Ақуыз

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
1.1 Ақуыз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.2 Ақуыз молекуласына жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2.1 Ақуыз жасуша құрамына кіретін тірі құрылымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.2 Ақуыздың құрылымдық белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.3 Ағзадағы ақуыздың биохимиялық рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.4 Ақуыздардың аминқышқылдық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
Ақуыз — молекулалары өте күрделі болатын аминқышқылдарынан құралған органикалық зат; тірі организмдерге тән азотты күрделі органикалық қосылыс. Аминқышқылдары қалдықтарынан құралған жоғары молекуларлық органикалық түзілістер. Ақуыз организмдер тіршілігінде олардың құрылысы дамуы мен зат алмасуына қатысуы арқылы әртүрлі және өте маңызды қызмет атқарады. Ақуызды зат - құрамында міндетті түрде азоты бар күрделі органикалық қосылыс. Ақуыздар органикалық заттар дамуының ең жоғарғы сатысы және жер бетіндегі тіршіліктің негізі. Ағзамова, Римма|Организмнің тірек, бұлшық ет, жамылғы тканьдері ақуыздардан құралған. Олар организмде әртүрлі қызмет атқарады, химиялық реакцияларды жүргізеді, дене мүшелерінің қызметтерін өзара үйлестіреді, аурулармен күреседі, т.б. Ақуыздардың құрамы мен құрылысы өте күрделі. Молекулалық массалары жүздеген мыңнан миллионға дейін жетеді. Төрт түрлі құрылымы болады. Олардың құрылымы бұзылса, денатурацияға ұшырап, организмдегі қызметін атқара алмайды.Ақуыздар гидролизденіп, аминқышқылдарын түзеді және өздеріне тән түсті реакциялары бар.
1.Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы / Ә. Темірболатова, Н. Нұрахметов, Р. Жұмаділова, С. Әлімжанова. – Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007. – 352 бет. ISBN 9965-36-092-8
2.О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
3.Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев
4. Қасымбаева Т.,"Тіршіліктану",10-11,2003,43 б,ISBN 9965-16-200-X
5. Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә. — Алматы: Қазақ университеті, 2009. - 128 бет. ISBN 978-601-247-057-4
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.......................................................................................... 3
1.1 Ақуыз..............................................................................................................3
1.2 Ақуыз молекуласына жалпы сипаттама......................................................6
2.1 Ақуыз жасуша құрамына кіретін тірі құрылымдар...................................7
2.2 Ақуыздың құрылымдық белгілері...............................................................8
2.3 Ағзадағы ақуыздың биохимиялық рөлі....................................................9
2.4 Ақуыздардың ... ... ... -- ... өте ... болатын аминқышқылдарынан құралған органикалық зат; тірі организмдерге тән азотты күрделі органикалық қосылыс. Аминқышқылдары қалдықтарынан құралған жоғары молекуларлық органикалық түзілістер. ... ... ... ... ... ... мен зат ... қатысуы арқылы әртүрлі және өте маңызды қызмет атқарады. Ақуызды зат - ... ... ... ... бар ... ... қосылыс. Ақуыздар органикалық заттар дамуының ең жоғарғы сатысы және жер бетіндегі тіршіліктің негізі. Ағзамова, Римма|Организмнің тірек, бұлшық ет, жамылғы ... ... ... Олар ... ... ... ... химиялық реакцияларды жүргізеді, дене мүшелерінің қызметтерін өзара үйлестіреді, аурулармен күреседі, т.б. Ақуыздардың құрамы мен құрылысы өте күрделі. ... ... ... ... ... ... ... Төрт түрлі құрылымы болады. Олардың құрылымы бұзылса, ... ... ... ... ... алмайды. Ақуыздар гидролизденіп, аминқышқылдарын түзеді және өздеріне тән түсті реакциялары бар. Ақуыздар азықтың құрамына кіреді. Адам тәулігіне, шамамен, -- 100 г ... ... ... ... ... ... ... асқазанда, сосын ішектегі ферменттердің әсерінен гидролизденіп, аминқышқылдарына дейін ыдырайды. Ақуыз тірі организмнің негізін құрайды, ... өмір жоқ. ... ... ... ... . Ақуыз тек тірі организмдер құрамында ғана болады. Оның құрамында 50,6 - 54,5% ... 21,5 - 23,5% ... 6,5 - 7,3% ... 15 - 17,6% азот, 0,3 - 2,5% күкірт бар, кейде фосфор кездеседі. Осы ... ... амин ... ... ... ... ... ақуыз молекуласы түзіледі. Белок молекуласының массасы өте ... ол ... ... ... миллионға дейін барады.
Ақуыздардың барлығы екі топқа бөлінеді:
1) қарапайым ақуыздар - протеиндер ... ... ... ... ... протаминдер, протеноидтар); 2) күрделі ақуыздар - протеидтер (гликопротеидтер, нуклеопротеидтер, липопротеидтер, фосфопротеидтер). Бұлардың құрамында амин ... ... ... да ... құрылымының деңгейлерi: 1 -- біріншілік, 2 -- ... 3 -- ... 4 -- ... ... ... ... тірі ... - ядро, митохондрия, рибосома, цитоплазма негіздерін құрайды. Ядро (лат. nucleus, ... kaiyon -- ... -- ... протеиндік алмасуды реттеу арқылы тұқымқуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі. Интерфазалық жасуша ядросы ... ... ... ... бөліктері), ядрошықтан, нуклеоплазмадан (кариоплазма -- ядро сөлі) және ... ... ... ... және ішкі ... ... нуклеолеммада цитоплазмамен қатысатын диаметрі 80-90 нм тесіктер болады. Интерфазалық хроматин дәншелері хромосомалардың микроскоппен көрінетін бөліктері. Хромосомалардың ... ... ... және ... қызмет атқаратын бөліктерін -- эухроматин, ал ширатылып жақсы боялатын, енжар қызмет атқаратын бөліктерін гетерохроматин деп ... ... ... -- жіп және ... -- ... -- ... және ... тәрізді органоид. Ол автотрофты және гетеротрофты организмдердің ... ... ... ең ... 1850 жылы P. А. ... ... Бұлшық еттерінен байкады, оған деген термин берді (Бұлшық еттегі митохондрияларды осы кезге дейін осылай атап жүр). ... (1890 ... ... ... ... митохондриялардың анық көрінетінін дәлелдеп, оларды деп ... ... 1898 жылы Бұл ... ... ... ат ... ... тірі жасушалардың митохондрияларын жасыл янус бояуымен бояп, олардың жасушадағы тотығу процестерімен байланысы бар екенін атап ... (лат. rіbes -- ағыс және ... some -- ... -- ... ... жүзеге асыратын жасуша-ішілік органоид. Рибосомалар - екі орташа: үлкен және кіші өлшем бірлігінен тұрады. ... ... ... аминқышқылдарды қосады) іске асырады. Рибосома тірі организмдердің барлығынан дерлік табылған. Әр жасушада ... ... ... ... Рибосомалар болады. Шамамен диам. 20 нм-дей. Рибосомалар екі класқа бөлінеді: 70S және 80S (S-седиментация коэфф., ... ... 70S ... ядросы жоқ прокариоттар жасушаларында, ал 80S Р-лар эукариоттардың цитоплазмасында болады. Химиялық құрамы жағынан Р-лар РНІ-нан және ақуыздардан тұратын нуклеопротеид ... ... 70SBold text ... 60 -- 65%-ы РНҚ және 35 -- 40%-ы ақуыздан, ал 80S Рибосомасының 50%-ы ... 50%-ы ... ... ... жағынан Рибосомалар үлкен және кіші суббөліктерден тұрады.Рибосомалар цитоплазмада топтасып (5-70-тен) орналасып, полисомалар ... ... ... ... ( пен РНҚ) рибосомалар жасуша цитоплазмасында базофилді боялады, олардың құрамында ферменттер де ... ... (гр. kytos -- ... және гр. ... -- ... -- жасуша жарғақшасы мен ядро ... ... ... ... сұйықтық. Клетка Цитоплазмасының сырты плазмолеммамен қапталған. Плазмолемма -- Цитоплазманың ақуызды-билипидті қабықшасы, оның орт. ... 6 -- 10 нм, ... ... ... Ол жасуша мен оны қоршаған орта арасындағы зат алмасу процесін қамтамасыз етеді. Цитоплазманың негізгі құрамы ... ... және ... ... ол организмде үлкен орын алады. Мысалы, адам мен жануарлар денесінің құрғақ заттарында 45%, жасыл өсімдіктерде 9 - 16%, ... ... 10 - 20%, ... ... ... 24 - 35%, ... ... 50 - 93% ақуыздық заттар бар. Ақуыз барлық организмге ортақ зат болғанымен, әртүрлі организм ... ... ... ... ... ... түрлерінің бір-біріне ұқсамауы, олардың эволюция жолымен үздіксіз өзгеріп дамуы да ақуыз қасиеттерінің үнемі өзгеріп отыруына ... ... - ... тірі ... ... ... Ол ... протоплазмасын құрумен қатар, организмдегі көптеген тіршілік кұбылыстарына - тамақтану, өсу, көбею, тітіркену, козғалу, тыныс алу ... ... ... - ағзаның қуат шығынының орнын толтыруға, тіндер құрылуына және жаңартылуына және қызметтерін реттеп отыруға кажетті, ағзаға түсетін заттардың қорытылу, сіңу және ... ... ... өмір ... ... және ... ... сақтауға қажет нәрлі заттарды (ақуыз, май, көміртегі, дәрумендер, минералды тұздар) бойға сіңіру процесі. Көбею немесе репродукция - барлық тірі ... өсіп ... ... бір ... ... ... ... күрделі биологиялық процесс. Көбею қарқыны жануарлар өмірінің ... ... ... ... ... ... ... туылған төл санына, сондай-ақ, құстарда бір ұялағандағы жұмыртқа санына және тіршілік ортасы жағдайына, оның әсеріне байланысты. Көбеюдің жануарларда кездесетін түрлері ... де ... ... ... ... ... қатар әлеуметтік-экономикалық жағдайға және адамның психикалық әрекетіне байланысты. Тітіркену, тітіркендіру - тірі ... ... әр ... ... әсер ету. ... ... ... қасиет жатады. Соның нәтижесінде клеткалар мен ұлпалардың өсу және көбею, тірі құрылымдардың қоршаған орта жағдайларына баяу ... ... ... ... ... ... мен тірі ... (ұлпалардың) арасында тығыз байланыс болады. Осыған байланысты тітіркенудің үш заңдылығы бейнеленеді. Күш заңы - ... ... ... ... ... ... бір шекке дейін тіннің (ұлпаның) жауап реакциясы да күшті болады. Тітіркендіргіштің қозу процесін тудыратын ең аз күшін тітіркену табалдырығы деп ... Бұл күш ... ... ... ... Ол қозғыштық неғұрлым жоғары болса, оны қоздыру үшін тітіркендіргіштің аз ғана күші жеткілікті. Мерзім күші - тітіркендіргіш мерзімінің ... ... ұзақ ... ... ... бір ... ... тіннің (ұлпаның) жауап реакциясы да күшті болады. Қозу ... ... болу үшін ... ... ... бір ... ... керек. Тітіркену табалдырығының әсерімен қозу процесінің пайда болуы үшін қажет уақыттың ең аз ... ... ... деп ... ... күші мен оның әсер мерзімі арасында белгілі бір тәуелділік болады. Градиент заңы - ... ... ... ... шапшаң болса, соғұрлым (белгілі бір шекке дейін) тірі тін (ұлпа) реакциясы ... ... Бұл үшін ... ... өсу ... - градиенттің маңызы зор. Тітіркендіру градиенті ... ... ... жоғарылайды. Тітіркендіргіш күші баяу өссе, қозу процесі туындамай да қалады. Тыныс алу. ... ... ... көпіршіктеріндегі ауа мен кылтамырларындағы канның арасында өтеді. Көпіршіктің ішкі бетін сурфактант ... ... ... ауа көтпіршіктерін тұрақтандырады және тіректік қасиет береді. Тыныс шығарғанда, ауа көпіршіктерінін жабысып қалуынан сақтайды. Сонымен бірге оттекті ... ... ... ... Ауа ... мен ... арасында газдардың алмасуы үздіксіз жүреді.. Қалыпты жағдайда кан атмосфера ... ... ... түспейді. Ауа көпіршігінің ауасын "тыныстың орталығы" дейді. Ол ... ... ... газ" ... құбылыстардың барлык кезеңінде тұрақты газдар алмасуын қамтамасыз етеді.Газ алмасу өкпе кылтамырлары үстімен жанасқан ауа көпіршіктері бетінде өтеді. ... және ауа ... яғни екі ... бет біртұтас қызмет аткаратын құрылымды түзеді. Оны ауа көпіршігі қылтамыр мембранасы деп атай-ды. 300 миллиард кылтамьгрларда 60-90 мл қан болады, ... ... беті -- 65-75 м2 . ... ... қан ... ... 0,01 мм ... перде тәрізді леді. Сондықтан газдардын қысымының айырмашылығы аз болған жағдайда да ... екі ... ... ... камтамасыз етіледі. Ауа құрамында -- 21% оттек, 0,03% ... ... 79% азот және аз ... су буы мен ... ... ... ... шығарғандағы ауа атмосфера ауасынан өзгеше. Мұнда -- 16% оттек, 4% ... газы бар. Су ... ... ... Өкпедегі газ алмасу оттек пен көміркышкыл газдарының қанық-пасының айырмашылығына негізделеді. Оттектін қаныкпасы өкпедегі көпіршіктердін көктамыр қылтамырларындағы көмірқышкыл газына ... ... ... ... өкпе ... ... ... қабырғасы арқылы қанның құрамына өтеді. Одан соң эритроцит құрамындағы ... ... оның ... ... яғни ... ... ... қызылтамыр қаны кызылтамырлар арқылы газ алмасуын жүргізеді, Ұлпада О2 қызылтамыр қанына қарағанда едәуір төмен. Сондықтан оттек қызылтамыр қанынан ұлпаға ... СО2 ... ... қанына қараганда ұлпада жоғары↑, Кіші канайналым шенберімен өкпеге келген көктамыр қанында СО2 каныкпасы өкпе ... ... ... ... жоғары. Бұл СО2 көктамыр қанынан ауа көпіршігіне өтуіне себепіні болады. Газ алмасу дегеніміз -- ... ... ... газының қысымы жоғары орталықтан қысымы темен орталыкка өтуі. Тыныс алу түрлері. Тыныс алу ... ... ... екі ... ... ... аэробты тыныс алу және анаэробты тыныс алу. Аэробты тыныс алу- ... ... ... ... алу түрі.(Оттегі+ глюкоза -->энергия+ көмірқышқыл газы+су) Анаэробты тыныс алу- оттек қатысынсыз жүретін тыныс алу түрі.( глюкоза ... ... ... ... тіршілігі оның жасушаларында жүріп жататын көптеген биохимиялық реакцияларға негізделген. Осы реакциялар нәтижесінде өсімдіктерде, бір жағынан, тіршілікке қажетті химиялық ... - ... ... ... ... ... ... синтезделетін болса, екінші жағынан, онда ферменттер арқылы күрделі заттар ыдырап, өсімдіктің қоректенуіне, тозған жасушаларын жаңартуына, организмге қуат беруге жұмсалады. Бұл ... ... деп ... Осы ... ... де ақуыз катализаторлық қызмет атқарады. Қан құрамындағы ерекше ақуыз - гемоглобин бүкіл ... ... ... ... ... - haima, haimatos - қан және ... globus -шар) - ... омыртқалы және кейбір омыртқасыз жануарлырдың қанының қызыл пигменті.Тыныс мүшелерінен оттекті ұлпаларға,ал көмірқышқыл газын ұлпадан тыныс мүшелеріне тасымалдайды. Гемоглобин жетіспесе анемия ... ... ... қалыпты жағдайдағы нормасы әйелдерде 120-150г/л,ер адамдарда 130-160 г/л.Егер гемоглобин мөлшері шектен тыс көп болса,қан ... ... қан ... ... шалдығады. Құрамында гемоглобин бар азық-түліктер:бауыр,ет т.б. Гемоглобин ... ... ... ... ... болады.Эритроцит оттегіні өкпеден бұлшықет тарамдарынан көмірқышқыл газын алып,өкпеге апарады.Бұл "гем" деп аталатын ерекше ақуыз көмегімен ... ... ... ... ... -гемоглобин бөлігі.Жалпы гемоглобин 96%-ы нәруыз -глобиннен,4%-ы темір ... бар ... ... ... ... - цитохромдар тыныс алу процесін реттеп отырады. ... - ... ... ... ... ... ... бояутек. Сондай-ақ организм тіршілігіне аса кажетті заттар гормондар да ақуыздан құралған. Ерімтал ақуыздар - гидрофильді коллоидтар - суды ... көп ... ... ... ... ... ... қысымы төмен, қозғалу қабілеті нашар, өсімдік пен жануарлар мембранасынан өте алмайды. Ақуыздардың тағы бір ... - олар ... ... ( ... lysіs - еру, ... - ... ... балқыған күйде электр тогын өткізетін заттар.Электролиттерге қышқыл, негіз, тұздың судағы ерітінділері ... ... ... тогы ... ... ... Э ерітінділерінен ток өткенде электродтарда тотығу-тотықсыздану процестері - ... ... ... ... ... ... ... жүреді, ол таза металдар, хлор, күшті сілтілер алуда кеңінен қолданылады. Диссоциациялану дәрежесіне қарай Электролит әлсіз (3%-ға ... және ... ... ... ... екі ... ... бөлінеді. Әлсіз Электролит. диссоциацияланған ерітінділерде иондарға жартылай ыдырайды (қ. Электролиттік диссоциация). Әлсіз Э-ге көптеген ... ... ... ... кейбір бейорганик. қышқылдар мен негіздер (мысалы., H2S, H2SO3, HCN, NH4OH) жатады. Күшті Электролиттик ерітінділерде түгелдей ... ... ... тұздар, көптеген органик. және бейорганик. қышқылдар мен негіздер күшті Э-ге (HCl, HBr, HІ, HNO3, H2SO4, LіOH, NaOH, KOH) ... ... мен ... ... ... зор. Тірі ... денесіндегі барлық сұйықтар Электролиттер. болып саналады. Молекулаларында бос ... және амин ... ... олар оң ... ... ... зарядты болады. Химиялық табиғаты жағынан ақуыз биополимерлер тобына жатады. Ақуыздың құрамында ... ... ... ... Әртүрлі ақуыздардың аминқышқылы құрамы жағынан да, олардың тізбектегі орналасу тәртібі жағынан да бір-бірінен айырмашылығы зор. Табиғатта ақуыз түрлерінің көп ... да ... ... ... үш ... ... алты ... төрт қышқылдан жиырма төрт түрлі ақуыз изомерлері пайда болады. Ақуыз молекуласы амин қышқылдарының өзара моншақтай тізіле байланысқан полипептидтік тізбегінен ... ... ... ... ... екі ... ... Біріншісі - шар тәрізді домалақ - глобулярлы ақуыздар. Бұларға альбуминдер, глобулиндер, гемоглобин, пепсин және өсімдік ... ... ... ... ... ... ... ақуыздар. Бұларға бұлшық ет ақуызы - миозин, актин, сіңір ақуызы - коллаген және малдың жүні мен ... ... ... ... ... (aktin; гр. aktis -- сәуле) -- ет жасушасы ... мен ... ... құрылымдары бар жасушалардағы жиырылу қызметін атқаруға қатысатын жіпше протеин. Актин ... ... ... мен ... (ет ... ... ... миожіпшелердің (миофибриллалардың) құрамына кіреді. Актин протеині миофибриллалар құрамында өзінің маңызды ... ... ... Ол АТФ ... ... ... ... АТФ-тен белуге қатысып, бұлшықет талшыктары (миосимпласттар) мен миоциттер миожіпшелерінің белсенді жиырылуын қамтамасыз ететін қуаттың ... ... ... ... ... ... акго-миозин кешенін түзеді. Ақуыз молекуласының өзіне тән ерекшеліктері мен құрылымдылық дәрежелері ... ... ... ... ... ... ... дисульфидтік байланыстар, т.б. жағдайлар арқылы қамтамасыз етіледі. Ақуыз ерітіндісін қыздырса немесе оған күшті кышқылмен әсер етсе, ол өзінің ... ... ... ... ... ... ұйып та ... Мұндай құбылысты денатурация деп атайды. Ақуыз - адам тағамы мен жануарлар ... ... ... жүн, ... ... ... ... заттардың негізгі құраушысы болғандықтан, 20 ғасырдың екінші жартысынан ... оны ... ... ... ... ... артып отыр. Тірі ағзалардың құрамына кіретін жасушаларды екі топқа ... ... ядро ... ... ... ... көк ... балдырлар және бактериялар жатады, ядро қабаты жақсы жетілгені эукариоттар, бұған ... мен ... ... ... жасушалар үш бөлімнен тұрады: сыртын қоршап жатқан плазматикалық мембранадан, цитоплазмадан және ... ... мен ... ... ... мембраналарының сыртында жасуша қабаты болады, ал жануарлар жасушаларында мұндай ... ... ... ... қоршап жатқан қоймалжың затты цитоплазма деп атайды Эукариотты жасушалар цитоплазмасының әртектілігі оның ... ... ... ... ... және ... компоненттерден тұрады. Мембраналы компоненттерге митохондриялар, пластидтер, эндоплазмалық тор, Гольджи аппараты, лизосомалар, ал мембранасыз компоненттерге центриольдар, рибосомдар, микротүтікшелер, микрофиламенттер жатады. Цитоплазманың ... ... ... ... ... өте ... байланыста болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Жалпы білім беретін мектептің ... ... / Ә. ... Н. ... Р. Жұмаділова, С. Әлімжанова. - Алматы: баспасы, 2007. - 352 бет. ISBN ... ... ... ... ... ... ... алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN ... Т. ... ... ... ... ... І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы -- 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев
4. Қасымбаева Т.,"Тіршіліктану",10-11,2003,43 б,ISBN ... ... және ... Оқу ... ... Қ.Ә. -- ... ... университеті, 2009. - 128 бет. ISBN 978-601-247-057-4
6. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - ... ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN ... ... терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9
8. Қасымбаева Т.,"Тіршіліктану",10-11,2003,41 б,ISBN 9965-16-200-X

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азықтық - ақуыз алудың технологиясы33 бет
Азықтық ақуыз алу8 бет
Ақуыз - аминқышқылдарынан құралған органикалық зат6 бет
Ақуыз - органикалық дүниенің материалдық негізі15 бет
Ақуыз және оның биологиялық құндылығы15 бет
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар5 бет
Ақуыз синтезі және оның табиғаттағы маңызы27 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Ақуыздар15 бет
Ақуыздардың жіктелуі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь