Химияның негізгі заңдары мен түсініктері

Кіріспе
• Химияның мәні, мақсаты,маңызы.
Негізгі бөлім
• Негізгі химиялық түсініктер
• Бейорганикалық қосыластардың жіктелу түрлері.
• Химияның негізгі стехиометриялық заңдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Химия қоршаған ортаны зерттейтін жаратылыстану ғылымдарына жатады. Химияның зерттеу объектісі – заттар. Химия заттардың құрамын, қасиеттерін және өзгерістерін зерттейді. Сонымен қатар ол заттардың өзгерістерге ұшырауы барысында байқалатын физикалық құбылыстарды да зерттейді. Мысалы: реакция нәтижесінде жылудың бөлінуі мен сіңірілуін, ерітінділердің электрөткізгіштігінің өзгеруін, қайнау және қату температураларының төмендеуін және жоғарлауын, химиялық энергияның электр энергиясына айналуын және т.б.
Химия көптеген дербес салаларға бөлінеді: бейорганикалық химия, аналитикалық химия, органикалық химия, биологиялық химия, физикалық химия, коллоидты химия, электрохимия, радиохимия, геохимия, полимерлер химиясы, кванттық химия және т.б.
 Г.П.Хомченко,ХИМИЯ, Жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған
 Химия, «Шың»оқу-әдістемелік құрал
 «Жалпы химия» Б.А.Бірімжанов
        
        Химияның  негізгі  заңдары  мен
түсініктері
Жоспар:
Кіріспе
• Химияның мәні, мақсаты,маңызы.
Негізгі бөлім
• Негізгі ... ... ... қосыластардың жіктелу түрлері.
• Химияның негізгі стехиометриялық заңдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Химия қоршаған ортаны зерттейтін жаратылыстану ғылымдарына ... ... ...... ... ... құрамын, қасиеттерін
және өзгерістерін зерттейді. Сонымен қатар ол заттардың өзгерістерге
ұшырауы ... ... ... ... да ... ... нәтижесінде жылудың бөлінуі мен сіңірілуін, ерітінділердің
электрөткізгіштігінің өзгеруін, ... және қату ... және ... ... ... ... ... айналуын
және т.б.
Химия көптеген дербес салаларға бөлінеді: ... ... ... ... ... ... химия, физикалық химия,
коллоидты химия, электрохимия, радиохимия, ... ... ... химия және т.б.
Химия өнеркәсіпте зор роль атқарады. Химия және мұнай өңдеу
өнеркәсіптері , қара және ... ... ... ... ... ... ... Химия өнеркәсіптері өндіретін маңызды
материалдарға жатады: темірдің алуан түрлі құймалары, түрлі-түсті ... ... ... ... ... ... шыны, асбест, гипс,
бояғыш заттар, т.б.), каучук және резина, пластмассалар мен полимерлер,
синтетикалық және жасанды талшықтар, қағаз, дәрі-дәрмектердің ... ... ... ... ... ... ұнтақтар, т.б.),
тыңайтқыштар, пестицидтер - ауылшаруашылық өндірісінде өсімдіктердің
өнімділігін арттыратын және ... ... ... ... ... ... ... уақытта химияның жетістіктерін тамақ
өндірісінде де кең пайдаланады (белсенді тағам қоспалары, өнімнің дәмін
және ... ... ... ... ... консерванттар,
антиоксиданттар, т.б.).
Химия – экспериментпен тығыз байланысқан ғылым. Химияның ... бірі - ... ... ие жаңа ... ... ... ... Белгілі химиялық қосылыстардың саны орасан көп: ХХ
ғасырдың аяғында олардың саны он миллионға жетті.
Химияның аса маңызды міндеті - күні ... ... ... ... және ... өндірісін жеделдету , қалдықсыз технологиялар жасау.
Кейінгі кезде адамзат алдында тұрған аса ... ... бірі ... ... ... ... ... суды тазалау, су мен
атмосфераның тазалығын бақылау, қалдықсыз өнеркәсіптерді жасау т.б. ... ... ... ... мен өнеркәсібінің үлкен ролі бар.
Дүние көрінісін ... ... ... де химияның маңызы зор.
Химия табиғаттың, қоғамның, танымның дамуының жалпы заңдарын дәлелдеп отыр.
Негізгі химиялық түсініктер
Химия пәнін ... ... ... үшін химияның негізгі түсініктерін
және стехиометриялық заңдарын білу қажет.
Атом-молекулалық ілімнің негізін М.В. ... ... Бұл ... зат ең ... ... ... ал ... атомдардан тұрады.
Атом - химиялық элементтің барлық химиялық қасиеттерін сақтай
алатын ең кіші бөлшек. ... ... ... ... байланысты.
Атомның массасы аса кішкентай. Сондықтан атом массасын салыстырмалы
бірлікпен өлшеу келісілген. Салыстырмалы атомдық массаның бірлігі ретінде
көміртегі атомның 1\12 бөлігі ... ... ... деп көміртегіндік бірлікпен алынған
атомның массасын айтады. Оны Аr деп белгілейді.
Молекула атомдардан тұратындықтан, молекулалық масса атомдар
массаларының қосындысы болады, демек, ... ... да ... (Мr). Ол ... ... ... атом ... бірлігімен (а. м. б.)
өрнектеледі.
Химияда зат бірлігінің мөлшері ... ... ... ... (СИ) моль ... - көміртегі атомының 0,012 килограмында заттың қанша
мөлшері (молекула, атом, ион, электрон т.б.) бар екенін көрсететін заттың
саны.
Кез келген атомның массасын білсек, оның 0,012 кг ... онай ... ... ... І атом ... ... ... кг
болса оның 0,012 кг көміртегіндегі саны.
N(0,012кг/моль( 1,993(10-26кг (6,02(1023моль
болады.
Кез келген заттың моліндегі саны бірдей болады. Ол ... және оны ... саны деп ... моль ... ... мольдік масса деп атайды. Оны кг/моль
не г/моль деп өлшейді де М деп белгілейді.
Атом-молекулалық ілім химияның ... ... мен ... ... ... ... көзқарасы бойынша атомдардың әрбір
жеке түрін химиялық ... деп ... ... ... ... бейорганикалық қосылыстар екi топқа бөлiнедi:
1. Қарапайым заттар.
2. Күрделi заттар.
Молекулалары бiр элементтiң атомдарынан тұратын қосылыстар қарапайым
деп аталады. ... ... ... және ... болып екiге
бөлiнедi. Молекулалары әртүрлi элементтердің атомдарынан тұратын қосылыстар
күрделi деп аталады. Күрделi қосылыстар төрт класқа ... ... ... ... ... ... оттекпен қосылуынан түзiлген қосылысты оксид деп
атайды. Оксидтер тек екi ... ... ... оттегi болады, ал
екiншiсi - металл немесе бейметалл болуы ... ... ... ... –2 ... ... тұз ... және тұз түзбейтiн
оксидтер болып екiге бөлiнедi. Тұз түзбейтiн ... (СО, NO, ... ... ... де, сiлтiмен де әрекеттеспейдi . Тұз түзетін
оксидтер үш топқа - ... ... ... ... ... ... ... оксидтер әртүрлi: көпшiлiгi қатты
заттар, ... - ... ... - сұйықтар.
Негiздiк оксидтердiң барлығы металл оксидтерi. Өте ... ... (Na2O, K2O, CaO, Li2O) ... ... ... сiлтiлер түзiледi. Қалған негiздiк оксидтер (FeO, CuO, ... және т.б.) ... ... ... тән реакциялар:
а) негiздiк оксид + қышқыл = тұз + ... ... ... + ... ... = ... ... оксид + су = сiлтi
Қышқылдық оксидтердi көбiнесе бейметаллдар (C, S, P, N, т.б.) ... ... ... ... ... (CrO3, Mn2O7, V2O5, ... ... ... ... ... ... сумен әрекеттесiп
қышқылдар түзедi.
Қышқылдық оксидтерге тән реакциялар:
а) қышқылдық оксид + сiлтi = тұз + ... ... ... + ... ... = ... қышқылдық оксид + су = қышқыл
Кейбiр қышқылдық оксидтер (SiO2, WO3, V2O5, т.б.) ... (қос ... ... әрi ... әрi ... ... ... Оларға ZnO, Al2O3, Cr2O3, PbO, SnO, BeO
және т.б. жатады. Амфотерлi оксидтер суда ... ... ... және ... ... әрекеттесiп тұздар түзедi.
Амфотерлi оксидтергетән реакциялар:
а) амфотерлi оксид + ... = тұз + ... ... оксид + сiлтi = тұз + ... деп ... ... ... ... ... ... катионын түзетiн электролиттердi айтады. Негiздердiң
құрамындағы гидроксил ... саны ... ... KOH, NaOH бiр ... ... , Zn(OH)2 , Ca(OH)2 екi ... ... , Fe(OH)3 , Al(OH)3 үш ... ... ... ... ... саны металдың
валенттiлiгiмен сәйкес келедi:
I II ... ... ... ... ... с i л т i л е р деп ... Олар: NаОН,
КОН, Са(ОН)2, Ва(ОН)2 және т.б., яғни І- ІІ ... ... ... ... ... ... ... бар негiздер сатылап
диссоциацияланады:
Iсаты Са(ОН)2 СаОН+ + ОН-
II саты ... Са2+ + ... ... ... ... ... Күштi негiздер. Күшті негіздерге сілтілер жатады.
б) Әлсiз негiздер. Әлсіз ... суда ... ... ... және ... ... тән ... негiз + қышқыл = тұз + су
б) сiлтi + ... ... = тұз + ... сiлтi + тұз = жаңа ... + жаңа ... оксидтерге амфотерлi негiздер сәйкес келедi:
|Амфотерлі оксид ... ... ... |
|ZnO |Zn(OH)2 ... |Al(OH)3 ... |Cr(OH)3 ... (қос ... ... реакциялар:
а) ↓Zn(OH)2 + 2HCl = ZnCl2 + H2O
амфотерлi ... ... ... + 2NaOH = Na2ZnO2 + ... ... ... ... суда ерiмейдi. Сiлтi ерiтiндiсiнде лакмус көгереді,
фенолфталеин қызыл - күлгiн түске боялады.
Қышқылдар
Сулы ерiтiндiде ... оң ион ... тек ... катионын
түзетiн қосылысты қышқыл деп атайды. Мысалы:
HCl ↔ H+ + Cl-
тұз
қышқылы
HNO3 ↔ H+ + ... ... ... алатын сутек атомдарының саны ... ... HCl, HCN, HCOOH бiр ... ... H2CO3, H2S екi ... ... H3BO3, H3AsO4 үш ... қышқылдар
Көп негізді қышқылдар сатылап диссоциацияланады:
Iсаты H3PO4 ↔ H+ + ... саты ... H+ + ... саты HPO4 2 - ↔ H+ + ... ... ... ... метилоранж малина түске
боялады.
Қышқылдардың жiктелу түрлерi:
|1 |Құрамына қарай: |а) ... (HNO3, H2SO4, H2CO3, H3PO4 |
| | |б) ... (HCl, HJ, H2S, HBr, HCN) |
|2 ... ... |а) ... (HNO3, HCl, H2SO4, HClO4, HI) |
| | |б) Күшi ... (H3PO4, H2SO3, HF) |
| | |в) ... (H2CO3, H2S, HCN) |
|3 ... ... |а) ... (HCl, H2SO4, H3PO4) |
| | |б) ... (H2CO3, H2SO3) |
|4 ... ... |а) ... ... H2S, HNO3) |
| | |б) ... (H2SO4, H3PO4) ... тән ... ... + ... = тұз + ... қышқыл + негiздiк оксид = тұз + ... ... + ... = тұз + ... ... + тұз = жаңа ... ... + жаңа түз
Қышқылдардың металдармен әрекеттесуi тотығу-тотықсыздану реакцияларына
жатады, себебi – реакция ... ... ... ... ... ... арасында жүредi, сондықтан қышқылдар
тұздармен алмасу реакциясына түседi, егер иондардың ... ... аз ... ... ... ... тұз, әлсiз қышқыл)
түзiлетiн болса. Реакциялардың иондық теңдеулерінде нашар еритiн тұздар,
әлсiз ... ... ... ... ал ... ... ... жазылады. Мысалы:
HCl + AgNO3 = HNO3 + AgCl - молекулалық теңдеу
H+ + Cl- +Ag+ + NO3- = H+ + NO3- + AgCl - ... ... ... + Cl- = AgCl - ... иондық теңдеу
Қысқаша иондық теңдеу реакция қандай иондардың арасында ... ... ... ... ... ... ... атомының орнын металл атомы басқаннан
түзiлген туындыны тұз деп ... ... ... ... ... тұз - суда ерiгенде
металл катионына және қышқыл қалдығының ... ... Na+ + ... Cu2+ + ... ... ... орта, қышқылдық, негiздiк, қос және
комплекстi тұздарға жiктеледi:
а) NaCl, K2SO4, Ca3(PO4)2 орта ... NaHCO3, KHSO4, ... ... ... ... MgOHCl, AlOHCl2, Al(OH)2Cl негiздiк тұздар
г) ... ... қос ... ... ... ... тұздар
Тұздарға тән реакциялар:
а) тұз + қышқыл = жаңа тұз + жаңа ... тұз + сiлтi = жаңа тұз + жаңа ... тұз I + тұз II = тұз III ... тұз) + тұз ... тұз + Ме I = жаңа тұз + Ме ... ... суда жақсы еридi, ал негiздiк тұздар суда ерiмейдi.
Тұздардың диссоциациялануы:
K2SO4 2K+ + ... Na + + ... AlOH2+ + ... K+ + Al3+ + ... 3K+ + [Fe(CN)6]3-
Бейорганикалық қосылыстардың номенклатурасы
Оксидтердiң атаулары
Na2O – натрий оксидi Cu2O - мыс (I) ... - ... ... CuO - мыс (II) ... - алюминий оксидi FeO - темiр (II) ... - ... ... Fe2O3 - темiр (III) ... ... - ... ... Fe(OH)2 - ... ... (II)
Ca(OH)2 - кальций гидроксидi Fe(OH)3 - темiр гидроксидi (III)
Қышқылдардың атаулары
HCl - тұз ... H2SO4 ... ... - ... қышқылы H2SO3 - күкiрттi қышқыл
HNO3 - азот қышқылы H3PO4 - ... ... ... - ... ... (ас тұзы)
CaCO3 - кальций карбонаты ( iзбес тасы, ... ... - ... нитраты
NaHCO3 - натрий гидрокарбонаты (ас содасы)
MgOHCl - ... ... - ... ...... ... – калийдің гексацианферраты (ІІІ)
Химияның негізгі стехиометриялық заңдары
Атом-молекулалық ілім тұрғысынан химияның негізгі заңдарын: ... ... ... ... ... қатынас және Авогадро
заңдарын қарастырамыз.
Зат массасының сақталу заңын ... М.В. ... 1748 ... Оның ... ... ... ... кірген заттардың массасы,
реакция нәтижесінде түзілген заттар массасына тең.
Бұл заңды М.В. Ломоносов ... ... ... ... табиғаттың жалпы заңы ретінде қарастырған.
Қазір ғылымның дамуы М.В. ... ... ... ... мен ... ... А. Эйнштейн теңдеуінен көруге
болады.
Е ( м ( с2;
мұнда Е-энергия; м-масса; ... ... заң ... ... ... Осы ... ... химиялық
теңдеулер құрылады, түрлі есептеулер жүргізіледі.
Құрам тұрақтылық ... Бұл ... ... ... Ж. ... ... ашқан; кез келген күрделі заттың алыну әдісіне ... ... ... ... ... ... заңы. Алдымен эквивалент ұғымына ... ... ... деп ... сутегімен қосыла алатын немесе орын баса
алатын элементтің мөлшерін айтады. Эквивалент ... ... ... ... сутегінің эквиваленті 1 моль екені көрініп тұр. Ал
оттегінің эквиваленті 0,5 ... Бір ... ... ... ... деп ... Ол ... өлшенеді.
Сонымен, сутегінің эквивалент массасы
Э (Н) ( 1г/моль;
Э(О) ( 8г/моль;
Э (Сl) ( ... ... (Э) мен ... ... Аr ... ... бар;
Э(А(В ;
мұнда В-элементтің валенттілігі. Эквивалент ұғымын химиялық
қосылыстарға да қолданады.
Химиялық қосылыстың эквиваленті деп, оның ... ... ... 1 ... ... ... ... айтады.
Химиялық формуласы бойынша қосылыстардың эквивалентін былай
анықтауға болады:
Э оксид ( М оксид ( ... ... = ... ( ... ... ( М ... ( ... тұз (М тұз (n Me(bMe;
Еселік қатынас заңы. Бұл заңды 1803 жылы ... ... ... ... ... бірнеше химиялық қосылыс түзсе, ... ... бір ... ... ... осы элементтің массаларының бір-біріне
қатынасы бүтін нақты санның қатынасындай болады.
Бұл ... екі ... ... Қосылысқа атом бүгін сан түрінде қатынасатындықтан, заттың ... ... ... Сан ... ... ... ... қатынас заңы.Газдар арасындағы химиялық реакцияларды
зерттеу нәтижесіңде француз химигі Гей – Люссак 1805-1808 жылдары көлемдік
қатынас заңын ... ... ... газдардың көлемдері бір-біріне
және реакция нәтижесінде түзілген газдардың ... ... ... сандар қатынасыңдай болады.
Газдардың көлемдік қатынасын түсіндіру үшін Италия ... ... ... ... ... ... газдың тең көлемінде бірдей жағдай ... ... ... ... ... ... ... Авогадро заңы деп
аталады. Авогадроның ойынша жай ... ... екі ... Осы тұрғыдан хлор мен сутегі әрекеттескенде екі атом хлор мен
екі атом ... екі ... ... ... көруге болады.
H2+Cl2 ( 2HCl
Химиялық теңдеулердегі ... ... ... ... ... ... Авогадро заңынан екі түрлі салдар
шығады:
1) Кез келген газдың бір молі ... ... ... ... кез ... ... молі 22,4 л ... алады. Бұл көлем газдың
мольдік көлемі
Vм деп аталады.
Vм ( 22,4л/моль
2) Заттың газ күйндегі мольдік массасы оның екі ... ... ... ... тең ... ... ... деп бірдей жағдайда бір газдың массасының
екінші газдың осындай көлемінің массасына қатынасын айтады.
Д ( m1( m2
мұнда, Д - ... ... m1 және m2 ... ... ... ретіндегі анықтамасын алғаш рет М.В.Ломоносов айтқан:
«Химия ғылымы денелердің қасиеттері мен өзгерістерін, денелердің құрамын,
химиялық өзгерулер кезінде заттарға не ... ... ... жаңа және ең дәл ... 1871 жылы ... ... ... алғаш оқып үйренушілерге арнаған әйгілі « Химия негіздері »атты
кітабында берген. ... ... ... ... ... ... ... туралы ілім. Химияның алдында экологиялық проблемаларды
шешуде үлкен міндеттер тұр. Себебі: көбінесе қоршаған ортаның ... ... ... ... тыс ... ал ... ортадағы өзгерістер
– химиялық және физика-химиялық процестердің нәтижелері болып табылады.
Осыған байланысты химияның алдында тұрған өзекті ... ... ... ... ... ... ... химизімін
зерттеу.
2. Қоршаған ортаның құрамын ... ... ... ... және ... Қалдықсыз жаңа технологияларды ұсыну.
4. Экологиялық таза отынның түрлерін іздестіру.
5. Өндіріс орындары пайдаланған суды тазарту және атмосфераны ластайтын
газдарды ... ... ... ... ... ... технологияларын ұсыну.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
❖ Г.П.Хомченко,ХИМИЯ, Жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған
❖ www.wikipedia.ru
❖ Химия, «Шың»оқу-әдістемелік құрал
... ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атом молекулалық ілім. Химияның негізгі түсініктері мен стехиометриялық заңдары (Зат массасының сақталу заңы, құрам тұрақтылық заңы, еселік қатынастар заңы, көлемдік қатынастар заңы, эквиваленттер заңы, Авогадро заңы)13 бет
Химияның негізгі түсініктері. негізгі стехиометриялық заңдар5 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет
«Биологиялық экология»30 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь