Сұлы өндірісін метрологиялық қамтамасыз ету

Кіріспе 3

Негізгі бөлім
1. Сұлы өнімі туралы жалпы мағлұмат 5
2. Сұлы өндіру технологиясы 8
3. Сұлы дайындаудың технологиялық сұлбасы 10
4. Сұлы өндірудегі нормативті құжаттар 13
5. Сұлы өнімінің сапасын бағалау 14
6. Сұлы өндіру технологисында қолданылатын құрал жабдықтар 15
7. Сұлы өндірісін метрологиялық қамсыздау 18

Қорытынды
22
Пайдаланған әдебиеттер 24
Сұлы дәнді дақылдардың бірінші тобына жатады. Ол бидай, арпа және қара бидай сияқты дақылдармен қатар аса маңызды болып табылады. Әлемдегі ауылшаруашылық мәдени өсімдіктердің егістік көлемінің (980 млн. га) 75% осы өсімдіктердің үлесінде. Өткен ғасырдың аяғындағы статистикалық деректерге жүгінсек, бұл дақылдар әлемде 725 млн.га , ал кеңес одағы елдерінде 138,8 млн.га жерге себілген. Сұлы, егістік көлемі жағынан, бұл өсімдіктердің ішінде төртінші орын алады. Құндылығы жағынан басқа дәнді дақылдардан бағалы. Сұлының құрамында валин, лизин және триптофан сияқты алмастырылмайтын амин қышқылдары көп мөлшерде болады. Бұл қасиеттері сұлыны құнды диеталық тағам ретінде пайдалануға негіз болды. Қабықсыз дәнді сұлы диеталық күлше және, өзімізге белгілі, «Геркулес» ботқасын жасауға пайдаланылады. Сұлыдан ас қазанды емдейтін кілегейлі сусын даярлайды.
1. Ә. Ізтаев., Б. Отыншиев. Астықтану және диқаншылық негіздері, Алматы, «Қайнар», 1994 ж.
2. И. Сейітов., Т. Саудабаев., Ш. Әбдірашев. Агрономия негіздері., Алматы «Ана тілі» 1991ж.
3. Звездичев В.В. и др. На пути к биологизации земледелия. Ж. Земледелие №2, 2004, с.17.
4. Еськов А.И. Проблемы биологической интенсификации земледелия. Вкн.: Развитие идей почвозащитного земледелия в новых социальноэкономических условиях, с.333.
5. Вражнов А.В. Важные направления развития земледелия. Ж.Земледелие № 1, 2001, с.16.
6. Русакова И.В. и др. Солома – важный фактор биологизации земледелия. Ж. Земледелие, № 1, 2003 , с.9
7. Антонов И.С. и др. Почвозащитные технологии Ж. Земледелие, №1, 2002, с. 20-22.
8. Шрамко Н.В. Использование паров на темно-каштановых почвах Северного Казахстана. В кн.: Почвозащитная система земледелия и зерновые производства на Евразийском континента в XXI веке.с. 49-50.
9. Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы, Алматы, «Қайнар», 1994 ж, 342-344 б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АЛМАТЫ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Сұлы өндірісін метрологиялық қамтамасыз ету
Тексерген: Нурмуханбетова Д. Е
Орындаған: Галки ... СМжС 12-13 ... ... ... ... Сұлы ... ... жалпы мағлұмат
5
2. Сұлы өндіру технологиясы
8
3. Сұлы дайындаудың технологиялық сұлбасы
10
4. Сұлы өндірудегі нормативті құжаттар
13
5. Сұлы өнімінің сапасын бағалау
14
6. Сұлы өндіру технологисында ... ... ... Сұлы ... метрологиялық қамсыздау
18
Қорытынды
22
Пайдаланған әдебиеттер
24
Кіріспе
Сұлы дәнді дақылдардың бірінші тобына жатады. Ол бидай, арпа және қара бидай сияқты дақылдармен ... аса ... ... ... ... ауылшаруашылық мәдени өсімдіктердің егістік көлемінің (980 млн. га) 75% осы ... ... ... ... ... ... деректерге жүгінсек, бұл дақылдар әлемде 725 млн.га , ал ... ... ... 138,8 ... ... себілген. Сұлы, егістік көлемі жағынан, бұл өсімдіктердің ішінде төртінші орын алады. Құндылығы жағынан басқа дәнді дақылдардан бағалы. ... ... ... ... және ... ... ... амин қышқылдары көп мөлшерде болады. Бұл қасиеттері сұлыны ... ... ... ... ... ... ... Қабықсыз дәнді сұлы диеталық күлше және, өзімізге белгілі, ботқасын жасауға пайдаланылады. Сұлыдан ас қазанды емдейтін кілегейлі ... ... ... шаруашылығында сұлының дәні өте пайдалы азық.. Сұлы дәні мал азығының құндылығының халықаралық өлшем бірлігі болып саналады. Басқа дақылдардың ... ... сұлы жас ... ... тез және мықты болып қалыптасуына жағдай жасайды. Сұлы қосылған концентрлі азық құс шаруашылығында кеңінен қолданылады. Сұлының сабаны ... ... ... ... ... заттарға бай және малға жағымды болады. Сонымен қатар, оның ылғал сіңіргіштік қасиетіде жоғары ... ірі қара және ... ... төсеніш ретінде пайдаланылады.
Бүгінгі таңда егіншілік шаруашылығы биологиялық тәсілдерге көшіру қажеттілігін дәлелдеуді керек етпейді.
Алайда егін шаруашылығын биологияландыру мүмкіндігінің ... ... өте ... ауыл ... ... ... қамтамасыз етпейтін не болмаса жоғары тиімділікке жетуге дейін. ... ... ... ... ... ... егін шаруашылығын биологияндандыру мәселесін жеткілікті танып білмеуде жатыр.
Маңыздылығы: Қазіргі егін ... ... ... ... ... ету ... маңызды мәселені шешу оның экономикалық тиімділігін арттыру кезінде органикалық тыңайтқышқа деген сұраныс арта түседі, өйткені ол топырақтағы шірінді ... ... ... ... ... ... ... тыңайтқышқа деген сұраныстың артуы органикалық тыңайтқыштар түріне - көң және оның ... ... ... шектелмек емес. Сабан, көк тыңайтқыш, көмір қалдықтары жергілікті жердегі тыңайтқыштардың маңызды көздері болып ... ... орай ... дәстүрлі органикалық тыңайтқыштармен бірге тиімді пайдалану жолдарын қарастыру, ... ... ... ... ... жеткілікті болу баланысын жасау үлкен практикалық мәнге ие.
Зерттеудің мақсаты: сұлының өнімін арттырып, оның сұрыпын жақсарту үшін ... ... ... (көң, ... ... ... ... гумин тыңайтқыштары) тиімді қолданудың жүйесін қалыптастыру.
Зерттеудің міндеттері:
Жергілікті дәстүрлі (көң) және дәстүрлі емес (жасыл тыңайтқыш - сұлы, судан шөбі, ... ... ... қолдықтары, гумин тыңайтқышы) тыңайтқыштардың қоңыр топырақтағы суға және қоректік жүйеге, сұлы дақылының өнімділігін мен әсерін анықтау.
1. Сұлы өнімі туралы жалпы ... - ... және мал ... үшін ... ... Сұлының орта дәрежелі бір килограмм дәні мал ... ... ... алынған. Сұлының дәнінде белоктың (12....13%), крахмалдың (40...45%) және майдың (орта есеппен 4,5%) көп болуы оның тамақтық және мал ... ... ...
Сұлы дәні - малдың құнарлы жемі. ... жем үшін ... ... ... және ... ... дәнді дақылдарға қарағанда жұғымдылығы (нәрлігі) жағынан өте бағалы. Дүниежүзілік егіншілікте егіс көлемі жағынан дәнді дақылдардың ... сұлы ... орын ... (26,3 млн. га). ... көп ... және аудандастырылған сұлы сорттары: Марктон, Немчинский 2, Орел, Сельма, Скакун, Синельниковский 29, 14, ... 1026, ... ... ... және т.б. ... жарма, жаншыма, ұн және спирт алады.Оның ұны, печеньесі жас организімге өте қоректі толықбағалы белоктарды көп ұстайды. Малдың жас ... де өте ... ... 0,8-1,92 ... 8,0 ... ... Сондықтан оны диеталық және балалар тағамына көп қосады.
Сұлы тағамдарын АҚШ, ... ... ... ... көп ... Ол адам ... майдың байлануын азайтады, ал бұлшық ет тканьдарын көбейтеді.
Сұлы егіс көлемі бойынша 5-ші ... Оның ... ... ... АҚЩ-та егіледі, ал ТМД сұлы егісінің көлемінен 3-ші орында. Біздің елде сұлының бір гектарынан ... ... 20-30 ... және одан да ... ... Сұлы жылы және ... ... жақсы өседі. Сондықтан Прибалтика және соған жақын аудандарда көп тараған. ... ... да ... ... жер қыртысында терең орналасқан. Сондықтан су мен қоректік заттарды жердің төменгі қабаттарынан тартып ала ... ... ... дақылдар тұқымдастығына сұлы (Аvena ) тегіне жатады. Түрлері аз. ТМД мәдени өсімдіктері кітабында (1935) 16 түрі бар деп ... Оның ... - ... ... ... немесе арам шөптер. Мәдени сұлыға - Егістік сұлы (Avena sativa), Византия (A. vizantina) (F. strigoza) сұлылары жатады. ТМД - да тек ... сұлы ... ... ... ... Византия сұлысы кездеседі. Сұлының дәні негізінде қабықты, жалаңаш дәнді түрлері де аздап кездеседі.
Сұлының жақын ... қара сұлы (Avena fatua) өте ... және ... ... арам шөп. ... оңтүстік қара сұлысы өседі. Оңтүстік қара сұлы дәннің түп жағында таға сияқты таңбасы бар. Сондықтан піскеннен ... ... ... Ал басқа (A.fatua) қара сұлысының тізе сияқты бүгілген қылтығы бар. Ол тізенің түп жағы спираль түрде ... ... Су ... ... шық түскенде ол тарқатылады., ал күндіз кепкенде қайта ширатылады да ... ... ... алыс ... кете ... Сондықтан қара сұлы далада қозғалып жүреді деп те айтады.
ТМД- да мәдени сұлының үш түрі тараған.Олар: ... ... ... бірі ... ... ... ажырайды. Олар жан-жағына шашылған немесе атжалды сіңбасты, ... ... ... сұлы ... бөлінеді. Дәндерінің түсі-түгі де әртүрлі- ақ, не сары болады. Оның ішінде қызғылт түстілер де ... ... ... ... оның дәні ... кетеді. Егер ақ сұлы мен сары сұлыны айыру қиын болса, оны азот ... 10 ... ... 10 ... салып, содан кейін кептірсе, 18 сағаттан кейін ақ сұлы ақшыл қоңыр, сары сұлы - ашық сары болып өзгереді. ... ... ... сұлы көк ... көрінеді.
Сұлының жарма, жаншыма алуға, не болмаса жемге жарамдылығын, ол ... ... соң, ... ... ... ... Мұнда оны сыртқы көрінісіне қарай москва, харьков, инетәрізді және ұзынқуызды деп бөледі.
Москва типті сұлының дәні ірі, жалпақ, жуан, белі ... ақ, не сары ... ... Дән ... ... басының аузы ашық болады, ядросы оның ішінде бос жатады.
Харьков типі - ... сары ... ... басы ... оның ... ... бос жатады. Бұл екеуінің қауызы тез аршылады. Сондықтан оларды жарма алуға пайдаланады.
Инетәрізді тип - ... ... ... ... басы үшкір, ақ, сары түсті болады.
Ұзынқауызды типтің дәні харьков типіне ұқсас, бірақ қауызы өте ұзын, оның ішінде ядро бос ... ... ... ... жем ... пайдаланады.
Сұлы дәнінің ұзыны 8-16 мм-ге дейін, көлденеңі 1,4- 4,0 мм, ... 1,2 -3,6 мм ... ... 20-30 ... ... Бұл ... ірілігіне байланысты болады.
Ұрығы ірі -3-4 пайыз, алйрон қабаты екі қатарлы клеткалардан тұрады -6-8 пайыз, эндоспермі ұнтәріздес ... 50-55 ... ... алып ... литр ... салмағы 460-510г/л.
Дәннің химиялық құрамы: белок 9-19, крахмал 31-51, клетчатка 8-19, май 3-7, минералдық заттар 3-5 пайыз болады. ... ... ... майлылығы 11 пайызға дейін жетеді.
2. Сұлы өндіру технологиясы
Өсімдіктің жиілігіне сұлы ... ... шығу ... есеп жүргізілді. Ол себу мөлшерін бақылау мақсатында тәжірибе түрлері бойынша далалық шығымын анықтауға, ал егін ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Шығымдылық тұқымның сапасының негізгі көрсеткіші болып табылады. Кондициалы астықты тұқымның сапалалығы лабораториялық шығымдылықтың 60-70% құрайтыны белгілі. Сондықтан да ... ... ... ... әсер ... зерттеу үлкен маңызға ие.
Үстіміздегі жылы сұлының егістіктегі өнгіштігі тыңайтылмаған вариант бойынша 62,4% ... Сұлы ... ... ... ... сүрі жер бойынша әлде қайда арта түскені байқалды, ол таза сүрі жерменен салыстырғанда 8,5-10,7% ... ... 1 - ... сұлы ... ... ... ықпалы
Тәжірибе түрі
Бірінші дақыл
Екінші дақыл
(әсер етуден кейін)
2009
2007-2009
2009
2007-2009
Тыңайтқышсыз
62,4
65,3
58,4
62,0
Көң 20 т/га
61,6
66,4
64,4
67,4
КҚ 2 т/га
64,0
68,0
60,8
64,2
Рам70
65,6
66,4
61,6
66,0
ҚКК, 33 ... қара ... ... ... ... 0,1% ... ... ертіндісімен ылғалдандыру
80,0
80,3
-
-
Тұқымды 2,5% гумат натрийі ертіндісімен ылғалдандыру
85,2
83,6
-
-
НСР05
5,1
5,0
Егістік өнгіштігіне егістікке шірінді түзетін тыңайтқышы елеулі ықпал етті, ҚКК және ... ... ... 0,1 және 2,5% ... натрия ертіндісімен ылғалдандыру өсімдіктің өсуін және дамуын реттеді. Бірінші дақылдың ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе гумат натрий ертіндісінде тұқымды ылғалдандыру варианты бойынша ерекше ... ... ... және ... ... егістіктегі өнгіштігіне ықпал етуі сонан кейінгі кезеңде де сақталып отыр (2 кесте ).
Сұлының сақталуына ... ... 3-ші ... ... Сақталуы 70-100% құрады. Осы ретте 100% сақталуы егістікке аммофосты Р70 кг д.в. мөлшерде ... және ... ... ... ... аз ... сұлы сидерациясы және судан шөбі
Сұлы өсімдігінің сақталуына тыңайтқыштың әсері
Тәжірибенің түрі
Өсімдіктердің толық шығу кезеңіндегі саны, м2/саны
Өсімдіктердің егін ... ... ... ... ... %
Тыңайтқышсыз
156
128
82,0
Көң 20 т/га
154
152
98,7
КҚ 0,5 т/га
160
140
87,5
КҚ 1,0 т/га
160
144
90,0
КҚ 2,0 т/га
160
140
87,5
ҚК 1,0 т/га
200
196
98,0
Рам40 + көң 10 т/га
160
156
97,5
ҚҚ 0,5 т/га + Рам40
200
198
99,0
ҚКК, 33 ... ... - ... - ... ... - ... Сұлы ... технологиялық сұлбасы
Сұлыны далалық тәжірибеде өсіру зерттелген элементтерден басқасы, егу агротехникасының ... ... ... ... ... бағдарлама және әдістемеге сәйкес сұлыны егу төрт алғы ... ... ... Ол таза сүрі жер және үш ... сүрі жер - ... ... сұлы, судан шөбі. Сұлы дақылының сұрыптары - Марктон, Немчиновский - 2, ... -29. ... ... ... қар ... соң топырақта ерте көктемдік тырмалау, ылғал жабу БИГ-3 ... 3-5 см ... ... ... себу ... өңдеу, себу күні ОПТ-3-5 құралымен 8-10 см тереңдікте жүргүзілді. Егін себу ұсынылған мерзімінде өткізілді. Дән ... ... 5-6 см, себу ... 2,5 млн. ... шығуы 1 га. Сидералдық дақылдырды себуі мерзімі: сұлы және судан шөбі 20-25 мамыр, күздік бидай тамыздың аяғы.
2001 жылы ... (129 ц/га) және ... ... (149 ц/га) ... 60%) көк ... сабақтанған кезінде жасыл жемге салынған, жасыл тыңайтқышқа ... ... ... ... ... (40,6 ц/га), сұлы - 25,3 ц/га.
2002-2003 жылдарда сұлының және судан шөбінің көк ... ... ... 150 ц/га) ... тыңайтқыш ретінде пайдаланылды. Күздік бидайдың таңайтқышқа пайдаланылған көк балаусасы 200 ц/га құрады. ... ... көк ... шабу және шашу ... қолмен жүргізілді.
Тәжірибеде зерттеліп жатқан тыңайтқыш көктемде егін егу алдында тәжірибе схемасына сәйкес алқапта қолмен енгізілді. Топырақты негізгі өңдеу күзде қыркүйектің 3-ші ... ... ... 12-14 см ... ... Егін ... 20 ... жүргізілді.
Тәжірибе учаскесінің топырағы қоңыр жеңіл сазбалшықты. Қабаттың 0-20 см ... ... ... 20,1%; ... 0,9%; ... азот 0,9% ... фосфор 0,15%; РН 6,4.
0-30 см топырақтың көлемдік салмағы егін егер ... 1,58 г/см3 ... ол сұлы ... ... ... көлемдік массасы жоғары деңгейне сәйкес.
Басқа дәнді дақылдармен салыстырғанда сұлы аса көп жылу талғамайды. Оның дәні 1- 2 ºС ... ... ... ал ... шығуы үшін 4 - 5 ºС жылу жеткілікті. Көк сүйрігі көктемде - 7-8 ºС ... ... ал ... кезеңінде - 4- 5 ºС суыққа төзеді.
Көктеп шыққаннан кейінгі бір ай шамасындағы оған қолайлы ... ... ... 10-12 ºС.
Топыраққа себілген тұқымның бөртуі үшін дән салмағының 65 ... ... ... ... жарты ай қалғанда ол ылғалды көп керек етеді. Осы мезгілдегі ылғал тапшылығы сұлының өнімін төмендетеді.
Арпамен салыстырғанда жоғары ... ... ... ... ... ... облыстарында жаздың бірінші айы құрғақ, ал жауын-шашынның көп түсуі шілде айынан басталады. Міне осы ... сұлы ... ... ... ... өніп ... өсу ... болады, бұл егістің біркелкі пісуіне зиянын тигізеді.
Тамыр ... ... ... байланысты ол топырақ таңдамайды, құмды, сазды, батпақты топырақтарда өседі. Топырақтардағы қиын еритін көректік заттарды тамырының сіңіргіштерінің күштілігінен пайдалана алады. Дегенмен, ... өнім алу үшін ... ... мол қара ... ... жөн. Басқа дәнді дақылдарға қарағанда сұлы қышқыл топырақта тәуір өседі.
Сұлы дақылдың ... ... ... ... ... ... ауа райы, су және температуралық режим әсер ... Сұлы үшін ең ... ... ... 2002 жылы ... Егін егер ... ылғалдың қанағаттандырарлық қоры жауын шашынның көп жылдық көлемінен 2-есе көп жауды және оның ... ... сұлы ... мол ... өнім ... қолайлы жағдай туғызды.
2003-2004 жылдың ауа райы құрғық болуыменен ерекшеленеді. Бұл осы ... тән ... Күн ... ... тыс ... маусым айының бірінші және екінші онкүндігінде жаңбырдың болмауы, сұлының өсіп жетілуіне қолайсыз жағдай тұғызды. Мұның өзі егінің әлсіз ... ... ... ... әкеп ... Сұлы ... ... құжаттар
ГОСТ 2929-75 Сұлы талқаны. Техникалық шарттар.
ГОСТ 10470-76 Сұлы тұқымы. Сорттық және егу сапалары. Техникалық шарттар
ГОСТ 28673-90 Сұлы. Дайындама және ... ... ... ... 12036-85 Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдiстері
ГОСТ 12037-81 Тұқымның тазалығын және қалдығын анықтау ... 12041-82 ... ... ... 12038-84 Өнгіштігін анықтау әдiстері
ГОСТ 12044-93 Аурулармен залалдануын анықтау әдiстерi
ГОСТ 12045-97 Зиянкестер жайлауын анықтау әдістері
ГОСТ 12042-80 1000 ... ... ... ... 12046-85 Сапа ... ... 10967 Иіс, түс ... 26971 Қышқылдықты анықтау бойынша .
5. Сұлы өнімінің сапасын бағалау
Өнімнің сапасын бағалау: шикізаттың бастапқы күйі және технологиялық ... ... ... т.б.) орындалу сапасын сақтаудан тұрады. Дайын өнімнің ... ... үшін ... ... әр ... сынама алып, лабораторияда арнайы көрсеткіштері анықталады.
Астық сапасына ... ... ... ... ... үш сынып , жіктеледі , онда сұлы жармасын өңдеу тиелген үшін
Көрсеткіш атауы
Сұлы нормасы
1
2
3
Санаты
I
I
I
Ядро
65
65
63
Ылғалдығы
13,5
13,5
13,5
Табиғаты
550
540
520
Арамшөп
2,0
2,0
3,0
Соның ... ... ... оның ... ... ... ... қоспасы рұқсат етілмейді
0,20
0,20
Соның ішінде зиянды қоспалар
бүлінген астық сұлы және басқа да ... ... ... ... ( ... ) , дана . қарағанда 1 кг , артық емес
рұқсат ... ... ,% , ... ... астық
3,0
3,0
5,0
Құрты
рұқсат етілмейді
рұқсат етілмейді
Қышқылдық
6,0
шектелмейді
6. Сұлы өндіру технологиясында қолданылатын құрал жабдықтар
Қазақстанда ... ... ... ... ... бақ, мал ... ... топыраққа тыңайтқыш себу процестері жақсы механикаландырылған. Ауыл шаруашылық техникасы қолданылу мақсаттарына байланысты бірнеше топқа бөлінеді. Энергетика, көлік және ... ... ... тракторлар, тіркемелер, тиеуіштер, майқұйғыштар, жүккөтергіштер, жылу және ... ... ... Ауыл ... ... ... түрлеріне қарай: жер жыртатын, қопсытатын, тырмалайтын, тұқым себетін, суаратын, әр түрлі арамшөптерді жоятын, егінді жинайтын, кептіретін, тазалайтын, дәрілейтін болып бөлінеді.
Сұлыны ... ... ... ... ... және құны электроэнергияның шығын деңгейіне байланысты. Энергоресурстарды кең көлемде пайдалану, әсіресе, кеш пісіп-жетілетін дәнді-дақылдардың әртүрлі топтарын кептіруде, климаттық ... ... ... ... ... дәнді жинау кезінде ылғалдылығы жоғарлаған сайын тұтынатын ... ... ... ... ... ... ... сұлыны технологиялық кептіріп өңдеу барысында дәннен ылғалды ажыратуға сұйық және газтәріздес отын ... кең ... ... ... ... ... барысында кептіруге кететін энергия шығынының энергоматериалдардың құны 80-90% құрайды. Әсіресе, ... ... ... ... ... ... бірінші өңдеу кезеңдерінде байқалады. Сұлыны жинауда 80-90% тазартуға, 30-40% кептіруге, 20-25% сақтауға арналған. Зерттеу нәтижесі көресетіп отырғандай, дәнді өңдеу барысында ... ... ... т.б ... ... көп ... шығындайтын технологиялар қолданылады. Сондай-ақ, өңдеу үрдісінде (кептіру, тазалау, сақтау және т.б. үрдістер) энергия көзін пайдалану көлемі ... ... және ... ... ... ... ... өндірістерде орташа есеппен алғанда 40 % жоғары болып отыр. Осыған байланысты баламалы энергия түрлерін (күн, жел, су т.б) ... ... ... ... ... ... арттыруға үлкен септігін тигізеді, сондықтан бұл өзекті ... ... ... ... саласының жеткілікті деңгейде дамымауы, өзіндік құнының және энергия көздерінің ... ... ... ... ... ... ... энергия тасымалдаушылардың азайып бара жатқанына байланысты, баламалы энергия көздерін (күн, жел) пайдалану ауықымының барлық салаға ену ... ... ... ... баламалы энергия көздерін пайдалану ғылыми негізде зерттелген жаңа технологияларын енгізу өте маңызды мәселе. Осындай жағдайларда Қазақстан экологиялық, экономикалық, ... ... ... ... ... ... баса назар аудару арқылы, энергия пайдаланудың альтернативті жолдарын қарастыру, тұрақты даму ... ... ... ... ... алдын ала алады.
Үстіміздегі жылы құнарлы ылғал қоры себер алдында топырақтың метрлік қыртысында 71,0-91,3 мм болды, бұл ... деп ... ... 4).
Зерттеліп отырған тыңайтқыштың ықпалы нәтижесінде топырақтың метрлік қыртысында құнарлы ылғалдың артқаны байқалады: 2004 ж. - 8,8 - 20,3 мм, ... ... ... ... 18,5 - 21,9 мм болды.Егістік алдында құнарлы ылғалдың сақталуы тыңайтылған нұсқаларда байқалмады.
Байқау барысында жасыл сүрі ... ... ... таза сүр ... ... ... ... байқалды. Мұнымен қатар жасыл сүр жердің оң ықпалы құрғақшылық жылдары көктем кезінен сұлыны егу кезеңіне дейін айқын байқалды. Зерттеу ... ... ... ... қысқы кезеңдерінде ең көп қорлануы таза сүр жерде байқалды, ол 131,8 мм ... ... егін ... ... құнарлы ылғал әжептеуір көп шығын болады. Бұл арада құнарлы ылғалдың таза сүрі жерде әлде қайда көп шығын болатыны байқалады. Қар ... ... егу ... ... ... ... ... қыртысында ылғалдың жоғалуы мынадай көрсеткіштер құрады: таза сүрі жер бойынша 47,9 мм, жасыл сүр жер бойынша 7,7 - 16,0 мм не ... ... 36,3% және ... қар ... соң ... ... ... қоры мен салыстырғанда(5-ші кесте). Ылғалдың шығыны сидерациялық күздік бидайда аз екені байқалды.
Топырақтың метрлік ... ... ... ... ... ... ... түрі
Құнарлы ылғал қоры, мм
егіс қарсанында
орақ қарсанында
2014 ж.
20012-2014 жж. орта
2014 ж.
2012-2014 жж. ... ... сүрі ... 20 ... ... 2 т/га
79,8
102,4
12,3
49,3
Күздік қара бидай сидерациясы
91,3
102,5
33,6
63,6
Сұлы - сидерациясы
86,8
102,5
34,3
54,2
Судан шөбі - сидерациясы
84,9
103,3
39,8
52,6
НСР05
13,3
НСР01
18,7
2014 жылы су режимі жағдайы орта ... ... ... болды, бұл климаттық факторына күн белсенділігіне байланысты.
Кесте 5 Әр ... сүрі ... ... топырақтың метрлік қабатындағы құнарлы ылғал қорының динамикасы (2012 - 2014 ... ... ... қоры, мм
қар ерігенен кейін
егіс қарсаныңда
егіс кезеніңде ылғалдың жоғалуы
Таза сүрі жер
131,8
83,9
47,9мм
36,3 %
Жасыл сүрі жер - қара бидай
110,2
102,5
7,7мм
7,0 %
Жасыл сүрі жер - ... ... сүрі жер - ... ... %
7. Сұлы ... метрологиялық қамсыздау
Тауардың өмірлік циклы - бұл өнімнің шығарылған сәттен бастап ... ... ... ... Әр ... өмірлік циклының ұзақтығы мен оның ерекшеліктері жеке түрде жүреді және көптеген факторларға байланысты (тауардың сипаттамасы, алмастырушы ... ... ... даму ... және т.б.) ... ... ... барлық тауардың өмірлік циклы аяқталады, яғни нарықта жаңа, жетілдірілген ... ... ... ... Бұл ... ... ... топқа, тауарлық категорияға және нақты тауарға қолдануға болады. Тауардың өмірлік циклы бірнеше күннен бірнеше онжылдыққа дейін созылуы мүмкін. ... ... ... төрт ... ... ... Олар: енгізу, өсу кезеңі, кемелдену және құлдырау кезеңдері. Өмірлік циклдың кезеңдеріне ... ... ... кіріс, маркетинг жұмыстарына және рекламаға кеткен ақшалай салымдар, бәсекелестік ... ... ... ... ... және ... ... деген қарым-қатынасын анықтауға болады.
Өнімнің өмірлік циклын барынша арттыру үшін өндіріс орны өз ... ... ... ... ... ...
Метрологиялық тұрғыдан қамсыздаудың міндеттері:
1) өлшеу нәтижелерін өңдеу, өлшеуді орындау, метрологиялық жағдайдағы техникалық құралдарды қолдау, техникалық құралдарға сәйкес ... ... ету: ... ... бақылау мен сынау, өлшеудің процестерін жоспарлау: жобалық конструкторлық және технологиялық құжаттармен метрологиялық ... ... дәл ... ... ... мәні мен ... ... жөндеу жағдайындағы өлшеу құралдарын қолдау, бақылау мен өлшеу, сынауды өткізу мен ... ... ... ... ... ... ... рационалды параметрлерін таңдау.
Өндірісті дайындауды метрологиялық тұрғыдан қамтамасыз ету - ... ... ... ... технологиялық процестер және құрал-жабдықтар сипаттамаларының берілген дәлдігін анықтауды қамтамасыз ететін ұйымдастыру-техникалық шараларының комплексі.
Сұлы өнімін шығаратын өндірісті дайындауды метрологиялық тұрғыдан ... ету ету үшін ... ... ... қажет:
а) шикізатты қабылдау кездеріндегі бақылаулар нақтылығын қамтамасыз ететін, өлшенетін параметрлердің оптимальды номенклатурасы мен өлшеу дәлдігінің нормаларын анықтау;
б) өнімді ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым қазіргі заманғы өлшеуді орындау әдістемелерімен технологиялық процестерді қамтамасыз ету;
в) өндірістегі жұмыстардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... және ... өндірістегі өлшеу құралдарын және әдістерін таңдау бойынша ұсыныстар құрастыру;
д) өндірісті стандартталынған өлшеу ... ... ... ... технологиялық процестер үшін арналған стандартталмаған өлшеу құралдарымен, сонымен қатар өлшеу нәтижелерін өңдеу құралдарымен қамтамасыз ету;
е) нормаланған дәлдікпен өлшеуді ... ... ... ... ... ... ... техникалырын стандарттау, унификациялау және агрегаттау;
Өндірісті дайындауды метрологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... және ... ... қызмет органдары арқылы жүргізіледі.
Метрологиялық қамтамасыз етудің ұйымдастырушылық негізі мемлекеттік метрологиялық қызметтен және кәсіпорындардың метрологиялық қызметтерінен құралатын ... ... ... ... қазіргі даму сатысында метрологиялық қамтамасыз ету, қолданбалыдан тиімді технологиялық процестерді құрудың, автоматтандырылған өндірістерді енгізудің, дайын өнімнің сенімді ... мен ... ... ... ... метрологиялық қамтамасыз етуді ұйымдастыру -- метро - логиялық қызмет, яғни ... ... ... мен физикалық және заңды тұлғаның метрологиялық қызметінен тұрады. Егер шұжық өнімінің сапасын арттыруды мақсат етіп қоятын болса, ... ... ... ... өлшеу құралдарын метрологиялық қамтамасыз етілуін қадағалау тиіс. Сондай- ақ өндіріс орны да өнім ... ... әсер ете ... ... бәсекеге қабілеттілігі мен өнім сапасын арттыру үшін өндіріс орнындағы құралдар заманға сай жетілдіріліп, сәйкестік сертификаттарын алып отыруы ... ... ... даму ... ... қамсыздау негізінен өлшеу құралдары мен жүйелерін қрастыру, өндіру және ... ... ... ... ... ... тиімді технологиялық үрдістерді құруды, автоматтандырылған өндірістерді енгізуді дайын өнім сапасын сенімді бағалау мен ... ... ... ... ... және ... ... айналды. Метрологиялық қамсыздаудың техникалық негіздеріне мыналар жатады:
- Физикалық мөлшерлер бірліктерінің мемлекеттік эталоны;
- ... ... ... ... өлшеулерін үлгілі өлшеу құралдарының көмегімен барлық өлшеу құралдарына беру;
- Жұмыс өлшеу ... ... ... ... және ... шығару;
- Өлшеу құралдарын мемлекеттік сынау;
- Өлшеу құралдарын мемлекеттік салыстырмалы сынау және метрологиялық аттестация;
Өндіріс орны үшін ... ... ... ... ... ... ... да барлық өндіріс орнына сапасы жоғары өнім өндіру үшін жоғары дәлдікті өлшеу ... ... ... ... технологиялары қажет.
Метрологиялық қамсыздаудың нормативті-құқықтық негіздері
Метрологиялық қамсыздаудың Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... өлшем бірлігін қамтамасыз ету жүйесінің нормативті құжаттары негізінде жүзеге асырылады. Метрологиялық қамсыздау саласында заңнамалық актілерге Қазақстан ... ... ... ... жүйе және ... ... бар екенін орнатады. Осылайша Қазақстан Республикасы Конституциясының осы ережелері заңды метрологиялық негізгі мәселелерін орталықтандырылған ... ... ... дақылының су және қоректену режимі жақсару нәтижесінде нақтылы қосымша өнімі 2014 ж. - 2,0-4,0 ц/га, ал орташа 2003-2004 жж. 1,5-2,7 ц/га ... ең ... ... ... 2,1 ц/га ... қара ... әсер етуінен кейін және 2,0 ц/га көмір қалдығының 2 т/га әсерінен кейін алынды. Сондықтан тыңайтқыш сұлының биохимиялық көрсеткіштерінің жақсаруына және 1000 ... ... ... ықпал етті.
Сұлы басқа дәнді дақылдарға қарағанда мәдени өсімдіктер қатарына кейін ендірілген. Себістік көлемінің кемдігінің де бір ... ... ... сұлы өнімін оның себістік көлемін ұлғайту арқылы емес, гектардан алынатын өнімнің түсімін жетік технологияларды пайдалану арқылы арттыру барлық ... ... ... Бұл ... сұлы ... ... ... қалыпты жағдайларды жасау тәсілдерін меңгеру арқылы ғана қол жеткізуге болады. ... ... ... ... оны ... дейінгі созылатын вегетациялық кезеңде барлық агротехникалық талаптар толығымен орындалуы тиіс. Өнімнің түсім мөлшері сұлының ауыспалы егіс жүйесіндегі орны, ... ... ... ... ... ... мен мөлшері, оларды топыраққа ендіру тәсілдері мен себу мерзімі, өскіндерді зиянкестер мен ... ... ... ... ... ... ... және сапалы орындаудан тәуелді. Барлық аты аталған агротехникалық тәсілдер деркезілік атқарылуы керек. Ауылшаруашылығының қарқындылығын ... ... ... ... туып отыр. Соңғы жылдары тек өнімнің түсімін жоғарылату мақсатында жүргізілген технологиялық енгізулер ... ... ... ... көрсетті. Бұған өсімдік шауашылығындағы арам шөптерге, зиянкестерге және ауруларға ... ... ... ... ... кемшіліктерді және топырақ құнарын сақтау мақсатындағы іс-шаралардың ... ... ... болады.
Аталған проблемаларға орай, сұлының өнімділігін арттыру жолында перспективті тәсіл болып ... ... ... ... ... тыңайтқыштардың ықпалынан топырақтың метрлік қыртысында құнарлы ылғал зерттеу жылдарында орташа есеппен 18,6-21,9 мм артты.
Тыңайтылмаған ... ... ... ... ... 1 ц ... ... ықпалымен орташа есеппен 22,1% кеміді.
Жасыл тыңайтқыш құнарлықты қалпына келтіруші және тұқымды ... ... ... ылғалдандыру сұлының егістегі өнгіштігін 7,7-18,3% арттырды.
Зерттелген тыңайтқыштар қоңыр топырақтың азоттық режимін жақсартуға мүмкіндік тұғызды, топрақтың 1м қабатында нитратты ... ... 1,2-6,2 ... болды.
Тыңайтқыштардың әсерінен топырақтағы жылжымалы фосфор дың нақтылы ... 10-32 ... ... тыңайтқыштардың әсерінен жыртылу қабатының биологиялық белсенділігі артып, орташа есеппен 12% құрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... Ә. ... Б. ... ... және ... ... Алматы, , 1994 ж.
* И. Сейітов., Т. Саудабаев., Ш. Әбдірашев. ... ... ... ... Звездичев В.В. и др. На пути к биологизации земледелия. Ж. Земледелие №2, 2004, с.17.
* Еськов А.И. ... ... ... земледелия. В кн.: Развитие идей почвозащитного земледелия в новых социально экономических условиях, ... ... А.В. ... ... ... земледелия. Ж.Земледелие № 1, 2001, с.16.
* Русакова И.В. и др. ... - ... ... ... ... Ж. ... № 1, 2003 , ... Антонов И.С. и др. Почвозащитные технологии Ж. Земледелие, №1, 2002, с. ... ... Н.В. ... ... на ... почвах Северного Казахстана. В кн.: Почвозащитная система земледелия и зерновые производства на ... ... в XXI ... с. ... ... Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін ... ... ... , 1994 ж, 342-344 б.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Елдердің сыртқы саясаты26 бет
Атқару құжаттарын қабылдау бойынша талаптар11 бет
Ауыр енбекпен және спортпен айналысатындардың тамактану ерекшелігі, Азық түлік тауарларының сапасын бақылау7 бет
Консервіленген өнімдерінің өндіру технологиялық негіздері жайлы ақпарат6 бет
Консервіленген өнімдерінің өндіру технологиялық негіздері жайлы мәлімет8 бет
Консервілер өндірісі. Консервілер өндірісі технологиясы13 бет
Метанол24 бет
Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркісібі мысалында)23 бет
Орман шаруашылығының экономикалық тиімділігі жайлы ақпарат6 бет
Суперфосфатын алудың технологиясы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь