Енбек құқығы субъектілері

Кіріспе

1. Енбек құқығы субъектілерінің түсінігі және түрлері.
2. Азаматтар еңбек құқығының субъектілері ретінде.
3. Жұмыс берушілердің құқықтық мәртебесі.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Еңбек құқығы құқықтың жетекші салаларының бірі ретінде еңбек сферасындағы өмірлік қатынастарды реттейді.
Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемалары — Қазақстанда да көкейкесті мәселелердің бірі. Республиканың ұйымдарындағы еңбекті корғаудың жай-күйі Үкіметтің және уәкілетті мемлекеттік органдардың тұрақты қадағалау нысаны болып табылады.
Жұмыс орындарындағы жазатайым оқиғалардың өсуіне жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуіне деген тиісті бақылаудың болмауы, жұмыскерлерді қауіпсіз жұмыс тәсілдеріне жеткілікті үйретпеу, қауіпсіздік талаптарының, еңбек және өндірістік тәртіптің орындалмауы да теріс ыкпалын тигізіп келеді. Өндірістегі жазатайым оқиғаларға қатысты құбылыстардың сақталуы көп жағдайларда еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы нормативтік-қүқықтық базаның жеткіліксіздігіне, оның экономикалық реформалар қарқынына үлгермей, артта қалып қоюына да байланысты. Сондықтан еңбек қатынастарын реттеу саласындағы негізгі міндеттердің бірі — еңбекті қорғаудың тиімді басқару жүйесін әзірлеу және жүзеге асыру болып табылады.
1. Голощапов С.А. Правовые вопросы охраны труда. -М.: Юридическая литература, 1982, -51, 62 бб.
2. Макевкина А.С. Понятие охраны труда по российскому трудовому праву: заң ғылым. канд… дисс.: 12.00.05. -Барнаул, 2005, — 12 б. // Республикалық ғылыми-техникалық кітапханасының Тараз қаласындағы филиалы арқылы алынған.
3. 2007-2010жж. жұмыспен қамту бойынша жедел статистикалық көрсеткіштер // ҚР Статистика агенттігінің интернет сайтынан — http://www.kaz.stat.kz/digital/stat_trud_kz/Pages/default.aspx
4. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі: 15 мамыр 2007 жыл // «ПАРАГРАФ» ақпараттық жүйесі// www.zakon.kz
5. Нұрмағамбетов А.М. О соотношении трудового договора и гражданско-правового договора. // Право и государство. -1997.- №7. – 12 б.
6. Смирнов В.Т. Гражданская ответственность государственных предприятий за причинение увечья или смерти работникам. – М.: Госюриздат, 1957, – 232 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
* Енбек құқығы субъектілерінің түсінігі және түрлері.
* Азаматтар еңбек құқығының субъектілері ретінде.
* Жұмыс берушілердің құқықтық мәртебесі.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Еңбек ... ... ... салаларының бірі ретінде еңбек сферасындағы өмірлік қатынастарды реттейді.
Еңбек ... ... ету ... -- ... да ... ... ... Республиканың ұйымдарындағы еңбекті корғаудың жай-күйі Үкіметтің және ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Жұмыс орындарындағы жазатайым оқиғалардың өсуіне жұмыстардың қауіпсіз ... ... ... бақылаудың болмауы, жұмыскерлерді қауіпсіз жұмыс тәсілдеріне жеткілікті үйретпеу, қауіпсіздік талаптарының, еңбек және өндірістік тәртіптің орындалмауы да теріс ыкпалын ... ... ... ... оқиғаларға қатысты құбылыстардың сақталуы көп жағдайларда еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы нормативтік-қүқықтық базаның жеткіліксіздігіне, оның экономикалық реформалар ... ... ... ... ... да байланысты. Сондықтан еңбек қатынастарын реттеу саласындағы негізгі міндеттердің бірі -- еңбекті қорғаудың ... ... ... әзірлеу және жүзеге асыру болып табылады.
Жаңа технологиялар мен өндіріс жүйелерінің жасаудағы маңызды талаптардың бірі - бұл адмның ... ... ... және ... шарттарды қамтамасыз етумен байланысты проблемаларды зерртеу және белгілі бір шешімдерді қабылдау. Өндірісте жазатайым оқиғалардың, кәсіби аурулардың, авариялардың, өрттің ... ... ... ... мен ... сонымен бірге оларды жоюға бағытталған іс-шараларды әзірлеу ... ... ... ... және ... шарттарды жасауға мүмкіндік береді.
Жасалған жұмыстың негізі мақсаты -- еңбекті қорғауға қатысты барлық негізгі мәселерді мен ... ... Бұл ... мақсатқа жету үшін келесідей талаптарды орындау қажет:
:: ... ... ... ... ... ... жөніндегі мәселелерді реттейтін нормалардың қайнар көздерін көрсету;
:: еңбекті қорғауға қатысты еңбек құқығы субъектілерінің құқықтары және ... ... ... ... ... мен ... ... ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілік жағдайларын анықтау;
:: қызметкерлердің жекелеген түрлерінің еңбегінің қорғалуын ... ... жасы ... ... еңбек қабілеттілігі шектеулі тұлғалар).
Енбек құқығы субъектілерінің түсінігі және түрлері.
Кез келген құқық саласы сияқты еңбек құқығының да өзінің субъектілер шеңбері бар. Осы ... ... осы ... ... ... ... ... ерекшеліктері анықталады.
Еңбек құқығында осы құқық саласының субъектілері ретінде қолданыстағы ... ... ... ... ұйымдастыруға, еңбек үрдісін қолдану мен ұйымдастыруға еңбек заңнамасын ... ... ... еңбек қатынастарының катысушылары танылады.
Қазіргі кезде еңбек құқығы қатынастарына субъектілер ретінде еңбекке қабілетті азаматтар (қызметкерлер), ұйымдар (жұмыс беруші, ... кез ... ... нысанындағы жеке және заңды тұлғалар), еңбек ұжымдары, кәсіптік одақтар және мемлекеттік органдар қатысады.
Алайда, бұл бір қарағандай оңай ... ... ... ... ... болу үшін ... құқығының аталған барлық субъектілері заңға сәйкес арнайы қасиетке - құқықтық мәртебеге ие болуы тиіс. Бұл мәртебе оларға қоғамдық еңбекпен ... ... ... ... ... ... береді.
Енбек құқығы субъектісінің құқықтық мәртебесі ретінде қолданыстағы заңнамаға сәйкес оның енбек саласындағы негізгі құқықтық жағдайы аталады.
Құқықтық ... ... ... ... ... тұрады:
а) еңбек құқық қабілеттігі (құқық реликт қабілеттігі):
ә) негізгі (статустық) еңбек құқықтар және міндеттер;
б)осы құқықтар мен міндеттердің заңды жалпы және ... ... ... ... ... үшін ... ... жауапкершілік.
Бұл төрт элемент бірлесе отырып, еңбек құқығының әрбір субъектісінің құқықтық мәртебесін құрайды.
Енді еңбек құқық қабілеттігінен, ... ... ... және ... реликт қабілеттігінен тұратын еңбек құқық субъектілігін тереңірек қарастырын өтейік.
Еңбекке құқық қабілеттік - бұл ... ... ... ... ... мен ... ... қабілеті, яғни, еңбек құқығы қатынастарының катысушысы болудың теориялық мүмкіндігі немесе қабілеті. Бұл дегеніміз, белгілі бір жағдайлар болған ... ... үшін ... бір жасқа жету, заңды тұлғалар үшін шаруашылық немесе мүліктік және оралымды басқару оқшаулығына жету - олар еңбек ... ... ... ... және ... мен ... иеленуге қабілетті болады. Яғни, кез келген жеке ... ... ... ... істеуге және жұмыс беруге қабілетті.
Еңбекке әрекет қабілеттік - бұл нақты құқықтық қатынастардың мазмұнын құрайтын ... ... мен ... өз ... ... ... ... Басқаша айтар болсақ, еңбекке әрекет қабілеттік азаматтың, ұйымның, еңбек ұжымының өз әрекеттері арқылы еңбек саласындағы субъективтік құқықтар мен міндеттерді иелену ... ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту органдарымен құқықтық қатынастарға түссе, ол езінің ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерін иеленеді. Жұмыс беруші - жеке немесе заңды тұлға, өзіне қызметкерлерді таңдау және жұмыс істеуші тұлғаларға ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерін иеленеді.
Еңбек құқығы субъектілерінің маңызды ерекшелігі - оларда еңбекке құқық қабілеттік пен әрекет қабілеттік бір ... ... ... Есте ... бір ... ... ... әрекет қабілеттік дегеніміз бұл тек еңбек құқығының субъектілері ғана иеленетін ерекше қасиет.
Субъективтік құқықтар мен міндеттер заңнан ... ... ... ... ... құқығы қатынастарының мазмұнынан туындайтын субъективтік құқықтар мен міндеттерден ажырата білу қажет. Заңдардан ... ... ... мен ... ... деп ... Олар ... құқығы субъектілерінің құқықтық мәртебесінің негізін құрайды және еңбек саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілерде бекітіледі. Еңбек құқығы ... ... ... ... мен міндеттерінің тізімі әртүрлі сипатқа ие және олар өздерінің әлеуметтік мақсатымен, еңбек саласында атқаратын функциялардың сипатымен ерекшеленеді.
ҚР Конституциясына ... ... ... ... субьектісі ретіндегі құқықтық мәртебесі барлық азаматтар үшін тең. ... оны ... ... мәртебесінен ажырата білген жөн (бұны азамат еңбек ... ... ... ... еңбек құқығы қатынастарына түскен кезде иеленеді). Бұл кезде қызметкердің құқықтық мәртебесі еңбек заңдарымен анықталады.
Азамат жұмыс іздеп, жұмысқа ... ... ... ... ... ... кезде еңбек құқығының субъектісінен айналады. Ал қызметкердің құқықтық мәртебесі, ол жұмыс берушімен еңбек шартын жасасқан кезде туындайды. Сонымен, азаматтың құқықтық ... ол ... ... ... ... ... ... айналады.
Негізгі (статустық) еңбек құқықтары мен міндеттері. Бұл құқықтар мен міндеттер ҚР Конституциясында және еңбек ... ... ... ... көрсетілген. Оларға еңбекке құқық, мемлекетпен кепілдеген ең төменгі жалақыға құқық, демалуға құқық, еңбектің қауіпсіз жағдайларына құқық, кәсіби дайындыққа және ... ... ... ... ... құқығы, еңбек тәртібін сақтау міндеті, еңбек нормасын орындау міндеті, сеніп тапсырылған мүлікті сақтау міндеті және т.б. ... ... ... мен міндеттер еңбек құқығының субъектілері болып табылатын барлық қызметкерлерге таралады. Бұл құқықтар мен ... ... ... ... және ... ... жүріс-тұрысын анықтайды. Статустық құқықтар мен міндеттердің мазмұны әрекет ету, талап ету, ... ... мен ... ... ... және еңбек құқығының өзге де субъектілерінің мүдделері мен қажеттіліктерін белгіленген шекте қанағаттандыру міндетінен көрініс табады.
Осы құқықтар мен міндеттердің заңды жалпы және ... ... ... ... олар ҚР ... кепілдеген, екіншіден, заңдар еңбек құқығы субъектілерінің құқық бұзушылықтарының алдын - алады; үшіншіден, ... ... ... ету ... ... ... аталған құқықтарды бұзатын әрекеттерге шағымдануға мүмкіндік береді және бесіншіден, кінәлі тұлғалардың құқық бұзушылықтарының нәтижесінде келген материалдық зиянды өтетуді қамтамасыз ... ... ... құқықтары мен міндеттерін заңды тұрғыдан кепілдеудің өзіне тән ерекшелігі ... осы ... ... ... қызметкерлердің құқықтары мен мүдделерінің заңды өкілдері болып табылатын еңбек ұжымдары мен ... ... ... еңбек құқығының субъектілері ретінде.
Азаматтар еңбек құқығы субъектілерінің ішінде саны жағынан көп және ең кең таралған тобы. Азаматтар еңбек ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін меншік иелеріне бөлінеді. Жалданбалы еңбек қызметкерлері, өз кезегінде, жүмысшыларға, инженерлік-техникалық кұрамға, қызметшілерге, ... ... ... және т.б. бөлінеді.
Осыған сәйкес азаматтар мәртебесінің көптеген түрлерін де бөлуге болады.
Алайда, барлық азаматтарға еңбек құқық ... ... ... да ... ... ... ... қойылатын талап, ерікті және әлеуметтік талаптар.
Азаматтардың еңбек құқығының субъектілері ретінде еңбекке қатысты іс жүзіндегі ... ... ... ... бұл ... ... ... дене және ақыл-ой ерекшеліктеріне байланысты болады. Мұндай қабілеттер адамға туа бітпейді. Тәжірибе көрсетіп отырғандай, адамның ... ... іс ... ... ерте, шамамен төрт жасына таман пайда болады. Адам өскен сайын еңбекке катысты іс жүзіндегі қабілеттік те өседі. Алайда, заңнама азаматтарда жай ... ... ... ... ... ретіндегі еңбекке қатысты іс жүзіндегі қабілеттік пайда болған сәттен бастап қана оларды еңбек құқығының субъектілері ретінде таниды. ... ... ... ... ... ... еңбекке қабілетті болған кезде ғана оларда жоғарыда аталған қасиет бар деп танылады. Еңбек заңнамасына сәйкес 16 жасқа толған азаматтарды ғана ... ... ... ... ... 15 жастағы, кейде 14 жастағы жасөспірімдерді де жұмысқа алуға рұқсат етіледі (ҚР заңының 11 - бабы ). ... ... ... ... жасы 18 ... кем ... тиіс.
Жасына қатысты койылатын талаптың құқықтық табиғатын заңнама осы жасқа жеткенде ғана тұлғаның еңбектегі ... ... ... ... ... қорғау, жұмыс уақыты және т.б. салаларда белгілі бір жеңілдіктер мен артықшылықтарды иеленетініне қарамастан, еңбек құқығы қатынастарында олар ... ... ... ... талап азаматтардың еңбекке және кәсіпкерлік кызметке катысты ерікті қабілетінің жағдайын білдіреді. Соттың шешімімен әрекет қабілеттігінен айырылған ... ... ... ... бола ... Сонымен катар, соттың шешімімен әрекет қабілеттігі шектелген тұлғалар мемлекеттік қызметке алынбайды. Бұл ережені мына жағдаймен түсіндіруге ... ... ... ... ... ... ... азамат өзінің еңбектегі міндеттерін саналы түрде орындай алмайды, қызметтік, кәсіпкерлік және еңбек қызметін бақылай ... ... ... ... іс ... ... еңбекке қатысты іс жүзіндегі қабілетке, соның ішінде, денсаулық жағдайына байланысты. Сондықтан, мүгедектің денсаулық жағдайына сәйкес ... және ... ... ... ... ету ... оның ... құқық субъектілігін мазмұнында ескеріледі. Ал мұндай қабілеттерді бағалауды ... өзі ... ... жұмыс беруші және басшылық еңбек шартын бекіту кезінде жүзеге асырады.
Әлеуметтік талап Қазақстан Республикасы азаматтарының ... үшін тең ... ... ... ... яғни, қолданыстағы заңнамада барлық еңбекке қабілетті азаматтар үшін ... ... тең ... ... Республикасының Конституциясына сәйкес әрбір азаматтың еңбек ету ... ... пен ... ... еркін таңдауына құқығы бар.
Жұмысқа алу кезінде жынысына, нәсіліне, ұлтына және дінге ... ... ... ... не жанама шектеуге немесе қандай да бір артықшылықтарды белгілеуге жол берілмейді.
Тек ... ... ... жағдайларда ғана еңбек құқық субъектілігін шектеуге жол беріледі. Азамат қылмыс істеген жағдайда соттың шешімінің негізінде белгіленген мерзімге дейін белгілі бір ... ... ... белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айырылуы мүмкін. Еңбек құқық субъектілігін айыру тек ішінара және тек ... ... ... ... ... ... толық және тұрақты түрде айыруға жол берілмейді.
Алайда, ... ... ... ... ... жекелеген санаттары үшін денсаулық жағдайына, өндірістік кызметтің түріне, еңбекті қорғауға және т.б. мәселелерге катысты белгілі бір кепілдіктерді де ... ... ... және бір жарым жасқа дейін балалары бар әйелдер үшін еңбек жағдайына катысты жеңілдіктер белгіленген ( ... 66, ... ... ... - азаматтар (жұмыс берушілер) да еңбек құқығының субъектісі болуы мүмкін.
Кәсіпкерлік - бұл азаматтардың және ... ... ... ... беру, қызмет көрсету, жұмыс істеу, соның ішінде жеке меншікке негізделген жалданбалы ... ... ... табу ... ... ... ... дербес шаруашылық және өзге де кызметі.
Кәсіпкерлік кызметпен айналысу құқығы Қазақстан Республикасының әрекет қабілеттігі шектелмеген еңбекке ... ... ... ... ... ... және ... да заң шығарушы актілерінде өзгеше көзделмесе, кәсіпкерлік кызметті заңды тұлғаны құрмастан да жүзеге асыруға ... Бұл ... ... ... етіп, мүліктік жауапкершілікке негізделе отырып жүзеге асырады. Мүліктік жауапкершілік кәсіпкерліктің ұйымдастырушылық-құқықтық нысандарына қарай ерекшеленуі мүмкін.
Кәсіпкерлік ... ... ... жеке дара ... ... мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен басталады. Егер кәсіпкердің айналысатын қызметі лицензиялауы қажет ... ... ... ... жүзеге асыруға лицензия алуы тиіс.
Кәсіпкер мәртебесіне ие болғаннан ... ... ... ... - ... ... субъектісінің мәртебесін иеленеді.
Еңбек құқығының субъектілері ретіндегі азаматтардың үшінші санатын кәсіпкерлікті де, өз ... да ... иесі ... ... ... ... құрайды. Олардың құқық субъектілігін ерекшелігі азаматтық құқық субъектісі мен тығыз ... ... ... ... ... да еңбек құқығының субъектісі болуы мүмкін. Нарықтық экономиканың дамуымен әр түрлі бірлескен ... ... ... Бұл, өз ... Қазақстан Республикасының аумағына елшілікпен және консулдықтармен байланысты емес қызметтерге де ... ... келу ... әсер ... Шетелдік азаматтарға жалақы төлеу, жұмыс уақыты және демалыс ... ... және т.б. ... жеке ... шарттарында көзделуі тиіс.
Жұмысшылар мен жұмыс берушілердің - азаматтардың статустық құқықтары мен міндеттері ҚР заңының 7, 8-баптарында аталған. Осы баптарға ... ... де, ... ... де жеке ... ... ... өзгертуге және бұзуға құқылы.
Еңбек құқық субъектімен және ... ... мен ... қатар құқықтық мәртебенің қажетті элементі болып құқықтарды кепілдеу де табылады.
Азаматтардың еңбек етуге қатысты құқықтарының кепілдіктерін азаматтарды жұмысқа қабылдаудан заңсыз бас ... ... ... ... ... ... және т.б. ... тыйым салушылық сипаттағы нормалар орындайды.
Сонымен катар, азаматтардың еңбек етуге катысты құқықтарының кепілдіктерін еңбек даулары туындағанда азаматтардың бұзылған құқықтарын қорғау және ... ... үшін ... органдарға шағымдану мүмкіндігін беретін нормалар да орындайды.
Қолданыстағы заңдардың маңызды ерекшелігі болып ... тек ... ... ғана ... ... ... жеке кәсіпкерлердің және жұмыс істейтін меншік иелерінің де ... ... ... Бұл ... барлық кәсіпкерлерге шикізат нарығына араласу құқығын, олардың ... ... ... ... ... қатар ұйымдастырушылық-құқықтық нысандарына және т.б. қарамастан барлық кәсіпкерлерге қызмет етудің бірдей жағдайларын қамтамасыз етеді.
Жұмыс берушілердің құқықтық мәртебесі.
Еңбек ... ... ... ... ... ретінде қызметкермен еңбек шартын бекіткен және оған жұмыс берген жеке немесе заңды тұлға табылады. ... ... ... беретін, олардың еңбегін төлейтін және жұмыс берушінің құқықтары мен міндеттерін орындайтын фермерлер, жеке кәсіпкерлер, ... ... ... ... кооперативтер, серіктестіктер және т.б. жұмыс берушілер болып табылады. ... ... ... ... ... еңбек міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін жауапкершілік табылады. Барлығына белгілі бір жайт, экономикалық даму ... ... ... өз ... мен ... ... ... ғана емес, сонымен катар өзіне алған міндеттемелер үшін күшейтілген жауапкершілікті де талап етеді. Ескеріп өтетін жағдай - кепілдіктер мен жауапкершілік ... ... ... ... Дәл осы ... ... ... қажетті тұрақты және бірқалыпты сипатты тиесілі етеді. Құқықтың кепілдіктері еңбек құқығы субъектілерін өздерінің құқықтарын жүзеге асыруға және ... ... ... ... ... ал жауапкершілік субъектінің өзінің еңбек міндеттерін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін санкцияларды белгілейді.
Еңбек құқығының субъектілері ретіндегі жұмыс берушілерді жеке ... ... ... емес ұйымдар және мемлекеттік кәсіпорындар деп бөлуге болады.
Коммерциялық ұйымдар мемлекеттік кәсіпорын, шаруашылық серіктестік, акционерлік қоғам, өндірістік кооперативтер ... ... ... ... ұйымдар қызметінің негізгі мақсаты болып пайда табу табылады.
Коммерциялық емес ұйымдар мекеме, қоғамдық бірлестік, акционерлік коғам, тұтынушылар кооперативі, қоғамдық қор, діни ... және ... ... өзге де ... ... ... Бұл ... меншік иесі қаржыландырады және олардың қызметі пайда табуды көздемейді. Коммерциялық емес ұйымдар кәсіпкерлік ... ... ... жету ... ғана ... ... ... құқықтық мәртебесі және олардың кызметін жүзеге асыруы ҚР Президентінің 1995 жылғы 19-маусым-дағы заң ... ие ... ... ... (жұмыс берушілердің) еңбек құқық субъектілігін олар мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... сәттен бастап туындайды. Барлық ұйымдардың қызметі Жарғыға және қолданыстағы заңнамаға сәйкес жүзеге асырылады. Қазіргі кезде бұл актілер ұйымдарға ... ... ... ... ... жүзеге асыруына жағдай жасайды. Жұмыс беруші - ұйымдар еңбек ақысын төлеу, жұмыс уақыты мен демалыс уақытын белгілеу мәселелерін ... ... ... Олар өздерінің экономикалық және мүліктік жағдайының негізінде ... ... мен ... ... уақытының ұзақтығын белгілей алады. Соған қарамастан, жұмыс беруші ұйым еңбекті ... ... ... ... ... ... кем емес жалақы төлеуді, еңбектің қауіпсіз және қолайлы жағдайларын жасауды, әлеуметтік қорғау шаралар мен қызметкердің өзге де ... ... ... ... ... ... ... катар, егер еңбек кауіпсіздігі ережелерінің бұзылуы не жұмыс берушінің өзге де ... ... ... ... және еңбекке қабілеттігіне зиян өлтірілсе, жауапкершілік жұмыс беруші - ұйымға жүктеледі.
Жұмыс беруші - ұйымның кызметі оның таратылуымен байланысты тоқтатылады. Тарату ... ... ... ... иесі ... осы ... құрған органның шешімінің немесе сот шешімінің негізінде қабылдануы мүмкін.
Жұмыс беруші - ұйымдардың еңбек ... ... екі ... ... ... жедел және мүліктік.
Жедел өлшем мамандарды таңдауды, орналастыруды және ұйымдастыруды жүзеге асыруды, еңбекті қорғауды және қызметкерлердің өз еңбек ... ... үшін ... және ... ... жағдайларын жасауды білдіреді.
Мүліктік талап еңбектің ақылы сипатымен байланысты және жұмыс берушінің жалданбалы енбекті ... ... ... Бұл үшін ... ... ... бір материалдық (мүліктік) база болуы тиіс, алайда, шын ... ... ... ... үшін ... қоры ғана аса зор ... ие.
Еңбек ұжымының құқықтық мәртебесі. Соңғы кезде түсінігінің ... ... ... жиі ... алып ... Және де еңбек ұжымдары мемлекеттің саяси ғана емес, экономикалық өмірінде де қандай да бір ... ... ... ... ... ... ойымызша, еңбек ұжымдары еңбек құқығының субъектілері болған және одан әрі болады да.
Еңбек ұжымы ... жеке ... ... ... белгілі бір ұйымның шегінде бірлескен еңбек қызметін жүзеге асыру ... ... бір ... ... ерікті түрде бірігуін атауға болады. Еңбек ұжымы адамдардың кездейсоқ тобырынан ұйымдастырушылық бір ... ... ... басшылығының болуымен, еңбек тәртібінің бірыңғай ережелерімен және еңбек заңнамасына бағыныстылығымен ерекшеленеді. Басқаша айтар болсақ, ұжымның белгілері ... ... ... ... табылады:
1.адамдардың бұл тобын белгілі бір ұйым шегіндегі ақылы сипаттағы бірлескен қызмет біріктіреді;
2.адамдардың бұл тобының еңбекке қатысты ортақ ... мен ... ... ... бұл тобы жеке ... шарттарының негізінде бір жұмыс берушімен құрылған, салыстырмалы түрде тұрақты құрамға, басқару органдарына ие, ... ... ... бұл тобы ... ... ... ... және басшы болып бөлінеді және еңбек құқық ... үшін ... ... орындайды.
түсінігін әржақты түсінуге болады. Басшылық нақты бір қызметкерге қатысты ұйымның өкілдік органы ... ... және ... құқығының субъектісі болып табылмайды. Алайда, ұйымдастырушылық - басқарушылық қатынастарында шарт бекітіп, жалақы төлеу мәселесін, жұмыс уақыты және ... ... ... ... ... олар еңбек құқығының дербес субъектілері болып табылады.
Ұжым тар мағынада тек қызметкерлерді білдіреді. Соңғы жылдары бірқатар нормативтік ... ... ... орнына сөзінің қолданылу себебі де осыдан шығар.
Кең мағынадағы еңбек ұжымының құрамына қызметкерлермен қатар ... ... ... үрдісін басқару мен шаруашылық қызметті қамтамасыз ету болып табылатын лауазымды тұлғалар, яғни, басшылыққа кіреді. Басшылыққа ұйымның бірінші ... оның ... ... бас ... ... бөлімшелердің (бөлімдердің, цехтердің және т.б.) басшылары және басқару функциясын атқаратын, қарамағында ... ... ... ... бар өзге де ... ... ... бірінші басшысы және басшылық еңбек ұжымының құрамына кіреді, себебі, олар да жеке еңбек шартын ... ... ... құрамдас элементтер ретінде мыналар кіреді:
1.осы өндірістің барлық қызметкерлері;
2.басшылық (басшыны қоса алғанда);
3.еңбек ұжымының органдары;
4. осы ... ... ... және ... ... (кәсіптік одақ, әйелдер, жастар одақтары және т.б.)
Еңбекті қолдану ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
1.өндірістік (кәсіпорындардағы, құрылыстардағы және т.б.) еңбек ұжымдары;
2. ... ... ... ... ... байланыс және т.б. салалар) еңбек ұжымдары;
3 ағарту, денсаулық қорғау салаларындағы еңбек ұжымдары;
4. жобалау, жобалау - құрастыру, ғылыми-зерттеу салаларындағы
енбек ұжымдары:
5. ... ... ... ... ... ... (партиялардың, әр түрлі қорлардың және т.б.) аппараттары.
Еңбек ұжымы ... ... ... ... ... ... ... өндірістердің еңбек ұжымдары;
2. өндірістік кооперативтердің еңбек ұжымдары;
3. жеке ... ... ... ... ... ... ұйым ... өндірістерінің еңбек ұжымы;
5. аралас меншік нысанындағы өндірістердің (шетелдік өндірістерді қоса ... ... ... ... ... қорғау адам еңбек ететін кез келген жерде қажет. ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, қызметкерлердің, жұмыс берушілердің, еңбек мүшелерінің, тәжірибеден өтіп жүрген студенттердің, соттың үкімі ... ... өтеп ... ... ... де ... ... табылады.
Тар мағынада еңбекті қорғау дегеніміз - бұл қызметкерлердің өмірі мен денсаулығы үшін қауіпсіз ... ... ... етуі тиіс ... мен шаралардың жүйесі.
Бұл шаралар мен құралдар мыналардан тұрады:
* еңбекті қорғау жөніндегі ... мен ... ... ... және ... ... істейтін тұлғалар үшін жеңілдіктер мен өтемақылар туралы арнайы нормалардан;
* әйелдердің, кәмелетке ... және ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі нормалардан;
* өндірістегі қайғылы оқиғаларды тергеу және есепке алу ережелерінен;
* ·қауіпсіздік техникасы және ... ... ... ... тұрады.
Қазіргі таңда Елбасы Жолдауындағы басты бағыттардың бірі - ... ... және ... қорғау саласына ерекше көңіл бөлініп, оның орындалуы жөнінде Үкімет тарапынан нақты шаралар жасалынуда. 2007 жылы ... ... ... рет ... ... ... енгізілді. Бұрынғы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау заңдарына біріктірілген заң жобасы жасалынды. Қазақстандағы еңбекті ... ... ... онжылдықтар бойы қалыптасты. Егер осы жылдар ішінде ие болған бағалы тәжірибе жөнінде айтар болсақ, онда бұған қызметкерлерді оқытуды, ... көп ... ... ... ... ... қызметкерлерге медициналық қызмет көрсетуді жатқызуға болады, сонымен ... ... ... қызметін ретке салатын жаңа нормативтік актілер қабылданды. Қазақстан Республикасында 2005-2007 жылдарға арналған еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті ... ... ету ... ... ... іске ... Еңбекті қорғау мәселелеріне қатысты ХЕҰ-ның бірқатар Конвенциялары күшіне енгізілді. Халықаралық еңбек ұйымы 1989 ... 28 ... ... Американдық жұмысшылардың бастауымен өндіріс орындарына қайғылы жағдайға душар ... ... ... ... еске алу, ... әлеуметтік қорғалуын үкімет тарапынан қолдау жөнінде бастама көтерді. Бұл ... ... ... ... ... қазіргі уақытта барлық елде осы күн айрықша маңызға ие болып келеді.
Қазіргі уақытта республиканың ... мен ... ... ... ... ... және ... қорғау мәселелері бойынша нормаларын сақтау үлкен мәнге ие болып отыр, себебі оған қызметкерлердің әлеуметтік қорғалуы, олардың денсаулығы мен өмірлерінің сақталуы ... ... ... мен ... ... ... ең негізгі міндеттердің бірі-қызметкерлердің еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы ... ... ... ... кәсіптік одақтардың қызметі елеулі рөл атқарады. Басқа да кез келген қоғамдық ұйым тәрізді кәсіподақ та ықпал етудің ең саналуан формаларын ... Осы ... ... ... ... ... және тиімді формаларының бірі - еңбек заңнамасының еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы талаптарын ... ... ... ұйымдастыру болып табылады.
Еңбек жағдайларын жақсарту әлеуметтік жақсы нәтижелер береді - қызметкерлердің ... ... ... ... еңбек тәртібі артады, өндірістік және қоғамдық белсенділік пен басқа да еңбекшілердің жоғары сатылы дамуын ... ... ... ... ... еркінділігіне сай конституциялық құқығына байланысты туындайтын Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделген еңбек қатынастарын Қазақстан Республикасының Еңбек туралы Заңы реттейді, ол Қазақстан ... ... ... және ... ... категорялары арасында еңбек қатынастарын реттейтін Заң мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... басшылардың, сала мамандарының біліктілігін тексеру, оларды оқыту, арнайы ... алу ... оған ... ... ... ұжымдық шартпен айқындалып, нақтылы орындалып отыруы тиіс. Бірінші кезекте әр сала ... ... ... ... ... таныстыру мекеменің тікелей басшысының міндеті болып саналады. Адам құқығы, оның қорғалуы жөнінде әрбір мекеме басшысы қатаң тәртіп орнатып, қауіпсіздік ... ... жол ... ... ... ... ... С.А. Правовые вопросы охраны труда. -М.: Юридическая литература, 1982, -51, 62 бб.
2. Макевкина А.С. Понятие охраны труда по ... ... ... заң ... ... ... 12.00.05. -Барнаул, 2005, -- 12 б. // Республикалық ғылыми-техникалық кітапханасының Тараз қаласындағы филиалы арқылы алынған.
3. 2007-2010жж. ... ... ... ... ... ... // ҚР ... агенттігінің интернет сайтынан -- http://www.kaz.stat.kz/digital/stat_trud_kz/Pages/default.aspx
4. Қазақстан Республикасының ... ... 15 ... 2007 жыл // ... ... ... ... А.М. О соотношении трудового договора и гражданско-правового договора. // Право и ... -1997.- №7. - 12 ... ... В.Т. ... ответственность государственных предприятий за причинение увечья или смерти ... - М.: ... 1957, - 232 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Енбек құқығы субъектілерінің8 бет
Еңбек құқығы қатынастарының субъектілері: түсінігі, топтары69 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
Авторлық құқық туралы8 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы ақпарат52 бет
Азаматық іс жүргізу құқығы33 бет
Еңбек және еңбек құқығы туралы түсінік19 бет
Еңбек құқығы жайлы5 бет
Жеке меншік құқығы23 бет
Жер құқығы қатынастар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь