Сұлы дақылының агротехнологиясын зерттеу

1 КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
2 Сұлының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
2.1 Ботаникалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
2.2 Сұлы дәнінің сиппаттамасы және химиалық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.3 Сұлының сұрыптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
2.4 Сұлының стандарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7
3 ЗЕРТТЕУ ЖҮРГІЗУДІҢ БАҒДАРЛАМАСЫ, ТӘСІЛІ ЖӘНЕ ШАРТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
7
3.1. Тәжірибенің схемасы мен тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
3.2 Есеп және бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
3.3 Сұлының агротехникасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3.4 Топырақ жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3.5 Сыртқы ортаның факторларына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... 10
4. ЗЕРТТЕУ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
4.1 Өсімдіктің өсу жиілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
4.2 Топырақтағы құнарлы ылғал қоры ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
4.3 Топырақтың қоректенуінің негізгі элементтерінің қалыптасуына тыңайтқыштың ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
17
4.4 Топырақтың биологиялық белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
4.5 Тыңайтқыштың өнімділікке әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
5 СҰЛЫ ДАҚЫЛЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІНІҢ КӨРСЕТКІШІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
23
6 ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ҰСЫНЫСТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
7 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
8 ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ КАРТА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26
жақсартып отыру, тиімді пайдалану және қорғау - табиғаттың маңызды компоненттерін сақтау болып табылады өйткені оның қалыпты сақталуы әлеуметтік және экономикалық міндеттерді тиімді пайдалану, сол сияқты қоршаған ортаны бір қалыпты сақталуын қамтамасыз етуге негіз салады.
Қазіргі кезде жыртылатын топырақтың өнімділігін сақтау және арттыру жер шаруашылығындағы бірінші кезектегі міндеттердің бірі болып табылады. Жерді жырту оны агротехникалық пайдалану химиялық құралдарды белсенді қолдану механикалық ықпалды интенсивті жүргізу және де басқа өзгеріс салмағы өнімділіктің сандық элементтерінің өзгеруіне әсерін тигізеді. Топырақтың өнімділігін қалыптастыруда шіріндінің маңызы ерекше. Шіріндінің саны мен әртүрлі топырақтың негізгі морфологиялық белгілері байланысты: оның су, ауа және қоректену кезеңдері физикалық және физико-химиялық өзгеруі топырақтағы қоректік элементтерімен және де басқа жағдайларға байланысты.
Қоңыр топырақ аймағы – облыстағы барлық аймақтардың ең үлкені оның аймағы 830 мың гектарды алып жатыр. Аймақ эрозиялық жағдайға тұрақсыз, топырақтың құнарының төмендеуі байқалады. Ауыл шаруашылығының дақылдарының өндірудің қолда бар технологиясы, оның қалдықтары, шіріндінің шығынын толтыра алмайды.
1. Ә. Ізтаев., Б. Отыншиев. Астықтану және диқаншылық негіздері, Алматы, «Қайнар», 1994 ж.
2. И. Сейітов., Т. Саудабаев., Ш. Әбдірашев. Агрономия негіздері., Алматы «Ана тілі» 1991ж.
3. Звездичев В.В. и др. На пути к биологизации земледелия. Ж. Земледелие №2, 2004, с.17.
4. Еськов А.И. Проблемы биологической интенсификации земледелия. В кн.: Развитие идей почвозащитного земледелия в новых социально экономических условиях, с.333.
5. Вражнов А.В. Важные направления развития земледелия. Ж.Земледелие № 1, 2001, с.16.
6. Русакова И.В. и др. Солома – важный фактор биологизации земледелия. Ж. Земледелие, № 1, 2003 , с.9
7. Антонов И.С. и др. Почвозащитные технологии Ж. Земледелие, №1, 2002, с. 20-22.
8. Шрамко Н.В. Использование паров на темно-каштановых почвах Северного Казахстана. В кн.: Почвозащитная система земледелия и зерновые производства на Евразийском континента в XXI веке. с. 49-50.
9. Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы, Алматы, «Қайнар», 1994 ж, 342-344 б.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Сұлы дақылының агротехнологиясын зерттеу
МАЗМҰНЫ
|1 |КІРІСПЕ.............................................................|3 |
| ... | |
|2 ... ... |5 |
| ... |
| ... | ... ... |5 |
| ... |
| ... | ... ... ... сиппаттамасы және химиалық |6 |
| ... | ... ... |6 |
| ... |
| ... | ... ... |7 |
| ... |
| ... | |
|3 ... ... ... ... ЖӘНЕ | |
| ... |
| ... | ... ... схемасы мен |7 |
| ... |
| |..... | ... ... және | |
| ... |
| |............................ | ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... | 9|
| ... |
| ... | ... ... ... факторларына қойылатын | ... ... | ... ... | ... ... |
| ... | ... ... өсу | ... ... |
| ... | ... |Топырақтағы құнарлы ылғал | ... ... | ... |Топырақтың қоректенуінің негізгі элементтерінің қалыптасуына | |
| ... |17 |
| ... |
| ... | ... ... биологиялық | ... ... | ... |Тыңайтқыштың өнімділікке | ... ... |
| |. | |
|5 ... ... ... ... | |
| ... |
| |....................................... | |
|6 ... жӘне ... | ... ... ... ... | ... |ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ КАРТА……………………………………………… |26 |
1 ... ... ... мәселесі топырақ қабатын сақтау, үнемі
жақсартып отыру, тиімді пайдалану және ... - ... ... ... ... ... өйткені оның қалыпты сақталуы
әлеуметтік және ... ... ... ... сол ... ортаны бір қалыпты сақталуын қамтамасыз етуге негіз салады.
Қазіргі ... ... ... ... ... және арттыру
жер шаруашылығындағы бірінші кезектегі міндеттердің бірі болып табылады.
Жерді жырту оны ... ... ... ... ... ... ... интенсивті жүргізу және де басқа өзгеріс
салмағы өнімділіктің сандық ... ... ... ... өнімділігін қалыптастыруда шіріндінің маңызы ерекше. Шіріндінің
саны мен әртүрлі ... ... ... ... ... су, ауа және қоректену кезеңдері физикалық және ... ... ... ... және де ... ... топырақ аймағы – облыстағы барлық аймақтардың ең үлкені оның
аймағы 830 мың ... алып ... ... ... ... ... құнарының төмендеуі байқалады. Ауыл шаруашылығының дақылдарының
өндірудің қолда бар технологиясы, оның ... ... ... ... ... ... егіншіліктің биологиялық заңының
органикалық заттар баланысының бұзылуы себеп болып отыр. Экологиялық
қауіпсіздікті ... ... ... ... ... шешу егіншілікті
биологияландырумен байланыстыру қажет, оның басты принципі ... ... ... топырақтың өнімділігін арттыру болып табылады.
Бүгінгі таңда егіншілік шаруашылығы биологиялық тәсілдерге көшіру
қажеттілігін дәлелдеуді керек ... егін ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдері қажеттілігін қамтамасыз етпейтін не
болмаса жоғары тиімділікке ... ... ... ... біріне-бірі
соншалықты қарама-қайшылықта болуы егін шаруашылығын ... ... ... ... жатыр.
Маңыздылығы: Қазіргі егін шаруашылығы ... ... ... ету ... маңызды мәселені шешу оның экономикалық
тиімділігін арттыру кезінде органикалық тыңайтқышқа деген сұраныс ... ... ол ... ... ... ... маңызды факторы
болып табылады. Органикалық ... ... ... артуы органикалық
тыңайтқыштар түріне – көң және оның басқада түрін пайдаланумен шектелмек
емес. ... көк ... ... ... жергілікті жердегі
тыңайтқыштардың маңызды көздері болып табылады. Осыған орай ... ... ... бірге тиімді пайдалану жолдарын
қарастыру, Павлодар облысы жағдайында топырақта шіріндінің жеткілікті болу
баланысын жасау үлкен ... ... ... және іс ... ... ... Зерттеуге ұсынып отырған
жергілікті органикалық тыңайтқыштар ... ... ... ... көмір қалдықтары топырақтың құнарлығын арттыруының, топыраққа,
өсімдікке және қоршаған ортаға тиімді ықпал етудің маңызды ... ... ... тиімді пайдалану нәтижесінде топырақтың ... ... ... ... заттары артпақ. Оларды қолдану
топырақ ылғылының артуына және ... ... ... ... ... етеді. Топырақтың су нәрлік ... ... ... ... жасайды.
Зерттеудің мақсаты: Павлодар облысындағы Баянаул ауданының ... ... және ... ... ... оның сұрыпын жақсарту
үшін жергілікті органикалық ... (көң, ... ... ... ... ... тиімді қолданудың жүйесін қалыптастыру.
Зерттеудің міндеттері:
Жергілікті дәстүрлі (көң) және дәстүрлі емес (жасыл тыңайтқыш – сұлы,
судан шөбі, ... ... ... ... ... ... ... топырақтағы суға және қоректік жүйеге, сұлы дақылының
өнімділігін мен әсерін анықтау.
2 Сұлының ... ...... және мал ... үшін ... ... ... орта
дәрежелі бір килограмм дәні мал азығындық өлшем ретінде алынған. Сұлының
дәнінде ... ... ... ... және майдың (орта
есеппен 4,5%) көп болуы оның тамақтық және мал азығындық бағасын анықтайды.
Сұлы дәні – ... ... ... Малға жем үшін арналған сұлының
сабаны және ұнтағы басқа дәнді дақылдарға ... ... ... өте бағалы. Дүниежүзілік егіншілікте егіс көлемі жағынан дәнді
дақылдардың арасында сұлы ... орын ... (26,3 млн. га). ... ... және ... сұлы ... Марктон, Немчинский 2,
Орел, Сельма, Скакун, ... 29, 14, ... 1026, ... дождь және т.б.
Сұлыдан жарма, жаншыма, ұн және спирт алады.Оның ұны, печеньесі жас
организімге өте ... ... ... көп ... ... ... де өте ... Лизинді 0,8-1,92 кейде 8,0 процентке жетеді. Сондықтан
оны диеталық және балалар тағамына көп қосады.
Сұлы тағамдарын АҚШ, Англия сияқты елдерде ... көп ... адам ... ... ... азайтады, ал бұлшық ет тканьдарын
көбейтеді.
Сұлы егіс көлемі ... 5-ші ... Оның ... егістігінің жартысы
АҚЩ-та егіледі, ал ТМД сұлы егісінің көлемінен 3-ші ... ... ... бір ... ... ... 20-30 ... және одан да ... Сұлы жылы және ... ... ... ... ... ... соған жақын аудандарда көп тараған. Аздаған аязға да ... ... ... ... орналасқан. Сондықтан су мен қоректік заттарды жердің
төменгі қабаттарынан тартып ала алады.
2.1 Ботаникалық сипаттамасы. Сұлы ... ... ... ... ) ... ... Түрлері аз. ТМД мәдени өсімдіктері кітабында (1935)
16 түрі бар деп ... Оның ...... ... ... ... ... Мәдени сұлыға – Егістік сұлы (Avena sativa), Византия ... (F. ... ... ... ТМД –да тек ... сұлы ... Әзербайжанда аздап Византия сұлысы кездеседі. Сұлының дәні
негізінде қабықты, жалаңаш дәнді түрлері де аздап кездеседі.
Сұлының ... ... қара сұлы (Avena fatua) өте ... және ... арам шөп. Оңтүстікте оңтүстік қара сұлысы өседі. Оңтүстік қара ... түп ... таға ... ... бар. Сондықтан піскеннен кейін
төгіліп кетеді. Ал ... ... қара ... тізе ... бүгілген
қылтығы бар. Ол тізенің түп жағы спираль түрде ширатылып біткен. Су ... шық ... ол ... ал күндіз кепкенде қайта ширатылады
да өзінің түскен жерінен алыс жүріп кете ... ... қара сұлы ... жүреді деп те айтады.
ТМД- да ... ... үш түрі ... ... ... бірі сіңсібастарының құрылыстарына қарай
ажырайды. Олар жан-жағына ... ... ... ... жалаңаш немесе
қабықты сұлы болып бөлінеді. Дәндерінің түсі-түгі де ... ақ, не ... Оның ... ... түстілер де кездеседі.
Сұлы егісі жатып қалса оның дәні ... ... Егер ақ сұлы ... ... ... қиын ... оны азот қышқылының 10 пайызды қоспасына 10
минутқа салып, ... ... ... 18 ... ... ақ сұлы ақшыл қоңыр,
сары сұлы – ашық сары болып өзгереді. Кейде піспей жиналған сұлы көк болып
көрінеді.
2.2 Сұлы ... ... және ... ... ... ... ... не болмаса жемге жарамдылығын, ол ... ... ... ... ... анықтайды. Мұнда оны сыртқы көрінісіне қарай
москва, харьков, инетәрізді және ... деп ... ... сұлының дәні ірі, жалпақ, жуан, белі ... ақ, ... ... ... Дән ... ... басының аузы ашық болады, ядросы
оның ішінде бос жатады.
Харьков типі – ... сары ... ... басы ... оның ... бос ... Бұл екеуінің қауызы тез аршылады. Сондықтан оларды жарма
алуға пайдаланады.
Инетәрізді тип – жіңішке, ұзын, түзу, ... басы ... ақ, ... ... ... дәні ... типіне ұқсас, бірақ қауызы өте ұзын,
оның ішінде ядро бос жатады.
Бұл екеуін көбінесе малға жем ретінде ... ... ... 8-16 ... ... ... 1,4- 4,0 мм, ... -3,6 мм болады. Қабықтары 20-30 пайызға жетеді. Бұл ... ... ... ірі -3-4 ... ... қабаты екі қатарлы клеткалардан тұрады -6-
8 пайыз, эндоспермі ұнтәріздес дәннің 50-55 ... ... алып ... литр ... ... ... химиялық құрамы: белок 9-19, крахмал 31-51, клетчатка 8-19, май
3-7, минералдық заттар 3-5 пайыз болады. Кейбір сұрыптарда ... ... ... дейін жетеді.
2.3 Сұлының сұрыптары. Сұлының аудандасқан сұрыптары 50-ге жақын. Оның
ішінде көп тараған Льговский 1026, ... ... ... ... ... т.б. және жаңа ... – Линда, Ристо (Швеция), Тарпан
(Голландия), Таежник, Геркулес, ... ... – 2, ... -29 ... көп тараған.
Победа – мутика түріне жатады. Швециядан тараған. Сіңсібасы әр жағына
түгел шашыраған. Дәні москва ... ... 29-32 ... 1000 ... 24-28 г. Жарма алуға арналған сұрып.
Золотой Дождь – ауреа түрі. Ескіден келе жатқан өте ... ... ... ... барлық жағына түгел бірдей тараған. Дәні
москва типті.
Льговский 1026 – мутика. Дәні москва типті. Дәні ірі – 1000 ... 38 г-ға ... ... ... ... ... стандарттары. Сұлының пайдалану орындарына қарай 5
стандарт жасалған: «Тамақ және ... ... ... Дайындау кезінде
қойылатын шарттар», «Жарма жасауға арналған сұлы», «Спир алуға қолданылатын
уыт алуға арналған сұлы», «Шет елге ... ... ... ... ... ... сұлы ... түсіне қарай екі типке, ал бірінші
тип екі тармаққа бөлінген. I-ші тармақ – ақ, ірі, ... ... ... ... ... Оның ... ... типтер мен тармақтар 10 пайыздан
аспау керек. Оған ... ... ... 1026, ... сұрыптары жатады.
2-ші тармақ – сары түсті мосва, харьков типті Золотой ... ... ... ... ... ... тип ... бөлінбеген. Оған барлық ұзын ... ... ... ... сұлы ... Оған жататын сұрыптар – Артем 107,
т.б. Басқа типтер қоспасы 20 пайызға дейін болуы ... ... ... ... болу ... ... ... 0,2
пайыз болса ғана жемге пайдалануға рұқсат беріледі.
Уыт алуға ірі « бір литрінің салмағы 420 г/л, өнімділігі 90 ... ... сұлы ... ... ... БАҒДАРЛАМАСЫ, ТӘСІЛІ ЖӘНЕ ШАРТЫ
3.1 Тәжірибенің схемасы мен тәсілі
Баянауылдың далалық тәжірибе дәстүрлі (көң) және дәстүрлі емес (жасыл
тыңайтқыш, көмір қалдығы, ... ... ... органикалық
таңайтқыштардың топырақтың құнарлығына, сұлының ... мен ... ... ... ... ... жеңіл сазбалшықты топырақтың 6-
20 см: қабатындағы маңызы, физикалық сазбалшық 24,6%, шірінді 1,36%, жалпы
азот 0,09%, ... ... 0,26%, РН 6,8. ... ... 3 ... орналастыру тәртібі реттік түрде қою. Бөліктің көлемі 4×4=16 м2,
варианттардың саны. 40, бөліктердің саны – 120. ... ... ... ... ... 0,232 ... ... Екібастұз қаласында “Аспан” ЖСШ ... ... ... қарастырылады.
Зерттелетін тыңайтқыш:
1 – Құнарлықты қалпына келтіруші – шіріндіні қалыптастыратын
тыңайтқыш, ... ... ... ... мүмкіндік туғызушы.
2 – Натрий гуматы - өсімдіктің өсуін реттеуші, өнімнің артуына
мүмкіндік ... ... әр ... ауруына қарсы тұруына, сол сияқты
ортаның экстремалды ықпалына өсімдіктің төзімділігін жақсартуға ... 1 ... ... |№ 2 ... ... ... А – сүрі ... ... ... ... – таза сүрі жер ... ... ... – жасыл сүрі жер, күздік бидай |ҚК 1 т/га ...... сүрі жер, сұлы ... ... ... 33 ... |
|а4 – жасыл сүрі жер, судан шөбі |Тұқымды 0,1% ... ... ... ... В – ... ... ... – тыңайтқышсыз ... 2,0% ... ... ... ... – көң 20 т/га ... ... – КҚ, 0,5 т/га | ... – КҚ, 1,0 т/га | ... – КҚ, 2,0 т/га | ... – КҚ, 1 т/га | ... – Рам 70 | ... – Рам 40 + көң т/га | ... – Рам 40 + УО0,5 т/га | ... –ҚКК, 33 кг/га | ... ... ... ... себер олдында дайындық ретінде
ертіндіге араластырады, оған ... ... 0,1; 2,5% ... ... ылғалдау tº +25ºC жүргізілді. Ылғалдау ұзақтылығы 24
сағат. Ертіндінің көлемі тұқымның көлемінен 2 есе ... ... ... тұқым аздап кептірілді.
3.2 Есеп және бақылау
Өсімдікті бақылау сұлының барлық өсу мерзімінде жүргізілді. ... ... ... ... кезеңінде, 4 алқаптың өсімдігін есептеу
жолымен шығарылды. Алқаптарға 2 қатар ... ... ... 54,3
см.
Топырақтағы ылғалдың өнімді мөлшері ... ... ... он ... ... 1 м ... ... дейін екі кезеңде: егін
егер алдында және егін ору кезінде а1в1; а2в1; а3в1; а4в1; а1в2; ... ... ... анықтау алты кезеңнен тұрады.
Топырақтың биологиялық белсенділігін есепке алу кендір ... ... 0-20 см ... ... ... ... ... динамикасын бақылау екі
кезеңде жүргізілді: егін егерде және егін орағы кезінде ... ... 1 м, ... ... 40 см дейін. Топырақ үлгілерінде анықтау
институттың агрохимиялық лабораториясында нитратты – ионометрлік экспресс
тәсілі, жылжымалы ... ... ... ... ... ... есеп әр ... бөлігінің 4 тұсынан жалпы көлемі
1 кв.м. жерден алынды.
Өнім есебі, ... ... ... барлық егінді орып алу
тәсілімен жүргізілді. Астық өнімі 14% ... және 100% ... ... ... ... Б.А.Доспехов әдісі
бойынша жүргізілді.
3.3 Сұлының агротехникасы
Сұлыны далалық тәжірибеде өсіру зерттелген элементтерден басқасы, егу
агротехникасының ұсынылған тәсілімен ... ... ... және ... ... сұлыны егу төрт алғы дақылдан кейін
жүргізілген. Ол таза сүрі жер және үш ... сүрі жер – ... ... ... ... Сұлы дақылының сұрыптары – Марктон, Немчиновский – ... -29. ... ... ... қар ... соң ... ерте көктемдік тырмалау,
ылғал жабу БИГ-3 құралымен 3-5 см тереңдікте ... ... ... өңдеу, себу күні ОПТ-3-5 құралымен 8-10 см тереңдікте жүргүзілді.
Егін себу ұсынылған мерзімінде өткізілді. Дән ... ... 5-6 ... ... 2,5 млн. ... ... 1 га. ... дақылдырды себуі
мерзімі: сұлы және судан шөбі 20-25 мамыр, күздік бидай ... ... жылы ... (129 ц/га) және судан шөбінің (149 ц/га)
(ылғалдылығы 60%) көк ... ... ... ... жемге салынған,
жасыл тыңайтқышқа судан шөбінің алшынкөк өскіні ... (40,6 ... – 25,3 ... ... ... және судан шөбінің көк балаусасы (салмағ
орташа 150 ц/га) жасыл тыңайтқыш ретінде ... ... ... ... көк ... 200 ц/га құрады. Сидералды
дақылдардың көк балаусасын шабу және шашу жұмыстары қолмен жүргізілді.
Тәжірибеде ... ... ... ... егін егу ... ... ... алқапта қолмен енгізілді. Топырақты негізгі өңдеу
күзде қыркүйектің 3-ші онкүндігінде ... ... 12-14 см ... Егін ... 20 ... жүргізілді.
3.4 Топырақ жағдайы
Тәжірибе учаскесінің топырағы қоңыр жеңіл сазбалшықты. Қабаттың 0-20
см құрамы: физикалық сазбалшық 20,1%; ... 0,9%; ... азот 0,9% ... 0,15%; РН 6,4.
0-30 см топырақтың көлемдік салмағы егін егер алдында 1,58 г/см3
құрады, ол сұлы ... ... ... ... ... ... ... Сыртқы ортаның факторларына қойылатын талаптар
Басқа дәнді дақылдармен салыстырғанда сұлы аса көп жылу талғамайды.
Оның дәні 1- 2 ºС ... ... ... ал ... ... үшін 4 – ... жылу жеткілікті. Көк сүйрігі көктемде – 7-8 ºС суыққа шыдайды, ... ... – 4- 5 ºС ... ... ... ... бір ай шамасындағы оған қолайлы ... ... 10-12 ... себілген тұқымның бөртуі үшін дән салмағының 65 ... ... ... ... ай қалғанда ол ылғалды көп керек етеді. ... ... ... ... ... төмендетеді.
Арпамен салыстырғанда жоғары температураны біршама ... ... ... ... ... ... айы ... ал жауын-
шашынның көп түсуі шілде айынан басталады. Міне осы ... сұлы ... ... ... өніп ... өсу ... ... бұл егістің біркелкі
пісуіне зиянын тигізеді.
Тамыр жүйесінің жақсы дамуына байланысты ол топырақ ... ... ... ... ... ... қиын еритін көректік
заттарды тамырының сіңіргіштерінің күштілігінен ... ... ... өнім алу үшін ... ... мол қара топыраққа сепкен жөн. Басқа
дәнді дақылдарға қарағанда сұлы қышқыл топырақта тәуір өседі.
Сұлы ... ... ... ... ... ... ауа ... су және температуралық режим әсер етеді. Сұлы үшін ... ... ... 2002 жылы ... Егін егер алдындағы
ылғалдың қанағаттандырарлық қоры жауын шашынның көп жылдық көлемінен ... ... және оның ... ... сұлы ... мол ... ... қолайлы жағдай туғызды.
2003-2004 жылдың ауа райы құрғық болуыменен ерекшеленеді. Бұл ... тән ... Күн ... ... тыс ... ... айының
бірінші және екінші онкүндігінде жаңбырдың болмауы, сұлының өсіп жетілуіне
қолайсыз жағдай ... ... өзі ... әлсіз дамуына, өнімділіктің төмен
болуына әкеп соқтырды [Кесте 1].
Кесте- 1 2007-2009 жылдардағы өсу мерзімі кезеңіндегі метеорологиялық
жағдай
|Көрсеткіштер ... | | |Өсу |Жыл |
| |ІІІ | | | ... |
| | | | | |нде | |
| | | | | |∑ мм, ∑| |
| | | | | |ºС | |
| | |I |
| |2009 ... |2009 |2007-2009 ... |62,4 |65,3 |58,4 |62,0 ... 20 т/га |61,6 |66,4 |64,4 |67,4 ... 2 т/га |64,0 |68,0 |60,8 |64,2 ... |65,6 |66,4 |61,6 |66,0 ... 33 ... |77,2 |73,0 |63,6 |73,0 ... қара ... |76,4 |73,8 |64,0 |73,8 ... | | | | ... |80,0 |76,0 |81,2 |75,4 ... ... сидерациясы |80,0 |74,1 |80,0 |74,8 ... 0,1% ... ... |80,0 |80,3 |- |- ... ... | | | | ... 2,5% гумат натрийі |85,2 |83,6 |- |- ... ... | | | | |
| НСР05 | | |5,1 |5,0 ... ... ... шірінді түзетін тыңайтқышы елеулі ықпал
етті, ҚКК және себер алдындағы тұқымды 0,1 және 2,5% ... ... ... ... ... және дамуын реттеді. Бірінші
дақылдың ... ... ... зерттеу жылдарында 7,7-18,3%
көтерілді. Әсіресе гумат натрий ертіндісінде тұқымды ылғалдандыру ... ... ... ... ... және ... ... егістіктегі
өнгіштігіне ықпал етуі сонан кейінгі кезеңде де сақталып отыр (2 кесте ).
Сұлының сақталуына ... ... 3-ші ... ... 70-100% ... Осы ретте 100% сақталуы егістікке аммофосты Р70 кг
д.в. мөлшерде енгізгенде және күздік бидай сидерациясында байқалды.
Сақталудың аз мөлшері сұлы ... және ... шөбі ... ... 3 – Сұлы ... ... тыңайтқыштың әсері
|Тәжірибенің түрі |Өсімдіктердің толық ... егін ... |
| ... ... ... ... % |
| ... ... ... | ... |156 |128 |82,0 ... 20 т/га |154 |152 |98,7 ... 0,5 т/га |160 |140 |87,5 ... 1,0 т/га |160 |144 |90,0 ... 2,0 т/га |160 |140 |87,5 ... 1,0 т/га |200 |196 |98,0 ... |164 |164 |100,0 ... + көң 10 |160 |156 |97,5 ... | | | ... 0,5 т/га + |200 |198 |99,0 ... | | | ... 33 ... |193 |172 |89,1 ... ... – |191 |191 |100,0 ... | | | ... – |200 |140 |70,0 ... | | | ... ... – |200 |150 |75,0 ... | | | ... ... құнарлы ылғал қоры
Үстіміздегі жылы құнарлы ылғал қоры себер алдында ... ... ... мм болды, бұл жеткіліксіз деп саналады (кесте 4).
Зерттеліп отырған тыңайтқыштың ықпалы нәтижесінде ... ... ... ... ... байқалады: 2004 ж. – 8,8 – 20,3 ... ... ... орташа 18,5 – 21,9 мм болды.Егістік ... ... ... ... ... ... барысында жасыл сүрі жердің топырағында ылғал таза сүр жерге
қарағанда жақсы сақталғаны байқалды. Мұнымен қатар ... сүр ... ... құрғақшылық жылдары көктем кезінен сұлыны егу кезеңіне дейін айқын
байқалды. Зерттеу жылдары ... ... ... ... ... ең ... таза сүр жерде байқалды, ол 131,8 мм құрады. Алайды егін ... ... ... ... көп ... ... Бұл ... құнарлы
ылғалдың таза сүрі жерде әлде қайда көп шығын ... ... ... ... егу ... дейінгі аралықта топырақтың метрлік
қыртысында ылғалдың жоғалуы мынадай көрсеткіштер ... таза сүрі ... 47,9 мм, ... сүр жер ... 7,7 – 16,0 мм не ... ... және ... қар кеткен соң анықталған құнарлы ылғал қоры мен
салыстырғанда(5-ші кесте). Ылғалдың шығыны ... ... ... аз
екені байқалды.
(Сурет 1)
Кесте 4 Топырақтың метрлік ... ... ... ... тыңайтқыштың ықпалы
|Тәжірибе түрі ... ... ... мм |
| ... ... ... ... |
| |2009 ж. ... |2009 ж. |2007-2009 |
| | |жж. орта | |жж. орта ... ... сүрі жер) |71,0 |83,9 |27,2 |47,6 ... 20 т/га |88,4 |105,8 |28,8 |48,7 ... қолдығы 2 т/га |79,8 |102,4 |12,3 |49,3 ... қара ... ... |91,3 |102,5 |33,6 |63,6 ... – сидерациясы |86,8 |102,5 |34,3 |54,2 ... шөбі – ... |84,9 |103,3 |39,8 |52,6 ... |13,3 | | | ... |18,7 | | | ... жылы су ... ... орта ... қарағанда төмен болды,
бұл климаттық ... күн ... ... 5 Әр ... сүрі жерлердегі бойынша топырақтың метрлік
қабатындағы құнарлы ылғал ... ... (2007 – 2009 ... ... ... ... ... мм |
| |қар ... ... ... ... |
| ... ... ... жоғалуы |
|Таза сүрі жер |131,8 |83,9 ... |36,3 % ... сүрі жер – қара ... |110,2 |102,5 |7,7мм |7,0 % ... сүрі жер – сұлы |119,4 |102,8 ... |13,9 % ... сүрі жер – ... шөбі |119,3 |103,3 ... |13,4 % ... 1- Топырақтың метрлік қыртысындағы әртүрлі сүрі жер бойынша
құнарлы ылғал қорының ... ж ... ... тыңайтқыштар топырақ ылғалын зерттеу есеп беріп
отырған жылдарда топырақтағы ылғалды өнімді пайдалануға ықпал ... 1 ... ... ... ... шығынының төмендеуі мынадай көрсеткіш құрайды:
2004 ж. 1,1 – 3,9 мм ... жж. Орта ... 2,1 – 4,1 мм не ... – 25,8% және 13,6 – 26,6 ... орта есептен 22,1% (кесте 6, сурет 2).
Зерттеліп отырған органикалық тыңайтқыштардың ... ... су ... ... ... ... ... болуының
азайғаны байқалады.
Кесте 6 – Сұлы ... суды ... ... ... ... варианты |ПК, мм/ц ... |ПК, ... |
| |2004 ... жж. |мм/ц ... |% ... ... сүрі жер) |15,1 |15,4 |- |- ... 20 т/га |13,5 |11,8 |3,6 |23,3 ... 2 т/га |14,0 |13,3 |2,1 |13,6 ... |11,2 |12,0 |3,4 |22,1 ... 33 ... |11,3 |11,3 |4,1 |26,6 ... қара ... ... |11,8 |3,6 |23,3 ... – сидерациясы |13,3 |12,0 |3,4 |22,1 ... шөбі – ... |11,8 |11,7 |3,7 |24,0 ... 2 - 1 ц ... ... ... ылғалға тыңайтқыштың
ықпалы, мм
4.3 Топырақтың қоректенуінің негізгі элементтерінің қалыптасуына
тыңайтқыштың ықпалы
Топырақтағы нитраты азоттың мөлшері.
Солтүстік ... ... ... ... қоректенуінде нитрат
азоты ерекше орын алады. ... ... ... азот ... ... ... байланысты екендігін көрсетті (r = 0,72-0,86).
Топырақ қабатының 0-40 см азот ... егіс ... ... ... ... ... Алайда жеңіл механикалық құрамды қоңыр
топыраққа бұл сияқты зерттеу жүргізілген жоқ.
Тыңайтылмаған вариант бойынша N-NO3 маңыздылығы ... ... ... ... Бұл ... [61] градациясы сәйкес, топырақтың
нитратты азотпен өте аз қамтылғанын ... ... ... ... ... тыңайтқышты көп қажет ететіндігін байқатад
Нитратты азоттың 0-40см қабатта топыраққа 20 т/га көң ... ... ... бұл ... ... салыстырғанда
5,9 мг/кг құрады. (кесте 7)
Тыңайтқыштың әсерімен N-NO3 топырақтың метрлік қабатында әлде ... ... ... бұл N-NO3 ... көшуіне, сонымен қатар
топырақтың механикалық құрамына байланысты ... ... ... ... ... ... қыртысында артуы 1,2-6,2 мг/кг
құрады. Сол сияқты N-NO3 әлде ... ... ... ... ... 7 ... ... топырақтағы мөлшеріне тыңайтқыштың ықпалы
(2003-2004 жж.)
|Тәжірибе түрлері |N-NO3, ... ... |
| |0-40 см |0-100 см ... |2,3 |4,6 ... 20 т/га |8,2 |10,8 ... 2 т/га |3,2 |7,2 ... |4,0 |7,5 ... |3,8 |7,0 ... 33 ... |2,3 | 8,0 ... ... - ... | 3,3 | 5,8 ...... | 3,4 | 5,9 ... шөбі – ... | 3,1 | 5,9 ... зерттеліп отырған органикалық тыңайтқыштар топырақта
өсімдікке аса ... азот ... ... ... ... азот
режимінің жақсаруына мүмкіндік туғызады.
Топырақтағы жылжымалы фосфор Р2О5 маңыздылығына тыңайтқыштың ықпалы.
Зерттеу ... сұлы ... себу ... ... ... қабатының 0-20 см мөлшері тыңайтылмаған ... 128 ... Бұл ... ... ... ... сәйкес келеді. Топырақты
сыдыра жыртуды жүйелі жүргізу ... ... ... ... ... ... Р2О5 жинақталуы топырақтың жоғарғы қабатында өтеді. ... ... ... ... жиі құрғақ болады, бұл өсімдік үшін
Р2О5-тің қатысын төмендетеді.
Тыңайтқыштың ... Р2О5 ... қара ... және ... топырақтың жыртылу қабатында артатыны байқалады. Р2О5-тің ... ... ... ... ... ... көңнің, аммофостың және
судан шөбінің ықпалы байқалды (кесте ... 8 - ... ... ... ... тыңайтқыштың
ықпалы
|Тәжірибе түрлері | Р2О5, ... |
| |2003 ж. |2004 ж. ... ж. |
| |0-20 |20-40 |0-20 |20-40 |0-20 |20-40 ... |128 |105 |127 |115 |128 |110 ... 20 т/га |150 |120 |163 |138 |156 |129 ... 1 т/га |137 |98 |140 |110 |138 |104 ... 1 т/га |146 |100 |145 |117 |146 |108 ... 33 кг/га |140 |122 |142 |109 |141 |116 ... |150 |102 |157 |127 |154 |114 ... ...... |122 |100 |128 |110 |125 |105 ...... |122 |90 |128 |109 |125 |100 ... шөбі – ... |170 |105 |150 |125 |160 |115 ... ... ... ... полотно тәсілі целлюлозо ... ... ... ... ... ... көрсетеді және
азоттың жинақталу белсенділігінің деңгейін байқатты.
Біздің бақылауымыз бойынша топырақтың микрофлоросының ... ... өсу ... ... ... Сонымен қатар микрофлораның
белсенділігі тамызда ерекше болатындығы анықталды.
Кесте 9 – ... ... ... ... ... ... түрлері ... ... ... г ... ... ... салмағына, % |
| ... |Бір |екі |үш |бір |екі |үш |
| | ... ... ... ... ... |айдан |
| | ... ... ... ... ... |кейін ... |5,0 |3,84 |3,51 |3,15 |23,2 |29,8 |37,0 ... 20 т/га |5,0 |3,34 |2,92 |2,59 |33,3 |41,7 |48,3 ... 1 т/га |5,0 |3,45 |3,01 |2,52 |31,1 |39,8 |49,7 ... ... ... |5,0 |3,31 |3,13 |2,59 |33,8 |37,4 |48,2 ... (сидерациясы) | 5,0 | 3,28 | 2,97 | 2,31 | 34,5 | 40,7 | 53,8 ... шөбі ... | 5,0 | 2,95 | 2,49 | 2,14 | 41,1 | 50,3 | 57,2 ... 3 ... ... ... ... ықпалы
(2002-2004 жж.)
Тыңайтылған варианттардағы биологиялық белсенділік тыңайтылмаған
вариантпен ... 12% ... ... ең ... ... сидерациаланған судан шөбі вариантында ... ... ... ... Тыңайтқыштың өнімділікке әсері
Сұлы дақылдың өнімділігіне және ... ... ... ауа ... ең ... ... шашын елеулі ықпал етті. Сұлының өсуіне
және дамуына 2002 жылы қолайлы жағдай туды. Сұлы дақылы ... ... 190 мм ... жауын-шашын болды. Бұл көп жылғы мөлшерден әлде
қайда ... ... ... ... ... 1,6-3,3 ц/га қосымша
өнім алынды, ал тыңайтылмаған варианттарда өнім 16,7 ц/га құрады.
2003-2004 жылдардың ауа райы өте ... ... ... ... және ... мөлшері көп жылға ... ... және ... ... жыл сұлы үшін ... ... ... және маусым айының І
және ІІ он күндігінде жауын-шашын болмауы, ... ... ... ... өнімділігі төмен болды. Үстіміздегі жылы қосымша өнім 2,0-
2,4 ц/га құрады, ал тыңайтылмаған вариантта таза сүрі жер ... ... ... ... ... жж ... өнім 1,1-2,7 ц/га ... Бұл арада
Кесте 10 – Сұлы дақылына тыңайтқыштың әсері
|Тәжірибе түрлері |Сүрі жерден кейін бірінші дақыл ... ... ... ... ... ... кейін) |
| |2004 ж. ... жж. ... жж. ... жж. |2004 ж. |
| ... |Қосымша|өнімі, |өнімі, |Қосымша |өнімі,|қосылу|
| |ц/га ... |ц/га ... |ц/га |ы, |
| | |ц/га | | |ц/га | |ц/га ... |77,6 |55,6 |39,0 |20 |27,4 |7,4 |- ... 1 т/га |80,8 |65,3 |40,0 |20 |29,1 |9,6 |2,2 ... 33 кг/га |81,2 | 64,5 | 42,0 | 22 | 31,1 | 9,2 | ... 0,1 %|80,0 | 63,0 | 41,6 | 22 | 30,5 | 9,2 | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... 2,5 % |85,2 | 64,3 | 45,0 | 22 | 31,0 | 10,1 | ... натрийі | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | |
5 Сұлы ... ... ... ... 12 – ... әр түрлі тәжірибегі экономикалық тиімділігінің
көрсеткішісі
|Дақыл |Тәжірибе |3 ... цен |1 га |1 ц, ... ... ... ... |бағасы,|кеткен |шығыс |кіріс, |ділігі, %|
| | ... ... |тың өзін ... | |
| | |ц/га |н ... ... | | |
| | | | | ... | | ... |көң 20 т/га |16,4 |1300 |11200 |682 |10120 |90,3 |
| ... |12,0 |1300 |9375 |781 |6225 |66,4 |
| ... сүрі | | | | | | |
| |жер) | | | | | | |
| ... ... |1300 |8650 |540 |12150 |140,5 |
| |– ... | | | | | ... 1 ц дән ең аз өз ... ... судан шөбі
сидерациясында болды, 540 тенгенің маңайында болды.
Экономикалық тиімділіктің көрсеткіші барлық тәжірибенің ... ... 12150 ... ... таза кірісін әкелді, соның ішінде ең үлкен
таза кірісі судан шөбі сидерациясында ... осы ... ... ... ... судан шөбі
сидерациясында екені айқындалды.
6 Қортынды және ... ... ... тыңайтқыштардың ықпалынан топырақтың метрлік
қыртысында құнарлы ылғал зерттеу жылдарында орташа есеппен 18,6-21,9 мм
артты.
Тыңайтылмаған ... ... ... ... ... 1 ... тыңайтқыштың ықпалымен орташа есеппен 22,1% кеміді.
Жасыл тыңайтқыш құнарлықты қалпына келтіруші және ... ... ... ... ... ... өнгіштігін 7,7-18,3%
арттырды.
Зерттелген тыңайтқыштар қоңыр топырақтың азоттық режимін жақсартуға
мүмкіндік тұғызды, топрақтың 1м ... ... ... ... 1,2-6,2
мг/кг болды.
Тыңайтқыштардың әсерінен топырақтағы жылжымалы фосфор дың ... 10-32 ... ... ... ... ... қабатының биологиялық
белсенділігі артып, орташа есеппен 12% құрады.
Сұлы дақылының су және қоректену ... ... ... нақтылы
қосымша өнімі 2004 ж. – 2,0-4,0 ц/га, ал орташа 2003-2004 жж. 1,5-2,7 ... ең ... ... ... 2,1 ц/га сидералды қара бидайдың әсер
етуінен кейін және 2,0 ц/га көмір қалдығының 2 т/га ... ... ... тыңайтқыш сұлының биохимиялық көрсеткіштерінің жақсаруына және
1000 дәннің ... ... ... ... ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ә. Ізтаев., Б. Отыншиев. Астықтану және диқаншылық негіздері, Алматы,
«Қайнар», 1994 ж.
2. И. Сейітов., Т. ... Ш. ... ... ... ... тілі» 1991ж.
3. Звездичев В.В. и др. На пути к биологизации земледелия. Ж. ... 2004, ... ... А.И. ... ... интенсификации земледелия. В кн.:
Развитие идей почвозащитного ... в ... ... ... с.333.
5. Вражнов А.В. Важные направления развития земледелия. Ж.Земледелие № ... ... ... И.В. и др. ...... ... биологизации земледелия. Ж.
Земледелие, № 1, 2003 , с.9
7. Антонов И.С. и др. ... ... Ж. ... №1, ... ... ... Н.В. ... паров на темно-каштановых почвах Северного
Казахстана. В кн.: Почвозащитная система ... и ... на ... ... в XXI ... с. ... ... Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін
өңдіру технологиясы, ... ... 1994 ж, 342-344 ... ... карта
Егін көлемі: 70 гектар ... ... Сұлы ... ... 10 ... ... ... ... ... | ... | |
| | |
| | |
| | |
| | ... |100 000 ... х ... 5 000 000 х комбайын 12 000 000 ... шығу | ... ... мол ... |Тірілей сал. |Электро
энергия |Тура жалақы |
Санының ш. |
ВТС ж. кө | | ... ... ... | ... (ц) |Бар. саны |саны |жалақысы |машина |жалақы
|КВТ-саны |Жалпы саны | | | | | | | | | | | | |Күн саны | | | | ... ... ... ... | |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 ... |28 |29 |30 |31 |32 |33 | |13,5 |- |426 |7,5кг |525 |31500 |- |- |- ... |- |- |31926 |- |- |- | |24,3 |- |766,8 |6,1 |427 |25620 |- |- |- |- ... |- |263868 |- |- |- | |55,215 |- |208,965 |2,7 |189 |11340 |- |- |- |- ... |- ... |- |- |- | |13,5 |- |166 |- |- |- | | | | | | | | | | | ... |- |814 |4,2 |294 |17640 |- |- |- |- |- |- |- |18454 | | | | |- |- ... |1540 |92400 |- |- |- |- |-- |- |- |92775 |- |- |- | |13,5 |- |1279,9
|7,5 |525 |31500 |- |- |- |- |- |- |- |32779 |- |- |- | |13,5 |- ... |525 |31500 |- |- |- |- |- |- |- |45932 | | | | ... |- |79989 |7,5 |525 |31500 |- |- |- |- |- |- |- |111489 | | | | |216 ... |- |- |- |- |- |- |- |3200 |12800 |- |18926 | | | | | | | | | | | |
| | | | | |360 000 - 1 656 000 | | | | | | | | | | | | | | |2736 000 ... | | | | | | | | | | | | |3876886 | ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ОҚО арпаны өндіру жағдайлары99 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
ОҚО Төлеби ауданы Зертас ауылы жағдайында сұлы дақылынан жоғары өнім алудың технологиясын жасау39 бет
N-винилкапролактам негізіндегі (СО)полимерлердің физика-химиялық және термосезімтал қасиеттері67 бет
N-винилкапролактам негізіндегі сополимердің синтезі және сипаттамалары39 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
«Қоныс аударушы» дамыған капиталистік елдер5 бет
Акрил қышқыл негізінде суда еритін ұнтақ тәрізді полимерлерді алу26 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері5 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь