Астық дақылдарының тұқым шаруашылығы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Элита және суперэлита сорттары
1.1 Элита және суперэлита сорттарын алу
1.2 Тұқым өндірісінің негізгі технологиясы. Элита және суперэлита өндірісі
1.3 Элиталық және суперэлиталық тұқымдарды өндірудің әдістері мен схемалары
2. Астық дақылдарының тұқым шаруашылығы
2.1. Астық дақылдарының бастапқылық тұқым шаруашылығының кескіндері, әдістемелері және техникасы.
3. ҚР элиталық бидай сорттары
Қорытынды
Пайдаланылған ақпарат көздері
Селекцияда тұқым шаруашылығы жұмыстарын табыспен жүргізу үшін және ауыл шаруашылығының өндірісінде сорттарды дұрыс пайдалану үшін сорттың не екенін, сорт топтарының өзара ұқсастығы мен олардың бір-бірінен айырмашылығын білу аса маңызды.
Өсімдіктер систематикасында «форма» және «сорт» бір ұғымды білдіреді. Алайда, сорттар мен ботаникалық формалар арасында түбірлі өзгерістер бар.Сорт адамның өндірістік қызметі арқасында шығарылады. Ол ауыл шаруашылығы өндірісінің құралы болып табылады.
Сорт деп, селекция тәсілімен алынған морфологиялық, биологиялық және тұқым қуалау ерекшеліктерімен шаруашылыққа құнды белгілері бар мәдени өсімдіктің жиынтығын айтады.
1. «Өсімдіктер селекциясы және тұқым шаруашылығы негіздері» : оқулық / Т. Н. Нұрғасенов - Астана : Фолиант, 2007.
        
        Кіріспе
Селекцияда тұқым шаруашылығы жұмыстарын табыспен жүргізу үшін және ауыл шаруашылығының өндірісінде сорттарды дұрыс пайдалану үшін сорттың не екенін, сорт топтарының ... ... мен ... ... айырмашылығын білу аса маңызды.
Өсімдіктер систематикасында және бір ұғымды білдіреді. Алайда, сорттар мен ботаникалық ... ... ... өзгерістер бар.Сорт адамның өндірістік қызметі арқасында шығарылады. Ол ауыл шаруашылығы өндірісінің құралы болып табылады.
Сорт деп, селекция тәсілімен алынған морфологиялық, биологиялық және ... ... ... ... ... ... бар ... өсімдіктің жиынтығын айтады.
Мынадай негізгі шарттарды атап өту қажет:
* Сорт құрамына кіретін өсімдік топтарының шығу тегіне жалпыламалық бар. Ол бір ... ... ... ... ... Өсімдіктің бастапқы тегін көбейте отырып, шыққан тұқым шаруашылық-биологиялық қасиеттері мен морфологиялық белгілері бойынша сұрыптау жолымен алынады.
* Сорт ашық бір ... ... ... ... үшін шығарылады.Ол бір топырақ-климат аймағында жоғары өнім берсе, екінші аймақта ондай өнім бермеуі мүмкін.
* Сорт нақты өндірістік жағдайда ... үшін ... және ... қол ... ... ... мәдениетіне сай болуы қажет.
* Тиісті табиғи және ... ... сорт ... және жоғары сапалы өнім беруді қамтамасыз етуі тиіс.
Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің сорттары шығу тегі бойынша жергілікті және ... ... ... сорт деп, ... ... бір ... өсірілуіне орай ұзақ, табиғи және жасанды сұрыптаудың қарапайым әдістерімен жасалған сорттарды ... ... ... ... ... ... халықтық селекция процесімен алынған.
Селекциялық сорт деп, селекциялық ғылыми әдістері ... ... ... ... сорттарды айтады.Олар морфологиялық белгілер және шаруашылық-биологиялық қасиеттері ... ... ... ...
Сортқа қойылатын өндірістік талаптар:
Осы заманғы ауыл шаруашылық өндірісі сортқа жоғары талаптар қояды. Олардың ... ... Жыл ... ... және ... өнім беруі. Сорт жоғары өнімді болуымен қатар , тыңайтқыш ендіруге және басқа агро әдістерге кеткен шығынды өз түсімімен өтеуі ... Даму ... ауа ... ... ... ... болуы тиіс. Сорттар құрғақшылыққа, төмен температураға, қыстап шығу барысында қолайсыз жағдайларға (күздік және көп жылдық дақыл сорттары) төзімді болуы шарт. Бұл ... ... ... ... ... мен зиянкестерді қоздырушыларға да төзімді болуы керек.
* Өнімнің жоғары сапасы. Сорттар себілу мақсатына ... ... ... ( ... ... ... май, талшық) мол беруі керек.
Көбісі сортты өсімдік түрі ... ... деп ... жабайы далада сорттар кездеспейді, себебі сорттар адамның арқасында пайда ... ... жаңа ... шығарумен айналысатын адам- селекционер деп аталады.
Селекциялық жұмыстың басты мақсаты көп көлемді өнім бере алатын, сапасы жақсартылған жаңа ... ... ... ...
Сорттарды элиталық, репродукциялық және т.б болып бөледі.
Элиталық тұқымдар арнайы тұқымдардан алынған және ... ... ... , ... ... ... ... басқа да нормативті құжаттарының талаптарына сай келетін ауыл шаруашылық өсімдіктер тұқымдары болып табылады. ... ... ... ... кейінгі ауыл шаруашылық өсімдіктерінің тұқымдары.
Негізгі бөлім
* Элита және ... ... ... ауыл шаруашылығы дақылдарының аудандастырылған сорттар мен будандарының ... ... ... ... ... шаруашылықтарды қамтамасыз етумен қатар, тұқымдық дәннің сорттық , биологиялық және өнім беру қасиеттерінің ... ... ... ауыл ... өндірісінің негізгі бір саласы.
Тұқым шаруашылығы - бұл ... ... ... оның ... таза ... ... және ... сапасын сақтап сорттық тұқымдарды көбейту. Ғылыми-зерттеу мекемелері, соның ішінде селекциялық станциялар, аудандастырылған ... ... ... ... қамтамасыз етуге шамалары жетпейді, сондықтан олармен толықтай қамтамасыз ету үшін міндет тұқым шаруашылығы саласына жүктеледі.
Тұқым шаруашылығы ... ... ... екі ... ... ... белгілі бір аймаққа енгізілген жаңа сорттың жоғары сапалы тұқымын қажетті мөлшерге дейін көбейту. ... ... ... ... және ... ұзақ ... ... олардың өнімділігі азаяды.
Екінші міндеті- аудандастырылған өндірістегі сорттық тұқымның сапасын ... ... ... шаруашылығында сорт алмастыру және сорт жаңарту қызметтері жүргізіледі.
Сорт алмастыру - мемлекеттік сынақтың қорытындысы ... ... ескі ... ... мен ... ... жаңа ... алмастыру.
Сорт жаңарту - сорттық, биологиялық қасиеттері төмендеген тұқымдарды сол сорттың жаңа тұқымдарымен алмастыру.
Тұқым ... ... - ... ... ... ... ... тілінен аударғанда- өте жақсы деген мағынаны білдіреді, яғни сорттың ең жақсы сұрыпталып алынған өсімдіктердің ұрпағы.
термині таңдаулы, ең ... ... ... ... Ал ... ... вирустардан тазартылған дәрежесін көрсетеді.
Элиталық тұқымдар немесе элита - ... ... ... ең ... ... ... ... Элиталық тұқымдардың өндірісте өндірілуі белгілі бір жоспар арқылы жүзеге асады. Жоспар облыстық ауыл шаруашылығы ... мен ... ... бірігіп жасалады.
ғылыми-зерттеу мекемелерінде алынған, сорттың барлық қасиеттері мен белгілерін жеткізетін ең ... ... ... ... және элиталық тұқымдар деп, әдейлеп селекциялық-тұ- қымдылық және агротехникалық әдістермен, мемлекеттік стандарттың сұра- ныстарына сәйкестендіріліп өсірілген және сол сорттың ... ... және ... және ... ... сай ... атайды.
Сорттың бағалық, шаруашылық және биологиялық қасиеттерінің толығымен сақталып жоғалмауы - сұрыптау кезінде жоғары ... ... ... сырт ... сортқа тән өсімдіктердің масақтары мен шашақ бастарын алу; жоғары агрофонда өсіру; ... және ... ... ... сортқа сырт белгісі тән емес, нашар дамыған ауруға шалдыққан өсімдіктерді алып тастау арқылы жүзеге асады.
Селекция ... ... ... ... ... ... ... алғашқы тұқым элиталық немесе элита деп ... Оның ... ... 100 % , ... сапасы 1 кластан төмен болмауы керек, тұқым жақсы , толықтай бірыңғай, сонымен қатар 1000 тұқымдық салмағы мен ... ... ... керек. Жыл сайын көбейтілген элитаның ұрпағы репродукция деп аталады.
Сорт жаңартуда бес және одан төменгі ... ... сол ... ... ... бір ... алмастырылады.
Сан ғасырлық тәжірибелердің нәтижесінде XVIII ғасырдың екінші жартысында тұқым шаруашылығының ... мен ... кең, ... ... ... ... зор ... орыс ғалымдары қосты. Бұндай ғалымдар қатарына ... ... ... Ол атты еңбегінде өзіндік өсіру жүйесін, жинау, ... ... ... және ... ұқсастығын тексеру жүйесін баяндады. Оның ойынша тұқымдардың нашарлауы олардың түрлі ауруларға төтеп бере алмауы, сол себептен де ол тұқымдарды ... ... ... ... ... ... ... В.А. Левшин, В.В. Беликов және А.Т.Болотовтың басқа да ... өз ... ... ... өсіру үшін оларға өте жақсы жағдайлар жасау ... ... атап ... ... жаңа ... алудағы сан ғасырлық әдістер мен жұмыстар өсімдіктерді жақсартудағы сұрыптаудың рөлі ерте ... ... ... ... және жасанды сұрыптау теориясының негізін салушы Ч.Дарвин өз еңбектерінде алғаш ... ... ... ... ... ... бөлек құнарлы аймақтарға еккен ағылшын селекционерлерін, атап айтқанда Ле Кутерді, Ширефті және ... атап ... ... тәсілдер тұқымдық материалдарды жақсартып қана қоймай, сонымен қатар оларды жаңа сорттар ретінде шығаруға мүмкіндік берді.Бұндай тәсілдер ХІХ ғасырдың бірінші ... ... және ... ... ... таралды. [1]
+ Элита және суперэлита сорттарын алу
Тұқым шаруашылығының сорт алмасу және сорт жаңарудағы барлық жұмыстарының жүйесінің негізінде жоғары сапалы ... ... алу ... ... бойынша элита тұқымын көбейту үшін тұқым шаруашылықтық мекемелерге таратып береді. Элита тұқымының өндірісі оның шығарылатын жеріне жақын қашықта ... онда ол ... ... ... және ... жағдайларын сақтау да жеңіл болады. Тұқым шаруашылықтық мекемелерде элитаның тұқымдарынан келісімді репродукциялық тұқымдарды шығарады. ... ... ... ... бақша дақылдарының және мал азықтылық тамыржемістілердің сорттық тұқымдарын белгілікті репродукциялық тұқымдарға дейін өсіреді.
Элитадан алынған сорттық тұқымдар, бірінші репродукциялық ... деп ... ... ... ... ... репродукциялық тұқымдар, екінші репродукциялық тұқымдарды береді. Содан кейінгі көбей-гендер үшінші репродукциялық тұқымдар деп саналынады.
Элита тұқымдарын, суперэлита тұқымдарынан өсірілген өсімдіктерден ғана ... және ... ... келесідей сұраныстарға сай болуы керек:
ұрпақтарында сорттық нышандар мен қасиеттерді сақтай білу;
сорттық тазалығы бойынша бірінші ... ал ... ... ... - бірінші класқа сай болуы;
карантиндік аурулары жоқ ... ... ... ... ... керек. Осы талаптарға сай емес суперэлита және элита тұқымдары, бірінші репродукцияға ауыстырылынады.
Негізінен суперэлита тұқымдарын өндіретіндер болып, ... ... ... ... яғни онда ... ... өсімдіктерді бағалап, ескеріп және жақсы тұқымдарды таңдап алуға әбден болады.Суперэлиталық тұқымдарды ... үшін ... ... ... ... біріктіреді. Ұрпақтылық сұрыптауда нәтижелі өсімдіктер саны дақылды көбейту коэффициентіне, суперэлита тұқымдарын өндіру жоспарына және ... ... ... ... ... Олар бірнеше ондықтан бірнеше жүздікке және мыңдыққа дейін болуы мүмкін.
Элита тұқымдарын сорттың шаруашылықты-бағалық нышандарын және қасиеттерін сақтауға қолайлы жағдайларда ғана ... ... ... өсіргенде, олардың жоғарғы сорттық сапаларын сақтау үшін қатаң түрде ... ... ... ... және ... ... әлпетте өсіріп, биологиялық және механикалық ластануға жол бермей, арақашықтылық бөлектеуді бұлжытпай сақтап, аналықтарды ... ... ... ... және егістік үшін жоғары сапалы пісіп жетілген тұқымдарды пайдаланған абзал.
Туыстық сұрыптау әдісімен суперэлитадан алынған элита тұқымдарын ... ... ... өсімдіктер (жемістер, бадандар, қаудандар, тамыр-жемістілер және т.б.) қолданылады.
Элитаның сорттық тазалығын егістерді апробациялап бағалайды, оны селекционер болмаса ... ... ... ... ... тұқымдардың егістік сапасын мемлекеттік тұқымдық инспекция бағалайды.[2]
+ Тұқым өндірісінің негізгі технологиясы. Элита және суперэлита өндірісі
Элита өндірісі келесідей кешенді селекция -- ... ... ... ... ... ... жоғарғы ұрпақтық түршелерінен нәтижелі заттарды таңдау ... ... ... ... ... ... екі жыл бойы ... себу арқылы тексеру;
Осы топырақты-климаттық аймаққа бейімделген ... ... ... олар ... ... ... ... бар ең жоғарғы өнімділіктерді беретін: жақсы алғыегістер, ... ... ... тыңайтылған таза сүрі жерлер болып есептелінеді;
Түрлік және сорттық отауларды жүргізу, аурулар және зиянкестермен залалданған жарамсыз өсімдіктер мен ... ... және ... ... ... биологиялық және механикалық ластануларын болдырмау үшін ... ... ... отырып, мамандандырылған тұқымшаруашылықтық ауыспалы егістерде егу қажет;
Жоғары сапалы сорттық тазалықтарды ... ... ... ... ... ... және ... кезеңдерінде, қатаң бақылау жүргізу басты шарт;
Болашақта, керекті жақсы сапалы, 1000 дәнінің салмағы жоғары, таңдаумен алынған тұқым қорымен қамтамасыздандыра алу үшін ... ... ... ... ... өткізген абзал;
Тозаңды қаракүйе кеселіне бейімді ... мен ... ... ... ... ... термиялық және химиялық дәрілеулерден өткізу керек;
Тұқымдардың сақтаулылық қорларын ... ... ... ... жасауда дұрыс ұйымдастырылған, элиталық және суперэлиталық ... ... ... мен ... ... мол.
+ Элиталық және суперэлиталық тұқымдарды өндірудің әдістері мен схемалары
Дақылдардың ерекшеліктеріне, топырақ-климаттық ... және ... жеке ... ... сорттардың тәлімділігіне байланысты, элиталық тұқымдар өндірісінің әдістері мен кескіндері ... ... ... ... ... ... ескере отырып, элитаны жасаудың әдістері қарастырылған.
Басқа әдістерге қарағанда екі жылдық ... ... ... жекелей-туысқандық сұрыптау, жоғары дәрежелі сорттық тазалықты жақсы қамтамасыздандыратын және экономикалық тиімді болып табылды. Бұл әдістің тағы да бір ... жеке ... ... ... мен ... ... және сорттың қасиеттері мен нышандарын сақтау үшін сұрыптаулар жүргізіледі.
Элиталық тұқымдарды өндіруде жекелей ... ... ... келесідей сатылардан құрастырылады:
* 1 жылғы ұрпақтық сынау питомнигі;
* 2 жылғы ұрпақтық ... ... 1-4 ... ... ... суперэлита
* элита
Элита өндірісі үшін жоғары сапалы тұқымдарды өндірумен -- 1 және 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигі мен 2 ... ... ... ... ... шаруашылығының бастапқы бөлімі айналысады. Cондай-ақ, ластануды және биологиялық қайталама тозаңдануды болдырмау үшін ... ... ... ... қолданылады.
Нәтижелі материалдарды алу үшін ең жоғарғы өнімдер қалыптасқан (элита, суперэлита т.б.) егістіктер ... ... ... сортың, сорттық тазалығы 100%-ды алғашқы өсімдіктері алынады. Таңдап алынған өсімдіктердің ... 1 ... ... ... ... 2 ... ... сынау питомнигінде өсімдіктер тобы немесе 1 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінен алынып себіледі. Сондай-ақ, 1 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінен немесе топтар мен ... ... ... деп ... ал ... ... ... бастырылады және зертханалық бағалаудан кейін тұқымдарды біріктіріп көбейту питомнигінде пайдаланылады. Бірінші, екі питомниктерде осы аймаққа ... ... ... ... ... мен ... пайдаланылады. Көбейту питомниктерде себу жұмыстары, кәдімгі қатарлап себу әдісімен дәріленген тұқымдармен ... ... ... ... және қалпына келтірулік отаулар іске асырылынады. Жинау және ... ... ... іріліктеріне байланысты жақсы жіктелген тұқымдарды келесі буындар үшін қолдаланамыз.
Көбейту питомнигінен алынған тұқыммен себілген ... ... деп ... Бұл дегеніміз өнімділігі, сорттық және егістік кондициясына ... өте ... ... ... ... элита тұқымдарын көп мөлшерде өндірген жағдайда, көбейту питомниктеріне сол сорттың тұқымдарымен 2-4 жылдар бойы қайталап себуге болады. Мұндай жағдайда ... ... 1-ші ... ... - ... ... ... тұқымдары, 2-ші қайталап себілгендер -- үшінші жылдық көбейту тұқымдары және т.б. Бірақ, мұндай қайталап себілгендерден алынған ... ... ... жол ... өйткені мұндай тұқымдарда элиталық сапаның деңгейі төмендей бастайды.
Элита, суперэлита тұқымдарынан шығады, себу тәсілдері кәдімгідей, өйткені бұлар осы сорт өсімдіктерінің ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... шаруашылығының осы сатысында да керекті жұмыстар, шаралар мен әдістердің ... ... ... ... ... өндірісінде қосымша тұқым шаруашылықтық іс-шаралар да қолданамыз, олар ... ... ... ... ... жағдайда гүлдердің түйін салулары жақсы өтеді және тұқымдардың өнімділігі ... ... ... ... ... ... тұқым өндірісінің толық кескінінде, көбейту питомниктерін қысқартуға болады, ал (тары, жүгері) де - суперэлита питомниктерін де қысқартамыз, яғни ... ... ... - үш ... тұрады, олар: 1 мен 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигі және элита.
Сонымен, элитаны жалпыламалап сұрыптап өсіру схемасы - ... ... ... және элитадан тұратын болады.
* Астық дақылдарының тұқым шаруашылығы
Астық дақылдарының бастапқылық тұқым шаруашылығы деп, ... ... ... ... буынын, сондай-ақ, ұрпақтар және көбейуді анықтайтын нәтижелі ... ... ... ... және ... да ... ... тұқым шаруашылығының алғашқы буыны болатындар: 1 жылғы ... ... ... ... 2 ... сынау питомнигі (тұқымдық); 1 жылғы көбейту питомнигі.
Әртүрлі дақылдардың бастапқылық тұқым шаруашылығы топырақты-климаттық, өсіру ... ... мен ... ... ерекшеліктеріне, шығару әдістеріне, тұқым қуалаушылықтың өзгерулеріне және тағыда басқа жағдайларға ... әр ... ... ... ... ... шаруашылығы осы дақылдың сорттарын басқа немесе сол сияқты селекциялық егістерден алшақтатып орналастырады.
Дақылдар және ... ... ... ... ... мен кескіндерін, бастапқылық тұқым шаруашылығын жүргізетін ғылыми-зерттеулік мекемелер және ауылшаруашылық оқу орындары - ... ... ... Астық дақылдарының бастапқылық ... ... ... ... және ... селекция әдісте, сұрыптау, селекциялық жұмыстың негізі болып табылады. Элита тұқымын өсіру кескіні, келесідей буындардан ... ... 1) 1 ... ... ... ... ... питомнигі); 2) 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигі (тұқымдық ... 3) 1-4 ... ... ... 4) ... 5) элита.
Жалпыламала сұрыптауда: 1-3 жылғы көбейту питомнигі; 2) суперэлита; 3) ... ... ... ... ... мен сорттар үшін және элита тұқымдарына сұраныс аз болғанда, көбейту питомниктері және суперэлитаны қысқарту арқылы кескіндерді реттейміз.
Астық дақылдарының элита ... ... ... ... ... екі рет ... жекешелік-туысқандық сұрыптау әдісі қолданылады. Жалпыламалау әдісі тек екі жағдайда ғана қолданылады: жалпылай сұрыптаумен шығарылған өздігімен тозаңданатын дақылдар - ... және ... - ... ... ... ... жағдайда ғана.
Жалпылама сұрыптауды кейбір жағдайларда, жаңадан тіркелген сорттардың элиталарын тездетіп өндіру үшін ғана ... ... ... ... материалдар болып, жаңадан тіркелген сорттардың конкурстық сортсынау учаскелерінен алынған сорттық сапалары ... ... - ... ... ... көбейту питомниктері егістерінен, суперэлита, элита және тіркелген сорттың келесі репродукциялары, таңдап ... ... ... ... ... саналынады.
Питомниктердегі жұмыстардың техникасы.
Жекелей сұрыптау. 1 жылғы ұрпақтық сынау ... ... ... суперэлита, элиталардан таңдап алынған, осы сортқа тәнті өсімдіктерінің тұқымдары, масақтары, шашақгүлдерінен құрастырыланады. Таңдап алынған өсімдіктердің ұрпақтары линиялық деп ... ... ... жекеленіп бастырылады. Таңдап алынған өсімдіктердің тұқымдары 1 жылғы ұрпақтық сынау питомнигіне қолданылады. Әр өсімдік 300 ... ... кем ... ... ... қол ... себіледі.
Кешенді шаруашылықты-бағалық нышандарды (морфо-биологиялық нышандары, аурулар мен зиянкестерге беріктілігі, сорт ... ... ... ... ... ... 30-50 ... кейін сеуіп, оларды стандарттармен салыстырамыз. Стандарт болып, мекемелер-оригинатордан алынған, көбейту питомнигінен және ... ... ... ... ... Ауру және типтес емес линиялар жинап алынғанша алынып тасталады. ... ... ... ... ... ... ... және оларды зертханалық тексерістен кейін, жеке-жеке пакеттерде сақтаймыз. Іс жүзінде ұрпақтарды ... ... ... 15-25% , ал зертханалықта 50% болады.
2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінде, 1 жылғы ұрпақтық сынау ... ... ... ... кем ... ... сепкіштермен жеке-жекеден себіледі. Жаман линияларды 1 жылғы ұрпақтық ... ... ... ... ал жақсыларын жинап алып, әрқайсын бөлек бастырамыз. Жарамсыздандыру және зертханалық бағалаудан кейін, таңдап алынған ... ... ... сосын оларды 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінде пайдаланамыз. Екі ұрпақтық сынау питомниктерінде, осы ... ... ... ... ... әдістер мен агротехниканы қолданамыз.
Көбейту питомнигі 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінің қоспа тұқымдарымен себіледі. Егу дәріленген ... ... ... себу ... ... Жиналған, бастырылған тұқымдардың ірілерін таңдап алып, келесі питомниктерде егу үшін пайдаланамыз. Осы көбейту питомниктерінен суперэлита тұқымдары ... ... ... олардан элита тұқымдары шығарылады. Осылай көбейту питомнигін қайталап себу төрт ретке дейін жүргізіледі. Бірақ, кейде осы себу ... ... ... ... мол ... ... ... және суперэлита питомниктерін қысқартып, 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигінің тұқымдары бірден элита егістеріне ... ... ... ... үш ... - 1-ші және 2 жылғы ұрпақтық сынау питомнигі және ... ... ... ... аз ... ... екі жыл бойы ... Яғни, көбейту питомниктерінен алынған 1-ші жылдың тұқымдары, суперэлита деп аталады. Осы суперэлитаның өнімдері, элита тұқымдарын береді. Көбейту ... ... ... ... арамшөптер, аурулар және зиянкестермен күресу, түрлілік және сорттық отаулар дер кезінде, сапалы түрде ... ... Бұл ... ... ... ... және элита егістерінен көп қылып (2-3 мыңнан кем ... ... ... ауырмайтын өсімдіктер (масақтар, гүлшоғырлары) таңдалынып алынады. Бірақ, жалпылама сұрыптаудың тиімділігі, жеке сұрыптауға қарағанда кем ... ... бұл ... ... сұрыптау жүргізілмейді. Таңдап алынған (түр басы) өсімдіктер (масақтар, шашақгүлдер) әуелі ... ... ... ... ... бастырылынады. Қарап тексерілгеннен және жарамсыздандырылғаннан кейін, оларды жинақтап көбейту питомнигіне себеді, осы ... жеке ... ... ... ... кейін элита өсіру үшін пайдаланады. Көбейту питомнигі, суперэлита және элита егістерінде ... ... ... ... ... немесе түршелері мен сорттарын алып тастайды. Тұқым өнімдерін тиянақты түрде жіктейді.
Тапшы сорттардың элиталарын тездету әдісімен өндіруге болады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... бір репродукцияны (жоғарғысы болса жақсы) жақсылап дайындалған агроәлпетте, кемітілген себу ... ... және ... пен сорттық отауды жүргізіп, ауру, нашар дамыған, типтілес еместерді және басқаларды алып тастаймыз, ... ... ... ... деп ... ... тездету тәсілімен шығарылғанда элита тұқымдарының нормалы-техникалық құжаттарының сұраныстарына сай болулары керек.[3]
* ҚР элиталық бидай ... жүзі ... ... ... ... ... қатарда. Оны ұн алу үшін өндіреді, өйткені ... нан, ... және ... өндіреді. Сонымен қатар бидай дәнінен әр түрлі жармалар дайындайды. Бидайдың арнайы ... әр ... ... мен ... азық алуға қолданылады.
Бидайды ең ірі өндіруші елдер қатарында Канада, Америка Құрама Штаттары, Ресей, Аргентина, Австралия, Мексика, Бразилия, ҚҚР, Индия,Франция көп ... ... ... ... жолдарының біреуі- жоғарғы өнімді сорттарды құрастырып өндіріске енгізе отырып, олардың тиімді өндіру технологияларын жасау. Сондықтан қазіргі уақытта ... ... ... ... ... көп ... ... және селекция әдістері мен тәсілдерін жақсартып, теориялық негіздерін жетілдіруде.
Солтүстік Қазақстандағы бидайлардың тегі, түрлері және ... ескі ... ... ... ... ауысуымен бұл жерге әр уақытта жаздық бидайдың әр түрлі экологиялық типтері әкелініп жатты, яғни тез піскіш ылғал сүйгіштерден суармалы жерлердің ... ... ... ... мен ...
Акмолинка І, Қазақ астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институгында канадалық маркиз сорты мен күздік бидайды ... ... ... ... ... ... шығарылған.Авторы В.П.Кузьмин. Мильтурум түршесіне жатады. Масақтары к,ылтықсыз, қызыл түсті,масақ қабықшалары көмкерілген,қызыл дәнді.Дәні ... ... ... 6-7 см, ені 3-4 мм, ... ірі, Дән ... кең, бетшесі бұрышты. Айдары қысыңқы. Фенолмен боялуы күңгірт. Сорт шашылып қалуға орташа төзімді. Сабанының биіктігі орташа, жуан, дөрекі, жатып ... ... ... ... ... ... ... Жапырақтары күңгірт жасыл, кең, қысқа, қатты, әлсіз есілген. Сабан буынаралықтары, тамыр жүйесі өте күшті дамыған. Түп көмкерілген. Егін ... ... ... Сорт ортадан кеш мерзімде піседі, қуаңшылыққа төзімді. Тозаңды ... және ... тат ... ... ... ... ... орташа және ортадан төмен, жоғары өнімді, көктемгі бозқырауды жеңіл ... Сорт 1945 жылы ... ... ... ... ... ... буданды (Мильтурум 321 х Псевдо-Гостианум 303) Лютесценс 38 ... ... ... ... ... ... ... қылтықсыз, ақ, қабықшалары көмкерілген, дәні қызыл. Масағы әлсіз, орташа ұзындықта немесе ұзын ( 8-11 см), ... ... ... ... ... ... ... түзінділері қыска (0,5 мм). Гүл қабықшалары дәнді тығыз жауып тұрады.
Масақ қабықшалары қызғылт түсті, жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 5-8 мм, ені 3-4 мм, ... ... ... Көмкерілуі әлсіз дамыған. Кең иықты, масақ асты кесілген, үсті көтерілген. Килі жіңішке, жақсы көрілген, ... ... ... ... Киль ... ... (1,0-1,5 мм), масақ бойында бәрі бірдей. Дәні сопақша, ұнды, орташа ірі. 1000 дәннің массасы 23-32 г. ... ... ... Сорт ... ... ... ... орташа биіктікте немесе биік (60-120 см), қолайлы жағдайда суарғанда 155 см, мықты, ... ... ... ... ... түкпен жабылған,түбі аралық.
Егін көгі көмкерілген, колеоптилі түссіз.Сорт ортадан кеш ... ... ... ... ... ... төмен. Қатты қаракүйемен қатты зақымданады. Швед шыбынымен, сабақ бүргесімен зақымдануы орташа және ортадан жоғары. ... ... ... ... ... ... және ортадан жоғары.Сорт көктемгі бозқырауды жеңіл көтереді, топырақтың сортаңдалуына шыдамды.1949 жылы аудандастырылған.
Қызыл бас , Қарағанды ғылыми-зерттеу совхоз-институтында ... ... ... ... және ... ... күрделі сатылы будандастыру әдісімен шығарылған.Авторы Я.К.Бычек.Барбаросса түршесі. Масақ білігі түкті, қызыл, қылтық қызыл түсті, дәні ... ... ... тіреуші пішінді, білігі дөрекі айырылған.Масақ ұзындығынан қысқа немесе бірдей. Сабанның ... ... ... ... ашық ... ... ... Дәні сопақша ... ... ірі, 1000 ... ... 33-38 г. ... ... ұзақтығына қарай ортадан кеш пісетін сортқа жатады. Шілде, тамызда болатын жауын-шашынды жақсы пайдаланады, ауа және ... ... ... ... ... және түтіктену кезеңдерінде жоғары агрофонға және ылғалдылыққа өте сезімтал. Шаңды қаракүйемен залалданбайды. Сары ... ... ... ... татпен орташа залалданады. Жатып қалуға төзімді, шашылмайды, жеңіл үгітіледі. Солтүстік Қазақстанда бұл сорт күшті бидай тобына ... ... 1963 ... ... ... жүйесі кез келген дақылдың жоғары сапалы тұқымын жеткілікті мөлшерде қажетті қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... ... ... өте бағалы болғанымен, олар бастапқы материал алудың дара көзі болып табылмайды. Экологиялық бейімділігіне қарамастан бұл сорттарда жаңа селекциялық сорт шығаруға ... ... бола ... Ауыл ... өндірісінің талаптарына толық жауап беретін сорттар шығару үшін, басқа елдердегі және басқа континеттердегі шет аудандық бастапқы ... ... ... ... қажет.
Себебі, шетелде көптеген дақылдардың селекциясы дұрыс жолға қойылып, соның арқасында үлкен табыстарға жеткен. ... ... ... ... өнім ... жақсылығымен ерекшеленетін селекциялық жаңа сорттар шығарылған. Біздің қуаңшылыққа төзімді жергілікті сорттарымыздың ... ... АҚШ пен ... бидай және арпа селекциялық сорттары жоғары бағаланады.
Күздік бидайдың аргентиналық сорты ... ... ... ... ... төгілуге, жығылуға төзімді.
Қазақтың егіншілік ғылыми-зерттеу институнда әлемдік коллекция зерттеліп, Болгария, Молдавия, Иран, Румын елдерінің сорттары ішінен қатты қара күйе , сары тат ... ... ... ... және т.б ... ... ауруларға төзімді бидай үлгілері алынды.
Мемлекеттік сортсынау жүйесінің жұмыстары ... ... ... ... ... аудандастырумен аяқталады.
Дүние жүзі елдерінің көпшілігі халықаралық сорт ... ... ... ... ... ... қант ... мен картоп сорттары Ұлыбританияның, Францияның, Италияның, Португалияның, Германияның, Тунис пен Жапонияның көптеген сорт ... ... ... ... Олар ... сынайтын барлық ауыл шаруашылығы дақылдарының жоғары өнім беретін сорттарын егеді. ... да , ... сорт ... ... дәнді дақылдардың орташа өнімділігі басқа шаруашылықтарға қарағанда екі еседей жоғары.
Қазақстанда тұқым шаруашылығын ұйымдастыруда бірінші ... түр, 1996 жылы ... ... ... ... институнда құрылған республикалық > ассоциациясы.
ассоциациясының қызметінің арқасында ғылым мен өндірістің ... ... ... жағдайда бейімделген, тұқым шаруашылығының мүлдем жаңа жүйесі іске аса бастады. Оның айырмашылығы бұрынғы 7-8 жылмен салыстырғанға қарағанда, жаңа сортты 3 ... ... ... болады. Ассоциация құнды сорттардың тұқымын жедел көбейтуді келісім ... ... ... ... тұқымның көлемі керек тұқым көлемінің сұраным санына байланысты.
Ассоциация жүйесінде келісім бойынша 70-тен астам элита тұқым шаруашылығы және ... ... ... ... ... отыр.
Пайдаланылған ақпарат көздері
1. : оқулық / Т. Н. ... - ... : ... 2007. ... http://agrosbornik.ru/selekcia-i-semenovodstvo/71-2012-06-03-16-05-53/948-2012-06-03-16-08-43.html
4. http://kzdocs.docdat.com/docs/index-32864.html?page=6

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зиянды жәндіктер (зиянкестер)10 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Қазақстанның ауыл шаруашылығының дамуы13 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері12 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Дән микроорганизмдері8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь