Инфляцияға қарсы саясат және оның Қазақстан Республикасындағы қолдану ерекшеліктері

Кіріспе

1 . тарау . Инфляцияны әлеуметтік . экономикалық салдарлары және оның мәніне теориялық көз . қарастар
1.1. Инфляция түсінігі және оның пайда болу себептері
1.2. Инфляцияның түрлері және әлеуметтік . экономикалық салдарлары

2 . тарау . Инфляцияны реттеудегі мемлекеттің экономикалық саясаты
2.1. Мемлекеттің инфляцияға қарсы реттеу әдістері
2.2. Нарық жағдайындағы мемлекеттің инфляцияға қарсы саясатының ерекшелігі

3 . тарау . Қазақстан Республикасы жағдайында мемлекеттің инфляцияға қарсы саясатының ерекшелігі және іске асу механизмдері

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Бұл жұмысты жазу барысында қарастырылған негізгі мәселелер – Жалпы инфляция туралы түсінік , оған қарсы жасалатын шаралар негізі және де Қазақстандағы жүргізілетін инфляцияға қарсы саясаттың ерекшелігі , сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы инфляцияның деңгейі туралы болып табылады.
Бұл курстық жұмыстың өзектілігі – инфляция туралы ұғымның кеңінен қолданылуын және де инфляцияға қарсы саясаттың жүзеге асырылуын жоспарлау мен бағдарлау туралы болып табылады.
Инфляция адамзат тарихында жаңа құбылыс емес. Инфляция (латын сөзінен алғанда inflatio - қабыну , ісіну деген мағына береді) – бұл бағаның өсуінен , тауарлар тапшылығынан және тауарлар мен қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай – ақ оның сатып алу қабілетінің төмендеуі.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімдік (2030 ж. дейінгі) даму стратегиясы. – Алматы , 1997 ж.
2. Я.Әубәкіров , К.Н.Нәрібаев , Е.Б.Жатқанбаев . «Экономикалық теория негіздері» Алматы , «Санат» , 1998 ж. 401 – 412 б.б.
3. С.С.Сахариев , А.С.Сахариева «Жаңа кезең – экономикалық теориясы» Алматы «Дәнекер» , 2004 ж. 89 – 90 б.б.
4. Б.А.Жүнісов, У.Е.Мәмбетов, Ү.С.Байжомартов «Нарықтық эконо- миканың негіздері» Ақтөбе 1994 ж. 91 – 103 б.б.
5. Қ.Қ.Ілиясов , С.Құлпыбаев «Қаржы» , Алматы , 2005 ж. 496 – 506 б.б.
6. Ө.Қ.Шеденов, Е.Н.Сағындықов, Б.А.Жүнісов, Ү.С.Байжомартов «Жалпы экономикалық теория» , Ақтөбе 2004 ж. 71 – 75 б.б.
7. Қ.Р.Нұрғалиев «Қазақстан экономикасы», Алматы «Қазақ Универ- ситеті», 1999 ж.
8. Ш.Қашықов, Ө.Нұрғалиев «Экономикалық теория негіздері» Қарағанды 1997 ж.
9. Экономикалық саясат . Лекциялар – Алматы Экономика 2002 ж. 75 – 94 б.б.
10. Экономика Әлемдік Классика 10 том . Мәдени мұра , Таймас Баспа Үйі, Алматы 2005 ж.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе Мемлекеттік Университеті
Факультет ... ... ... : ... ... ... және оның ... қолдану ерекшеліктері.
Дайындаған :
Тексерген :
Ақтөбе - 2007 ж
Жоспар
Кіріспе
1 – тарау . Инфляцияны ...... ... және ... ... көз – ... ... түсінігі және оның пайда болу
себептері
2. Инфляцияның түрлері және әлеуметтік – экономикалық салдарлары
2 – ... . ... ... ... экономикалық
саясаты
1. Мемлекеттің инфляцияға қарсы реттеу
әдістері
2. Нарық жағдайындағы мемлекеттің ... ... ... – тарау . Қазақстан Республикасы жағдайында мемлекеттің
инфляцияға қарсы саясатының ... және іске ... ... ... ... жазу барысында қарастырылған негізгі мәселелер –
Жалпы инфляция туралы түсінік , оған қарсы жасалатын шаралар негізі және ... ... ... қарсы саясаттың ерекшелігі , сонымен
қатар Қазақстан Республикасындағы инфляцияның ... ... ... курстық жұмыстың өзектілігі – ... ... ... ... және де ... ... саясаттың жүзеге асырылуын
жоспарлау мен бағдарлау туралы болып табылады.
Инфляция адамзат тарихында жаңа ... ... ... (латын
сөзінен алғанда inflatio - қабыну , ісіну деген мағына береді) – ... ... , ... ... және тауарлар мен қызметтер
сапасының ... ... ... ... ... – ақ ... алу ... төмендеуі. Инфляция – елде айналымдағы қағаз ақша
көлемінің тым көбейіп кетіп , оның ақша тауары ... ... ... ... ... ... бағасының өсуі деп те түсіндіріледі.
Инфляцияның өрістеп , күшеуі ... және ... ...
қайшылықтарды асқындырып жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою және ... ... ... ... ... ... . ... мемлекет іс – қимылының екі нұсқасы болады:
- Бейімделу ... ... ... ... бейімделу ; Бұл ... , ... , ... ... , инвестицияларды
индекстеу жөнінде шаралар қолданады.
- Инфляцияны төмендету немесе басу жөнінде инфляцияға қарсы шаралардың
кешенін ... ... ...... ... ... ... реттеу жөніндегі шаралар кешені.
Бұл курстық жұмысты жазудағы негізгі мақсат – инфляция ұғымына
түсінік беру, инфляция ... кең етек ... ... – экономикалық
зардаптарды шешу үшін қандай саясат ... және оның ... ... ашып ... ... жету үшін ... міндеттер орындалды :
- Инфляцияның мәні мен мазмұнына түсінік берілді;
- Инфляцияны реттеудегі мемлекеттің экономикалық саясатын ашып көрсету ;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ерекшелігі туралы қарастырылды.
Бұл жұмысты жазу барысында басшылыққа алынған әдебиеттер :
Сахариев С.С., ... Б.А., ... ... Қ.Қ., ... ... ; Ақтөбе қаласының статистикалық ... ... «Аль ... ... ... ... ... ,
Ақтөбе облыстық қоғамдық – саяси газеті, Егемен Қазақстан, Айқын газеттері,
және ... ... ... , үш ... , қорытынды , қолданылған
әдебиеттер тізімінен, және қосымшалардан тұрады.
1 – тарау . Инфляцияны әлеуметтік – экономикалық ... және ... ... көз – қарастар
1. Инфляция түсінігі және оның пайда болу себептері
Соңғы уақытқа ... ... ... ... ... ... ... ретінде орнықты. Құн заңы әрекетімен анықталатын тауар
– ақша ... ... ... ... ... ... , ... ету механизмі , көрінуі және оның зардаптарымен күресу
жолдары бұрын соңды біздің елде ... ... ... ...... ұдайы өндірістің барлық факторларына қатысты сан
алуан ... ... ... ... ... бүкіл шаруашылық
механизмінің қызметінен туындайды.
Инфляция адамзат тарихында жаңа құбылыс емес. Оның бай тарихы бар. 1775 ... ... ... ... ... үшін ... соғыс доллардың
құнсыздануына әкеліп соқтырды. Франция 1789 – 1794 ж.ж. ... ... ... ... 7 ... 883 есе ... рет «инфляция» деген ұғым ақша айналымына қатысты АҚШ –
та Азамат соғысы кезінде (1851 – 1865 ж.ж.) ... зор ... ... ... ... кесек) (450 млн. доллар) шығарылуына байланысты
қолдана бастады , ал оның төлем қабілеті 2 ... ... 60 ... ... ... пропорциясын стихиялық реттеу , соның ішінде
ақшаның қазына жинау құралы қызметі механизімін атқару ... ... ... ... монометализмі жағдайында инфляцияның созылмалы ауру
ретінде дамуына ... ... ... бәсеке кезеңіндегі капитализм
жағдайында инфляцияны соғыс , дағдарыстар , ... ... ... ... ... ... айырбасталуының тоқтауы кезінде пайда
болды. Капитализмнің жалпы дағдарысы кезінде инфляция жалпы созылмалы ... , ... ...... ... ... айналды.
Енді инфляция дегеніміз не, осы ... ... ашып ... ... ... ... inflatio - қабыну , ісіну деген мағына
береді) – бұл ... ... , ... ... және ... мен
қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай –
ақ оның сатып алу ... ... ... ... ... , осы ... тауарлармен қамтамасыз етілмеген ақшаның ... ... ... Оның ... ... үшін ... мысал келтірейік
. айталық , тауар айналымы үшін 10 млрд алтын доллар керек екен , ал ... 20 млрд ... ... ... делік. Мұның өзі қағаз долларының
екі есе ... ... ... Инфляция жұмысшылардың тұрмыс
жағдайына зардапты ықпалын тигізеді. Себебі , ... ... ... ... ал ... ... ... дәрежесінен арттырмауға тырысады.
Ақшаның құнсыздануы халықтың әл – ... ... ... ... . ... ... біраз зардап шегеді. Инфляцияның
деңгейінің көтерілуіне байланысты еңбекте деген ынта да бұзылады. ... ... ... ... бола ... тауар мен азық – түлікті
белгіленген норма бойынша бөлуге мәжбүр етеді. Инфляция кешенді себептердің
негізінде ... ... және оның ... ... ... ... ... бюджет тапшылығы , оны азайту мақсатында мемлекеттік бағалы
қағаздар ... жай ... ... ... Тұтыну игіліктерінің көбеюіне
айналмайтын адамзат еңбегінің ... ... жол ... ... емес ... инфляция кезінде өндіріс қарқыны төмендейді , экономикалық
өсудің пропорциясы бұзылады, ақша – несие , ... және ... ... елде ...... тұрақсыздық күшейеді. Инфляция
халықтың ең пайдалы салаларына салуды ынталандырады, экономикалық қылмыстар
мен астыртын экономикалық ... ... ... ... ... : бірте – бірте тереңдеуіне ... ... ... ... ұдайы өндіріс процесіне кедергі жасайтын факторға
айналады. ... ... , ... ... – айналымдағы ақша
массасының қажеттіліктен тыс артып кетуі. Инфляция дүние жүзіндегі көптеген
елдердің экономикалық ... ең ... ... ... тауарларды сатып алу қабілеті күшті валютамен салыстарғанда
құнсызданады. Инфляцияны былай түсіндіру , яғни ақшаның ... ... ... ... ақша ... ... эквивалент деп
қарастыруда жатыр. Ең алдымен , ... өсуі – ... ... ... ... ... байланысты. Белгілі тауар рыногында сұраныспен
ұсыныстың сәйкестігінің бұзылуы , әлі инфляция ... ...... ... ... Баға ... ... экономикалық жағдайлар да
әсер етеді.
1) мемлекеттік ... мен ... тепе – ... ... ... Ол ... бюджеттің тапшылығынан көрінеді.
2) осындай жолмен, әдіспен инвестициясы қаржыландыру жүргізілген жағдай да
бағаның инфляциялық өсуі ... ... ... әскери мақсатқа пайдалану,
өндірісте емес шығындар – олар қоғамдық байлықты ... ... ... баға деңгейінің жалпы өсуі қазіргі нарықтық экономиканың ерекшелігіне
байланысты. ... ... ... дәрежеде олигаполиялық нарық . Ал
олигаполист едауір дәрежеде бағаны өсіруді бірінші ... ... да ... оны ... ... Салаға жаңа өндірушілердің келуге тежеу үшін ... ... ... пен ... ... ... көмектеседі.
Инфляциясының ішкі және сыртқы факторларын айыра білу қажет ... ... ... ... ... және ақшалай – монетарлық
факторды бөлуге болады. Ақшаға ... бұл ... ... ... ... ... ... монополизациялануы ,
инвестициялардың теңгерімсіздігі , әлеуметтік , ... ... ... және ... ... факторларға мемлекеттік қаржының бюджет
тапшылығы , ... ... өсуі , ақша ... ... – ақ ... ... , ақша айналысы жылдамдығының артуы нәтижесінде несие
құралдарының өсуі және ... ... ... ... , басқа елдерге ... ... ... бағытталған
мемлекеттік валюта саясаты , алтынды валютаны экспортқа ... ... ... ... ... Сөйтіп көпфакторлы прцесс ретінде инфляция
– бұл ақша ... ... ... ... болатын қоғамдық ұдайы
өндіріс дамуындағы алшақтықтың көрінісі.
Инфляцияның іс - әрекетін қаржы проблемаларын ... ... ... ... ... ... қаржылық факторға тәуілді
болып келеді:
- белгілі бір салық нысандары мен әдістерін қолдану ;
- инфляциялық ... ... ... бюджет арқылы
қаржыландырудың ауқымы ;
- мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабудың әдістері ;
- мемлекеттік берешектік көлемі.
1.2. Инфляцияның түрлері және ...... ... ... ... ... шаруашылықта инфляция әдетте ,
төтенше жағдайларға байланысты ... ... ... , соғыс жылдарында
мемлекеттер әскери шығындарын жабу үшін , көп көлемде ... ... ... болады. Соңғы жылдары бірқатар елдердің экономикасы үшін ол
айықпас ауруға , ұдайы өндірістің ... ... ... ... жай , ... ... ... бағаның өсуі 20 – дан 200 ... Ал бұл – ... үшін ... салмақ. Бірақ көптеген контракт ,
келісімдер бағаның ... өсу ... ... алады. Аса зор шексіз
инфляция айналымдағы ақша мөлшерімен ... ... ... тым ... ,
шектен тыс өсуін білдіреді. Мысалы , Никаракгуада азамат соғысы ... ... өсуі 3300 ... ... ... ... ... халық үлкен
зиян шегеді, тіпті қоғамның ауқатты тобына да қиын болды. Ұлттық шаруашылық
бүлінеді. Гиперинфляцияны ... ... ... ... , ... қарқыны айналымдағы ақша мөлшерінің өсу қарқынын әлдеқайда жоғары
болады. Шаруашылық субьектілері ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ақшадан құтылуға тырысады. Нәтижесінде айналымдағы
ақша айтарлықтай өсіп , ал оның ... ... тең ... ... қауіпті шектерге дейін шарықтайды. Гиперинфляцияның басталуына
инфляциялық ... де ... ... ... атап өту ... ... кезінде бағаның өсуі байқалмай қалады.
Жалпы шет ел мамандары инфляцияның өту ... ... ... ... ... :
- баяу немесе сұлама инфляция ;
- қарқынды инфляция ;
- ұшқыр инфляция .
Баяу инфляция кезінде баға жай өседі де ( ... 10 – 20 ... ) ... өз ... ... қалады. Мұндай кезде халықта да , ... ... ... тап ... ... ... инфляция 2 – 3 ... ... ... деп есептеледі. Қарқынды инфляция кезінде баға
жылына 10 – 20 пайыздан 200 – 300 ... ... ... ... ... өсіп , ал ... одан әрі өсуіне ... ... Ал ... ... ... саны мен баға ... ... ( 500 – 1000
пайыздан жоғары ) ... Баға мен ... ... ... , бай адамдардың
да тұрмыс – тіршілігі қиындай бастайды. Шет ел нарықта ... ...... нысандарына байланысты инфляцияны ашық және басылыңқы деп
бөледі. Еркін баға ... ... тән ашық ... бағаның тауарлар
мен қызметтерге созылмалы артуы түрінде көрінеді. Ашық инфляция кейбір
тауар нарығындағы ... ...... ... ... оның өсуінің
баяулауымен сыйыса береді. Ал ол ашық ... ... ... ... , ... де оны ... ... алмайтынын көрсетеді. Жасырын
инфляция деп аталатын басылыңқы ... ... ... қолданылатын
экономикаға тән , ол тауар тапшылығында , өнімнің сапасының ... ақша ... ... ... айырбастың
дамуында көрінеді. Басылыңқы инфляция ақшаның жалпылама төлем қабілеті бар
құрал және тауарлар мен ... бөлу ... ... ... ... тауар бағасын сұраным мен ұсынымның тепе-теңдік бағасынан төмен
ұстап отыруды ... ... ... ... ... ... ұзақ
уақыттан бері біздің экономикамызға тән болып отыр.
Басылыңқы инфляция өнім сапасының төмендеуімен,ақшаның амалсыз
жинақтауымен,астыртын экономиканың,бартерлік келісімнің ... ... ... мемлекет тауар бағасын сұраным мен ұсынымның тепе-теңдік
бағасынан ... ... ... ... онда ... ... төлем
құралы және тауарларды бөлу өлшемі ретінде қызметін атқарудан қалады.Егер
біздің осы уақытқа дейінгі ... ... ол ұзақ ... ... инфляция жағдайында болады және болашақ экономика үшін ... ... әлі де ... ... ... ... сұраным мен ұсынымға байланысты инфляцияны ... ... ... ... ... шығындарының өсуінің жиынтық ұсынымның азаюының нәтижесінде
болатын инфляция.
Сұраным инфляциясың мәнін бір сөзбен былай деп сипаттауға ... көп ... тым аз ... ... ... ... ... монополизм мен әкімшілдік-әміршілдік басқару ... ... ... да орын ... ... ... ... болады.
Ұсыным инфляциясы ұсыным мен шығындарды өзгерту нәтижесінде болуы
мүмкін. ... ... екі түрі бар: а) ... өсуі әсерінен
болатын инфляция; б) ұсыным ... ... ... ... ... ... сипаты қоғамдық ұдайы өндірісті дамыту барысында елеулі
түрде өзгереді.Осыған ... ... ... ... орын ... ... мөлшерден тыс несие экономикасынан туындайтын несие
инфляция, сыртқы ... ... ... ... және ... ... ... процестің бірқалыптылығы еместігімен
байланысты болатын сатылы ... деп ... ... ... және ... ... келеді.
Инфляцияның жоғары деңгейі–баға мен пайда нормасын жоғарылатып, уақытша
коньюктураны жандандырады. Процестің ... ... ... ... ... келтіріп, қоғамдағы экономикалық және әлеуметтік
шиеленістерді тереңдетеді. Инфляция ... ... ... бой ... ... ... бұзып, айтарлықтай зиян келтіріп,экономикалық
саясатты жүргізуге жол бермейді.Бағаның әр-түрлі өсуі экономика салаларының
арасындағы сәйкестілікті бұзып,тұтыну- ... ... ... ... ... өткізуді қиындатады.Мұндай инфляция тұтынушының ... ... ... бұл ... ... ... ... қорларындағы ынтаны жойып, ақша-несие жүйесінің қызметін
бұзады.
Бұдан басқа халықтың жинағы ... ... ... ... зиян ... Өндірістің интернационалдануы бір елден екінші елге
аударылады, ... ... және ... ... ... ... зардаптары да бар, ел ұлттық табысты қайта бөледі,
халыққа халық ... ... ... ... және ... жалақының өсу
қарқыны қызметтер мен тауарлар бағасының күрт ... ... ... зардабын барлық жалдамалы жұмысшылар, ... ... және т.б. ... ...... . ... ... мемлекеттің экономикалық
саясаты
1. Мемлекеттің инфляцияға қарсы реттеу ... ... ... және ... ... ... жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою және ақша
айналысын тұрақтандыруға арналған шаралар ... ... ... мемлекет іс-қимылының екі нұсқасы болады:
1) Бейімделу саясатын жүргізу немесе инфляцияға ... ... ... пайыздық өлшемелерді, инвестицияларды индекстеу
жөнінде шаралар қолданылады. ... мен ... ... ... ... жеке ... табыстың қосымша көздерін іздестіреді
және т.с.с.
2) Инфляцияны төмендету немесе басу жөнінде инфляцияға қарсы ... ... жою ... шаралардың кешені қоғамның іс әрекет
етуінің өндірістік-экономикалық, құқықтық, ... ... әр ... ... әрекет етуді қамтиды десек те,
олардың шешушісі базалық, өндірістік-экономикалық сфера болып табылады.
Сұраным экономикасын жоюға ақша ... ... ... ... ... макроэкономикалық әдістермен жетуге болады.
Инфляцияға қарсы саясат –инфляция мен ... ... ... ... жөніндегі шаралар кешені.Мұндай саясаттың
негізгі екі жолы белгіленген дефляциялық саясат және кірістер саясаты.
Дефляциялық ... ... ... ... ... ... арттыру,салық ауыртпалығын күшейту,ақша массасын
шектеу жолымен несие және салық механизмі арқылы ақша ... ... ... ... ... ... ... және жалақыға оларды толықтай матау немесе
олардың өсу шегін ... ... ... ... ... ... ... асыру әлеуметтік қайшылықтарды қыздыруы мүмкін.
Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ... ... әр ... ... ... ... нақты ақша эмиссиясын қысқарту арқылы айналыстағы ақша
массасының ауқымын азайту.
2) Барлық ... ... ... және ... қол ... ... орталықтандырылған кредиттер үшін қайтақаржыланды-рудың есептік
мөлшерлемесін арттыру.
3) Кредит мультипликаттарын қысу және ... ... ... ... жету үшін орталық банктің коммерциялық банктерге
резервтік талаптарын арттыру.
4) Сондай мақсаттарда орталық банктің ... ... ... қарсы фискалдық саясат салықтарды көбейту,мемлекеттің
шығыстарын ... және ... ... мемлекеттік бюджеттің тапшылығын
төмендету арқылы төмендетеді.
Салық саясаты инфляция жағдайында екі ... ... ... шешуі тиіс: біріншіден, мемлекет ... жету және ... жою үшін оның ... ... ... ... экономиканың бастапқы буындарында өндіріс ... ... ... белсенділікті жандандыру қажет. Инфляцияға
қарсы салық саясаты жанама салық салуды ... ... ... ... ... болады, өйткені олар бағаны өсіреді,
сұранымды ... ... ... іс ... екінші аспекті
өндіріске олардың қысымы болып табылады,бұл ұсынымды шектейді.Үшіншіден,
едәуір ... ... ... салық жүйесін күрделілендіретін
көптеген салықтардың іс-әрекетімен ... ... өзі ... әкеп соғады.
Сондықтан инфляция кезінде тұтынуға,салық салуға акцептпен түсір-
мейтін қарапайым және ... ... ... ... ... Бұл ... айтарлықтай дәрежеде табысқа салынатын салық пен мүлік құнына қарай
өлшемелерді жіктеудің жоғарғы дәрежесі бар мүлік салығы сай ... ... ... бұл ... ... ... ... жүргізуші субъектілеріне қатысты материал-дық
өндіріс сферасына да таратуды қажет етеді.Бұл жерде мынаны еске ... ... ... инфляцияға қарсы шаралар инфляцияның екінші құрамдас
бөлігі –шығындар немесе өндірушілер инфляциясына ... ... ... ... ... бөлек қарастырылатын болады.Бұл ... екі түрі мен ... ... ... әдістері себептерінің
өзара байланысы байқалады.
Жалпы мемлекеттік және жергілікті деңгейлердің бюджет ... ... ... ... ... болатын баптар бойынша оларды барынша
қысқарту болып табылады. ... ... ... ... бар ... ... ... өміршеңдік маңызды әлеуметтік
қажеттіліктер қамтамасыз етілуі тиіс.
Бюджет ... ... ... ... ... болады:
1) Тура әдістермен-шектеумен (рестикциялармен) яғни заңнамалық актілер
немесе ... ... ... ... негізінде қол жеткен
деңгеймен салыстырғанда оларды мәжбүрлеу арқылы;
2) Секвестірлеу ... ... ... ... ... ... берілген жалпы мөлшеріне сәйкес үйлесімді
төмендетумен;
3) Қолда бар кірістердің деңгейін бақылаумен;
4) Мемлекеттік ... ... ... шектеумен;
Кез келген жағдайда шығыстарды қысқарту дамудың көптеген ұлттық
бағдарламаларының іс-қимылын,тез ... ... ... ... бас ... және т.с.с. қалады.
Мыналардың нәтижесінде инфляцияның екінші типін шығындардың өсуінен
туатын инляцияны жою проблемаларын шешу неғұрлым қиынырақ болып келеді.
1) ... ... ... сипаттағы себептер бойынша шаруашылық ... ... ... өнімінің төмендеуі;
3) шикізат және энергетикалық ресурстар иелерінің инфляциялық тосулары,
осыған орай олар өндірістің бастапқы ... ... ... ... ... болатын инфляцияны жою ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Инфляцияны төмендету проблемаларының бірінші блогы экономика- лық
тұрақтандырудың бүкіл ... ... ... ... ... ... болып отыр.Өз кезегінде ол мына өзара тәуелді проблемаларға ыдырайды:
Біріншіден, еңбек ... ... ... оның ... ... ... ... шешу, басымдық ретіндегі
өндірістік еңбек қызметін қалпына келтіру.Бұған қажырлы ... пен ... ... ... ... ... жекеше өндірістік секторды
дамыту негізінде қол жетеді.
Сауда – делдалдық сфераға қарағанда өндірістік сфераның басымдығын
қамтамасыз ету қажет. Өндірістік ... ... ... ... ... несиені кедергісіз алумен және ... ... ... ... ұдайы өндіріс, еңбек ақы төлеу
қорларына даму үшін қолайлы экономикалық ... ... және ... ... ... ... жағдайда өндірістік сектор
қызметінің басым түрлерінің қаржыландыру жолымен тікелей қолдау ... ... ... ... ... ... саясатының ерекшелігі
Инфляцияның жағымсыз әлеуметтік және ... ... ... үкіметтерін белгілі экономикалық саясат жүргізуге мәжбүр ... ... ... ең ... мына ... ... ... ұмтылады :
күрделі де тегеурінді іс – шаралар ... ... жою ... пе , ... ... икемделген дұрыс па ?
Бұл екіұшты мәселе әртүрлі ... ... ... ... ... ... , АҚШ – та және Англияда инфляциямен күресу ... ... ... ... ... бірталай елдерде инфляцияға
икемделу іс – шаралары жүргізіліп , тіпті арнайы бағдарламалар да жасалады.
Инфляцияға қарсы саясатты сипаттағанда , екі ... ... ... ... ... шеңберінде белсенді бюджет саясаты
жүргізіледі – сұранымға ықпал жасау ... ... ... ... ... ... жағдайында мемлекет шығындарын қысқартып,
салықтарды көтереді. Осының нәтижесінде сұраным ... ... ... Бірақ сонымен бірге өндіріс өсуі де қысқарады. Бұл ... ... ... жұмыссыздықты арттырып жіберуі мүмкін. Ол
қоғам үшін инфляцияны ... құны ... ... ... ... ... кеңейтуге бағытталады. Егер сұраным жеткіліксіз болса ,
онда мемлекеттің ... ... іске ... және шығындар
артады, салықтар төмендетіледі. Ең ... ... ... ... ... ... ... Бұл бірден нәтиже береді. :
сұраным тез өседі, ол өндіріске ықпал жасайды , ... ... ... Бірақ 60 – 70 жылдары дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей ,
сұранымды бюджет арқылы ынталандыру инфляцияны ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығын қалыптастырады
және салық пен шығын арқылы ... ... ... ... ... жаңа ... ... экономистер ұсынды.
Олар бірінші орынға ақша – несие арқылы реттеу әдісін қойды. Бұл ... ... ... ... ... ықпал жасайды. Бұл ... ... ... Орталық банк жүргізеді. Орталық банк
айналымдағы ақша көлемін өзгертеді және ... ... ... ... ... ... жасайды.
Басқаша айтқанда , мемлекет сұранымды шектеу ... ... іс – ... жүргізуі қажет. Жаңа классикалық
экономистердің айтуынша өндірістің өсуін ынталандыру және ... ... ... асқындырады, инфляция бақылаудан шығып кетеді.
Инфляция осы күнгі нарықтық экономиканың табиғатына сай келеді, ... ... жою ... ... Сондықтан да көп елдерде инфляцияны жою
емес , оны ... ... ... реттеу мақсаты қойылған.
Инфляцияға қарсы саясатқа байланысты инфляциямен күресу ... ... ... ... қарсы күрес жұмыссыздықты арттырып , өндіріс
көлемін қысқартуы мүмкін. Мамандардың ... , ... 1 ... үшін ... оның табиғи деңгейінен 2 пайызға арттыру қажет
болады екен, бірақ бұл ... ЖҰӨ - нің ... ... ... ... төмен қалыптасады. Қысқа мерзімдік саясат инфляция қарқынын уақытша
төмендетуге ... Бұл ... ... өз ... ... ... бюджетке қосымша түсім түсіреді; қосымша өнім
өндіретін кәсіпорындарға әртүрлі ... ... ; ... ... арқылы инфляциялық сұранымды қысқартады; көлемді импорт ... ... ... ... ... ... ... жеңіп шығу жөніндегі шаралар ... ... ... ... ... мен ... ... нысандарының
шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... болып табылады. Аталған механизмдердің іс қимылы мына
сызбаға саяды : шығындардың ... ... ... есебінен таза табыс көлемінің сақталуы – ұсынымның ... ... ... монополияға қарсы шараларды жүргізумен,
меншіктің түрлі нысандарын дамытумен,шаруашылық-қаржы қызметіндегі ... ... ... қамтамасыз етумен байланысты болады.
Инфляцияға ықпал етудің ең түбегейлі құралы экономиканы мемле-
кеттік реттеу ... ... ... ... қою ... ... ... реттеудің ауқымдарын ... ... ... ... ... және ... инфляция деңгейіне, өндіріс
қарқынына, халықты әлеуметтік қорғаудың қажеттіліктеріне қарай түрленіп
отырады. ... ... ... ... ... бас- ... өндіруге бағаны реттеуді жүргізудің маңызы зор.Тап олардың құны
келесі технологиялық ... ... ... бүкіл пирамидасының
негізіне қойылады.
Жалақыны реттеу бастапқы деңгейден еңбек өнімділігінің ... ... ... ... асырылады.Өйткені номиналды жалақы
мөлшерлемелерінің ... ... ... ... тең ... ... ... инфляциялық емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметті қамтып көрсететін төлем ... ... ... ... оның ... ... болады.
Бірінші кезекте бұл тауарлар мен қызметтердің, яғни экспорттық-импорттық
операциялардың қозғалысымен ... ... ... операциялар бойынша
теңдікке жетуге қатысты болады.
Төлем балансының ағымдағы тапшылығын қысқартуға жалпы ... мен ... ... ... жету ... ... ... валюта бағамын белгілеу саясатын жүргізу,инфляциялық серпіліс
кезеңінде сауда және валюталық шектеулердің ұтымды ... және ... ... ... ... ... қатынастарды ырықтандыру
арқылы жетеді.
Инфляцияны басқаруды жақсарту және ... ... ... бірі ... қазіргі кезде инфляциянық таргеттеуге үлкен ... ... ... ... ... ... ... ету ақша кредит саласындағы мүлдем жаңа айқындама ... ... ... ... және ... таргеттеуге көшумен
үйлеседі.
Инфляциялық таргеттеу қағидаларына дайындық және оған көшу ... ... ... ... ... бас тарта отырып,
инфляция бойынша мақсатты ... ... ... ... ... инфляциялық көрсеткіштерді белгілеуге негізделген ақша –
кредит саясаты өнеркәсібі дамыған елдерде ғана емес , рыноктық ... келе ... ... де ... ... . ... ... жүйесі жүргізілетін ақша – кредит саясатына деген
сенімді ... ... ... ... көрсеткішті қолданатын өтпелі
экономикасы бар елдер қатарынан өсуі осы ... ... ... ... ... болады. Австралия , Канада , Финляндия, Испания,
Швеция, Ұлыбританияинфляциясының мақсатты таргеттеуіне көшті. Сонымен қатар
көптеген елдерде : Бразилия, ... ... ... Оңтүстік Африка
Республикасы инфляцияны таргеттеуге ... ... банк ... репо ... ... кейбір дәлізде ұстап тұру
арқылы инфляцияны басқаруды көздейді. Сонымен бірге инфляциялық ... ... түрі ... ... банк репо ... мен ... ... енін өзгерте отырып , банктік резервтер мен
банкаралық пайыздың мөлшерлемелер өз ... , ... мен ... банктік мөлшерлемелерге ықпал етеді, сонымен қатар банктік
өтімділікті , яғни ... да ... ... ... ... негізгі құралдар ашық рынок операциялары болады. Ашық
рынок операциясына ішкі рыноктан мемлекеттік ... ... , ... кері ... алу ... алу және сату кіреді. Репо
операцияларының көлемі мен мөлшерлемелері оперативтік ... ... ... ... ... ... , макроэкономикалық
тұрақтылық және қаржы жүйесінің ... , ... ... тәуелсіздігі
, ақпараттың ашықтығы жағдайларында инфляциялық таргеттеу табысты енгізілуі
мүмкін. Қазіргі кезде Қазақстанда осы алғышарттардың бәрі ... ... ... ... енгізуге дайындық
шеңберінде мынадай шаралар қолданды. Ұлттық банк 2000 жылдан бастап ақша ... ... ... үш ... деңгейін белгіледі. 2004 жылдан
бастап инфляция бойынша ... ...... ... -
индексі қолданыла отырып белгіленді. Бұл индекс монетарлық емес факторлар
бағаларының деңгейін ... ... ... және ... ... ... көрсетеді. 2004 жылдың қаңтарынан бастап
Ұлттық Банктің мақсаты ретінде ... ... және ... ... қаржыландыруға тиым салу міндеті заңмен бекітілді,
бұл инфляциялық таргеттеу енгізудің қажетті ... бірі ... ... орталық банкі ретінде Ұлттық Банктің тәуелсіздігін күшейтетін
нормативтік актілер әзірленіп жатыр. ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемесін белгілеу мүмкіндігі қатыстырылуда . 2002 жылдың қазан айынан
бастап халықаралық валюта қоры Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... және консультациялық көмек көрсетіп
келеді.
Инфляциялық таргеттеуге көшуге қажетті база жасау үшін ... ... ... ... ... шешу ... тұр :
- ашық рынок операцияларын кең ауқымды көлемде жүргізуге көшу ... ... ;
- ... ... ... портфелін ұлғайту ;
- бағалы қағаздар қайталама рыногын дамыту ;
- трансмиссиялық ... ... , яғни репо ... ... ... ... ... мүмкіндік жасайтын үлгісін
әзірлеу ;
- ... ... ... ... , ... ... ... асыру рәсімін әзірлеу және т.б.
Яғни, инфляцияның зардаптарын бейтараптану мақсатымен мемлекет
инфляцияға қарсы саясат жүргізеді. ... ... ... ... ... , ... ... реттеу, қаржыны сауықтандыру ,
несие экспансиясын тежеу, ақшаны эмиссиялауды қатаң ... алу ... ... ... іске ... ... жүргізіледі. Осы заманда
инфляцияның экономикаға тигізетін ... ... ол ... ... дамуын тежеп, тіпті дағдарысқа әкелуі ықтимал. Сондықтан
нарықты экономикада , инфляцияға қарсы ... ... ... ... іске ... ... қарсы саясатты талдауда , оның екі бағытын көрсеткен
жөн. Бірінші бағыт белсенді бюджеттік саясатты жақтайды. Яғни, ... мен ... ... ... , ... қабілеті бар сұранысқа
ықпал жасайтын ... ... ... ... ... ... ... тежеп, салықтар деңгейін ... ... ... инфляцияның қарқыны төмендейді. Алайда, солармен бір мезгілде
өндіріс те қысқарып, экономикада ... пен ... ... ... саны ... Бұл инфляцияны тежеудің қоғамдық бағасы.
Экономиканың құлдырауы ... , ... ... үшін , ... ... жүргізіледі. Егер сұраныс жеткіліксіз ... , ... ... ... ... ... ... деңгейі
төмендейді. Төмен деңгейлі салықтар, ең алдымен табысы аз ... ... олар ... ... ... ... , ... және тұтыну тауарларына сұранысты ... ... ... ... ... 60 – 70 ... ... елдердің
тәжірибиесі көрсеткендей , оны күшейтеді. Дегенмен , бюджет тапшылығының
ұлғаюы үкіметтің салық арқылы маневр ... ... ... Екінші
бағыттың авторлары – экономикада пайда болған кемшіліктерді ақша – ... ... ... ... ... бұл түрлері үкіметтің тікелей
бақылауынан тыс , дербес орталық банк арқылы жүргізіледі. Ол айналымға ... және ... ... ставкасын өзгертеді. Ақша – ... ... ... мерзімдік ықпал ету құралы ретінде қолданылады, басқаша
айтқанда , экономистердің ойынша, үкімет төлеу қабілеті бар ... ... , ... ... ... ... ... өсуді
ынталандыру және жұмыссыздықтың табиғи деңгейін жасанды әдістер арқылы
төмендету , инфляцияны бақылаудан ... ... ... ... үшін ... ... ... 60 – жылдардан бастап , баға мен
табыс арақатынасы деген саясатты жүргізуде. Оның ... ...... ... Нарықтық құралы бастауы , инфляциялық процестерді едәуір
дәрежеде өршітті. Инфляцияны бәсеңдету үшін , баға мен ... ... ... ... нарық қатынастарының дамуына кері әсер ... ... ... , ТМД ... ең қиын ... ... айналды. Қазақстандағы жағдайлардың күрделілігі инфляцияға
қарсы ... тек ... ... ... ... ... көрсетті. Халық шаруашылығы тепе – теңдігінің бірте – бірте
мемлекеттің тиімді құрылымдық саясаты арқылы қалпына ... ... ... ... ... пен әскери шығындарды қысқарту, өндірісті бюджеттік
қаржыландырудан гөрі кәсіпорынның ... ... ... көшу
қажет . Қорыта айтқанда , қазіргі инфляция сан қилы, көп ... ... ол ... ... барлық елдерді қамтиды. Инфляцияның жоғары
қарқынынан елдің, халық- тың экономикалық ... ... зиян ...... . ... ... жағдайында мемлекеттің
инфляцияға қарсы саясатының ерекшелігі және іске асу
механизмдері
Жалпы, Қазақстан Республикасындағы 1992 – 2006 ... ... ... мынадай мәліметтермен сипатталады. Ресми ... ... ... ... ... ... ... Одағы дәуіріндегі экономиканың айрықша түрі болатын. Кеңес Одағы
ыдырап , тәуелсіздік ... ... ... еркін ырықтандыруға өтетін
нарықтық қатынастарды ... ... ірі ... реформалар
бағдарламаларын жүзеге асыруға кірісіп кетті. 1991 жылы бағаларды әкімшілік
реттеу әлі де болса сақталған кезде , оның ... ... ... ... ... 247,1 ... ... болатын. Бағаны босату саясатына
ақшалай эмиссиямен бірге өту ... жеке ... үшін ... ... мен ... бағалардың бақылаусыз өсіміне әкелді. 1992 ... ... ... ... ... , бұл жағдай да бағалардың ай
сайынғы өсімі екі санмен өлшенетін деңгейде бір қалпын ұстап ... ... ... ... инфляция 3061 пайызды құрады. 1993 жылы 2265 пайызды
құрады.инфляцияны жаншуға бағытталған ақшалай кредиттік ... ... ... ... ... ... және бағалардың негізсіз өсуін
ескерту бойынша іс – шараларды ... ... мен ... ... ету ... ... оның өсу ... айтарлықтай төмендетуге
мүмкіндік берді. 1994 жылы ... ... ... ... Оның деңгейі1258 пайызды құрады, 1995 жылы – 60,3 пайызға дейін
баяулады. 1996 жылдан бастап , ... ... ... ... , ... қарсы теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз
ету,республикадағы макроэкономикалық ... ... ... ... ... баяу ... деген бетбұрысы байқалды. Бағаның
жылдық өсімі 1996 жылы 28,7 пайызды ... 1997 жылы – 11,2 ... ал ... ... тәуелсіздігі кезеңінде инфляцияның ең төменгі деңгейі
тіркелді – 1,9 пайыз. 1999 жылы республикамызда ... ... ... ... аумалы айырбастау режиміне көше бастағаннан кейін инфляцияның
көтерілуі қайта байқалды, яғни 17,8 пайызды ... Ал 2000 жылы ... ... ... екі есе 9,8 пайызға дейін қысқарды. 2001 –
2004 жылдары инфляцияның деңгейі 6,4 – 6,8 ... ... ... жылы инфляция 7,5 пайызды құрады, бұл бюджеттің әлеуметтік шығыстарын
арттыруды қарастырумен байланысты инфляциялық болжамдардың ықпалымен азық –
түлік және ... ... ... ... ... ... болды. 2006
жылы инфляция деңгейі орташа есеппен 8,6 пайызды құрады.(1 - қосымша).
Осы ... ... ... отырған инфляцияның
ерекшеліктерін және негізгі себептерін бұрынғы Кеңес Одағының ... ... даму ... ... ... ... және ... құрылымдық диспропорциясын іздестірген дұрыс болды.
Қазақстанда ... ... , оның ... ... мен ... ... ... арасындағы диспропорция , тіпті бұрынғы
Одақтас Республикаларға қарағанда , ... есе ... ... ... Кеңес Одағының , тіпті бүкіл социалистік елдер
қауымдастығының шикізат пен ... ... ... ... ... ... жүйе ... күйреген кезде Қазақстанда тавар
тапшылығы қалыптасқаны белгілі. Қазақстандағы ... өсуі мен ... 2000 – 20 ... дейін төмендеді. Бұл кездері Қазақстанда
гиперинфляция қалыптасты, тек ... ... ... ... ғана , ... ... қарсы саясат жүргізу арқылы оның деңгейін
100 есе төмендетті. Бұл ... ... ... макроэкономикалық
деңгейдегі айтарлықтай жетістігі болды.
Инфляция жағдайында Үкімет «қымбат ақша» саясатын ұстануға
мәжбүр болды, ... банк ... беру ... және міндетті резерв
нормасын өте жоғары деңгейде ұстап отырды. Осылай ... ... ... ... ... ... инфляцияға қарсы саясаттың ұзақ мерзімдік
стратегиялық және күнделікті ... ... ... , ... түрі ... Монетарлық саясат негізінен күнделікті жүргізіліп
отыратын, айналымдағы ақша көлемін қадағалап ... ... ... ... әрине , белгілі бір жағдайларда , мысалы , ... , бұл әдіс ... ... ... ... ... да. ... , жалпы
алғанда , дамыған Батыс елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, күнделікті
тактикалық, ақша – ... ... ... ... реттеу саясаты ұзақ
мерзімдік стратегиялық даму саясатының ... ... ... 2001 – 2003 ж.ж. ... Ұлттық өндірісті дамытубағдарламасы
жасалған. Осы жылы ... ... ... ... жасалды.
Сонымен қатар 2003 – 2005 ж.ж. арналған ... ... ... ... ... ... ... Және де Қазақстанның барлық
әкімшілік – экономикалық облыстарының ... - ... ... іске асырылуда. Осы бағдарламалардың барлығын
стратегиялық ... ... ... ... ... жылдары тауарлармен қызметтерге тұтыну бағасының ... ... ... ... ... өзгерістермен салыстырғанда
едәуір алда келеді, бірақ Достастықтың жекелеген ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
экономикалық факторлармен сақтаумен бірге белгіленген шектеу ... ... ... сақтау, «Қазақстан 2030» ұзақ ... ... және ... жыл ... ... аясында
дамитын экономикалық өсімнің жоғарғы қарқының ұстауға ықпал етеді. . (2 ... ... олай ... , ... ... , баға ... ең
сәтті жыл деп 2001 жылды таниды. Бұл негізсіз де емес , өйткені , дәл ... ... ... ... ... яғни 6,4 ... дейін
төмендетудің оңтайлы жағдайы туындаған. Бірақ одан кейінгі жылдан бастап,
қайтадан таз қалпымызға түстік, бағаның ... ... ... ... ... екі жылы бағаның өсуі бұрынғыдан да жоғары сипат ... азық – ... ... да, азық – түлік емес тауарларға да , тіпті
халыққа көрсететін ақылы қызметке де қатысты.
Жалпы инфляцияға ақша – ... ... ... реттеу жөніндегі
атқарушы биліктің қам – қаранеті және монетарлық жайттар ықпал ... ... ... ... екі ... болады:
1) Бейімделу саясатын жүргізу немесе инфляцияға бейімделу.Бұл кезде
табыстарды, жалақыны, ... ... ... ... ... ... Компаниялар мен фирмалар қысқа ... ... жеке ... ... қосымша көздерін іздестіреді
және т.с.с.
2) Инфляцияны төмендету немесе басу жөнінде инфляцияға ... ... ... ... ... –инфляция мен күреске ... ... ... ... ... кешені.Мұндай саясаттың
негізгі екі жолы белгіленген дефляциялық саясат және кірістер саясаты.
Дефляциялық саясат- ... ... ... үшін
пайыздық мөлшерлемелерді арттыру,салық ауыртпалығын күшейту,ақша массасын
шектеу ... ... және ... ... арқылы ақша сұранымын реттеуді
қарастырады.Бұл саясат ... ... ... саясаты-бағаға және жалақыға оларды толықтай матау немесе
олардың өсу шегін белгілеу ... ... ... ... қажет
етеді.Оны жүзеге асыру әлеуметтік қайшылықтарды қыздыруы мүмкін.
Инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... және осының негізінде мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын ... ... ... жою жөніндегі шаралардың кешені ... іс ... ... құқықтық, институтционалдық, моралдық-
адамгершіліксфераларының әр түрлі жақтарына әрекет етуді қамтиды десек ... ... ... ... ... ... ... ықпал етудің ең түбегейлі ... ... ... шеңберінде бағамен жалақыға бақылау қою болып
табылады.Баға мен ... ... ... ... қысқа мерзімді
саясат бағдарламаларында айқындалады және кеңінен инфляция деңгейіне,
өндіріс қарқынына, ... ... ... ... ... отырады.
Инфляцияны басқаруды жақсарту және инфляцияға қарсы саясат
шараларының бірі ретінде ... ... ... ... ... маңыз
беріледі.Мемлекеттік бюджет орнықты болғанда , макроэкономикалық тұрақтылық
және қаржы жүйесінің тұрақтылығы , ... ... ... ... ... ... ... таргеттеу табысты енгізілуі
мүмкін. Қазіргі кезде Қазақстанда осы алғышарттардың бәрі бар.
Қазіргі уақытта инфляциялық таргеттеуді ... ... ... ... ... ... банк 2000 жылдан бастап ақша –
кредит саясатын жоспарлаудың үш жылдық деңгейін белгіледі. 2004 ... ... ... мақсатты көрсеткіштер – «базалық инфляция» -
индексі қолданыла отырып ... Бұл ... ... емес ... ... дағдарыстың ықпалын жояды және инфляциялық
процестердің негізгі үрдісін көрсетеді.
Тұтыну бағасының өсуі ... ақша ... ... ... ... қай ... де экономикалық өсу қарқыны ақша агрегаттарының артуына ... ... ... өзі жылдан – жылға қайталанып отыр. Елдегі ең үлкен ... ... Банк ... ... әсер етуге тырысып, ақша несие ... – ақ ... ... мұны ... үшін ... құралдары болмаған соң
әліптің артын бағады. Ақша саясатының дәстүрлі құралдары көбінесе нәтиже
бермейді, ... ... ... , ... өзі ... ... өзгерте
алмайды, мұны құралдардың жетіспеушілігі- нен де, ... ... іске ... мен де ... ... ... ... теңге топан ақша болып қалмауы үшін үкімет
барлық ... ... ... 2003 – 2005 ж.ж. инфляцияны ырықтан
шығаруға үкіметтің шамасы ... ... – 2005 жылы 3,5 ... 2006 ... ... дейін төмендету болатын. Алайда 2005 жылы ол 7,6 ... ... ... ... ... көп. Шетелдік валюта ағыны, бюджет- тің ... ... ... ... ... және т.б.үкіметтің 2006 – 2008
жылдарға арналған жаңа ... ... – ішкі ... ... ... өсімін 8,5 , экономиканың жалпы артуын 27,7 пайызға жеткізу.
Ең бастысы , үкіметтің инфляцияға қарсы өз бағдарламасы бар. ...... 3 ... ел экономикасын 27 пайызға көтеріп, ішкі жалпы
өнімнің жан басына шаққандағы үлесін 2008 жылы 5450 ... ... ... ... ... 5 – 7 , 3 пайызға аралығында уыста ұстау. Баға
сонда ғана ырықтан ... ... ... келе ,
1. ... – елде айналымдағы қағаз ақша көлемінің тым көбейіп кетіп ,
оның ақша тауары жөнінде құнсыздануына ұласуы және ... ... ... ... ... ... ... жағдайына зардапты ықпалын
тигізеді. Себебі , тауар бағасы бірнеше есе өседі, ал ... ... ... ... ... Ақшаның құнсыздануы халықтың әл –
ауқатының дәрежесін төмендетуге әкеп соқтырады . Инфляциядан өндірісте
біраз зардап ... ... ... ... ... ... ынта да бұзылады. Жалпы шет ел мамандары ... ... ... оны үш түрге бөледі :
- баяу немесе сұлама инфляция ;
- ... ... ;
- ... ... ... инфляция кезінде баға жай өседі де ( жылына 10 – 20 ... ) ... өз ... ... ... ... ... халықта да , мемлекетте де
төтенше жағдай тап ... ... ... ... 2 – 3 ... ... құбылыс деп есептеледі. Қарқынды инфляция ... ... 10 – 20 ... 200 – 300 ... ... өседі. Соның салдарынан
жалақы өсіп , ал бағаның одан әрі ... ... ... Ал ... кезінде ақшаның саны мен баға астрономиялық қарқынмен ( 500 – ... ... ) ... ... ... саясат –инфляция мен күреске бағытталған экономиканы
мемлкеттік реттеу жөніндегі шаралар ... ... ... шығу ... жүйесіндегі қажетті элемент нарықтық бәсеке механизмі мен ... ... ... жүргізуші субъектілерінің экономикалық
жауапкершілігі механизмін жасау болып табылады.
3. Инфляцияны басқаруды жақсарту және инфляцияға ... ... ... ... ... ... ... таргеттеуге үлкен маңыз беріледі.
Қазіргі уақытта инфляциялық ... ... ... ... ... ... ... банк 2000 жылдан бастап ақша – ... ... үш ... деңгейін белгіледі. 2004 жылдан бастап
инфляция бойынша мақсатты ...... ... - ... ... ... Бұл индекс монетарлық емес ... ... ... ... ... және инфляциялық
процестердің негізгі үрдісін көрсетеді.
4. ... ... ... ... ақша ... қалмауы үшін үкімет барлық
мүмкіндікті ... ... не ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы еліміздің әлеуметтік – экономикалық дамуындағы
елеулі ... бірі ... ... ... ... барлығы экономиканың
қарқынды өсуіне кері әсерін тигізеді.
Қолданылған ... ... Н.Ә. ... ... ұзақ ... (2030 ... даму ... – Алматы , 1997 ж.
2. ... , ... , ... . «Экономикалық теория
негіздері» Алматы , ... , 1998 ж. 401 – 412 ... ... , ... ... ...... теориясы»
Алматы «Дәнекер» , 2004 ж. 89 – 90 б.б.
4. Б.А.Жүнісов, У.Е.Мәмбетов, ... ... ... ... ... 1994 ж. 91 – 103 б.б.
5. Қ.Қ.Ілиясов , С.Құлпыбаев «Қаржы» , ... , 2005 ж. 496 – ... ... ... ... ... ... теория» , Ақтөбе 2004 ж. 71 – 75 б.б.
7. Қ.Р.Нұрғалиев «Қазақстан экономикасы», ... ... ... 1999 ... ... ... ... теория негіздері» Қарағанды
1997 ж.
9. Экономикалық саясат . ...... ... 2002 ... – 94 ... Экономика Әлемдік Классика 10 том . Мәдени мұра , Таймас ... ... 2005 ... ... ... Энциклопедиясы 4 – 6 томдар , Алматы 2001ж.
12. // «Аль ... , 2005 – 4 , 3 – 11 ... // ...... 2006 – 5,6 . 8 – 18 ... // ... ... , 6(734) 16 февраль , 2007 ж.
15. // ... , № 22 – 23. ... , ... // ... ... , 14 ... 2007 ... // ... ... , 31 ... 2007 ... // Айқын , 23 ... 2006 ... ... ... ... басқарма орталығының материал- дар
Қосымшалар
1 – қосымша
Қазақстан Республикасындағы инфляция деңгейі
2 – ... – 2006 ... ... .
1995 ж. желтоқсан =
100 %.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инфляция саясаты30 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін саясат27 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат20 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат туралы18 бет
Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат18 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция теориясы.Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат11 бет
Инфляция,оның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау және Ұлттық Банктің инфляцияға қарсы саясаты21 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь