ... ... ... ... ... деректемелер неолит заманынан бастап көліктің шаруашылық салаларына ене бастағанын байқатады. Көне ... ... ... қалдықтары малдың көлік ретінде ежелден-ақ пайдаланылғанын көрсетеді. Ежелгі заманнан келе жатқан көлікке негізінен ... малы мен ... ... ... ... ... құлан, есек, сиыр, бұғы, ит, т.б. жатады. ... ... ... ... жұмыстарда қолданылуы оның табиғи ерекшеліктеріне байланысты болды. Мініс малы көне замандардан бері шөл далалы, орманды, батпақты, ... ... ... ... ... Жегін малы арба, күйме, шана сияқты көлік құралдарына жегіліп, жолаушы, жүк тасымалдауға, көшіп-қонуға пайдаланылды. Мұндай ... ... ... ежелгі Мысырда, Вавилонда, т.б. жерлерде б.з.б. 3-мың жылдықта ... ... ... ... ... арбалар шығыстағы ежелгі мемлекеттерде соғыс кезінде кеңінен пайдаланылды. Әскери және жүк арбалардың тасқа ... ... ... ... өңірінен де табылды.
Қазақстан жеріндегі жергілікті халықтың ежелгі тұрмысын көрсететін петроглифтерде ... ... да ... ... ... ... қатысты деректер көптеп кездеседі. Әсіресе көшпелі қазақтардың тұрмыс-тіршілігінде жылқы мен түйенің орны ... ... Түйе ... және ұзақ ... шыдамды болғандықтан, ежелгі және орта ғасырларда Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда керуендерінде, сондай-ақ мал қамымен көктеуге, жайлауға, күздеуге, қыстауға ... ... ... ... ... пайдаланылған. Жылқы да көшпенді қалықтың тұрмыс-салтына аса қолайлы көлік болды. Қазақтар деп есептеген. Бағзы бір замандарда ... ... де ... ... ... ... барысында ғасырлар қойнауынан келе жатқан дәстүрлі көлік түрі мен құрамы да ... ... ... Ғылыми техникалық жетістіктерге орай көлік малын бірте-бірте автомобиль, ... ... ... ... ... ... көлік түрлері қоғамдық даму сатыларын айқындайтын көрсеткіштердің біріне айналды. Қазіргі кезде де мініс малы - ... ... бара ... ... ... ... пайдаланылады. Қазақстанда теміржол, автомобиль, әуе, ішкі су көлігін, құбыр желісін қамтитын және жеткілікті дәрежеде дамыған көлік жүйесі ... ... ... ... халық шаруашылығының салалық кешендерінің (аграрлық-өнеркәсіптік, отын-энергетикалық, кен-металлургиялық, құрылыс кешендері мен басқа да кешендердің) қалыптасуын ескере ... ... ол ... салалары мен өндіріс түрлерінің ғана емес, аумақтық кешендердің де өзара байланысын қамтамасыз етеді. Көліктің барлық түрлері республикада өткен ғасырдың 70-80 ... ... ... ... дамыды. 90-жылдары ТМД елдерінде басталған экономикалық құлдырау көліктің барлық түрлерінде тасымал көлемінің жалпы төмендеуіне соқтырды. Тасымал көлемінің тұрақталып, өсуі 1999 ... ... ... 2000 ж. көліктің барлық түрлері бойынша жүк айналымының үлесі теміржол көлігінде - 63%, өзен ... - 0,02%, ... ... - 12%, әуе ... - 0,02%, ... ... - 25%. Су ... - көлік жүйесінің ажырамас бөлігі. Ол мұнай мен мұнай өнімдерін, ағаш пен құрылыс ... ... ... тиімді. Оның көліктің басқа түрлерімен, ең алдымен, ... ... ... ... бар, яғни ... ... және ... вагондардан кемелерге тиеу мүмкіндігі зор.
Бүгінгі таңда су көлігі Қазақстанда өзен және теңіз көліктеріне бөлінеді. Өзен көлігі кеме ... ... ... ... ... ... Іле, Қаратал өзендеріне, Балқаш көліне); теңіз көлігі Каспий теңізі ... ... ... ... жол ... - ... көлік кешеніндегі маңызды қатынас құралы, көлік инфрақұрылымындағы басты буын. Қазақстанның географиялық жағдайы ... ... шығу ... ... оның ... ... алып ... өндірістің шикізаттық құрылымы, өндіргіш күштердің орналасуы, автожол инфрақұрылымының жеткілікті дамымағандығы себепті темір жол көлігінің ел экономикасындағы рөлі айрықша маңызды. ... ... ... ... ... - ... ... мұнай, кентас, минералдық тыңайтқыш сияқты автомобиль көлігімен тасымалдауға тиімсіз сусымалы және сұйық жүктер. КСРО ... ... ... ... ... темір жол көлігі саласы да бастан кешті. Тасымал көлемі соңғы 10 жыл бойы құлдырап, 1999 ж. оның ... 1991 ... ... 26%-ы ... Тек осы жылдың аяғынан және 2000 жылдан бастап өрлеу жолына түсті. 2000 ж. ... жол ... ... өнім көлемі 34%-ға өсті (135 198 млн. т-км). Автомобиль ... - ... ... және орта қашықтыққа жедел жеткізетін тиімді көлік ... Ол ... ... ... Төңкеріске дейінгі кезеңде қатынас көлігі негізінен түйе мен ат болатын. Автомобиль сирек ... ... 1910 жылы ... ... 20-дан сәл-ақ асатын жеңіл автомобиль болды, оның өзі де адам таситын автомобильдер еді. ... ... ... ... ... мен ... ... небәрі 81 жүк автомобилі пайдаланылды, ал 1928 жылдың аяғына қарай олардың саны 247-ге жетті.
Көлік коммуникациясын дамыту, 21 ... ... ... ... жүйесіндегі өзгерістерге байланысты орын алған проблемалардың өз шешімін табуына септігін ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп өнімдерімен толық жабдықтау мүмкін болмай ... ... ... ... ... кері әсерін тигізуде. Көлік және көлік коммуникациясын дамыту Қазақстанды әлемдік қауымдастыққа тартудың, республикаға шетелдік инвесторлардың назарын аударудың кепілі. Көлік ... ... ... ... ... ... ... экономика мен мәдениеттің басқа да салаларын, жетілдірілген көлік коммуникациясына ... ... ... ... үшін қажет.
Белсенді көлік саясатын жүргізгеннен кейін, Қазақстан үшін көлік саласы өз заңдылықтары мен ерекшеліктері бар мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... бар болғаны он шақты жыл ішінде мақсатты және жүйелі түрде ... ... сай ... әлемдік қауымдастықта еліміздің жағдайы мен беделін арттыратын, дербес әрекет етуді ... мен ... ... ... ... саласындағы саяси бағдар - алдымен ... пен ... ... ... ... ... мәні бар ... оң шешім табуына бағытталған: сенімді қауіпсіздікті қамтамасыз ету, тұрақты түсім беретін экономиканы дамытуға ең ... ... ... ... ... ... тұрмыстық деңгейін көтеру.
Қазақстан әлемге айқара ашық, өзінің барлық саладағы сыртқы байланыстарын ... және ... ... ... ... ... шеңберіндегі байланыстарын күшейтуге ұмтылуда. Еліміздің осылайша сыртқы саясатты нығайтуға ұмтылысы, ұлттық мүддені қорғау мен жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... ... жақсы көршілес және ынтымақтастық қарым-қатынас орнатуға, қабілетті, өзара пайдалы мемлекетаралық қатынастарды орнатуға бағытталғандығымен түсіндіріледі. Біздің мемлекетіміздің сыртқы саясатындағы бастысы - ... ... ішкі ... ... ... мен ... дер кезінде көңіл бөлу.
Сыртқы саясат контекстінде көлік коммуникациясын таңдау мәселесі, көлік стратегиясының мазмұны мен мәнін зерттеу көрсеткендей, аймақтық ... ... ... ... ... және ... ... ресурстармен халықты толық қамтамасыз ету айналымын жүзеге ... ... ... ... бірден-бір құрамдас бөлігі болып табылады. Әлемнің дамыған елдері мен аймақтық мемлекеттер үшін көлік күре жолы, үздіксіз ағыммен энергетикалық шикізат пен ... да ... көп ... ... ... олардың өндірістік күш-қуаты қызметін қамтамасыз етуші ретінде үлкен мәнге ие.
Қазақстан үшін басым мәнге ие ... бірі - ... ... ішкі және ... ... ... кірігуін қамтамасыз ететін бағытта дамыту.
Қазақстанның аймақтағы көлік саясатын жүзеге асыруда атқарған қызметі аз емес: саластырмалы қысқа ... ... ... ... ... ... ... жұртшылықтың назарын аударуға септігін тигізді. Республикамыздың саясаттағы осы жетістіктері қазіргі таңдағы орын алған ауыртпалықтарды жеңумен ... ... ... ... ... ... пайдалану мен қалыптастыруға, бүкіл әлем мен аймақтар мүддесіне сай келетін көлік коммуникациясын дамытуды жоспарлауға қол жеткізуге ... ... ... интегралдық жүйесі - Қазақстанның сыртқы ... ... ... ресурсы.
Халықаралық көлік коммуникациясы желілерін кеңейту Қазақстанның экономикалық және саяси басымдылығын арттыруы тиіс, атап айтсақ: сыртқы сауда-саттықта ... ... ... айтарлықтай жеделдету және осыған кететін тікелей және жанама шығындарды азайту; республикалық бюджетке түсетін валюталық ... ... ... ... деңгейі. Қазақстанның көлік саясаты үрдістері мен көлік стратегиясын, өзге елдермен жаңа ... ... ... қалыптастырумен қатар, әлемдік қауымдастыққа ықпалдасудың бір жолы ретінде ... ... ... ... салыстырмалы жаңа бағыт береді.
Отандық және шетелдік саясаттану және саяси ... ... ... ... отырған тақырыпты екі топқа бөлуге болады.
Біріншісі, әлемдік көлік саясатының жалпы теориясы туралы еңбектерді жатқызуға ... Бұл мына ... ... ... ... ... Қазақстан көлік саласының тарихи қалыптасуы мен түбегейлі өзгеруі, үрдістерін түсіндіруге арналған ... ... ... ... саясатындағы аймақтық және ықпалдастық үрдістерінде Қазақстанның бастаушы ролді иемденуін, оның ... ... ... өсуін көрсететін ғылыми және практикалық тұрғыдан негізделген, Н.К.Исингарина, С.К.Алигужинова, Г.Бекмагамбетова және т.б. авторларының көзқарастары берілген.
Қазақстан Республикасының тәжірибесін зерттей келе, қолда бар ... ... мен шолу ... оның ... жетістіктерін көруге болады. Бірақ толығымен отандық саяси ғылымның бұл бағыты әлі де қалыптасу үстінде.
Көлік тақырыбына қатысты зерттеулер ... ... және ... ... сүйенеді, ал көлік саясатының негізгі құрамдас бөлігі ретінде қарастырылуы тиіс, автокөлік сферасының саяси аспектілері жеткіліксіз зерттелген. ... ... ... ... ... мен ... мән бере отырып, осы мәселелер қарастырылған айтарлықтай басылымдар бар екенін айта кету керек.
Осылайша, қазіргі таңда ... ішкі және ... ... ... ... ... ... мазмұны мен мәнін ашатын еңбектер әлі де ... бұл өз ... осы ... ... ... ... ... көлік түрлері
Қазақстанның көлік шығарушы жүйесі өнеркәсіптен, жер бөлуден және ... ... ... ... ... ... болып табылады. Экономикалық теория көліктің қазіргі қоғамды дамытудағы орыны мен рөлін анықтай отырып, оны ... ... ... ... ретінде, өндірістің жалпы шартының бірі деп қарастырады. Кәсіпорын ішінде еңбек құралы мен жұмысшыларды ауыстыра отырып, көлік еңбекті технологиялық бөлумен туатын ... іске ... Бұл ... ішкі ... ... орындайды. Өндірушілер мен тұтынушылар арасында өнімнің әр түрлі түрінің орынын ауыстыра отырып көлік еңбекті территориялық бөлу нәтижесінен туатын ... іске ... Бұл ... ... ... ... ... болады. Ол еңбекті қоғамдық бөлу тарихи процеске кіру кезінде жеке өндіріс сферасына бөлінеді. ... ... ... ... ... ... жалпы пайдаланатын көліктер -- темір жол, теңіз, өзен, автомобиль әуе және арнайы көліктер (құбыр өткізгіштер, ... ... ... ... желілері және кәсіпорынның магистралды қатынас жолдарының торабымен байланыстыратын темір жол кіріс жолдары) орындайды. Көліктің осы түрлері жіктелген жүйемен бірге ... ... ... ... ... ... бірге көлікке оны халық шаруашылығының басқа салаларынан айыратын (даралайтын) кейбір ерекшеліктер тән.
Біріншіден, көлік жаңа (заттық) материялдық өнімдерді шығармайды, ... ... тек ... ... ... ... ... жалғасуы болып табылады.
Екіншіден, жүктер мен жолаушыларды тасымалдаудағы көлік өнімі, яғни көлік өндірісі ... ... ... табылады. Оны жинамайды, оның қоры құрылмайды.
Үшінщіден, көлік өнімі шикізаттан тұрмайды. Оның өзіндік ... ... ... ... ... салыстырғанда екі есе артық. Амортизацияға, отынға және электр ... ... ... ... барлық пайдалану шығынының жартысын құрайды.
Төртіншіден, көлікті дамытуға ... ... ... ауыл ... ... ... ... құралдың айналымына ұқсамайды. Көлік нарығында жаңа зат түрінде тауар емес, көлік өнеркәсібінің өндірістік процесі іске асады. Демек, көлік ... ... ... мен ... ... талап, тек оның нарықтық өніміне, көліктік іс-әрекетіне ғана қойылмайды, сондай-ақ көліктік өндіріс ... де ... ... ... көліктің дамуы кез -- келген елдің өндірушілік күшінің өсуімен және оның сыртқы байланыстарымен байланысты. ... жүк ... ... асыруда көліктің жеке түрлерінің үлесі шығыс еуропа елдері үшін келесі сандарды кұрайды: су көлігі -- 23 %, жер ... ... -- 64 % және ... ... ... -- 13%; ... ... елдер үшін -- 62, 27 және 11; ... ... үшін -- 84, 10 және 6. Жер ... 70% ... алып ... ... ... жер бетіндегі көліктік жолдар төмен, ол дүниежүзілік инфрақұрылымның 5 % құрайды.
Дүниежүзінде 9800 порт бар, оның 1000 халықаралық қатынаста қатынайды, 15950 ... оның 1020 -- ... ... ... сүйенсек, дүниежүзілік жер бетінің 1 км-нің 8,8 метрін темір жолдары, 103 м автомобиль ... 0,4 м ішкі су ... ... Дүниежүзінің жеке елі, контингенті және аймағы бойынша торапты көлік інфрақұрылымын бөлу аса бірдей емес, ал Африкада темір жол ... ... ... СЭВ елдерінен гөрі 15 есе аз. Бірдей болмау себептері -- өнеркәсіптік дамудың әр түрлі деңгейі және шикізат ... ... ... ... ... Көлік кешені -- салалардың экономикасының иифрақұрылымын қалыптастырушының бірі ... ... Бұл ... ... жол, ... әуе, ... өткізгіш, теңіз және өзен (су) турлеріндегі көлік кіреді. Оның жағдайына ... ... ... ... ... дамуы (аграрлық өнеркәсіптік, отын -- энергетиалық, таулы-металлургиялық, құрылыс және басқалары), экономика салаларындағы өзара байланысты ... ету, ... ... мен ... ... ... Республикада көліктің біршама динамикалық дамуы өткен жүз жылдықтың 70-80-ші жылдарында болды. ТМД елдерінде 1990 жылы басталған экономикалық құлдырау барлық көлік ... үшін ... ... ... төмендеуіне әкеп соқты. Қазақстан Республикасы Агенттігінің мәліметіне ... ... ... 2002 ... ... барлық түріндегі жүк айналымында темір жол көлігінің үлесі 56,9% ... ... ... ... -- 27 %; ... -- 16%; әуе -- 0,02% және өзен ... -- 0,02%. ... ... қатынас Қазақстан өнеркәсібі өндірісінің ішкі заттық құрылымымен түсіндіріледі. Тасымалдауға берілетін негізгі тауарлық өнім жалпы үйілетін және құйылатын ... ... ... ... мұнай, кен, минеральды тыңайтқыш және т.б. Осы ... ... ... ... ... Сонымен қатар, автомобиль көлігімен жүк айналымын бағалау мен статистикалық ... ... ... ... ... ... жіберілген қателіктерді ескеру қажет.
Қазақстан көлігінің магистральді түрлері келесі ... ... жол ... жол мен ... ... ... ... тәуелсіз жүк және жолаушылар тасымалының тұрақтылығы;
* жол ары өткізу және тасу қасиеті;
* жүктерді тасымалдаудың салыстырмалы жоғары емес ... ... ... ... үлкен және орташа қашықтықта тасымалдаудағы жоғары тиімділігі.
Темір жолды салуға үлкен капитальды салым қажет. Бұл ... ... жүк және ... ... ... ... ... толтырады.
Автомобиль көлігі:
* жүкті жеткізу жылдамдығы мен маневрлігі темір ... ... ... ... жүктерді жөнелтуші қоймасынан алушы коймасына дейін тиеп-түсіру операциясыз-ақ жеткізу мүмкіндігі;
* тасымалдаудың жүйелілігі мен жақсы ... ... ең кіші жүк ... қоса ... ... аз ... жеткізу қабілеті.
* алыс емес қашықтықта аз жолаушылар және жүк ағынын игерудегі капитальды салымның темір жол ... ... ... ... жүк және ... ... ... құны темір жолдан қарағанда жоғары. Құбыр өткізгіш көлігі:
* Табиғи-климаттық жағдайға тәуелсіз ... ... ... Тасымалдауды басқару режимі мен оны пайдалану қарапайымдылығы, яғни дұрысын ... ... және ... ... ... процеске біріккен.
* Операцияны механикаландыру және автоматтандырудың жоғары ... ... ... ... өнімділігі.
* Мұнай мен мұнай өнімдерін қотарудың өзіндік кұнының төмендігі;
* Бір тасымалдауға капитал салымының басқа көлік түрлерімен салыстырғанда аздығы.
Құбыр ... ... ... түрі ... ... ... ... тек сұйық және газ тәрізді жүктер құйылады. Әуе көлігі;
* жылдамдығы үлкен және жүктер мен жолаушыларды жеткізуде аз уақыт ... әуе ... ... ... құны өте ... Оның кемшілігі: жоғары энергия сыйымдылығы, ауа райына тәуелділігі, габариті мен тасымалданатын жүктің салмағының шектелуі
Су (өзен) көлігі:
* терең су өзендерінде ... ... ... және ... өзіндік құнның жоғары еместігі, әсіресе, көп жүктерді тасымалдауда (салдағы ағаштар, мұнай ... ... ... ... ... ... ... метал мен отын шығыны. Өзен көлігінің кемшілігі: өзен ағысы бағытының негізгі жүк ... ... ... бір жыл ... ... тұрақсыздығы жүйелі еместігі; темір жол көлігімен салыстырғанда оның жүкті жеткізу жылдамдығы төмен; жүк қозғалысы ... ... ... ... ... үлкендігі.
Көрсетілген көлік түрлері жүк және жолаушылар тасымалдау нарығында өзара бәсекелес. Айталық, ... ... пен ... жол көліктері мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдауда бір-бірімен бәсекелес; темір жол мен автомобиль көліктері жаппай үйінді жүктерді ... ... ... ... ... бәсекелес.
Теңізге географиялық жағдайда шыға алмайтын кеме жүзетін өзендер мүмкін емес су тасымалдауды жүзеге асырады. ... ... ... ... оның автожол инфрақұрылымының дамуынан әуе көлігінің төменгі техникалық жабдықталуы және құбыр өткізгіш көлігінің қарқынды дамуына қарамастан, міне ... жүз ... ... ... ... тасымалдау және жүктердің орын ауыстыруының негізі құралы болып темір жол табылады. Ол универсальды және арзаншылыққа ... ... ... жол ... мақсаты: аз шығынмен жолаушылар мен жүк тасымалдаудағы экономиканың қажеттілігін максимальды қанағаттандыру. Сонымен қатар өзінің мақсатын орындауды бағалаудың айтарлықтай маңызды критериясы тек ... ... құны емес және оның ... ... Оның ... үш негізгі көрсеткіштерден құралады: қозғалыс қауіпсіздігі және жүктердің сақталуы; жеткізу жылдамдығы; қызмет көрсету деңгейі (сервис).
Қорытынды
Қазақстан Республикасы экономикалық тұрақты дамуды ... ... ... экономиканың маңызды салаларының бірі - көлік саласын ... ... бірі ... ... ақиқат. Мемлекет тарапынан , , , , секілді бағдарламалардың шеңберінде көлік саласына басты назар аударылғандығы, сонымен қатар Қазақстанның халықаралық еңбек ... ... мен ... ... ... ... кластерлік принциптің орын алғандығы белгілі. Еліміздің кластерлік дамуына ықпалын тигізетін ... ... ... ... пен логистиканы таңдағанын ескерсек көлік саласының даму болашағы маңызды мәселе ... ... ... ... ... даму өндірісін дамытуға маңызды ықпалын тигізетін сала болғандықтын көлік саласы әлеуетінің деңгейі жоғары болуы тиіс. Осы ретте көлік ... ... ... ... ... ... ... саласының транзиттік, ресурстық, өндірістік, еңбек әлеуеттері дәрежесінің еселеп дамуы маңызды. ТРАСЕКА және Оңтүстік-Солтүстік халқықаралық ... ... даму ... ... ... ... отандық теңіз көлігінің тартымдылығы мен транзиттік мүмкіндіктері артып ... ... ... көлігінің бәсекелестігін көтеру мен әлеуетін дамыту жалпы жүк тасымалын халықаралық стандарттарға сәйкес өңдеу, тасымалдау жұмыстарын жоғары деңгейде жүргізу қызметімен жүзеге ... ... ... ... ... ... дамыту мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығы мен аймақтың дамуына, сонымен қатар халықаралық көлік ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына әсерін тигізеді.
Қазақстан Республикасы Президенті Н. Назарбаевтың 2006 жылғы жолдауында көлік саласының ... ... ... Сонымен қатар теңіз көлік саласының әлеуетін арттыру мақсатында Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі Көлік стратегиясында келесідей ... ... ... ... стратегиялық жоспарларды жүзеге асыру барысында қазіргі күні проблемалы мәселелердің орын алып отырғандығын ескеруіміз қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қызметінің бәсекелестік қабілеттілігінің төмендігі; транспорттық дәліздердің техникалық жабдықтануы халықаралық стандарттарға сәйкес келмеуі; теңіз ... ... ... жүк тасымалдау мүмкіндігінің төмендігі; жүк тасымалдауда тартымды тариф режимінің жоқтығы; шекаралық аймақта жүк тасымалын рәсімдеу жұмыстарының күрделілігі; халықаралық теңіз көлік ... ... ... ... ... ... тізімі
1. статистикалық жинағы. Алматы, 2005ж.
2. статистикалық жинағы. 10-ші ... ... және ... 2005 ж. ... Алматы. - 2006 ж.
3. Бекмаганбетов М.М. Современные приоритеты в развитии транспортной ... ... ... ... ... 2005.- 489 б.
4. Бекмаганбетов М.М. К проблеме развития транзитного потенциала Казахстана. / Транзитная экономика 2005ж. №4. ... ... М.М. К ... о приоритетах развития транспортного комплека Казахстана. / Транзитная экономика 2006ж. №3. 33-46-б.
6. Келимбетов К.Н. Стратегические направления развития транспортной инфраструктуры до 2010 ... ... ... 2004. ... ... развития международных транспортных коридоров Республики Казахстан. 2001 жылдың 27 ... ... ... ... ... мақұлданған, №566.
8. Усипбаев Д.М. Арнайы экономикалық аймақтың теңіз көлік әлеуетін дамытудағы мәселелері.// Аль-Пари. - Алматы.- №1.- 2008. -14 бет- 0,8 б.т.;

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтарда автокөлікпен тасымалдауды ұйымдастыру мен басқаруды жетілдірудің тәжірибелік негіздері133 бет
Көлік кешенін муниципалды басқару43 бет
Транспорттық комуникациялар және қондырғылар9 бет
Қазақстан Республикасының аймақтарында жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару36 бет
Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызы8 бет
Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызды6 бет
Әуежай жұмысын автоматтандыру85 бет
Expo 2017 – ел мәртебесінің асқақ рухы5 бет
Автожолдар54 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь