Шет тілін оқытуда тыңдап – түсіну дағдысын

Кіріспе
1. Сөйлеу және түсіну дағдысының теориялық негіздері

1.1.Шет тілін оқытуда түсінудің рөлі, оның сөйлеумен, оқумен және жазумен байланысы
1.2.Сөйлеу және түсінудіүйретудегі негізгі қиындықтар және тыңдауда кездесетін қиындықтарды шешу жолдары
1.3. Сөйлеу мен жазу дағдысын қалыптастыратын жаттығулар түрлері

2. Тыңдап . түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығуларды сабақ үлгісінде қолдану
2.1. Сөйлеу мен сөз мағынасын түсінугеүйрету жаттығуларын мақсатты түрде оқу процесінде пайдалану тәсілдері
2.2.Сөйлеу және түсінудағдысын қалыптастыратын жаттығуларды пайдаланып жасалған сабақтың жоспары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Тыңдау – есітіп жатқан сөйлеушінің сөзін түсіну. Тыңдау қарым-қатынастың негізін құрайды. Ол өз ішінде айтылып жатқан сөзді тыңдап - түсіну, оған логикалық жауап беруді қамтиды.
Сөйлесу, пікір алмасу шет тілін оқытуда өте жақсы құрал болып табылады. Ол оқылып жатқан шет тілінің дыбысталу жағын үйренуге, яғни әуен, екпінді дұрыс қоюды үйренуге мүмкіндік береді. Тыңдалым арқылы тілдің лексикалық құрамы мен грамматикалық құрылымы үйреніледі. Және де тыңдалым оқу мен жазуды меңгеруді жеңілдетеді.
Сөйлеу қабілетінсіз адам оқып жатқан тілде қарым - қатынас жасай алмайды.Тыңдалым оқушылардың айтылып жатқан сөзді назар сала тыңдауға үйретеді. Тыңдалыммен бірге балада есте сақтау қабілетін дамытады. Оқушы шет тіліндегі сөзді тыңдай отырып, сөздердің дұрыс оқылуына жаттығады, және кейінгі кезде өзі сол сөзді айтқан кезде дұрыс айтатын болады.
1. Г.В. Рогова, Ф.М. Рабинович, Т.Е. Сахарова. «Методика обучения иностранным языкам в средней школе». Москва 1991г. 104 – 123 беттер
2. Әбдіғалиев С.Ә. «Неміс тілін оқытудың негіздері». Алматы «Қазақ униерситеті »1992ж. 75 – 88беттер.
3. Г.Н. Амандықова, Ш.Е. Баймұқанова, А.Н. Бисенғалиева. «Шет тілін оқыту әдістемесі ». Астана 2007ж. 59 – 62 беттер.
4. «Қазақстан мектептеріндегі шетел тілдері». Ғылыми әдістемелік журнал. 2011ж 3(57). 41 – 43 беттер.
5. Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті. «Хабаршы» журналы. Филология сериясы. Алматы 2010ж №4 – 5 (128-129). 317 – 319 беттер.
6. И. В. Рахманов «Методика обучения немецкому языку в VIII – Xклассах». Москва 1956. 107бет
7. А. И. Запорожец, Л. А. Венгер, В. П. Зинченко, А. Г. Рузская «Восприятие и действие». Москва 1967. 140 бет.
8. Н. И. Гез. Текст лекций по курсу «Методика обучения иностранным языкам в высшей школе » (Раздел «Аудирование»). Москва 1979, стр 6 -7.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Л.Н. ГУМИЛЕВ атындағы ЕУРАЗИЯ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Филология факультеті
Шет тілі теория және тәжірибе кафедрасы.
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Шет ... ... ... - түсіну дағдысын қалыптастыру
3 курс студенті ... ... ... ... А.П
Ғылыми жетекшісі: ... А.А ... ...
1. ... және ... дағдысының теориялық негіздері
1.1. Шет тілін оқытуда түсінудің рөлі, оның сөйлеумен, оқумен және жазумен ... және ... ... ... ... және тыңдауда кездесетін қиындықтарды шешу жолдары
1.3. Сөйлеу мен жазу дағдысын қалыптастыратын жаттығулар түрлері
2. Тыңдап - түсіну дағдысын ... ... ... ... ... ... мен сөз ... түсінуге үйрету жаттығуларын мақсатты түрде оқу процесінде пайдалану тәсілдері
2.2.Сөйлеу және түсіну дағдысын қалыптастыратын жаттығуларды пайдаланып жасалған ... ... ... - ... ... ... ... түсіну. Тыңдау қарым-қатынастың негізін құрайды. Ол өз ішінде айтылып жатқан сөзді тыңдап - түсіну, оған логикалық жауап беруді қамтиды.
Сөйлесу, пікір ... шет ... ... өте ... ... ... ... Ол оқылып жатқан шет тілінің дыбысталу жағын үйренуге, яғни әуен, ... ... ... үйренуге мүмкіндік береді. Тыңдалым арқылы тілдің лексикалық құрамы мен грамматикалық құрылымы үйреніледі. Және де тыңдалым оқу мен ... ... ... ... ... адам оқып ... тілде қарым - қатынас жасай алмайды. Тыңдалым оқушылардың айтылып жатқан сөзді ... сала ... ... ... ... ... есте ... қабілетін дамытады. Оқушы шет тіліндегі сөзді тыңдай отырып, сөздердің дұрыс оқылуына жаттығады, және кейінгі кезде өзі сол сөзді айтқан ... ... ... болады.
Ағылшын тілін оқытудың алғашқы кезеңдерінде тыңдалымдар өте маңызды роль атқарады. Тыңдалымдар ағылшын тілінде сөйлеушілердің шынайы сөзін есітуге мүмкіндік береді.
Тыңдап - ... ... ... ... ... өте маңызды. Ол оқушылардың қызығушылықтары мен жас ерекшеліктері сай таңдалуы тиіс. Төменгі сынып оқушыларына қызықты болатын тақырыптар түрлері: ертегі ... ... ... жан - ... ... қызықты әңгімелер т.б. Ал жоғары сынып оқушыларына саясатпен, техникалармен, ... ... ... табылып жатқан жоғарғы технология жаңалықтарымен(роботтар,ұялысымтетіктер,компьютерлер)және детективтермен байланысты мәтіндер өте жоғары ... ... ... ... ... достық туралы, өзге елдің өмірі мен халқы туралы және табиғат жайлы мәтіндер қызығушылықпен тыңдалады. Мектеп бітірушы сынып оқушыларына болашақ ... ... ... ... беру өте дұрыс шешім.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазіргі кезде оқушылардың тыңдап-түсіну қабілетін қалыптастыру - ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңда тыңдап-түсінуді жақсарту әдістемесі әлі толық зерттелген жоқ. ... ... ... ... ... арналған ғылыми әдістемелердің аздығы зерттелу керек маңызды мәселе. Сол себепті де шет тілін оқытудағы тыңдап-түсінуде
кездесетін қиындықтарды шешу жолдарын табу және ... оның ... ... бүгінде өзекті мәселе болып отыр. Сонымен бірге шет тілін үйретудің мазмұнын ... және ... ... ... ұйымдастырудың ғылыми негіздерін терең зерделеу қажет.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Оқушылардың ... ... ... шет ... тән ... дұрыс айтуға үйрету. Шет елдік қоғам ортасында түрлі ситуациялардан шыға білуді үйрету. Шет тілін оқытудағы тыңдауда кездесетін қиындықтарды шешу ... ... ... ... ... ... дәстүрлі түрдегі мәтіндермен қоса, заман талабына сай жаңа, қызықты,оқушыларда шет тілін ... ... ... ... ... ... ... жұмысының міндеттері.
* Оқушылардың санасында тілдік ұғымдарды қалыптастырудың теориялық негіздерін айқындау;
* Тыңдап-түсінуді меңгерудің тиімді әдістерін табу;
* Тыңдап-түсіну ... ... ... ... ... Тыңдап-түсіну қабілеттілігін дамытудағы жаттығуларды практикада (cабақта) қолдануды меңгеру;
Зерттеу жұмысының нысаны. Шетел тілін оқыту үрдісі, шет тілін оқытуда тыңдап-түсінудің рөлі және ... ... ... маңызы. Тыңдап-түсінуге үйретуді дұрыс ұйымдастыру, Тыңдап-түсінуде кездесетін қиындықтардан шығу жолдарын меңгеру, дұрыс ... ... ... ... ... ... шеберлікпен орындай білу біліктілігін қалыптастыру.
Зерттеу жұмысының практикалық маңыздылығы. Шет тілін оқу процесінде ... ... ... жаттығуларды сабақта тиімді пайдалану әдістемелері ұсынылады.
Зерттеу жұмысының зерттеу әдістері. Тыңдап-түсінуді тиімді ұйымдастыруға керекті ұсынуда үнтаспаларды, дисктерді, әндерді, жиі ... және ... ... және ... ... ... сұхбаттасу, интерпретациялау әдістерінің мүмкіндіктері артып отыр.
Зерттеу ... ... ... ... ... екі ... қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
1. Тыңдап - түсіну дағдысының теориялық негіздері
+ Шет тілін ... ... - ... ... оның ... ... және жазумен байланысы.
термині әдістемелік әдебиетте жүргеніне көп ... жоқ. Ол ... ... Егер ... ... ... ... білдірсе, ал тыңдап-түсіну түсінігі қабылдау және дыбысталып отырған материалды ... ... ... - келген, тіпті ең төменгі деңгейдегі шет тілін тыңдап - ... ... ... - бірнеше негізгі тіл әрекетің дағдыларын, яғни 1) ... ... тани ... 2)тыңдалып отырған тілдік единицалардың мағынасын қабылдау; 3) тыңдалып отырған тексттегі ең маңызды ақпаратты іріктей білуді меңгеру болып ... (И.И. ... - ... сөйлеу сияқты шет тілінде қарым-қатынас жасауға көмектеседі. Яғни, сөйлеу қарым-қатынасы екі жақты болғандықтан, ... - ... көп ... ... оны ... оқушыларға сөз дыбыстау кезінде зиянын тигізбек. Тыңдап - түсіну процесі сыртқы әсерлерсіз іске асады, бұл активті ... ... ... ... ... етеді. Тыңдап - түсіну кезінде тыңдаушы перцеп-мнемоникалық қызмет және ойды анализдеу операциясын, синтез, дедукция, ... ... ... ... т.б. ... ... Тыңдап - түсіну қарым - қатынастың негізін құрайды, тілдік - ауызша коммуникацияны меңгеру ... - ... ... алады. Мұнда бірнеше ой операциялары орындалады. Олар: тыңдалған дыбыстарды дифференциялау, ойлау ... ... ... ... ... есте сақтап ұстау, жобалап болжау қабілетін іске асыру және қарым - қатынас ... ... ... тыңдалған аудио материалды түсіне білу.
Кей авторлар тыңдап - түсінудің екі түрін атап көрсетеді: толық мәтінді түсіну және ... ... тек ... ... ... ... тілін оқытудың бастапқы этапында толық мәтінді түсіну түрі өте маңызды.
Ауызша сөз негізгі екі сыңардан ... оның бірі ... ... ... ... (орысша аудирование),екіншісі - сөйлеу. Ауызша ... бұл екі ... бір- ... ... ... сондай,кейбір методистер бұларды бір-бірінен ажыратпайды.Олардың көзқарасы бойынща,ауызша сөзді игеру үшін ... ... ... Ал ... айтылған сөзді тыңдап-түсіну - сөйлеудің серігі. Сөйлеу білген адамға тыңдап-түсінуге арнайы дағдыланудың қажеті жоқ. Ол дағдылар өз-өзінен қалыптасады. ... ... - ... ... Олай ... бір ... ... білген адам сол тілде айтылған ауызша сөзді тыңдап-түсіне алады. Міне,көпшілік методистердің пікірі бойынша, тыңдап-түсіну дағдыларының күні ... ... ... мөлшерде дамытылмай келуінің бір себебі осында.[6,107].
Мұндай көзқарастың қате екенін психологиялық зерттеулер де, шетел тілдерін оқыту теориясы мен ... да ... ... ... зерттеулер бұл екі әрекет (тыңдап-түсіну және сөйлеу) бір-бірімен тығыз байланысты болғанмен, олардың ... ... ... ... ... ... көрсетіп берді. Сөйлеуші де,тыңдаушы да тілді қолдана отырып қатынас жасайды. Бірақ олардың әрқайсысы тілді әр ... ... ... ... үстінде адам белгілі бір ойдан шығады, яғни әуелі сөйлеушінің санаксында ... бір ой ... да,, ол сол ойды ... ... үшін тілдік форманы пайдаланады. Демек сөйлеу процесінде сөздің мазмұны алдын ала берілген, сол мазмұнды ... ... ... арқылы өзгелерге жетқізіді. Сөйлеущі белгілі мазмұннан шығып, оны тілдің әр түрлі элементтерін қолдану арқылы басқаларға жеткізеді. Тыңдау процесінде іс-әрекет бағыты ... ... ... ... ... берілгені - тілдік форма. Соны қабылдау арқылы тыңдаушы ... ... ... ... ... ... іс-әрект бағыты: тілдік формадан мазмұнға қарай. Ауызша сөздің бұл екі ... ... ... ... өте зор. ... сөз ... әр түрлі формаларына жатады.: сөйлеу экспрессивтік формаға жатса, тыңдау импрессивтік формаға жатады. Бұлардың әр ... әр ... ... ... ... ... [2,76]
Ауызша айтылған сөзді қабылдау мен түсіну өте күрделі психикалық әрекет екені белгілі. Қабылдау мәселелерімен шұғылданып жүрген еліміздің ... екі ... ... ... атап көрсетеді.[7.140]. А) бейнені қалыптастыру ... яғни ... ... ... ... ... ... және олардың өзара байланысын анықтау және сол белгілерді игеру процесі. Ә) қалыптасқан бейнені ... ... ... ... тану процесі. Бейнені қалыптастыру барысында оны тану процесі саналы түрде өтуі мүмкін. Тіл арқылы қарым - ... ... ... тану бір ... ... ... ... Мұнда логикалық операцияның қатысу - қатыспауы түсінудің түріне байланысты: дискурсивтік ... ... және ... ... ... түсіну кезінде ішкі сөзде болып жататын ойлау процесі барынша қысқартылған түрде өтеді. Қабылдаудың осы аталған екі ... ... ... есту ... екі ... бар екенін Е.И. Исенин атап көрсетеді: ажырату және тану механизмдері[2,76]. Ажырату барысында мынадай процестер болады:
* Есте ... ... ... ... ... адам оның ... қалыптасқан объектілерден өзгеше екенін ұғады. Мысалы: таныс емес сөзді естігенде, оның өзіміз білетін сөздерден өзгеше екенін аңғарамыз.
* Бұл объектінің ... ... ... есте ... басқа объектілермен салыстыру арқылы немесе сол объектілерді тану арқылы анықталады. (d) дыбысының даралау белгісін (ұяңдығын) анықтаймыз.
* ... ... ... ... - ... ... ... бір сөздің бейнесін қалыптастыру үшін оның барлық даралау белгілерін анықтаумен қатар,сол белгілерінің тіркесу ретін де ... ... ... жеке ... тікелей байланысты. Ал жеке сөзді қабылдау үшін оқушылардың санасында ... есту ... ... ... есту ... ... - сөздегі дыбыстарды ажырату және оларды ... ... ... Ал ... ... фразаны оған кіретін сөздерді талдап, сосын оларды ... ... ... ... ... үшін ең ... информативтік белгі интонация.[8,6]. Сондықтан оқушылардың ... ... есту ... ... ... есту ... де қалыптастыру керек. Интонациялық есту қабілеті сөйлемдердің коммукативтік типтерін (хабарлы, сұраулы, лепті, бұйрықты ... ... ... ... ... анықтауға, сөйтіп оның мазмұнын түсінугекөмектеседі.
Тыңдап - түсіну қысқа мерзімдік және ұзақ ... еске ... и ... память) байланысты. Қысқа мерзімдік ес келіп түскен хабарды қабылдаудың барлық сатыларында ... оны ұзақ ... еске ... Ұзақ мерзімдік ес сөздердің, сөз тіркестерінің, синтаксистік ... есту ... ... және олардың бір - бірімен тіркесу ережелері мен схемаларын сақтайды. Соның нәтижесінде сөйлемнің фразалық құрылымы мен коммуникативтік ... ... ... ... - ... сөз ... басқа түрлерімен тығыз байланысты. Тыңдап - түсіну де, сөйлеу де сөз әрекетінің ауызекі түріне ... ... ... ... ... ... моторлы анализатордың көмегімен дыбыстық бейнелерді артикуляциялық бейнелерге айналдырады. Сөйтіп моторлы (сөз ... ... мен есту ... ... ... ... ... пайда болады. Осыған орай, тыңдап - түсіну ішкі ... де ... ... ... ... артикуляциялық бейнеге айналдыру арқылы тыңдаушы естігенін ішкі сөзде қайталап отырады. Соның нәтижесінде ол ... ... ... ... түсіну үшін ішкі сөздің маңызы зор.
Тыңдап - ... ... көру ... да ... Жалпы көру анализаторы сыртқы дүние туралы хабар ... ... ... ... артық. Тыңдап - түсіну барысында көру анализаторы тыңдаған ... ... ... көп жеңілдік тудырады. Сөйлеу органдары, қимыл - ... ... көру ... ... естігенін ішкі сөзде қайталауды жеңілдетеді. Демек сөйлеушінің сөйлеу органының қозғалысын әр түрлі қимылдары мен ымын ... ... ... ... ... ... ... көру анализаторының тағы бір көмегі мынада: егер тыңдаушы тыңдар ... ... ... ... ... ... онда ол естігенін әлдеқайда жеңіл түсінеді. Бұдан тыңдап - түсінудің оқумен тығыз байланысы көрінеді. Оның ... ... - ... мен оқу сөз ... ... ... ... Яғни екеуі де сөз қабылдап, оны түсіну болып табылады. Тек тыңдап - түсінуде ауызша ... ... ... ... ... ... сөзді қабылдап,түсіну керек. Сонымен тыңдап - түсіну сөйлеумен де, ... де, ... де ... үйретудегі негізгі қиындықтар және тыңдауда кездесетін қиындықтарды шешу ... - ... ... ... ... ... қиыншылықтарға кездеседі. Тыңдап - түсінуге үйретуді дұрыс ұйымдастыру үшін мұғалім бұл қиындықтарды және оларды жеңу жолдарын ... ... ... Енді ... - түсінуге үйрету барысында кездесетін қиындықтар түрлерін жеке - жеке қарастырып өтелік.
Төменде аталатын қиындықтар кез ... ... ... - ... үйрету барысында кездеседі. Демек, олар қазақ оқушылары неміс тілінде айтылған ауызша ... ... - ... ... де ... Бұл ... ... мыналар жатады:
1. Белгілі ойды, мазмұнды айтып жеткізу үшін сөйлеушінің ... тіл ... мен ... ... тіл материалының арасындағы алшақтық. Тіл материалын таңдауда, оны қолдануда сөйлеуші оқушының меңгерген тіл материалын ... Ол өзі ... ... ... материалды неғұрлым жан - жақты ашатын тіл материалын ... ... ... ... ... және ... ... оқушыға таныс болмауы мүмкін. Тыңдап отырған мәтінде кездескен таныс емес сөздер, оқылмаған ... ... ... ... ... мазмұнын түсінуді қиындатады. Бұл қиындықты жеңудің жолы - оқушылардың ... және ... ... ... ... Бұл жолда мынаны естен шығармаған жөн. Мәтінде таныс емес сөздер шамадан тыс көп ... ... әсер жиі ... ... Оған ... - жеке ... ... (тыңдаушы) сөздерді оңай танығанмен, дәл сол сөздерді тұтас сөз құрамында кездестіргенде, сол аудитор тани алмай қалады. ... ... ... өзі ... емес сөз ... ... де, ... тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсінуді қиындатады. Қиындықты жеңу үшін ... ... және ... ... ... байыту мен қатар мәтінде кездесетін таныс емес ... ... ... ұсақ ... ... лексиканы тануға дағдыландыратын жаттығуларды орындау қажет, сондықтан оқушыларды кейбір таныс емес сөздері бар мәтіннің мазмұнын түсінуге де дағдыландыру керек.
2. Әр ... ... айту ... мен ... ... болуы заңды құбылыс. Оқушылар мұғалімнің сөйлеу ерекшеліктеріне әбден дағдыланып алады да, ... адам ... ... түсінбеуі мүмкін. Осыған орай шетел тілі мұғалімдері мен методистері мынадай сұрақ қояды: неге алты жыл бойы ... ... ... ... ... қойған сұрақтарын түсінеді де, дәл сол сұрақты шетелдік адам қойса ... Бұл ... ... ... ерекшеліктері де түсінуге ықпал етеді. Мысалы, ер адамның жұмсақ қоңыр даусын түсіну жеңілірек те, әйел адамның ... ... ... ащы ... ... қиындық келтіреді. [12,42]. Бұл қиындықтарды жеңу жолы - сабақта техникалық құралдарды, әсіресе ... жиі ... ... ер ... да, әйел адамның да, баланың да сөзін жазып алып, оны ... ... ... ... ... ... шет тілінде сөйлегенде, өте баяу ырғақпен сөйлейді. Мұндағы мақсат - мұғалімнің шет тілінде ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайда қалыпты ырғақпен айтылған сөз тым тез көрінеді де, ... ... ...
4. ... ... шет тілінде сөйлегенде, тағы мынадай қателік жібереді. Айтқанымды оқушылар түгел түсінсін деген мақсатпен ол бір ... ... рет ... ... 3-4 рет ). ... ... ... алған оқушылар мұғалім сөйлей бастағанда, әуелде оның сөзіне мүлдем құлақ ... ... ... ... ... ... ... Шынайы коммуникацияда сөйлеуші айтқанын қайталамайды. Қайталап тыңдауға дағдыланған оқушылар алғашқыда сөзді тыңдамай,оны естімей қалады да, оны ... ... ... ... ... - ... үлкен қиындық келтіреді.
Осы қиындыққа орай шетел тілі мұғалімдері мен ... ... ... үшін ... оны ... бір ақ рет ... ... деген тұжырымға келген. Ал сол мазмұнды қайталап айтып беру керек болған жағдайда екі рет ... ... [3,62]. Олай ... ... оқи бастаған кезден ақ мұғалім өз сөзін қайталамауға тырысуы тиіс, сөйтіп оқушыларды бір ... ... ... ... ... ортақ келесі қиындық: егер тыңдаушы сөйлеушінің бет - ... ... оның ... органдарының қимыл - қозғалысын байқап отырса, онда ол өзі тыңдап отырған сөзді жеңіл түсінеді. Мысалы, ... ... ... қатарда отырған адам лекцияны нашар түсінуінің себебі оның нашар естуіне ... ... оның ... ... ... ... коммуникация барысында аудитор сөйлеушіні көре алмайтын жағдайлар кездесуі ғажап емес. Мысалы, сөйлеуші ... ... ... ... ... - ақ телефонмен сөйлескенде де тыңдаушы сөйлеушіні көре алмайды. Радиохабарларды тыңдағанда да дикторды көріп, бет ... ... ... ... ... ... емес.
Аталған қиындықты жеңу үшін мұғалім сабақта магнитофонды жиі қолдануы тиіс. Магнитофонға жазылған мәтіндерді тыңдауға дағдылану нәтижесінде ... ... ... оның сөзін түсінуге үйренеді. Сондықтан аудитивтік іскерліктер мен ... ... ... ... ... Жалпыға ортақ қиындықтардың келесі түрі аудитивтік мәтіннің ... ... Ұзақ ... тек ... ... ... ... тыңдаушы шаршап, жалығады, сондықтан тыңдағанын түсіне алмайды. Сөйтіп, ... ... ... ұзақтығы, оның көлемі қандай болу керектігін анықтап алу ... ... Бұл ... ... Н.В. ... ... тілін оқытудың алғашқы сатысында тыңдайтын мәтіннің ұзақтығы 1,5 - 2 минөттен аспауы керек, ол бірте - ... ... ... тілін оқытудың ақырында 3 - 5 ... ... ... ... ... ... айтса[12,40], Н.Н. Пруссаков аудиомәтіннің ұзақтығы шет тілін оқытудың алғашқы сатысында ақ 3 минөттан кем ... ... ... ... қолдайды.[9,61] Бұл екі пікірдің қайсысы дұрыс екенін айту қиын, өткені ешқайсысы тәжірибе арқылы ... ... ... ... ... тез ... ... отырып, 1,5 - 3 минөттік ұзақтық дұрыс деуге болады. Одан артық болса, ... ... да, ... ... түсінбейді.[2,83]
1.3. Тыңдап - түсіну дағдысын ... ... ... Домашнев және басқа авторлар тыңдап - түсінуге үйретуде екі ... ... ... ... кезеңі және негізгі кезең.[10,99]. Осыған байланысты тыңдап - түсінуге үйрететін жаттығулар жүйесі екі топтан тұрады: тіл (дайындық) жаттығулары және сөз сөз ... ... ... Мұндай жаттығуларда ауызша сөздің екі түрі - тыңдап - түсіну мен ... ... ... ... ... (дайындық) жаттығуларының мақсаты - мәтінді тыңдаудың алдында лингвистикалық және психологиялық қиындықтарды алдын - ала жою. ... ғана ... ... ... ... мәтіннің мазмұнына аударады. Тіл жаттығуларын орындау нәтижесінде мына төмендегі іскерліктер қалыптастырылады:
А) тыңдап отырған ... ... емес ... ... ... бір - ... ажырату және түсіну іскерлігі;
Ә) дыбыстық бейнелерді мағынамен ұштастыру іскерлігі;
Б) сөз жасау тәсілдеріне сүйене отырып, ... емес ... ... ... іскерлігі;
В) түрлі лексикалық единицалар мен грамматикалық құрылымдардың контексттегі мағыналарын анықтау іскерлігі;
Г) синоним, антоним құбылыстарын ... ... ... ашу ... ... ... мен ... тіл жаттығуларын орындау нәтижесінде оқушылардың есту қабілеті мен қысқа мерзімдік ес дамытылады.
Осы аталған іскерліктер мен ... ... ... жетілдіру үшін мынадай тіл жаттығуларын орындаған жөн:
* Есту қабілетін жетілдіруге арналған тіл жаттығулары:
А) бірнеше жұп сөздерді тыңдап, ... ... singen - sinken, ... - auf ... ... ... ... отырып, синтагмалар мен фразаларды қайталаңдар:
Б) берілген қос сөйлемдерді тыңдаңдар. Егер ол сөйлемдер бірдей ... ... ... (+) таңбасын қойыңдар, ал егер сөйлемдер әр түрлі болса, онда (-) таңбасын қойыңдар.
2. Алдын - ала ... ... ... үшін ... тіл ... орындаған жөн.
А) бірқатар сын есімдерді (етістіктерді) тыңдаңдар да, олармен жиі тіркесетін зат есімдерді атаңдар;
Ә) өздеріңе таныс элементтерден құралған сөздерді ... ... ... тіліне аударыңдар;
Б) бірқатар сөз штамптарын тыңдап, олардың қандай жағдайда қолданылатынын шет тілінде немесе қазақ тілінде атаңдар:
В) мұғалім айтып тұрған мәтінді ... ... сол ... ... нұсқасындағы қалып қойған сөздерді толықтырыңдар.
3. Оқушылардың қысқа мерзімдік есін жетілдіруге ... тіл ...
А) бір топ ... ... тыңдап, солардың ішінде белгілі бір тақырыпқа байланысты сөздерді қайталап айтыңдар;
Ә) екі - үш ... ... ... ... бір сөйлем етіп біріктіріңдер;
Б) он немесе оданда қөп сөздерден тұратын (яғни ұзақтығы ... ... ес ... ... ... тыңдап, оларды диктордан кейін қайталап айтыңдар;
В) фразаны тыңдаңдар да, оған мағына жағынан байланысты тағы бір фраза қосыңдар т.б.
4. Сөз ... және ... ... ... ... тіл ... ... етістіктерді тыңдаңдар да, олардан -er жұрнағын жалғау арқылы зат есімдер жасаңдар;
Ә) ... ... ... жасалған туынды және біріккен сөздерді тыңдаңдар, оларды қазақ тіліне аударыңдар немесе ... ... ... ... ... және ... ... сүйеніп, интернационалдық сөздердің мағынасын анықтаңдар;
В) графикалық ... ... ... ... ... ... ... мәтін қандай тақырыпқа арналғанын анықтаңдар, сосын мәтіннің үзіндісін тыңдап, өздеріңді тексеріңдер.
5) Сөздердің мағынасын анықтауға арналған жаттығулар:
А) сөйлемдерді ... ... ... іс - ... ... ... атауын) анықтаңдар;
Ә) сөйлемде ана тілінде аталған сөзге мағынасы сәйкес келетін сөзді табыңдар т.б.
Осындай тіл жаттығуларын орындау арқылы лингвистикалық және ... ... ... соң, сөз жаттығуларын орындауға көшуге болады.[2,85].
Сөз жаттығулары дегеніміз тіл арқылы қарым - ... ... ... ... ... жағдайда қабылданатын ауызша мәтіндер. Мұндай мәтіндер белгілі талаптарға сай болуы ... ... ... мәтіннің мазмұнының тәрбиелік мәні болуы тиіс және оның мазмұны оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес болуы керек;
* Мәтіннің мазмұнында тыңдаушылар үшін ... ... ... ... ... ... логикасы болуы шарт және ол жатық тілмен баяндалуы тиіс;
* ... ... ... әр түрі ... жөн: диалог, монолог, сондай - ақ диалог - ... ... ... ... ... ... ... баяндалмағаны жөн;
* Тыңдап - түсінуге ... ... ... төменгі кластарда 1 - 1,5 минөт, ортаңғы кластарда 2 - 2,5 ... ... ... 3 - 4 ... ... керек.
Сөз жаттығулары ауызша сөзді қабылдап, оны түсіну қабілетін дамытады, оларды жетілдіреді. Бұл жаттығуларды орындау нәтижесінде оқушылар мынадай іскерліктерді ... ... ... ең ... ... ... мәтін деңгейінде болжалдау арқылы кейбір түсініксіз жерлерді толық ... ... ... ... ... ұштастыра білу;
В) тыңдауға арналған мәтіннің мағыналық бөлшектерін анықтау, олардың әрқайсысының негізгі ойын анықтау іскерлігі.
Ауызша сөздің, соның ... ... екі түрі бар: ... және ... Оқушылар ауызша сөздің осы екі түрін де тыңдап - ... ... ... ... ... - ... ... сөз жаттығуларының екі түрін ажыратқан жөн: диалогты тыңдап - түсінуге үйрететін сөз жаттығулар және монологты ... - ... ... сөз жаттығулары.
* Диалогты тыңдап - түсінуге ... ... ... ... ... соған ұқсас тақырыпқа диалог құрыңдар;
Ә) диалогтың басын тыңдап, әріптестердің бірінің соңғы ... ... ... ... ... диалогты тыңдаңдар да, оның мазмұнын монолог түрінде айтып беріңдер (кейіпкерлердің біріне мінездеме беріңдер, диалогқа тақырып табыңдар да, оны түсіндіріңдер) т.б.
2. ... ... ... қатынасы арқылы диалогты тыңдап - түсінуге үйрететін жаттығулар:
А) таспаға жазылған сұрақтарды тыңдаңдар да, ... сол ... ... (болымсыз) түрде жауап беріңдер;
Ә) дилогтың басын тыңдаңдар, оны жалғастырып, оқушылардың бірімен әңгімелесіңдер;
Б) диалогты тыңдаңдар, оны кеңейтіңдер;
В) ) ... ... онда сөз ... ... мәселеге байланысты өз пікірлеріңді айтыңдар;
3. Монологты тыңдап - түсінуге үйрететін жаттығулар:
А) мәтінді тыңдап, ... екі ... ... жауап беріңдер;
Ә) тыңдаған мәтіннің аяқ жағын (басын, ... сәл ... ... ... ... (диафильмді) көріп, оның негізгі идеясын түсіндіріңдер;
В) тыңдаған хабарды сағыналық ... ... ... ... ... ... тыңдап, оған төмендегі жоспарды қолдану арқылы рецензия құрастырыңдар: 1) хабардың тақырыбы; 2) оның кейіпкерлері; 3) қысқаша мазмұны; 4) негізгі идеясы; 5) ... ... ... осындай жаттығуларды орындау нәтижесінде оқушылардың тыңдап - түсіну қабілетін қалыптастырып, дамытып, оны одан әрі ... ... ... - ... дағдысын қалыптастыратын жаттығуларды сабақ үлгісінде қолдану
2.1. Тыңдап - түсінуге үйрету жаттығуларын ... ... оқу ... ... ... ... мүмкіндігінше барлық сабақтарда үнемі және мақсатты түрде пайдалану тәсілдері:
а) ауызша жаттығуларда жаңа сөздік-граматикалық материалдарды меңгеру барысында;
ә) ауызша сөйлеу жаттығуларын ... ... ... ... ... ... бір түрі есебінде арнайы шоғарылған бейнефильмдер мен таспаға жазылған мәтіндерді тыңдағанда жүргізіледі. [11,17]
Тыңдап - ... ... ... - ... ... ... мақсатты түрде оқу - сабақ процесінде былайша төрт тәсілдерге бөліп қолдануға болады:
* аудиомәтінді тыңдатуға дайындау ... ... ... - ... ... ... ... негіз - тірек ретінде (репродуктивті - продуктивті түрдегі)
* тыңдалған аудиомәтінге негіз - тірек ... ... ... топ , ... ... ... рөл атқарады. Олардың мақсаты - студенттерді мотивациялау; , қабылдау және ... мен ... ... және психологиялық түрдегі қиындықтарды шешу, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... жаңғыртып, тыңдалатын аудиоматериал туралы белгілі бір бағыт бағдар беру.
Бұл ... ... ... ... ақпараттар:
* қандай мәтін тыңдалатынымен хабардар ету;
* мәтіннің мазмұнын түсіну үшін ... және ... ... контекст бойынша болжап ашу мүмкін емес таныс емес сөздердің мағынасына шолу ... ... ... мазмұнын аша алатын суреттер, схемалар, фотосуреттер көрсету;
* Мәтін туралы негізгі ... ... (1 - 2 ... )
* ... - ... ... ... беру т.б.
Бірінші топтағы жаттығулар оқушылардың сол мәтінді тыңдауға ... ... ... ... Осы қалыптасқан қызығушылық екінші топтағы жаттығулар мен тапсырмаларды орындауға мотив,қызығушылық тудырады. ... ... ... сол ... , ... мұғалім мәтінді тыңдатар алдында алдын - ала ... ... ... ... етуі ... Оқушылар мәтінді қалай және қандай мақсатпен тыңдау керектігін білуі керек. (мысалы, негізгі мазмұнды түсініп берілген сұрақтарға жауап беру немесе ... ... ... ... т.с.с)
Егер аутенттік аудиоматериалмен жұмыс жасайтын болсақ, (өзгеріс немесе адаптацияға ұшыраған болса да) әсіресе шет тілін оқытудың бастапқы сатысында,міндетті түрде бірінші ... ... ... ... ... ... немесе керекті ақпараты іріктеуді ұсыну керек:
* Мәтінің типін анықтау (мысалы, сұхбат);
* Негізгі тақырыпты, ойды ... оны ... ... ... ... ... жауап беру (кім? қайда? кіммен? не туралы? қалай? );
* Мәтіннің ... ... ... ... ... ... ... нұсқаларын таңдау арқылы жауап беру т.с.с
Аудиомәтінге байланысты тыңдау барысында орындалатын ... ... ... жақсы жетістіктерге жеткізеді. Мысалы, жазаша орындалатын жаттығулардың ... ... ... ... ... ... ... жауап беру;
* Негізгі - кілтті сөздерді немесе фразаларды жазып алу;
* Маңызды аргументтер мен талқылауларды жазып алу т.с.с
Мұндай тапсырмалар ... ... ... маңызды жақтарын таңдай тыңдау қабілеттерін қалыптастырады.
Егер мәтін егжей-тегжейлі түсінушілікке бағытталған болса немесе егер оқушы мәтіндегі ... ... ... өзінің ауызша тілдік қызметінде қолдану мақсатымен тыңдалған болса, онда ол материалды қайта тыңдауға мүмкіндік берілуі керек.
Шет ... ... ... этапында орындалатын жаттығуларға тыңдап - түсінумен қатар мәтіннің мазмұны жазылған ... ... ... ... Бұл тәсіл () оқушыларға әріптің образы мен оның ... ... ... ... ... ... ... түсінуді жеңілдетеді, мәтінді жақсырақ есте сақтауға және түсінуге көп көмегін тигізеді. Бұл тапсырма тыңдап - ... тіл ... ең бір ... ... ... ... дағдыларын қалыптастыруда маңызы өте зор. Сонымен қатар іштей оқу техникасын дамытуды орасан септігін тигізеді.
Үшінші топ жаттығулары ... ... ... айту, аудиомәтінннің мазмұнын анализдеу және оны айтып бере алу қабілеттерін ... ... Бұл ... ... ... кезекпен, жалғастыру арқылы оқушылар өз сөзімен мәтіннің мазмұнын айтып ... ... ... өз ойымен болжалдап жалғастыру (ауызша және жазбаша);
* Өздеріне жаңалық, ... ... ... ... ... ... ... Негізгі - кілтті сөздерге (сөйлемдерге) сүйене отырып, оқиғаға, кейіпкерлердің әрекетіне баға ... ... ... ... ... ... ассоциограммаға сүйене отырып сұрақтарға жауап еру;
* Мәтіннің ... ... ... кілтті сөздерін т.б интерпретациялау;
* Мәтіннің мазмұнына сүйене отырып мәтінге тақырып беру және оны ... топ ... ... ... ... ... мәтінде қарастырылған сұрақтарға, проблемаларға комментарий айту, талқылау және интерпретациялау жатады. Бұл жаттығулардың ішінде ең тиімділер: мәтінде қаралған ... ... ... ... ... жасай, ұйымдастыру, рольдік ойындар, өз бетінше мәселелі сұрақтар құрастыру (дискурсия ұйымдастыру үшін), қаралған мәселе бойынша өз ... ... ... ... ... және ... дағдысын қалыптастыратын жаттығуларды пайдаланып жасалған сабақтың жоспары
The theme of lesson:
The general aim of the lesson: ... of ... existing ... on the topic " The job " and the ... of new ... on the topic, training of ... skills
:: ... aims : to learn a new ... to develop ... skills, memory and mental ... ... aims: To develop the ability to compare and ... to the analysis and ... of ... development of communication skills. The development of thinking, guessing, the ability to paraphrase the idea, identify in the text the ... Raising aims: refers to the choice of future ... ... ... respect for the opinion of the ... of lesson: audio ... aids: a placard, ... cards, ... ... recorder
Form: 11 ... ... of the ... ... ... Dialogue with the pupil on ... Teacher ... the pupils with the main task of the lesson.
* Checking up the home task.
Ex 9. To read and practice the ... 10. Giving cards. Finding good advice for each ... Warm ... at the different jobs in the pictures and discuss these ... Would you like to do any of these ... What skills and ... do you think you need for each ... ... listening skills
Exercise 1
Teacher: You are going to listen to six people describing a typical day at work. Before you listen, write down some key words you might expect to hear for each ... radio DJ
* sports ... ... shop ... ... bus driver
Exercise 2.
Teacher: Now listen to the extracts. Match each speaker with a job from Exercise ... ... ... ... ... 4: ... ... 3.
Teacher: Listen to longer extracts of the peoples descriptions and circle True or False. Be careful! The extracts are in a ... order this ... 1 ... 2 ... really enjoys his ... / ... ... get angry with her.
T / F
2.
His working day is ... / ... job has become ... / ... ... 5
1.
He enjoys his job.
T / F
1.
He is bored of his ... / ... ... has to hide his ... / ... likes most of his students.
T / F
Speaker 4
Speaker 6 ... enjoys the ... / ... feels that every dayat work is the ... / ... works for one ... all the ... / F
2.
She has to be very careful in her job.
T / F
V. Practise your ... ... 4. Listen to the same six people talking about their skills and ... Circle the ... A or B, which is true for each ... 1 A Skills are more important than qualifications.B Qualifications and skills are equally ... 4 A ... are ... ... Qualifications can sometimes be useful.
Speaker 2 A The right qualification is the most important thing.B The right skill is the most ... ... 5 A ... are useful, but not very important.B Qualifications are very important.
Speaker 3 A A combination of ... skills and luck is ... A ... of ... skills and luck is important.
Speaker 6 A It is easy to get this job.B It is difficult to get this ... 5. Listen again and match each speaker with a ... 1:
a ... mood can affect other people.
Speaker 2:
b
You have to be good at thinking clearly.
Speaker 3:
c ... skill is not so ... ... 4:
d
Not everyone can learn to do this job well.
Speaker 5:
e ... ... is not ... ... should never become angry.
VI. Speaking
In groups discuss these statements. Give reasons for your ... A ... of each group should present results of the ... I know exactly what I want to do when I grow up.
+ It's more important to have a job you enjoy than a ... ... People with ... degrees get better ... Giving homework.
Write a short article about your future job.
VIII. Giving marks.
The end of the ... we have talked about ... kinds of jobs: radio DJ, sports, judge, ... shop ... teacher etc. We should refer refers to the choice of future ... ... Children! Our lesson is over. I am very pleased: you were very active at the ... ... ... ... шет ... экономикалық, саяси, әлеуметтік және мәдени қарым-қатынастары қарқынды даму үстінде. Сондықтан шет тілін жетік білу ... де ... ... ... өмір ... кез ... ... алаңдатары анық. Шетел тілі қазіргі заман талабына сай көптеген мектептерде 2-сыныптан бастап жүргізілуде. Ол - өте дұрыс бағыт. ... ... ... ... өте ... әрі ... ... Сабақтардағы жеңістері әсіресе шетел тілі сабақтарындағысы олардың ... ... ... ... Бұл ... бойында ертеден бастап ұлтаралық, мәдениетаралық бірлестікке дайындықтың қалыптасуына ықпал ... ... ... ... шет тілі ... техникалық құралдарды тиімді пайдалану арқылы іске асады. Соңғы кездері ... ... ... визуальдық құралдары адам танымына жақсы әсер ететіні дәлелденіп отыр. Дыбыстық сезім арқылы, көру сезімі арқылы, тыңдау арқылы қабылдау ... ... ... ... мән беріп отыр. Мысалы: бейнефильм үзіндісінен ойға түйгеніңді жаз (эссе жаз); диктордың оқыған мәтіні ... ... ... ойын ... жаз ... тапсырмалар оқушының ойды тиянақты етіп, байланыстырып жазуына мүмкіндік ашады. Мұны әр ... үн ... ... ... ... ... тыңдау, сөйлеу тілі лабораторияларында жұмыс істеу,шет тіліндегі әндер тыңдату, аудиокітаптар және ... да ... ... өту ... іске ... ... ішінде әнге тоқталатын болсақ, аутентттік материал ретінде әннің түрлері алуантүрлі. Олар лингвистикалық қиындық жағынан, ... және ... ... жағынан өзгешеленеді. Сондықтан, оқушылардың білім деңгейіне қарай, сабаққа қойылған мақсатқа қарай түрлі әндер қолданылады. Шет ... ... ... этапында әнді қолдану өте тиімді болып есептеледі. Бұл ... ... ... ... ... бұл тек ... ... ғана қолданылуы керек деген сөз емес. Ән кез - келген адам тыңдайды, бірақ шет ... ... әр ... сай әнді ... білу ... Әнді ... ... келесі критериилерді ескере отырып таңдау керек:
* Ән радиода,теледидарда өте атақты және интернетте үлкен қызығушылыққа,сұранысқа ие керек;
* Ол ... ... ... және оқушылардың сай болуы керек;
* Әннің аты мен мазмұны өтіліп жатқан сабақтың тақырыбына сай болу керек немесе әннің ... ... ... ... сай ... керек;
* ән таңдаған кезде білімділік дәрежесімен қоса, әннің дыбыстарының анық ... және әнді ... ... ... ... ... түрде тыңдаушылардың жас ерекшеліктерін ескеру керек т.б.
Соңғы кездері әдіскерлердің ... ... шет ... оқыту кезінде елтанушылық аспектілерге сүйену өте пайдалы. Егер тыңдалынатын аудиоматериал оқылып отырған шет тілінің елі туралы болса, ол ... салт - ... әдет - ... ... ... туралы болса, бұл оқушылардың ой - өрісін кеңейтеді және өзге ұлт өкілдеріне, олардың өмір сүру ... ... ... тәрбиелейді.
Шет тілін оқуға деген мотивацияны қалыптастыратын тиімді әдістің бірі, шет тілінде жастар проблемаларына бағытталған мәтіндерді таңдау болып табылады. Бұл ... ... ... және ... ... ... . Соңғы кездерде олар жайлы түрлі қызықты радио және телебағдарламалар , түрлі жас оқырмандарға арналған ... ... ... болып отыр.Қазіргі таңда озық технологиялардың пайда болуы арқасында жастар өз ... шет ... шет ... ... ... мүмкіндігін алып отыр. Егер мұғалім сабақта жастардың бос уақытын тиімді өткізу (пайдалану) туралы, жаңа музыка, ән топтамалары, жаңа ... кино - ән ... ... ... жастар ұйымдары жайлы, шет елде білім алу немесе саяхаттау туралы мәтіндер таңдайтын ... ... ... оны ... өте ... ... ... ғана қоймай, тыңдаушылар қызу дискуссия өткізеді. Мұндай материалдарды газетінен, ... және

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ерте жастан ағылшын тілін оқытудың маңызы және оның ерекшеліктері38 бет
Ағылшын тілінде дамытушы ойындар мен жаттығулар31 бет
Ақыл-есі кем балаларды оқуға үйрету10 бет
Шетел тілін оқытуда музыканың ролі және оны қолдану әдістері19 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
8-сыныпта «жылу құбылысы» бөлімін оқытуда компьютерлік технологияны қолдану36 бет
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар10 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь