Шаңғы спортының мәні

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. ШАҢҒЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1. Шаңғы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
ІІ. ШАҢҒЫ СПОРТЫНЫҢ ТАРИХЫ
2.1.Шанғы спортының пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
ІІІ. ШАНҒЫ ТЕБУ ӘДІСІ МЕН СИПАТТАРЫ
3. 1. Жалпы жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
3.2. Сырғанау адымның фазалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
3.3. Негізгі жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
3.4. Қимылдың сыртқы сипаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
3.5. Ауыспалы екі адымды жүріс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
3.6. Ауыспалы екі адымды жүрісті үйрету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Шаңғымен жылжудың дұрыс техникасы дегеніміз қимыл жүйесі, олар арқылы шаңғышы өз қимылының жоғары жетістігіне жетеді. Басқаша айтқанда, шаңғымен жылжу техникасы шаңғышыға белгілі бір нәтижеге жету үшін оның дене күшінің дамуына сәйкес келетін мүмкіндігін жүзеге асыруға көмектесуі керек. Алайда егер шаңғышының жұмыскерлік қабілеті төмен болса, ең дамыған техника да жоғары спорттық жетістіктерге әкелмейді. Және керісінше, егер қимыл әрекеттері жақсы дамыған спортшы дамыған техниканы меңгермесе, спорттық жетістіктерге жете алмайды. Бұл техника мен спортшының дене бітімінің күш жұмсау қабілетінің өзара байланыстылығымен түсіндіріледі. Шаңғымен жылжу техникасының көрсеткіштері болып табиғилық, нәтижелілік, жылдамдық және үнемділік табылады.
1 Аграновский М.А. Лыжный спорт. – М. : ФиС, 1983. – 101 с.
2 Аграновский М.А. Лыжный спорт. – М. : ФиС, 1966. – 28 с.
3Бутин И.М. Лыжный спорт. – М. : Академия, 2000. – 61 с.
4 Бутин И.М. Проложи свою лыжню. – М. : Просвещение, 1985. – 112 с.
5 Бутин И.М. Лыжный спорт. – М. : Просвещение, 1983. – 66 с.
6 Матвеев Э.М. Лыжный спорт. – М. : ФиС, 1966.– 28 с.
7. Төтенай Б. Дене тәрбиесі. Оқулық. – Астана.: Фолиант,
8. Төлешова Д. Шаңғы. //Мектептегі дене шынықтыру, 2008, №4,
9. Есжанов Б. Шаңғы дайындығы білімінде. //Қазақстан мектебі,
        
        АСТАНА ҚАЛАСЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
Шығармашылық бөлімі
пән бірлестігі
Курстық жұмыс
ШАҢҒЫ СПОРТЫНЫҢ МӘНІ
23717254445Орындаған: 0130000 мамандығы
0103023 біліктілігі бойынша ... 4 курс ... ... ... Дене тәрбиесі және арнайы пәндер оқытушысы Ильясов Ж. И
020000Орындаған: 0130000 мамандығы
0103023 ... ... ... 4 курс студенті Өміртай А.
Жетекші: Дене тәрбиесі және арнайы пәндер оқытушысы Ильясов Ж. ... ... ... ... ТҮСІНІК
1.1. Шаңғы............................................................................................................5
ІІ. ШАҢҒЫ СПОРТЫНЫҢ ТАРИХЫ
2.1.Шанғы спортының пайда болуы..................................................................7
ІІІ. ШАНҒЫ ТЕБУ ӘДІСІ МЕН СИПАТТАРЫ
3. 1. Жалпы ... ... ... ... ... жағдай.............................................................................................11
3.4. Қимылдың сыртқы сипаттары...................................................................13
3.5. Ауыспалы екі адымды жүріс.....................................................................14
3.6. ... екі ... ... ... ... әдебиеттер.........................................................................................26
Кіріспе
Шаңғымен жылжудың дұрыс техникасы дегеніміз қимыл жүйесі, олар арқылы шаңғышы өз қимылының жоғары жетістігіне жетеді. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... бір ... жету үшін оның дене ... дамуына сәйкес келетін мүмкіндігін жүзеге асыруға көмектесуі керек. Алайда егер ... ... ... ... ... ең ... техника да жоғары спорттық жетістіктерге әкелмейді. Және керісінше, егер қимыл әрекеттері жақсы дамыған спортшы дамыған техниканы ... ... ... жете алмайды. Бұл техника мен спортшының дене бітімінің күш жұмсау қабілетінің өзара байланыстылығымен түсіндіріледі. Шаңғымен жылжу техникасының көрсеткіштері болып ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты: шанғы спорты арқылы дене тәрбиесін ұйымдастырып, дене тәрбиесіндегі дене дамуындағы қозғалғыштық қабілеттердің оңтайлы іске асырылуын зерделеу. ... ... ... ... спортының пайда болуы;
- шынғы ... ... ... спортына тәрбиелеу;
- балалардың қимыл-қозғалыстарын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ойынының дене тәрбиесінде қолданылуы.
Шаңғы спорты, дене тәрбиесі жүйесіндегі қысқы спорт ... ... ... Бұл ... ... ... ... жарысу, шаңғымен тұғырдан секіру, шаңғы қоссайысы және тау шаңғысы, биатлон ... ... ... ... да қысқы Азия ойындардың, қысқы Олимпиялық ойындардың бағдарламаларында бар. Шаңғы спортынан ... мен ... ашық ... ... таза ... ... болғандықтан адамның денсаулығына өте пайдалы. Ол адамның бойындағы шыдамдылық, күш ... ... ... табандылық, айналаңды бақылау сияқты аса керек қасиеттерді өкпенің сыйымдылығын жан-жақты дамытады. Ш. Спортымен ... ... ... ... дене ... ... ... Сондықтан ол жан-жақты жетілуге, дамуға, шынығуға негіз салады. Шаңғы спортынан ... ... ... 1767 жылы ... өтті. Соған қарамастан Шаңғы спорты XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында қашан шаңғы ... ... ... біткенше қалыптасу кезеңінен өтті деуге болады. 1924 жылы құрамына 24 мемлекеттердің өкілдері енген халықаралық шаңғы бірлестігі құрылды. Осы жылы ол ... рет ... ... ... ... ... енді (әрине барлық түрлері бірден емес) және ерлер арасында Әлем ... ... ... ... әлем ... 1924 ... бастап өткізіле бастады. В) дәліздің нөмірлері жазылған жол сілтегіштер болады (бұл нөмірлер команда қатысушыларының нөмірлеріне сәйкес келуі ... ... ... ... ... сол ... ... жолына түседі; Кезеңде сөреден шығатын жарысқа қатысушылар сөре сызығында тұрады. Қатысушылар ... ... N2 - оң ... N3 - одан сол ... және ... ретпен қалған қатысушылар сөреден шығады (жұп нөмірлер оң жақтан.... Ортаңғы сызықтың сол ... ... ... ... түсінік
1.1. Шаңғы
Шаңғы - қар бойынша адамның орын ауыстыруы үшiн құрал-сайман. (150 -- 220 сантиметрлер) екi ұзын ағаш ... ... ... ... және ... ... iстiктелген. Шаңғылар қажеттi арнайы шаңғы бөтеңкелер шаңғылардың қолдануы үшiн аяқтарға бекiткiштер арқылы, дәл қазiр жағдайлардың көпшiлiгiнде ... ... ... ... қар ... сырғанауға қолдана жылысады.
Шаңғы, археологтар адамзат 4-4,5 мың жыл бұрын шаңғыны пайдаланған деп есептейді. Мұны ... ... ... ... ... ... жұмыстары кезінде табылған алғашқы шаңғылардың қалдықтары дәлелдейді. Қарапайым тақтайдан жасалған шаңғыларды ... "қар ... ... бұл шаңғылар кейін қазіргі кейпіне жақындады. 1930 жылға дейін шаңғылар тұтас тақтайдан жасалынды, ... жұқа ... ... ... ... ... фибропластан жасалған шаңғылар алмастырды. 1870 жылы алғашқы бекітпелер пайда болды, ал 1900 жылдан бастап сырғанауды жақсарту үшін ... ... ... ... ... жылдар салып шаңғының мынандай түрлері пайда болды: ... ... ... түсу ... ... ... арналған шаңғылар, су шаңғылары, аң аулауға арналған ... ... және ... ... 1. Сөреден шығу, мәреге келу және эстафетаны беру ... бірі ... 10 ... ... болмайтындай және 100 м-ден қашық болмайтындай етіліп бір деңгейде орналасуы керек. Мәренің орны оған жақындап келе ... ... 50 ... кем емес ... ... және жолдың (трассаның) соңғы 50 м-де ылди (құлдилайтын орындар) болмайтындай етіліп орналастырылады. 2. Жекелей және командалық жарыстардың сөресі мен ... ... ... А) сере мен мәре ... екі ... да ... ... және "Мәре" жазулары бар плакаттар; Ә) ашық түсті жіппен (баумен) белгіленген сере және мәре сызығы; Б) сере мен мәре ... екі ... ... 20 ... кем ... ... ... және әлеміш тізбектермен (гирлянда) шектелген дәліз (коридор); В) ... ... ... шаңғыны таңбалайтын орын болуы; 3. Эстафеталық жүгірудің бірінші кезеңіндегі сөренің орны ... 100 м ... ... ... ... ... ... шығатын жолдардың арақашықтығы -- 2 м. Сөре сызығынан 100 м бойы шаңғы жолдары қосарланып қатар жүреді, келесі 100 ... олар үш ... ... кем ... болып бір-біріне қосылады. Қашықтықтың алғашқы км-де шалт бұрылыстар мен ... ... ... ... ... бірінші кезеңінің сөресінде; А) екі жағында да "Сере" жазуы бар плакаттар (сере сызығында немесе одан ... Ә) сере ... ... ... бағыты бойынша ұзындығы 100 м және ені 2 м болатын сөреден шығатын шаңғы жолдарын шектейтін ... ... Б) ... шығатын [шаңғы] жолдарының үш негізгі (сере сызығынан 200 м) жолға қосылатын орында екі ... ... ... ... СПОРТЫНЫҢ ТАРИХЫ
2.1.Шанғы спортының пайда болуы
Бүкіл әлемде спорттық шаңғы тебу түрі ... ... ... белгілі болды.Оның табиғатпен байланысы және адамға деген пайдалылығымен үлесі зор.
Шаңғының алғашқы пайда ... ... ... уақытта тамақ немесе көшіп қонуға көмегі тигендіктен өз орнын тапты.Ең алғаш рет бірінші шаңғы Псков облысының шекарасында ... осы ... ... ... ең көне ... ... шамамен 4300 жыл болған.Оны А.М.Микляев, 1982 жылы тапқан.Бірінші жазба құжаттарға сүйенсек шанғы 6-7ғ.ғ.з Готтық монах Жорданес 552 жылы.,грек тарихшылары Иордан 7 ғ., Авел ... 770 жылы ... ... ... ... ... ... толық анықтамасын жақды. Норвегия ханы Олаф Тругвассон 925 жылғы жазбалар бойынша ... ... ... ... ... сөзі ... ... жатады.Митрополит Никифор Киев князі Владимер Мономахқа жазған хатында ... ... ... Петр 1-ші және ... ... ... қолданылды.Біріншіден шаңғы тебуге Норвеждіктер көңіл бөлген.Шаңғы туралы бірінші журналға енгізген 1733 жылы Ганс Эмахузен болды. 1767 жылы шаңғы спортының бірінші ... ... ... рет ... спортының көрме залы ашылды,ол яғни Тронхеймада 1862-1863 жылы өткізілді.Норвегияда ең алғаш рет шаңғы спортының қоғамы ашылды,содан соң Финляндияда спорттық клубы ... әрі ... ... да ... ... және ... өз ... тапты.Норвегияда шаңғы атағына арнап Холменколлндік ойыны 1883 жылы,Финляндияда Лахтиндік ойындар 1922 жылы Швецияда көптік шаңғы жарысы Васалоппет 1922 жылы мейрамдары ... ... ... ... ... өткізіле бастады.Шаңғы тебу түрлері әр елде әртүрлі болған.Норвегияда шаңғымен секіру өте жақсы дамыған,ал Японияда шаңғы тебу Австриялық жаттықтырушылардың әсерінен тау ... ... жылы ... бүкіл әлемдік шаңғышылардың конгрессінде он мемлекет қатысты.19 ғасыр ... ... ... ... ... ... жылы 29 ... Мәскеуде шаңғы тебушілердің ашылуы болды.Бұл күні біздің елімізде шаңғы тебу ... күні ... ... жүз ... ... ішінен рекордтық санға жеткен он сегіз.
ІІІ. ШАНҒЫ ТЕБУ ӘДІСІ МЕН СИПАТТАРЫ
3.1 Жалпы жағдай
Шаңғышы-жарысушының көптүрлі қимыл-қозғалысын жақсы түсіну үшін тұтас қимылдарды ... бір ... ... ... жөн. Шаңғы жүрісінің шаңғышылармен жиі қолданылатын негізгі ... бірі - жеке ... ... ... ауыспалы екі адымды жүріс. Қимыл фазалары деп шартты түрде аталған сырғанау адымының ... ... жеке дене ... ... ... ... ... өзара байланысқан топтар жағынан бөлінеді.
3.2 Сырғанау адымның фазалары
Сырғанау ... ... ... ... жеке сипаттары бар - орындалу ... ... ... ... және т.б.
Жалғыз сырғанау адымы екі кезеңге нақты бөлінген - ... ... ... шаңғышы бір шаңғымен сырғанайды және шаңғының қозғалыссыз тұруы, мұнда итерілістің алдында сырғанаудың соңынан сол ... ... ... Бұдан кейін екінші шаңғымен екінші сырғанау адым жасалады. Сөйтіп, шаңғышы оң және сол аяқтарын ауыстырып сырғанау адымдарын ... ... адым ... шаңғышы-жарысушы екі шаңғымен қатар жүрмейді.
Шаңғымен сырғанау кезеңі үш фазаға бөлінеді, ал итеріліс кезеңі екі фазаға бөлінеді.
І фаза - ... ... ... (2.1 ... а - в). Итерілістен кейін, мәселен, оң ... ... ... ... сол ... сырғанайды. Оң жақтағы шаңғы және екі таяқ ауада орналасады және қарға сүйенбейді. Еркін сырғанау ... Бұл ... ... ... алмайтын жалғыз фазасы. Фазаның шекаралары болып келесі сәттер ... басы - оң ... ... ... ... және соңы - оң ... ... қарға тірелуі.
ІІ фаза - тірек аяғын тік қою арқылы сырғанау (2.1 ... в - д). Бұл ... бұл ... тік ... тірек аяқтың тізе буындары бүгілгенге дейін жалғасады. Бұл сәт ІІ ... ... ... ... ... ... барынша төмендетпеуге ұмтыла отырып, таяқпен белсенді итеріледі. Таяқпен итерілу келесі екі фазада да жалғасады. Сондықтан ІІ фаза бұл маңызды ... ... ... ажыратылатын сипат - тірек аяғын тік қоюмен аталады.
ІІІ фаза - жартылай ... ... (2.1 ... д - е). Бұл сырғанаудың соңғы фазасы. Ол сирақты түсіру сәтінен басталып, шаңғының тоқтауымен аяқталады.
ІV фаза - ... ... алға ... ... (2.1 ... е - ж). Ол тізе ... ... аяқтың тік қойғанға дейін жалғасады. Бұл фазада тізе ... ... ... ... ... жіліктің ұршық басындағы белсенді жазуды үлкен жылдамдықпен нәтижелі итеріліс қамтамасз етеді.
V фаза - аяқты жазу ... ... (2.1 ... ж - и). Бұл фаза ... ... ... сол ... шаңғының тіректен үзілуіне дейін жалғасады. Аяқпен алға ұмтылу фазаның соңында аяқталады. Сырғу адымы аяқталды, осы сәттен бастап келесі сырғу адымы ... ... ... оң ... ... басталады.
Сырғу адымының кезеңдері
Фазалар
Фазалардың шекаралары
Сырғу
І - амортизациямен еркін сырғу
Қозғалыс тудыратын аяқтың қардан үзілуі
Таяқтарды ... ... - тік ... ... ... ... тірек аяқты тізеде бүгуді бастау
ІІІ - ... ... ... ... ... аяқтағы бәтеңке өкшесінің шаңғыдан ажырауы
Итерілу
ІV - тізе буынында қимыл тудыратын аяқты бүге отырып алға ... ... ... ... ... тік қою
V - қимыл тудыратын аяқты тік қоя отырып итерілу
Қимыл тудыратын ... ... ... ... - ... екі ... ... Негізгі жағдай
Шаңғы жүрісінің көп түрлілігіне қарамастан, олардың жалпы ... ... бар. ... Дененің және оның жеке бөлшектерінің оптималды жағдайы, олар қиылысқан жерде шаңғымен жүру үшін қолайлы жағдайлар жасайды.
Сырғу. Бір ... ... ... ... ... да тәсілі болса да) анализ қолайлылығы үшін үш бөлікке бөлуге болады: амортизациямен ... ... (3.1 ... а), тік ... ... (3.1 сурет, б) және жартылай отырып сырғу, топпен (3.1 сурет, в).
Бір шаңғымен сырғанау кезінде екіншісін салмақ салмай алға ... ... ... - ... ... ... сондай-ақ бір шаңғыда бір жүрістен екінші жүріске ауысудың бірқатар ауысымында қолдардың белсенді жұмысы да қолданылады.
Аяқпен қозғалу. Шаңғышы аяқпен ... ... дене ... бір ... екінші аяққа ауыстырып отырады және түсетін жылдамдыққа ие болады. ... тек ... екі ... ... ... ... ... жалпы жылдамдықтың 80 пайызын жетілдіруге болады. Аяқпен қозғалу - бұл ... ... ... ... аяқты тік қою және тізені бір уақытта бүгу және тік қою ... ... алға ... ... қимылы (3.2 сурет).
11430091440003.2 сурет - Аяқпен қозғау салу
Қимылдардың жалпы үйлесімі. Шаңғышының қимыл үйлесімінде ... ... ... ритм ... ... белгіленген уақыт және кеңістік сипаты бар қимылдардың заңды қайталануының бүзылу қажығандыққа әкеліп соқтырады. Жүріс бір қалыпты, жеке ... ... ... ... біркелкі болуы тиіс.
Жүрістің цикліндегі қимылдардың жалпы үйлесімділігінде біркелкіліктің маңызы зор: сол қолды оң аяқпен алға шығару, оң ... оң ... ... алға ... ... ... ...
3.4 Қимылдың сыртқы сипаттары
Жүрістің түрлі тәсілдерін қарастырмас бұрын қимылдың сыртқы сипаттарына тоқталған жөн.
Қимыл ... - ... ... ... ... ... өзара байлынысы мен құрылымы.
Шаңғы жүрісінің циклы - бірізді өзара байланысқан қимылдар жиынтығы, олардың ... ... ... ... ... ... оралады. Ол аяқталған қимылды құрайды, ол жылжу процесінде міндетті түрде қайталануы тиіс. Жүріс циклының ... және ... ... ... ... - ... ... (м/сек), оның мерзімі біткеннен кейін шаңғышы қозғалысты бастаған жағдайға қайта оралады.
Циклдың ұзындығы - бір циклда шаңғышының тігінен ... ... ... ... - ... басынан аяғына дейінгі аралық; сілтеу аяғын ауыстыру уақыты аяқпен ... ... ... ... оған дененің салмағы салынғанда аяқталады.
Тірек реакциясы - ... ... ... оның ... әрекетіне жауап беретін тіректен шығатын күш. Тірек реакциялары ... ... да, ... ... да ... ... ... реакциясының бағыты белсенді күштің әрекет бағытына кері, ал ... оған тура ... ... - ... ... бір шаңғымен аяқ итерілімінің аяқталуынан кейін екінші аяқ итерілімінің жағдайына ... (4.1 ... ... ... - ... ... ... шапшаңдатуды немесе оның қимыл жылдамдығының төмендеуіне кедергі жасайтын кезеңі.
Циклдың біршама пассивті кезеңі - ... ... ... ... бағытталған кезеңі.
Прокат - бұрындары жеткен жылдамдық арқылы болатын цикл ... (бір ... ... ... ... - уақыт бірлігіндегі аяқталған қимыл саны.
Қимыл ритмы - шаңғышының жүріс цикліндегі уақытта, кеңістікте және тырысу сипаты ... ... ... ... ... ...
0-260985004.1 сурет - Перекат
3.5 Ауыспалы екі ... ... және ... ... ... ... ... екі адымды жүрістегі цикл ұзындығы 3,5-6,5 м шамасында құбылады, ал ұзақтығы 0,8-1,5 сек шамасында. Ең кең ... ... - ... 40-75 ... ... қимылдың орташа жылдамдығы 4-6,4 м/сек тең келеді.
Ауыспалы екі адымдағы жүрістегі ... ... ... қолайлылығы үшін шартты түрде оны екі кезеңге бөліп қарастырайық - қозғау салу және сырғанау. Қозғау салу кезеңі екі ... ... ... бүгу және тік ... ... ... ... кезеңі үш фазаға бөлінеді: амортизациямен сырғанау, аяқты тік қою және ... ... екі ... ... техникасын дұрыс талдау үшін шаңғышының жақсы жағдайда жазықтағы ... ... ... жөн.
Аяқпен қозғау салғаннан кейін шаңғымен сырғанау басталады (5.1 ... ... ... ... ... сек., бұл ... бірінші бөлім а - б екіншісінен б - в ... ... (5.1 ... ... ... - ... ... салғаннан кейін бір шаңғымен сырғанау
Таяқты дұрыс қоюдан сырғанаудың екінші фазасы басталады. Шаңғышы тірек ... тік ... Ол ... тұрған аяқтың тірек аяғына 40-50 см-ге жақындаған кезде барынша тік болады. Бұл жерде сирақ және тізе ... ... ... ие, ал ... ... ... ... жылдамдығы аздау, себебі аяқтарды тік қоюмен қатар ... ... ... және алға қарай қосымша қимыл жасайды. Дененің еңкею бұрышы - 8-ден 11 ... ... ... ... ... ... тік қою бос аяқты белсенді алға шығаруға тиімді жағдай жасайды және мықты әрі жылдам ... ... ... ... ... ... береді. Мықты шаңғышы-жарысушылар дененің жалпы ауырлық орталығының артық ... ... ... ... үшін ... тік қойған кезде денелерімен қарсы орнын толтыратын қимыл жасайды - ... оны алға ... ... алға және ... ... ... ... жалпы ауырлық орталығы жарыскердің аяқты тік қойғанына қарамастан сол деңгейде қалады.
Аяқты тік ... ... ... итеріліске дайындалады - сырғанаудың үшінші фазасы басталады - ... ... ... Дайындық бос аяқтың тірек аяғынан 40-50 см аралықта тұрған жағдайда басталады.
Сонымен ... ... ... қозғау салудың басталуына қарай бәтеңке тақасын шаңғыдан ажыратпай дене ... ... ... ... ... Дененің осы қалпы өтпелі болып табылады. Ол итеріліске қолайлы жағдай жасайды (5.2 сурет), ... ... ... ... қозғау салуды орындау қиынға түспек.
8001008064500
5.2 сурет - ... ... ... ... салудың алдында дұрыс қалыпқа келуге перекат көмектеседі. Аяқталған толық жасалған перекатсыз аяқпен бағытталған, ... ... ... ... есте ... жөн. ... ... аяқпен қозғау салуды бастауға қолайлы жағдайлар жасалады; және бұл жағдай арқылы дененің жалпы ауырлық ... ... ... ... алға шығарылады, қозғау салу жоғары және алға қарай бағытталады (5.3 ... Бұл ... ... алға ... ... ... тудырады.
019304000
а - шеттегі артқы қалыбы, б - бір ... ... ... в - ... ... ...
5.3 сурет - Аяқпен қозғау салуды аяқтағаннан кейін перекат басталады: дененің жалпы ауырлық орталығының
Қимыл ... ... ... ... зерттей келе, шаңғышының қозғалыс салудың алдында тірек аяғымен көтерілетіндей болатынын аңғаруға болады. Қозғау ... ... ... ... күш екі ... ... салмағына тең келеді. Күштің көлденең құрылымын қозғау салудың бірінші кезеңі барысында өсетін қисық ретінде қарастыруға болады. Тәжірибе ... ... ... ... 2/3 бойында өседі, содан кейін барып төмендейді және соңына қарай нөлге дейін жетеді (5.4 сурет).
Қозғау салудың көлденең ... ... ... 30 ... ... ... ... бос аяқтың тежеліп, тірек аяқтың алдына 50-60 см дейін жеткенде пайда болатын күш әсер ... Бос ... ... ... күшінің салмағы 5-7 кг дейін жетеді.
Шаңғымен кез-келген жүріс, әсіресе, ... екі ... ... ... ... сәт ... (5.5 ... ) дене салмағын бір аяқтан екінші аяққа ауыстыру табылады. Ол аяқпен қозғау салудан ... (5.5 ... а), бос ... алға ... ... ... аяқталады (5.5 сурет, в). Бұлшық еттерді бос ұстап оларды тек тежеу кезінде ғана қатайтып, аяқты алға қарай шығару. ... алға ... ... аяқ ... ... ... алға шығару жылдамдығын тежеу кезінде тіземен бір қатарға шығарылады.
6858004826000
5.4 сурет - Аяқпен қозғау салудың Fкг көлденең ... ... салу ... бос ... ... алға ... бір аяқпен сырғанауды тежейтін қателік.
Бос аяқ ауырлық күшінің қысымымен төмек түсіріледі, содан кейін шаңғышы оны белсенді алға ... ... ол тізе ... сәл ... (5.5 сурет, г, з). Бұл қимылдардың барлығы біркелкі, тоқтаусыз орындалады.
Мықты шаңғышы-жарысушылар бос аяқты алға шығарудың сипаты ... екі ... ... қолданады. Бірінші нұсқасында шаңғышы сан жанбасты алға шығарады, бұл ... аяқ тізе ... ... ... Екінші нұсқада сирақты алға шығаруға назар қойылады. Нәтижесінде аяқ аз бүгіледі де бұл ... бос ... ... ... ... ... ... күшейту жүрістің тиімділігін ұлғайтады. Мұнымен екінші нұсқаның кең таралғандығы түсіндіріледі (5.5 сурет, ж, з). Қозғау салудан кейін бір ... ... ... ... бірнеше рет жүріп өткеннен кейін таяқтарды жерге қояды (5.5 сурет, г, з). Нәтижесінде циклда жарыскердің жылдамдығы көп жағдайда бір ... ... 15-20 кг ... ... ... салу ... орташа жағдайларында бір шаңғымен сырғанау жылдамдығын сақтауға, тіпті оны ... ... ... ... ... ... жылдамдығын төмендету пассивті сырғанаудың ұзақтығына байланысты.
34290022352000
5.5 сурет - ... екі ... ... жазықтағы техникасының ерекшелігі
Жүріс неғұрлым ұзақ болса, солғұрлым жүріс циклындағы қимыл ... ... ... ... ара ... ... жағдайлары мен ұзындығына байланысты, себебі қимыл қарқыны құбылып отырады, 30 және 50 км ... ол 10 және 15 км ... ... ... келеді. Жүрістің қимылы мен үйлесімділігінің қиысуындағы маңызды сәті болып синхрондық табылады - ... ... мен ... ... алға ... бір ... бастау (5.5 сурет, з). Қол қимылдарын аяқтың ... ... ... төмен және алға қарай түсірілгеннен кейін бастауға болады. Абсолютті мөлшерде қолмнен қозғау ... ... ... ... тең келеді. Бұдан кейін қол жұмыстарының пішіні мен сипатына тоқталған жөн. Таяқпен қозғау салғаннан ... ... ... алға қарай оның қозғау салудың алдында шынтақ буыны сәл бүгілген, қол буыны көз деңгейінен аспайтын, шынтақ төмен түсірілген, бұшық ... ... ... ... ... (5.6 ... а). Қол жұмысы дұрыс деп саналады егер ол фазада денеге сәл бүгілген ... ... (5.6 ... б), ал ІІ ... ... ... ... тез тік қойылса (5.6 сурет, в).
11430023495000
5.6 сурет - ... ... ... ... ... салу тез әрі ... ... бірге жасалады. Қозғау салуға арналған таяқ қарға 83-85 градус бұрышта қойылады. Итеріліс процесінде ... ... ... ... ... шаңғышы салмағының 1/5-1/6 төмендейді. Қолмен белсенді қозғау салу арқылы шаңғыға ... ... ... ... ... ... ... үйкелу күшін төмендетеді, ол жүріс циклында шаңғышының біркелкі қозғалысына әсер етеді. Ауыспалы екі ... ... ... қозғалыс құрылымы сыртқы жағдайларға қарай өзгеріп отырады (5.7 сурет). А сызбасында көрсетілген күш салу ... ... екі ... ... циклының ұзаруына және бүкіл цикл барысында жарысушының біркелкі қозғалысына ықпал етеді. Сызбанұсқада (5.7 сурет, Б және В) ... ... 5-10 ... ... ... күш салу ... көрсетілген.
342900000
А - жазықта сырғанаудың қолайлы жағдайындағы қажымаған жарысушының; Б, В - ... ... ...
5.7 ... - Ауыспалы екі адымды жүріс циклындегі күш салу ... ... ... екі ... ... ... негізгі қателіктер:
Отыру:
* аяқтар қатты бүгілген;
* перекат кезінде аяқ тік ... ... ... ... алға ... кетеді;
* дене қатты бүгілген;
* дене салмағы аяқ табанының артқы жағында көбірек орналасқан;
* басты алға қарай түсіру.
Аяқпен қозғау салу:
* ... ... ІІ ... ... тік ... ... салу ... қарай бағытталған;
* қозғау салудың І фазасының басында табанды ажырату;
* аяқты бірдей ажырату (қозғау салудың соңында аяқ тік қойылмаған).
Екітіректі сырғанау:
* ... ... ... ... (қолмен төмен жасалатын соққы қимыл жоқ);
* аяқталмаған қозғалыс салу; тік немесе қатты бүгілген қолмен қозғау салу.
Қимылсыз дене:
* ... ... ... емін-еркіндік, қарқындықтың болмауы;
* қол мен аяқ қозғалысында өзара байланыстың бұзылуы.
3.6 Ауыспалы екі адымды жүрісті үйрету
Ауыспалы екі адымды жүріс. 1 ... ... ... ... - ... жүру.
1. Шаңғышы тұрысын меңгеру
Тәсілдер:
1.1 Бір орында шаңғышының тұрысын бірнеше рет ...
1.2 ... ... ... ... орындау.
1.3 Негізгі тұрыста түзу беткейлерден құлама жасау.
Әдістемелік нұсқаулар: жаттығуларды орындау ... ... ... ... дененің, бастың қалыбына, дене салмағанының үлестірілуі, жамбастың тірек ... ... ... ... ... ... түрде параллельді, еркін, оптимальді амплитудамен жұмыс істейді. Көлденең тербелістерді болдырмау.
2. Аяқпен қозғау салуды үйрену
Тәсілдер:
2.1 Жалпақ ... ... ... ... ауыспалы қозғау салу 2-3 градус.
2.2 Осыны бір аяқпен бірнеше итерумен қатар.
2.3 2-3 градус бұрыштағы ... ... және ...
2.4 бір ... ... ... қимылды орындау: алға шығарылымдағы бастапқы қалыптан, дене ... ... сәл ... ... аяғында, алға және жоғары аяқ табанын аяқты тізеде бүгуді аяқтаумен қатар шығару (екі ... ... және ...
2.5 ... ... ... 2-3 градус бұрышта жүгіру.
Әдістемелік нұсқаулар; дене салмағын толық тірек аяғына ауыстыру, оның ... және алға және ... ... аяқпен қатты қозғау салуды орындауға көңіл бөлу. Сондай-ақ, бос ... ... және ... ... және ... ... ... оның салмағын денеге салуына назар аудару керек.
3. Аяқ және ... ... ... үйлесімділігін үйрену
Тәсілдер:
3.1 Отыру орнында қолдармен ауыспалы жұмыс жасау.
3.2 Осыны бос ... алға ... ... қолды алға сілтеудің синхрондығын сақтай отырып орындау.
3.3 Аяқ қимылдарымен таяқтарды алға шағару және қоюдың үйлесуіне ... ... ... ... ілмектен төмен ұстап шаңғымен жүгіру.
3.4 Осыны ... ... ... ...
Әдістемелік нұсқаулар: қолды жартылай бүгіп алға шығарады, шынтақ төмен түсірілген; бос аяқ пен қарсы ... ... ... ... ... ... ...
4. Бір шаңғымен сырғанау кезінде тепе-теңдікті сақтау
Тәсілдер:
4.1 Аяқпен ауыспалы қозғау салу және әрі ... ... ... бір ... ...
4.2 ... 2-4 ... бағытында.
4.3 Осыны қолдарды арқа қарай қою арқылы; 2-3 градус бағытындағы конькилік жүріс.
4.4 Түрлі жаттығуларды орындап сырғанау.
4.5 Бір ... бір ... ... ... нұсқаулар: аяқпен итерілісті орындауды нақтылау, сырғанау шаңғысына дене салмағын уақытылы ауыстыру; оптимальды біртіректі сырғанауға жету, алға шығарылған қолға ұмтылу.
5. ... ... ...
5.1 ... ... салуға дайындық, оның орындалуы мен аяқталуын нақтылай отырып сырғанау ... ...
5.2 адым ... ... ... 30-50 ... ... өту.
Әдістемелік нұсқаулар: сырғанау адымын жетілдіру үшін қимылдың ... мен ... жете ... ... ... ауыстыру; кесіндіде адым көлемін азайтуға немесе ұлғайтуға тапсырма беру; жоғары сипатталған жаттығуларға ... ...
1 ... ... ... отырып ауыспалы жүрісті меңгеру.
Тәсілдер:
1.1 Қолдармен ... ... мәні мен ... ...
1.2 Қолды алға шығару, қою, қозғау салу және қол және аяқтармен үйлесімді жұмысына назар аудара ... ... ... ... жасауын көрсету.
1.3 Бір орында бір тіректі қалыпты ұстай отырып, таяқты алға ... және ... ... ...
1.4 ... ортада ұстап отырып қолды сілтеп сырғанау адыммен жүру.
1.5 Осыны таяқты ілмектен төмен ... ... ... ... ... қойып, аяқтармен үйлестіре отырып жасау.
1.6 2-3 градус жалпақ көтерілісте, жазықта еңісте таяқтармен ауысып итерілу.
1.7 ... ... ... ... ... алға шығаруға, қойылымға және дер кезінде қолмен қозғау салуға назар аудара отырып аздап жүрумен шаңғымен жүгіру.
1.8 ... ... ... ... ауыспалы екі адымды жүріспен қимылдау.
1.9 Осыны қолмен белсенді қозғау салу арқылы орындау.
Әдістемелік нұсқаулар: қол және аяқпен қозғалысты жақсы меңгеру үшін ... ... ... ... ... ... ... және 2-3 градус жалпақ көтерілісте шаңғымен жүру керек; толық үйлесімде жүрісті ... ... ... ... тік ... ... біртіндеп ұлғаюмен таяқты қарға қою арқылы қолмен қозғау салудың жігерлі басталуына жету.
2 ... ... ... ... ...
2.1 ... шаңғы жолында түрлі жылдамдықпен ауыспалы екі адымды жүріспен жүру.
2.2 Осыны қиылысқан жерде орындау.
Әдістемелік нұсқаулар: ауыспалы екі ... ... екі ... ... ... ... кезінде аяқ және қолмен қозғау салуды (күш, бағытты және соңын бақылай отырып) жетілдіру керек, ... ... ... және оның ... ... жаттығулардан олардың ұзындығы мен жиілігінің оптимальды байланысын орната отырып адымдар ... ... ... екі ... жүрістің көптеген жаттығуларын қолдануды ұсынатын әдістеме жүрістің жеке элементтері, қимыл фазадарын және техникасын жалпылай меңгеруге мүмкіндік береді. Барлық жаттығуларды ... ... емес - ол ... ... ... ... жаттығушылар жүрісті бірден меңгеріп алады, сол кезде бұл жаттығулар жүріс детальдарын нақтылауға және бекітуге арналады. Алайда, спортшының ... ... ... ... ... ... тез ... және қалыптасқан жағдайға байланысты оларды ұтымды қолдануға мүмкіндік беретінін естен шығармаған жөн. ... тебу ... ... оқу ... мен ... ... ... бөлім болып табылады. Оның міндетіне арнаулы кіріспелі қолданбаны, шаңғымен қозғалудың негізгі техникасын, құрылған нормативтік ... ... және ... ... ... ... ... білімді жетілдіруді оқыту кіреді. Оқу мазмұны жоғары дәрежелерге жетуге, көп ауқымды жалпы техникалық және тактикалық арнаулы дайындықтарға бағытталған. Бұл ... күш, ... ... ... координациясы сияқты физикалық қасиеттерді дамытады.
Шаңғы спорты - қысқы спорт түрлері ... ... Бұл ... ... ... шаңғымен жарысу, шаңғымен тұғырдан секіру, шаңғы қоссайысы, тау шаңғысы, биатлон ... ... ... ... да ... Азия ... ... ойындардың бағдарламаларында бар. Шаңғы спортынан жаттығулар мен жарыстар ашық аспан астында, таза ауада өтетін болғандықтан адамның денсаулығына өте ... Ол ... ... ... күш ... ... ... табандылық, айналаңды бақылау сияқты аса керек қасиеттерді өкпенің сыйымдылығы жан-жақты дамытады. Шаңғы спортымен айналысу ... ... ... дене ... ... істейді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1 Аграновский М.А. Лыжный спорт. - М. : ФиС, 1983. - 101 ... ... М.А. ... ... - М. : ФиС, 1966. - 28 ... ... И.М. ... спорт. - М. : Академия, 2000. - 61 с.
4 Бутин И.М. ... свою ... - М. : ... 1985. - 112 ... ... И.М. ... ... - М. : Просвещение, 1983. - 66 с.
6 Матвеев Э.М. Лыжный спорт. - М. : ФиС, 1966. - 28 ... ... Б. Дене ... ... - ... ... Төлешова Д. Шаңғы. //Мектептегі дене шынықтыру, 2008, ... ... Б. ... ... ... ... ...

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шаңғы спортының тарихы4 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Шаңғы аяқ киімдеріне гигиеналық талаптар4 бет
Шаңғы дайындығы5 бет
Шаңғы спорты10 бет
Шаңғы аяқ киімдеріне гигиеналық талаптар жайлы мәлімет3 бет
Шаңғы аяқ киімдеріне гигиеналық талаптар туралы3 бет
Қазақ спортының дамуындағы ұлттық патриотизм идеясы157 бет
Іле алатауының ландшафтарына физикалық географиялық сипаттама59 бет
Біріккен Араб Әмірліктеріндегі туризм35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь