Бастауыш сыныптағы сын жұмыстар оларды жүргізу әдістемесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І.тарау. БАСТАУЫШ СЫНЫПТА ЖҮРГІЗІЛЕТІН ЖАЗБА ЖҰМЫСЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
1.1. Диктант, оның түрлері және жазба жұмыстарының классификациясы ... ..4
1.2. Жазба жұмысының инновациялық түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
ІІ.тарау. БАСТАУЫШ СЫНЫПТА ЖҮРГІЗІЛЕТІН ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖАЗБА ЖҰМЫСТАРЫ
2.1.Мазмұндама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.2.Шығарма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Қазіргі білім берудің басты мақсаты — шығармашыл тұлға қалыптастыру. Егеменді еліміздің ең басты мұраты өркениетті елдер қатарына көтерілу болса, ал өркениетке жетуде жан-жақты дамыған, рухани бай тұлғаның алатын орны ерекше. Осы орайда оқушының танымдық, шығармашылық қабілетін дамыту — мектеп мұғалімдердің алдында тұрған жауапты міндеттердің бірі.
Оқушының шығармашылық қабілетін ашу, оны алға қарай дамыту үшін жоспарлы істің мақсаты мен міндетін айқындап алу қажет. Мақсат — оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыра отырып, шығармашылық жұмысқа баулу, ой-өрісінің дамуына мүмкіндік тудыру. Міндет- оқушылардың шығармашылылық қабілетін дамыту, жан-жақты дамуына көңіл бөлу, ғылыми- зерттеу дағдыларын қалыптастыру. Алға қойған мақсат пен міндетті орындау үшін оқушы жастардың танымдық, шығармашылық әлеуетін жан-жақты өсіруге, дамытуға ден қою қажет.
Шығармашылық дегеніміз — оқушының белсенділігі мен дербес іс-әрекетінің ең жоғарғы түрі. Бұл мәслені шешуде шығармашылық тапсырмалардың орны ерекше.Қазақ тілі сабағында оқушыларды шығармашылық жұмыстарға жетелеуде жазба жұмыстарының маңызы зор. Жазба жұмыстары — оқушының іс-әрекетіне негізделген ой еңбегі, шығармашылық ізденісінің жемісі, білімінің көрінісі.Қазақ тілінде жазба жұмыстары арқылы шығармашылық жұмыстарға қол жеткізу — мұғалімнің де шеберлігін талап ететін өнімді ізденіс.
1.М.И.Махмудов. мектептегі проблемалық оқытуды ұйымдастыру.
А., «Мектеп», 1981, 247-б.
2. Л.С.Выготский. Педагогическая психология. М.,1967.
3. А.Жапбаров. Қазақ тілі стилистикасын оқыту методикасының негіздері.
А., «Қаз.унив.», 1991, 128-б.
4. С.Абубәкірова. Текстпен жұмыс істеудің әдістемесі. А., «Қаз.унив.»,
1993, 105-б.
5. Ж.Аймауытов. Психология. А., «Ғылым» баспасы, 2004
6.К.Д.Ушинский. Педагогика. М., «Просвещение», 1980
7. Бабаева Ю. Д. Динамическая теория одаренности. Основные современные концепции творчества и одаренности. М. 1997г.
8. М. Оразов Қазақ тілінің семантикасы. Алматы, 1991 \
9.С. Исаев Қазақ тілі. 1996, Алматы
10.Қазақ грамматикасы. Астана, 2001
11.А. Байтұрсынов Тіл тағлымы. Алматы, 1992
12.М. Томанов Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы,
13.К. Аханов Тіл білімінің негіздері. Алматы, 1993
14.К. Аханов Грамматика теориясының негіздері. Алматы, 1998
15.Г.Сыздықова Қатыстық сын есімдердің семантикасы. Астана, 2004
16.А. Ысқақов Қазіргі қазақ тілі. Алматы, 1991
17.Қазақ тілі энциклопедиясы. Алматы
18. Қазіргі қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. Алматы, 2-том,
19.Ғ. Мұсабаев Қазақ тілі мен грамматикасы. Алматы, 1986
20.Қазақ тілі мен әдебиеті журнал №9 2012ж
        
        БАСТАУЫШ СЫНЫПТАҒЫ СЫН ЖҰМЫСТАР ОЛАРДЫ ЖҮРГІЗУ ӘДІСТЕМЕСІ
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
І-тарау. БАСТАУЫШ СЫНЫПТА ... ... ... ... ... Диктант, оның түрлері және жазба жұмыстарының классификациясы......4
1.2. Жазба жұмысының инновациялық ... ... ... ... ЖҮРГІЗІЛЕТІН ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖАЗБА ЖҰМЫСТАРЫ
2.1.Мазмұндама.....................................................................................................12
2.2.Шығарма...........................................................................................................16
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР........................................................................24
КІРІСПЕ
Қазіргі білім берудің басты мақсаты -- шығармашыл тұлға қалыптастыру. ... ... ең ... ... ... ... ... көтерілу болса, ал өркениетке жетуде жан-жақты дамыған, рухани бай тұлғаның алатын орны ерекше. Осы ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту -- мектеп мұғалімдердің алдында ... ... ... бірі.
Оқушының шығармашылық қабілетін ашу, оны алға қарай дамыту үшін ... ... ... мен ... айқындап алу қажет. Мақсат -- оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыра отырып, шығармашылық жұмысқа баулу, ой-өрісінің ... ... ... ... - ... ... ... дамыту, жан-жақты дамуына көңіл бөлу, ғылыми- зерттеу дағдыларын ... Алға ... ... пен міндетті орындау үшін оқушы жастардың танымдық, шығармашылық әлеуетін жан-жақты өсіруге, дамытуға ден қою қажет.
Шығармашылық дегеніміз -- ... ... мен ... ... ең ... ... Бұл ... шешуде шығармашылық тапсырмалардың орны ерекше. Қазақ тілі сабағында оқушыларды шығармашылық жұмыстарға жетелеуде жазба жұмыстарының маңызы зор. Жазба жұмыстары -- ... ... ... ой ... ... ізденісінің жемісі, білімінің көрінісі. Қазақ тілінде жазба жұмыстары арқылы шығармашылық ... қол ... -- ... де ... талап ететін өнімді ізденіс.
Бастауыш сыныпта сын жұмыстарын жүргізудің мақсаты: шәкірттерді кітаппен жұмыс істей алуға, өздігінен іздене білуге, ... ... ... ... ... ... дұрыс жеткізіп, ой -- түсінігін, сезімдік әсерлерін нақты тұжырымдап жаза ... ... ... ... ... ... сыныпта сын жұмыстарын жүргізу оқушылардың жазылым әрекетін қалыптастырады. Осы әрекетті орындау үшін ... ... ... түрлері қолданылады. Жазба жұмыстарының түрлеріне жаттығулар, түрлі мәтіндер, диктант, мазмұндама, ... т.б. ... ... ... бұл ... өтілген әр тақырыптың ыңғайы мен мазмұнына сәйкес белгіленіп, оқушылардың теориялық білімдерін нығайту мақсатында жүргізіледі, яғни, жазба жұмыстары бұрын ... ... ... ... ... тұрақтандырып, ақыл -- ой әрекеттері арқылы ... ... ... ... ТІЛІНДЕ ЖҮРГІЗІЛЕТІН ЖАЗБА ЖҰМЫСЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
+ Диктант, оның түрлері және ... ... ... ... ... тілі ... ... жазу жұмысының көптеген түрі бар. Соның бірі -- диктант. Бұл ұғым өз бетімен ойын қағаз бетіне ... және ... ... ... меңзейді. Оның түрлері: әріп, буын, сөз, сөздік, ескерту, шығармашылық, көру, өздік, терме, графикалық және бақылау диктанттары.
Әріп ... ... ... ... ... ... ... өткізіледі. Ол дыбыс таңбасының баспа түрінен жазба түріне аударып ... ... ... ... ... ... ... дағдыландыру және көркем жазуын қалыптастыру үшін қолданылады.
Буын диктанты сауатты жазуға үйрету, қате жазудан сақтандыру, сөзді ... ... оны ... ... ... ... тасымалдай білуге үйрету сияқты жұмыс түрлерін қамтиды.
Сөз диктанты әріп пен буын диктанттарына қарағанда біраз күрделірек. Мұндағы мақсат -- ... сөз ... бір ... ... ярни ... ... түсіндіру. Мұнда оқушылар өздері естіген әрбір сөздің нақты мағынасын түсінумен қатар, оларды буынға ... ... ... ... ... ғана олар жеке сөзді, әріпті тастап кетпей, артық әріп қоспай немесе әріптердің орынын ауыстырмай, әрбір сөздің ... ... ... ... ... дағдыланады.
Сөздік диктанты әріп емлесін өту кезінде белгілі бір сөздердің жазылуын есте сақтау үшін пайдаланылады. Диктантқа ұсынылатын ... саны 1-4 ... ... аспауы керек. Сөздік диктанты өтіліп отырған тақырыпқа ... ... ... ... ... ... бір ережені оқушылардың қалай меңгергенін байқау үшін сабақ үстінде жүргізіледі. Мұғалім диктант ... оқып ... ... ... ... ... керек екендігін ескертеді. Оқушылар мәтінді түгел жазбай, ... оқып ... ... ... ... ... ... лайықты сөздер мен сөз тіркестерін немесе сөйлемдерді теріп жазады,
Көру диктанты мұғалімдер тәжірибесінде өте пайдалы, диктантқа үйрететін жұмыстардың ... ең ... ... ... Бұл ... түрі ... көру, есту, есте сақтау, затты тану сияқты қабілеттерін дамыту мақсатында жүргізіледі. Көру диктанты үшін әріп, буын, жеке сөздер, ... ... қиын ... мен сөз тіркестері және шағын мәтіндер, жұмбақтар, мақалдар, ... ... ... алуға болады.
Диктант мәтіндері үзіліс кезінде тақтаға немесе алдын ала аумақты қағазға жазылып қойылады. Оларды оқушылардың 2 -- 3 рет оқып ... ... ... ... сақталуына 1 -- 2 минут уақыт беріледі. Содан кейін мұғалім оны жауып қояды. ... ... ... мәтінін есіне түсіріп, дәптерге жазады. Мұндай материалдардың ... ... қиын ... ... баса көңіл аударуға тиісті ережелері бар термин сөздер ... ... ... ... ... түсті бормен сызып қояды.
Өздік диктантында оқушылар өтілген материалдарға байланысты әріптер мен буындарды, сөз бен сөз тіркестерін және жекелеген ... мен ... ... ... ... ... мақал-мәтелдерді естеріне түсіріп, ойлана отырып өз бетінше жазады.
Диктанттың бұл түрінің ... ... тіл ... ... зор. Мұғалім өздік диктанты қай күні болатынын, нені қайталап келу ... ... ... ала ... ... ... -- ... диктанттарының ішінде мазмұн, құрылым, әдіс-тәсіл жағынан ең күрделісі, оқушылардың ойлау ... ... ... ... деңгейі мен өздігінен жұмыс істеудегі шеберліктерін арт- тыру ... Бұл ... көп ... орнына тиісті әріптерді қою, сөздерді дұрыс орналастыру арқылы сөйлем құрау, басы жазылған мәтінді ... ... ... диктанттарға ұқсамайтын өзгешеліктері болады.
Ескерту диктанты көлемі, орфографиялық емле, сөздік қоры жағынан бақылау диктантына жақын келеді. Мұнда осы уақытқа дейінгі ... ... ... түгел қамтылып, оқушыларды бақылау диктантына тікелей әзірлейді.
Графикалық (сызба)диктантты сөйлемдегі сөздердің байланысын сызба арқылы көрсету, керісінше, берілген сызба бойынша сөйлем құрау ... ... ... ... ... диктанты бұрын өтілген материалдарды оқушылар қандай дәрежеде меңгергенін және сауаттылық деңгейінің қандай екенін анықтау мақсатымен жүргізіледі. Бақылау диктанты белгілі бір ... оқып ... ... және тоқсанның, жылдың аяғында өкізіледі.
Ол төмендегіше жүргізіледі:
а) диктант тақырыбы тақтаға ... да, ... ... ... сөзі жаңа ... ... ескертіледі. Диктант мәтінінде кездесетін жазылуы қиын немесе ... ... ... ... ... кезінде тақтаға жазып қояды;
ә) диктаит мәтінін мұғалім екі рет ... ... ... қиын сөздерді тақтадан қарап алу керектігін ескертеді;
б) егерде диктант мәтіні жеке сөздер мен сөз ... ... ... сөйлемдерден құралған болса, мұндай мәтіндердің әрбір сөзі мен ... ... үш рет қана ... ... Осыған орай диктантты жазар алдында оқушыларға әрбір сөзді немесе сөйлемді көңіл қойып тыңдап, олардың мағынасын ұғып ... ... ғана ... ... ... ... ... оқушылардың түгелдей жазып отыруын қадағалап, ең баяу ... ... ... ... сөйлемді оқиды. Бірақ ол жаңа сөйлем екені айтылмайды;
в) оқушылар ... ... ... ... ... кейін мұғалім мәтінді бастан-аяқ тағы бір рет оқиды. Осы кезде оқушылар өз жазғандарын ... ... ... тексереді. Қатесі болса түзетеді.
Шығармашылық бағыттағы тапсырмалар оқушының білім деңгейін -- оқушылық деңгейден шығармашылық деңгейге көтеруге жол ашады. Оқушының ... ... ... ... үш ... ... ... асыруға болады.
Бірінші кезең - жаңаны, тың нәрсені дамыту, түпкі идеяны табуға ұмтылу. Бұл кезеңде әдеби шығармашылық тапсырмалар беріліп, ... ... ... жұмыс жүргізіледі: шығарманы бөлімдерге бөліп, тақырыбын жазып келу; кейіпкер ... ... ... ... ... түсіндіру; шығарма мазмұнына сай қанатты сөздерді ойлап ... ... ... бір бөлімінің көркемдік ерекшелігіне талдау жүргізу.
Екінші кезең -- ... ... ой ... Бұл ... -оқиға құрудың, образ жасаудың мүмкіндігі бар кезең. Мұнда оқушыға ертегі, әңгіме, мақалдарды жалғастырып жазу және аяқтау тапсырылады. Оқушы ... ерік ... ... ... ... ... ... істейді. Өз бетінше іздену -- шығармашылық қабілетті ... ... Бұл ... ... ... ... ... таным көкжиегін арттыра түсеміз.
1. Логикалық ойын дамытатын тапсырмалар (сөзжұмбақ, ребус шешу, жұмбақ, ... ... ... ... ... тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс түрлері (мәтінді өңдеу, берілген мәтіннен диалог құрастыру).
3. Өз ойынан ... ... ... ... ... ... (өлең, ертегі, әңгіме, шығарма жазу).
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту үшін басым міндетті оқушының өз қолына беріп отырған дұрыс. Бұл ... ... ... ... ... ... өлең ... қанатты сөз ойлап табу, шағын мөлтек сыр жазу тапсырылады.
Үшінші кезең - тапқырылық пен шеберлікке ... ... Бұл ... ... белгілі бір шығармаға өзіндік көзқарас білдіріп, пікір жазады, мәтінге әдеби-теориялық толық талдау жүргізеді, кіші ғылыми жұмыстарды ... ... ... Осы үш ... ... оқушы нағыз шығармашыл тұлға болып дараланады.
1.2. Жазба жұмысының инновациялық түрлері
Диктант ... ... ... ... келе ... жазба жұмыстардың бір саласына жатады. Диктанттың бірнеше түрі іс-тәжірибеде пайдаланылып келеді. Олар: терме ... ... ... көру ... ... ... сөздік диктанты, өздік диктанты, ескерту диктанты, ерікті диктант, шығармашылық диктант. Олардың әрқайсысы өзіндік ерекшелігі, әдіс-тәсілдерімен ерекшеленеді. Дәстүрлі оқытудағы ... ... ... ... -- ... білімін тексеру, бақылау, теориялық білімдерін тәжірибеде пайдалана білуге дағдыландыру, сауаттылыққа баулу болып келеді. ... ... ... ... ... ... және оны жүргізудің жаңа инновациялық жолдарын жетілдіру мақсатын алдыға ... ... ... ... ... ... түрлері дәстүрлі оқыту үрдісінде де жүргізіліп келеді. Щығармашылық диктанттың өзіндік ерекшелігі туралы орыстың педагог ғалымы М.И.Рудякова ... ... ... по ... и ... М., , 1991, ... В.М.Гусинова мен К Еркібаеваның деген оқу құралында ... ... ... байланыстағы шығармашылық диктанттарға да қатысты жағы бар (А„ , 1998, 4-бет).
Диктанттардың шығармашылық бағытын жетілдіре ... оның ... ... жаңғырту, жаңа технологиядан іздену -- тіл дамыту жұмысының басты мақсаты.
Қазақ тілін ... ... ... ... ... диктанттың төрт түрін ұсынуға болады: сөздік диктантының жаңа түрі; модельге ... ... ... ... ... ... басты мақсатын төмендегідей саралауға болады: қазақ тілі мен әдебиетінен алған білімдерін тәжірибеде пайдалана білу ... ... ... жазу ... ... ... ... негізінде әдеби тілдерін ұстарту; тіл дамытуға негізделген шығармашылық диктанттар технологиясын жетілдіру,
Шығармашылық диктанттарды жүргізуде мына ... ... ... ... ... суреттеулер, баяндаулардан гөрі мазмұнды оқиғалардың алынуы; даралап, саралап оқытуды ... алу; ... ... ... ... көмек-нұсқау ұсыну (ол -- мәтінді оқушының ары қарай жалғастыруы үшін беріледі); оқиғаның жалғасы тұжырымды ... ... ... диктант мақсатына сай керекті тірек сөздерді ұсыну.
Диктант жазар алдында шығармашылық конкурс жариялауға болады. Конкурс оқушыларды ... ... ... бір ... жұмылдырады. деген еңбегінде М.Р.Львов былай дейді: (М., , 1988, 68-бет). Осы пікір шығармашылық диктанттарға да тән. ... ... ... мәні зор. Ол ... ... ... дамытуға, дүниетанымы, көзқарасын қалыптастыруға ықпал етеді. Әдебиет пен қазақ тілінде өтіліп жатқан материалдарды байланыстыра отырып ... ... ... ... тіл ... оны ... ... мақсаты болып табылады.
Сөздік диктанты. Сөздік диктант дәстүрлі оқыту әдістерінде бұрыннан бар. Сөздік диктантының өзіндік ерекшелігін пікірлерден көруге ... деп ... ... ... ... ... и ... А., , 2001, 149-бст).
Ал қазақ тілін әдебиетпен байланыстыра оқытуға негізделген бұл сөздік диктанттың әдістемесін нақты мысалдармен түсіндіруге болады.
1-кесте. ... ... 1 ... оқитын сөздер
Оқушылар тауып жазатын оның мағынасы
Көксерек
Аңшылар ауылға әкелген қасқырдың бөлтірігі
Құрмаш
Көксеректі бауырына басып, аялапөсірген бала
Сөздік диктанттың 2 түрі. Керісінше, сөздің мағынасы ... ... ол ... ... Сөздік диктанттың 2 турі
Мағынасы
Сөздер
Аңшылар ауылға әкелген жетім бөлтіріктің аты
Көксерек
Бөлтірікті өсірген бала
Құрмаш
Көксеректі бастан теуіп,еңіреген адам
Құрмаштың әжесі
Мұндай диктанттарды қазақ тілінің кай ... ... ... өтіп ... ... ... негізге ала отырып, бірлікте жүргізуге болады. Сөздік диктантына қойылатын талаптар: тұжырымдылық, яғни сұрақтың да, жауаптың да нақты, жинақы әрі мәнді ... ... ... ... ... ... қазақ тілі пәніне пайдалана білулері.
Сөздік диктантының тіл дамытудағы тиімділігін төмендегідей саралауға болады: оқушыларды қазақ ... оқып ... ... ... оны әдебиетпен байланыстыра отырып, жаңа мақсатта пайдалануға, білімдерін тереңдетуге көмектеседі; сауатты ... ... ... ... әсер ... еске сақтау қабілетіне игі ықпалын тигізеді.
Сөздік диктанттарды түрлендіріп отыруға болады. Оқушыларды ... ... ... ... ... білімдерін ары қарай дамытуға дағдыландыру керек.
Шығармашылық іс-әрекеттің өнімді жолдары баршылық. Соның бірі ... ... ... білу, оны мазмұны мен мәніне қарай көз алдыға келтіру немесе бір белгілермен ... ... ... ... ... болжау болып табылады. Бұл жөніндегі Н.Г.Пищугиннің деген пікірі оның маңызын ашып тұрғандай ... ... ... тілі ... сызба, макет арқылы емес, тіл арқылы жүргізіледі. Сол себептен де ... ... ... бір түрі ... тіл ... ... жемісті, өнімді тәсілі болып табылады. Модельдеуді диктанттарға да пайдалануға болады.
Сөздік диктанттардың келесі түрі ... ... ... ... Оның әдістемесі. Диктант екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде диктант мәтіні оқылады. Ол әдебиеттен өтіп жатқан көркем шығармадан алынады
Екінші кезенде ... еске ... ... ... ... ... ... сұлбасы ғана беріледі, ал оқушылар әдебиетпен, қазақ тілінен ... ... ... оны ... ... ... ... толтырады.
Сөздік диктанттардың тіл дамытудағы, оқушылардың сауаттылығын арттырудағы ұтымдылығы:
Біріншіден, дәстүрлі диктанттағыдай оқушы ... ... ғана ... емес, ең бастысы қабілетті, ізденістеріне қарай шығармашылықпен түрлендіруші орнында ... өз ... ... ... баға ... салыстырушы дәрежесінде көрінеді.
Үшіншіден, өздерін-өздері, бір-бірін оқытушы, өз тілдерін, білімдерін өздері жетілдіруші, дамытушы іс-әрекетінде болады.
Төртіншіден, бұл диктанттар тексеруге, жедел қорытынды, коррекция ... ... ... келеді.
Бесіншіден, алған білімдерін шығармашылықпен жаңа өнім жасауға бағыттайды. Бұл үрдіс бесінші, алтыншы кезеңдерде ... ... ... ... оның ... ... ... оны өз тәжірибелеріне пайдалану дағдылары жетіледі, тілдері дамиды.
Пәнаралық байланысқа негізделген шығармашылық диктанттардың тағы бір түрі - . ... ... ... ... -- автордың жан дүниесі>> деген сөзі де еске ... ... ... мол, ішкі ... ... ... ... көбірек ұнайтын сияқты, себебі олар өз ойтолғауларында көп жағдайда сондай кейіпкерлер ... ... ... Әр ақын-жазушының шығармашылығы бойынша өзіне ұнаған кейіпкерлерге ойтолғау жаздырту қажет. Шәкірттер ақын-жазушы шығармашылығын ... ... ... толғаныс-сезімдермен жазып шығады себебі әркім өзінің жанына жақын кейіпкерлермен сырласады, оны өзгелерге танытуға тырысады, сол ... ... ... ... ... ... бір тәсілі ретінде ойдан сюжет құрау әдісін жатқызуға болады. Кейде қазақ тілі мен әдебиет сабағын сырласу кезеңіне айналдыруға ... Бұл ... ... ... ... ойын ... шығарса, сезімін, ой-қиялын ұстазбен бөліссе, өзіндік жақсы пікірлер қалыптасар еді. Ойтолғау тақырыптары , , , т.б. деген мазмұнда болып келеді.
Шығармашылық ... адам ... ... ... ... Кездейсоқ тақырыптың өзі шәкірттің өзіне беймәлім болған сырларын да ашып береді. ... ... ... ... кез ... ... ... туғызып, бала сезіміне нәр береді.
Дегенмен мынаны да ескерген дұрыс. Әуелі баланы мазмұндама жазуға үйрету ... бала ... ... сол ... ... ... алады.
Кей бала мазмұнды тұтас бере алмайды, жекелеген бөлімдерін нақты, әдемі береді, ал кейбір жерлерін аттата, шалағайлау жазуы мүмкін.
Кей бала тілі ... ... ... ... не ... ... алмайды, не сөйлем құрай алмайды.
Кейбір бала мазмұндаманың өзін түрлендіре, әсерлендіре, тіпті кейде өз ... ... ... та ... ... Міне, бұл - шығарма жаза аларлық қабілетін танытқан бала.
Енді сіздің жұмысыңыз екі ... ... ... жаза ... ... жаза ... жеткізу;
2) жақсы жазатын баланы әңгімелеуге, шағын мәтін құрастыруға, шығармаға пікір ... ... ... жоспар құрғызу барысында да 2 түрлі нұсқа жасап, күрделі жоспарды кімге беру керектігін шешіңіз.
Мысалы, 4-сыныпқа деген мәтінді
мазмұндамаға беріңіз.
Жай жоспар ... ... ... райы 1) ... Аңшының көңіл күйі 2) Орман ішінде
3) Орман іші 3) ... ... ... ... Атып алынған түлкі
6) Аулауға әкелінген түлкі
7) Зейнұрдың әрекеті
8) Түлкінің әрекеті.
Нені байқау керек?
1) Алдымен күрделі жоспарды ғана ұсынып көріңіз. ... қол ... бала саны аз ... ... ... ... соң жай ... көрсетіңіз.
3) Әдейі бір қатардың бір жағында отырғандар жақсы оқитындар болғандықтан, оларға осы күрделі нұсқаны ұсыныңыз. Қалғаны жай ... ... ... ... ... Егер жай ... ғана ұсынсаңыз, сынып түгел жақсы жазып шыға алады екен. Ауызша айтқанда аттап кеткен тұстарын толықтырып жазып шығады. Мынадай ... ... ... ... . . Ал осы ... ... әлгі күрделі жоспар алған топтан шықты. Сонда мынадай ой туады: .
Ал енді ... ... ... ... ... ... жасап көрейік. Мен сіздерге деген қысқа әңгімені ... ... ... ... ... ... Енді осыдан қандай ой түйіндеуге болады, ... ... ... 2-3 ... ... Дәл осы сәтте баланың бойындағы қай қасиетті сіз анық ... ... ... кім? Тек ... бейнені ғана іздестіріп көріңіз.
5) Енді осыдан қандай шағын шығармалардың тақырыптарын тудыруға болады? Сізше ше? ... ... ... Ал енді мен ұсынатын тақырыптарға назар аударыңыз. Ішінен қалағаныңызды жазып алыңыз. Міне, бұл -- үйге ... ... Көше ... -- ... ... Оқушы тәртібі -- өзекеті мәселе.
Б) ... де ... ... Егер ... жем ... ... ... адамшылықта.
Байқайсыз ба, айтылған тақырыптар -- мәтіннен шыққан қорытындылар. Сонымен жоғарыда ... ... ... біз ... ... ... идея ... идеядан тақырып туды.
Ойға алған жұмысты атқару үшін мүғалімнен демеушілік, ... беру және ... ... ғана байқалды. Ал негізгі жұмысты оқушы атқарды.
Егер де ... ... ... тақырыптың соңынқорытындылау тұрды делік. Көркем шығарманың некейіпкеріне, не ... не ... ... талдаужасалу керек. Одан соңғы сабақ -- екі сағаттық ... ... ... дайындық жүру керек?!
1) Мазмұн түгел түсінікті болуы керек.
2) Сол көркем шығарманың ... мен ... бала біле алуы ... Талдау барысында қорытыңды түйін жасалынуы керек.
4) Сондағы басты бейне -- қаһарман ... ... ... ... ... қандай қасиеттерімен ерекше.
5) Осы шығармадағы өздеріне ұнаған сөздер менсөйлемдерді тырнақшаға алып, жазып алу керек.
6) Жоспар құруға ... ... ... табуы керек, болсасол кітаптың өз сөздерінен алуы керек.
7) Ең ... ... ойын ... нақты тақырып беру керек, бір сөзбен жауап беретін сұраулы сөйлемнің қажеті жоқ.
8) Бір шығармадан (романнан, поэмадан) ... ... ... ... ... осы ... бір жазушының бір романы туралы жазылатын әлденеше сынды, пікірді, монографиялық еңбекті, диссертациялық ... еске ... ... ... дайындау деген -- баланы зерттеуге жетелеу деген сөз. Алатын нәрсесін, жазатын тақырыбын ойша елестетіп, жазып, түзеп, өңдеу ... ... ... ... бұл үдерісте мұғалім мынадай екі жақты жұмысты басты нысана етеді, етуі ... ...
1) Сөз ... ... ... таңдай білу
2)Ой тастау
Сөзден идея тудыру
Әр шығарманың әр бөліміне лайықты сөз(дер) қолданысын меңгеру.
Шығармаға қойылар талап әр түрлі, тіпті көп ... ... ... мақсат -- біреу: негізгі тақырып не, соны басты бағдар ету керек. ... ... ... ғана ... ... Мысалы, (Ыбырай Алтынсаринның ағартушылығы туралы). Кіріспе ұстаздық, даналық, Ыбырай туралы жазу керек. Негізгі бөлімде Ыбырайдың ... ... ... соған ұмтылысы мен табысын, кедергілер мен әр түрлі көзқарастарды жеңе ... ... мен ... сол кезде алған бағасын, ізі мен өнегесін жазу керек.
Қорытындыда Ыбырай ағартушылығы туралы бүгінгі, сол кездегі кереғар пікірлерді қорытып, өз ойын жазу ... ... ... беру ... ... ... кеңістігіне ұмтылу -- мектеп оқушыларының дербестігін, ізденімпаздығын, белсенділігі мен шығармашылық мүмкіндіктерін дамытуды талапетеді. Сондықтан оқушылардыңбастауыш сынып оқып ... ... ... ойлау белсенділігін дамытып, білімі мен біліктерін өмірдің жаңа жағдайындапайдалана білуге үйрету қажеттілігі туындайды.
Сабақ барысында баланың ізденушілік-зерттеушілік әрекетін ... ... ... ... ... Бала ... бұған дейінгі білетін білігінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезінетідей ... ... ... Сонда ғана ол білуге ықыластанады, әрекеттенеді. Сабақ барысында мұғалім ұйымдастырушы, ... адам ... ... ... Әр ... өз ... ... айтуға мүмкіндік беріледі, жауаптар тыңдалады. Оқушы өз тұжырымын дәлелдеуге талпыныс жасайды. Әдіскер-ғалым Қ.Тасболатов дейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғасын, рухани әлемін, ынтасы мен қабілетін ... ... ... ... ... ... ... оқушылар өз бетімен ізденіп жұмыс істеуге, өз бетінше білімді ... ... ... ... Осы ... шешу жолында оқу материалын түсіндіру кезінде оқушылардың сезіміне, эмоцияға ... ету ... ... ... ... ... еңбегі оқушы білімімен өлшенеді десек, ұстаз еңбегінің күрделілігі -- ... ... ... жол таба ... ... баланың бойындағы қабілетті дамыту арқылы өзін, өмірді, әлемді танып білуге, қоғам алдындағы жауапкершілік қасиеттерін сезіндіре білуінде жатыр.Ол үшін оқытудың ... ... ... ... оны ... ... ... білуі тиіс.
Оқушылардың танымдық ізденімпаздығын арттыруда шығармашылық сипаттағы сабақтар түрлерін өткізудің маңызы зор.Мұндай түрдегі сабақтардағы түрлі оқу ... ... ... ... ... оқу мен ойлау әрекетінің тиімді амал-тәсілдерін, яғни материалының негізгі ұғымдары мен тұжырымдарын айыру, жаңа материалды өткен материалмен салыстыру оларды ... ... ... және қортындылау жасау сияқты амалдарды дайындауға үйренеді.
Шығармашылық сабақтардың ... ... ... ... ... бағдарына сәйкестендіріп, олардың қабілеттері ескерілуі тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.М.И.Махмудов. мектептегі ... ... ... , 1981, ... ... ... психология. М.,1967.
3. А.Жапбаров. Қазақ тілі стилистикасын оқыту методикасының негіздері.
А., , 1991, 128-б.
4. ... ... ... ... ... А., ... ... Ж.Аймауытов. Психология. А., баспасы, 2004
6.К.Д.Ушинский. Педагогика. М., , 1980
7. Бабаева Ю. Д. Динамическая теория одаренности. Основные ... ... ... и ... М. ... М. ... Қазақ тілінің семантикасы. Алматы, 1991 \
9.С. Исаев Қазақ тілі. 1996, Алматы
10.Қазақ грамматикасы. Астана, 2001 ... ... Тіл ... Алматы, 1992
12.М. Томанов Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы,
13.К. Аханов Тіл білімінің негіздері. Алматы, 1993 ... ... ... ... негіздері. Алматы, 1998
15.Г.Сыздықова Қатыстық сын есімдердің семантикасы. Астана, 2004
16.А. Ысқақов Қазіргі ... ... ... 1991
17.Қазақ тілі энциклопедиясы. Алматы
18. Қазіргі қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. Алматы, 2-том,19.Ғ. Мұсабаев Қазақ тілі мен грамматикасы. Алматы, 1986 20.Қазақ тілі мен ... ... №9 2012ж

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектептегі оқу-тәрбие процесін басқару мазмұны мен оны ұйымдастыру17 бет
Тәрбие жоспары және қойылатын талаптар6 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Бастауыш сынып мұғалімінің педагогикалық шеберлігі және оны қалыптастыру мәселелері47 бет
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларын табиғатты аялау мен қорғауға тәрбиелеу20 бет
Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктер. 59 бет
Бастауыш сынып оқушыларының патриоттық сезімдерін қалыптастыру мәселелері70 бет
Бастауыш сынып оқушыларының патриоттық сезімдерін қалыптастыру мәселелері.32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь