Кәсіпорынның қаржы нәтижесін қалыптастыру

Кіріспе.
I. Қазақстан Республикасының қаржы тұрақтылығында мемлекеттің ролі.
1.1. Экономиканы мемлекеттік қаржылық реттеу.
1.2. Макроэкономикалық тепе.теңдік және қаржы.
II. Қазақстан Республикасының қаржы.несие жүйесінің дамуы.
2.1. Фискалдық саясаттың нұсқалары.
2.2. Қазақстан Республикасындағы монетарлы саясат мәселесінің дамыту.
III. Кәсіпорынның қаржы нәтижесін қалыптастыру.
3.1. Кәсіпорынның табысы, оның мәні мен табысы.
3.2. Пайда.кәсіпорын қызметі тиімділігінің басты шарасы.
3.3. Кәсіпорын пайдасының бөлінуі және пайдалануы.
3.4. Кәсіпорын қызметінің пайдалылығы.
Қортынды.
Қолданылған әдебиеттер.
Қосымшалар.
Мемлекет тарапынан экономикалық процестерді реттеу кез келген қоғамдық жүйенің, сонын ішінде қаржыны басқарудың ажырағысыз элементі болып табылады.
Экономиканы реттеу әдетте екі нысанда — өзін өзі реттеу мен мемлекеттік реттеу нысанында жүргізіледі. Біріншісі қоғамдық өндірістің түрлі буындарында қаржы базасын қалыптастырудың шаруашылық жүргізуші субъектілердің өздері жасап, пайдаланатын әдістерімен сипатталады. Екінші нысан қоғамдық өндірістің даму процесіне мемлекеттің сан алуан экономикалық тетіктері, соның ішінде қаржы тұтқалары арқылы араласуын бейнелейді. Экономиканы мемлекетгік реттеуге қаржы жүйесінің барлық сфералары мен буындары қатысады, оның үстіне қаржы жүйесінің әр буыны ықпалының өзгешеліктері болады, айталық, үлттық экономика арақатынастарының (ұдайы өндірістік, салалық, аймақтық және т.б.) сан алуан түрлері реттеледі.
Республикасының Конституциясы. — Алматы: Қазақстан, 2000.- 96 бет.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы.
3. Қазақстан Республикасыныц Бюджет кодексі. Қазақстан Республикасының кодексі. Егсмен Қазақстан, 6 мамыр 2004 ж.
4. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі). — Алматы: ЮРИСТ, 2002.- 230 бет.
5. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу қүралы. — Алматы: 1999.- 188 бет.
6. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник. - М.: 2001.-760 с.
7. Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учсбное пособие. - Петербург: 2000. - 192 с.
8. Балабанов И.Т. Основы финансового менеджмента.Учебное пособие.-М.: 1999 - 512 с.
9. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.:Приор,
2000. - 256 с.
10. Гостенко Л.Н. Страхование. Учсбное пособие. — Алматы:2003. - 183с.
11. П.ДробозинаЛ.А. Финансы. Учебник для вузов. — М.: ЮНИТИ, 2000. - 527 с.
        
        Жоспар.
Кіріспе.
I. Қазақстан Республикасының қаржы тұрақтылығында мемлекеттің ролі.
1.1. Экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... Республикасының қаржы-несие жүйесінің дамуы.
2.1. Фискалдық саясаттың нұсқалары.
2.2. Қазақстан Республикасындағы монетарлы саясат мәселесінің дамыту.
III. ... ... ... ... ... табысы, оның мәні мен табысы.
3.2. Пайда-кәсіпорын қызметі тиімділігінің басты ... ... ... бөлінуі және пайдалануы.
3.4. Кәсіпорын қызметінің пайдалылығы.
Қортынды.
Қолданылған әдебиеттер.
Қосымшалар.
Кіріспе.
Мемлекет ... ... ... ... кез келген
қоғамдық жүйенің, сонын ішінде қаржыны басқарудың ... ... ... ... ... екі ... — өзін өзі реттеу мен мемлекеттік
реттеу нысанында жүргізіледі. Біріншісі ... ... ... қаржы базасын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... сипатталады. Екінші
нысан қоғамдық өндірістің даму процесіне мемлекеттің сан алуан ... ... ... ... ... арқылы араласуын бейнелейді.
Экономиканы мемлекетгік реттеуге қаржы жүйесінің барлық ... ... ... оның ... ... ... әр ... ықпалының
өзгешеліктері болады, айталық, үлттық ... ... ... ... ... және т.б.) сан алуан түрлері реттеледі.
Курстық жұмыстың мақсаты – нарықтық экономика ... ... ... мен ... шешу ... ашып ... мақсат ескеріле отырып, мынадай міндеттер қарастырылады: ҚР-ның
қаржы тұрақтылығындағы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қалыптастыру .
Курстық жұмыстың құрылымына тоқталар болсақ, жұмыс ... және үш ... ... ... және екінші бөлімінде –
Қазақстан ... ... ... ... ... ... фискалдық саясат нұсқалары, монетарлы саясат мәселесін дамыту
қарастырылып отырса, үшінші бөлімінде – ... ... - ... оның мәні мен табысы, пайдасының бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында келесідей экономист – ғалымдардың
еңбектері негізінде ... ... ... А.Ә.Ілияс; Н.К.Мажыров;
М.Ә.Тілеужанова; Б.Көшенова; Әубакіров П., Нәрібаев К., ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ролі.
1.1. Экномиканы мемлекеттік қаржылық реттеу.
Экономиканы мемлекеттік қаржылык, реттеу бұл ... ... және ... ... ... ... ... кезеңінде оның
үдемелі дамуына әсер ету ... ... ... ресурстарын шебер
пайдаланудың күнделікті процесін қамтамасыз ету үшін шаруашылық жүргізуші
субъектіге мемлекеттің қаржылық ... ... ... мен ... және дәйекті қолдану процесі ретінде сипатталады. Мүндай реттеудің
қажеттігі мемлекет тарапынан қоғамдық өндірістің барысын қоғамға ... ... ... талап ететін өндірісгің сипатымен анықталады.
Мына бастапқы негіздемелер ... ... ... ... ... ... ... Қоғам дамуының объективті экономикалық заңдарының іс-
қимылын есепке алу.
2. Қоғамның барлық мүшелерінің түпкілікті ... ... ... ... негізделген стратегиялық бағдарламасын әзірлеу. Бағдарлама
мемлекет пен оның төменгі құрылымдарының нормативтік актілерін ... ... ұзақ ... ... ретінде анықталады;ойда болмаған
жағдайларга байланысты тактикалық сипаттағы түзету ... ... ... демократиялық жүйенің болуы
және халықтың барлық жіктерінің, әлеуметтік, ұлттық топтарының мудделерін
еркін білдірудің мүмкіндіктеріне арналған олар-
дың демократиялық институттарының ... ... ... ... ... шегіністі айқын және жедел сезінетін елде ... ... ... ... ... ... ... мемлекет халықтың төлем кабілеттігінің
сүранымына, қорланудың қарқынына, тауарлар мен ... ... ... ... мен ... қозғалысына, макроэкономиканың
салалық және аумақтық құрылымына ықпал етеді.
Сонымен бірге ... ... ... ... негізгі мәселелер
шешіледі:
✓ материалдық өндіріс сферасында ... ... ... деңгейін реггсу;
✓ өндірістік сферадағы монополиялық қызметті экономикалық шектеу;
✓ кәсіпорындардың, ұйымдардың сыртқы ... ... ... ... және ... ... ... ету;
✓ кәсіпорындарда, ұйымдарда, фирмаларда ... ... ... ... ... ... ... фирмалардың ақшалай ресурстарын
бөлудің ішкі өндірістік арақатысын реттеу;
✓ ел, аймақ, сала, кәсіпорын, ұйым, ... ... ... ... ... ... ... ондірісті қаржылық реттеу мен ынталандырып огырудың негізінде
жалпы алғанда елдің ... ... ... ... тұтқаларының
көмегімен ықпал жасалады.
Нәтижелікке, яғни мемлекеттік қаржылық реттеудің нақты-лы қорытындысына
оны жүзеге асырудың ... бір ... ... ... қол ... Мұндай
шарттарға мыналар жатады:
а) экономшаны құрылымдық жағынан қайта ... ... ... деңгейлерінде және мсншіктің бар-лық нысандарында
шаруашылық процестер мен құрылымдарды монополиясыздандыру;
б) нарықтық бастамаға, коммерциялық қызметтің, зандағы
ескертпелерден басқа қызметтің ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер меншігшің бүкіл
нысандарының шынайы тсндігін- жасау ... ... ... ... ... ... ... мемлекст щеңберіңде де,
халықаралық кооперация мен еңбек ... ... ... ... ... экономикалық одаққа бірігетін бірнеше
елдердің бірыңғай инте-грациялық кеңістігі шегінде де салалар, ... ... ... ... ... (әр ... ... жұмыс күшінің, технологиялардың, ақпараттың, меншік
құқықтарының және т.б.) еркін ... ... ... ... ... ... және ... фактор-лардың,
экономиканың жұмыс істеу ... сан ... әр ... ... ... ... ... Сондықтан
осы негіздемелер бойынша мемлекеттік реттеудің жүйесін межелеудің типтерге,
түрлерге, нысандарға және әдістерге сыныптаудың маңызы зор.
Реттеудің екі типі бар: ол ... ... ... бағалық,
кредиттік, валюталық, еңбекке ақы төлеу бөліктерімен) және әкімшілік
реттеу.
Қаржылық реттеудің ... ... ... ... валюталық-қаржы-лық, шаруашшық ішіндегі (фирма ішіндегі,
кәсіпорын, ұйым, корпорация шегіндегі және т.б.) ... ... ... осы ... ... оның мынадай нысандарын атауға болады:
мысалы, бюджетте —Қаржыландыру (субвенциялар, субси-диялар, ... және ... ... ... ... ... ... сырт-қы борыш. Бұлар — қаржылық реттеудің негізгі
нысандары.
Ортақ ... ... ... ... ... экономика кезінде экономикалық, соның ішінде қаржылық ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік практика
мынадай реттеуіштерді (әдістерді) жасады: салық салуда - ... ... салу ... ... мсн ... ... ... мағлұмдамалау, аванс төлемі және басқалары;
бюджеттен қаржыландыру кезінде — шығыстарды ... ... ... ... ... ... әдістері, бюджет
артығын пайдалану; амортизацияның нормалары, кәсіпорындардың, ... ... ... ... әлуметтік
қамсыздандырдың нормативтері және басқалары. Бүл реттеушілер ақша (колма-
қол жөне қолма-қолсыз ақшалар, эмиссияның көлемі, ... ... ... үшін ... ... есеп ... мен үлттық банктердің
резервтік талаптары, ашық рыноктағы ұлттық банк ... ... ... бағалардың деңгейі, еркін және тіркелген бағалардың
арақатынасы, ... ... ... ... ... ... тұтқаларының ішінде салықтарға аса маңызды
орын беріледі. Салықпен реттеу кәсіпорындар мен ... ... ... қамтамасыз етуге арналған. Салықтардың көмегімен
рентабедділіліктің деңгейі мен кәсіпорындардын қарамағында қалатын ... ... ... отырады. Бұған жоғарыда айтылған салық
салудағы әдістер арқылы қол ... ... ... ... ... жағы ... ... тиімділігінің дорежесі болып табылады.
Валюталық-қаржылық реттеудегі негізгі әдістер ... ... ... ... акша ... ... ... халықаралық
төлем қаражатгары мен ба-ғалы қағаздардың бағамдары, валюталық тәуекелдерді
сақтан-дырудың сан алуан әдістері.
Реттеудің ішкі шаруашылықтық түрінде ... ... ... ... ... ... ... қорларына аударылатын
аударымдардың нормотивтері және олар-ды пайдалану қолданылады.Сонымен бірге
экономика мемлекеттік қаржылық ықпал жасаудың бәрін ... ... ... ... ... және экономиканы реттеудің қосымша ... ... ... етеді.
1.2. Макроэкономикалық тепе-теқдік және қаржы.
Макроэкономикалық тепе-тендіктің жай-күйі мынадай аса ... ... ... ... етеді: сұраным мен ұсыным;
тауар және ақша ... ... ақша мен ... ... ... ... ... және оған ақы төлеу; қаржы ресурстары және
қоғамның әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктері; мемлекеттік ... мен ... ... тапшылығының мөлшері және оны жабудың
көздері; төлем ... ... мен ... ... ... ... ... ғана тепе-теңсіздікке жету бір мезгілде біреуінде
немесе бірнеше бас-қаларында тепе-тендікті тудыратыны анық .
Қаржы теориясында ... ... ... өнім ... ... әсерін түсіндіру үшін "мультипликатор"* ұғымы пайдаланылады.
Мультипликатордың тұжырымдамасы жалпы ұлттық өнімнің (ЖҰӨ) ауқымын ... ... ... ... ... яғни ... өндірілген өнім массасын
сатып алуға қажетті экономикалық субъектілердің барлық шы-
ғыстарының жиынтығы бойынша;
кірістер (немесе бөліс) бойынша, яғни субъектілердің ... ... ... ... ... өнім және ... ұлттық өнімдердің осы өзгерісін
тудырған бастапқы өзгерістен ауытқудың арақаты-насын ... ал ... ... өзгерістің тепе-тенді ішкі ұлттық
өнімнің одан туындайтын өзгсрісіне қатынасын салықтардың мулътипликаторы
деп ... ... ... ... (GNР) құны мына ... ... (GNР) = С + Іg + G + ... С — үй шаруашылығының немесе елдің бүкіл ... ... ... I — ... ... ішкі инвестициялар; G — тауарлар мен
қызметтерді мемлекеттік көтере сатып алу (өндірісті арттыратын трансферттік
төлемдерді шығара отырып);
Хп — таза ... яғни ... ... ... асып түсуі.
Барлық кірістердің сомасы бойынша ЖҰӨ-ні өлшеу мына ... ... ... ... ... ... ... жанама салықтар;
жалдамалы қызметкерлердің жалақысы;
ренталық төлемдер;
5)пайыз (ақшалай капиталдың жеткізушілеріне ... ... ... ... ... (жеке жұмсалымдардан) түсетін кірістер;
Мультипликатор (лат. multiplicator көбею, өсу) қазіргі макроэкономикада —
бір айнымалының басқа, тәуелді айнымалыға (мыс., ... ... ... ... ... ... ... корпорациялардың пайдасы (бүл пайдаға салынатын ... ... ... әрі, жалпы үлттық өнімнен ЖҮӨ мен капиталды тұты-нуға аударылатын
аударымдар, яғни амортизациялық аударым-дар ... ... ... ұлттық өнім (ТҰӨ) бөліп шығарылады.
Инфляцияны немесе дефляцияны ... ... ... отырып
түзетілген ЖҰӨ көрсеткіші нақты ЖҰӨ деп ... ... ... ... ... ... -
МРS және "тұтынуға шекті бейімділік"- МРС ұғымдарымен анықталады. Бірінші
жағдайда бұл ... ... ... ... ... - тұтынуға өзгерістің кірістегі өзгерісіне қатынасы. Осыны
негіздей оты-рып, мультипликатордың сандық ... мына ара ... ... 1 _ 1
МРS 1-МРС
Мультипликатордың ... ... ... ... ... мен
жұмыстылықты өзгерту, инфляцияның үстінен ба-қылау және экономикалық өсуді
тездету мақсатымен мемлекеттің шығыстарымен және ... ... ... ... болып табылатын дискредициялық фискалдық саясатты жүргізген
кезде ... ... мен ... көлемін төмендетуге және тепе-теңді ТҰӨ-
нің мөлшерін ... ... ... ... ... ... (салықпен бірге) үнем-деу мен импорт осыған ұқсас ... ... ... ... ... графигінің ауысуын және ТҰӨ-нің
еселенген артуын тудырады. Шығыстар мультипликаторының іс-әрекетіне қарама-
қарсы салық мулъты-пликаторының іс-әрекеті осылайша ... ... ... ... оның кірістердің тұтыну
компонентіне тәуеділігі болып табылады, яғни ол мынаған тең:
mt = ТхМРС,
мұндағы: Т — салықтық ... ... сан ... ... ... мемлекет шығыстарының
мультипликаторынан аз болады (МРС пен МРS-тің осы ... ... ... ... өзгерістер осындай мөлшердегі салықтардың
өзгерістеріне қарағанда жиынтық шығыстарға күштірек ықпал жасайды. Кірістер
мен шығыстар мультипликаторларының бұл қасиеттері мемлекеттің ... ... ... тең артуы сол мөлшерге тепе-теңді ТҰӨ-нің өсуіне жеткізетін
теңдестірілген бюджет мулътипликаторының феноменін тудырады. Мысалы, егер ... 10 ... ... ... ... онда ТҰӨ-нің 10 млрд.
теңгеге көбейтетінін күтуге ... ... ... бюджеттің
мулътипликаторы мынадай өлшемге тең болады:
mB = mе + mt = 1
Мұндағы: mB — ... ... ... me ... mt — ... мультипликаторы.
II. Қазақстан Республикасының қаржы-несие жүйесінің дамуы.2.1. Фискалдық
саясаттың нұсқалары.
Қаржылық реттеудің басты мазмұны фискалдық саясатты -бюджет (мемлекеттің
шығыстары) пен салық саясатын жүргізуді ... ... ... ... реттеудің процесін жүргізе отырып, ұлттық ... ... ... ... ... ... арқылы мемлекет
олардың дамуын көтермелеп немесе шектеп отырады. ... ... ... ... емес сфераның жай — күйі де осындай тәртіппен реттеледі.
Мультипликаторлардың іс-өрекеттерінің жоғарыда баяндал-ған мүмкіндіктері
ескеріле отырылып экономикалық ... ... ... ... ... нұсқал-ры тұжырымдалады. Құлдырау кезінде ынталандырушы
фискалдық саясат жүргізіледі, ол мыналарды қарастырады:
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып фискалдық
саясаттың бұл бағыттарының ... ... ... ... ... жетуге бағдарлануы тиіс.
Артық сұраныммен және инфляциямен ... ... ... кері ... ... ... ... көбеюі:
3) бұл бағыттардың үйлесуі.
Дискредициялық емес фискалдық саясат акцентті нарықтық өзін-өзі реттеуге
қоя отырып, мемлекеттің ... ... аз ... ... етеді.
Дискредициялық емес фискалдық ... ... яғни ... ... тұрақтылық) механизмі негізінде іс-әрекет
етеді. Бұл жағдайда экономикалық циклдің ... ... ... ... ... өнімнің мөлшеріне тепе-тең түрінде түрленеді:
өрлеу кезінде сұранымды шектей отырып, салық ... ... және ... ... ... құлдырау кезтде, ... ... ... ... отырып, салық түсімдері төмендейді. 1-сызбада
мемлекетгің шығыстары мөлшерінің (О сызығы) ... ... ... ...... ... түрақтандырғыштардың іс-әрекетінің маңызды ерекшелігі бюджет
тапшылықтары мен ... ... ... ... ... ... өрлеу
фазасында қысқарады, онан кейін жоғалады және бюджет артығы пайда болады,
бүл инфляцияны тежеуге ... ... ... ... ... деңгейі
инфляциямен жалғасады; қүлдырау фазасында қүдцырауды жоюға ынталаңдыратын
бюджет тапшылығы біртіндеп өсе ... ... ... қаралған тәуелділіктер ... ... ... ... ... ... шараларының уақыттылығы (уақыттың
кешеуілдеуі);
ығыстыру әсерінің іс-әрекеті, бұл ақша рыногында пайыздық мөлшерлемелердің
өсуімен байланысты үкімет ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру жиынтық ұсынымға әсер етеді, бұл ... ... ... ... және жиынтық шығыстардың көбею әсерін
төмендетеді;
4)ашық экономикада ... ... ... ... ... ретінде
таза экспорттың мөлшерін өзгертетін валюта бағамдары өзгерістерінің ықпалын
басынан кешіреді.
Сондықтан ынталандырушы фискалдық саясаттың шарала-ры жоғарыда ... ... ... ... ... кейнсшілдік тауарлар
мен қызметтер ... ... ... ... реттеудің негіз
қалаушы фак-торы ретінде бөліп көрсетеді: мемлекет ... ... ... ... ... қамтылу деңгейінің артуына
ықпал етеді, мемлекет көтере сатып алудың көлемін кеңейтеді, ... ... ... ... салықтарды төмендетуді, шығыстарды
көбейтуді, инвестициядарды ынталандыруды ... ... ... ... ... ... және ... теорияларынан айыр-машылығы ол ақша
айналысын экономикалық процестерді реттеудің басты ... деп ... ... ры-ноктар-бәсекелестер макроэкономикалық тұрақтылықтың жоғары
дәрежесін қамтамасыз ... деп ... ... ... ... ... азайту жөнінде курс жүргізіледі. Ақша экономикалық
процестерді жанама ... ... ... ... қаралады. Айырбастың
МхV = РхQ теңдеуіне салынған қағидат ... ... сол ... сатып алушылардың өндірілген игіліктердің көлемін сатып алуға
жұмсалатын шығыстардың жалпы саны көрсетіледі, ал оң ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалары мыналарды қамтиды:
1) бюджет тапшылығын қысқарту (мемлекеттік инвестицияларды, ... ... ... ... ... ... ... салықтарды көбейту);
2) тұтыну сұранымын қусыруға бағытталған жалақының өсуін шектеу;
3) шектеулі кредит-ақша ... ақша ... ... ... мемлекеттік қарыздарға лимит енгізу, банк пайызының
мөлшерлемесін көбейту;
4) ... және ... ... бақылауды
әлсірету, экономиканың экспорттық секторына ресурстардың
қайта қүйылымын көтермелеу;
5) төлем балансын сауықтыру үшін ... ақша ... ... бұл үшін мына ... орындау қажет:
1) ақша массасына бағалардың жоғары икемділігі;
1) дүниежүзілік бағалардың ... ішкі ... ... ... ... ... өндірудің (ұсынудың)
жоғары икемділігі.
3) экономикалық ресурстардың едәуір өзара алмасушылығы
(ұсынымның өзгергіштігімен байланысты).
Стагфляцияны* жеңу үшін ... ... ... ... ... жарамды. Тұжырымдаманың мәнісі — ... ... ... қаржы және ақша саясаты шараларының кешені есебінен
ұсынымға нысаналы ықпал ету, бұл ... ... ... ... ... ... Ұсынымды ынталандыру жөніндегі шаралар мыналарды
қамтиды:
1) өндіріс шығындарына қосылатын салықтарды қысқарту;
2) еңбекке ақы ... ... ... ... (еңбек
өнімділігінің өсу қарқынын оған ақы төлеудің өсу қарқынынан озық ... ... ... ... ... ... ... (жабдықтың тиелімін, оның жұмысының
ауысымдылығын арттыру, бос түрып қалуларды азайту, өндірістің ырғақтылығына
жету);
4) өндірісті ... ... ... ... ... ... енгізу.
Бұл бағытта заңдылыққа сәйкес Филлипс ауытқымасы бой-ынша анықталғандай
тұрақтандыруға және инфляцияны ... ... өсуі ... ... ... ... жаңа ... — тұрақты даму теория-сы қалыптасты, онда
қазіргі кездегі жағдайлар тұрғысынан ғалам-дық экономикалық және қаржылық
процестер түсіндіріледі, ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасалынады.
Тұрақты даму теориясында тұрақты жұмыс істейтін жүйелерді — төменгі
шаруашылық ... ... ... ... мен ... елдің
экономикалық одағына дейінгі жүйелерді дағдарысты құбылысқа алып келетін
себептер айшықталады. Бүл теория мына ... ... Кез ... ауқымдағы күрделі экономикалық жүйелердің
ездігінен дамуының мәнін қамтып көрсететін эволюциялық
қағидаты. Бұл осы теориядағы өзекті қағидат.
2. Экономикалық ... ... ... ... ... сан ... ... өзара іс-қимылының күрделі жағдайларында өзара іс-әрекет ететін
тараптар мүдделерінің балансын сақтауды қажет етеді.
3. Эволюциялық қағидатының логикалық дамуы мен ... ... ... ... "Әртараптандыру" термині кең
мағынада экономикалық жүйенің құрамды беліктерінің әр алуан түрлерінің,
тұрпаттарының жиынтығы, ... ... әр ... ... ... ретінде пайдаланылады.
4. Экономикалық жүйедегі оның дамуына қарай иерархия-
лық саралау қағидаты. Орташа деңгейді ... ... ... ... ... дағдарыстық құбылыстардың терең себептерін және екінші
жағынан, ... ... ... ... ету ... ... ... дамудың негізгі қағидаттарын айырып, ажыратады, оларды
қолдану келеңсіз фак-торлардың әсерін айтарлықтай төмендетуге және ... ... ... ... ... ... де
экономикалық өсуді қолдап отыруға мүмкіндік береді.
* Девальвация — ақша реформасы әдістерінің бірі, заңнамалық ... ақша ... ... ... алтынды азайту немесе басқа елдердің
валюталарына қатынасы бойынша оның бағамын төмендету арқылы ... ... бір ... құндылығының, маңызының жоғалуы, құнсыздану.
** Стагфляция — инфляциялық тенденциялардың бір мезгілде дамуы кезінде
тоқыраумен ... ел ... ... ... ... ... саясат мәселесінің дамыту.
Саясат мемлекет қызметінің барлық бағыттарын қамтыды. Саяси ... ... ... ... ... ... ... қарай
экономикалық немесе әлеуметтік, мәдени немесе техникалық, қаржы немесе
кредит, ішкі немесе ... ... ... ... ... ... кез ... қоғамда мемлекет қаржыны өзінің
функциялары мен міндеттерін жүзеге ... ... ... бір ... ... пайдаланады. Қойылған мақсаттарды іске асыруда қаржы ... ... ... Оны ... ... асыру процесінде қоғам алдында түрған
міндеттерді ... ... ... ... ол экономикалық
мүдделерге ықпал жасаудың белгілі құралы болып табылады.
Қаржы ... — бұл ... ... ... ... шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі ... ... ... ... ... мақсаты, оның нақтылы нәтижесі. Ол
мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі болып табылады.
Материалистік диалектика ... ... ... ... ... ... қондырмаға жатады, ал қаржы саясатында білінетін және ... ... бір ... ... бір ... ретінде
көрінетін қаржы қатынастары базистік болып табылады (2.1. сызбаны қараңыз).
Қаржы саясатын жасау процесінде ... ... ... ... үшін ... ... ... етіледі. Сондықтан тап
қаржы саясаты экономика мен әлеуметтік сфераға ықпал жасаудың ... ... ... қаржы саясаты қаржы ресурстарын іздестіру, шоғырландыру және
жинақтау жөне ... ... ... ... бағыттары бойынша оларды
бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы саясаты өзіне бюджет, салық, ... ... баға және ... қамтиды. Өз кезегіңце мемлекеттің қаржы саясаты тек ... және ... ... ... ... ... ... келеді,
яғни қосалқы рөлді орындайды. Мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын —
ұлттық, ... ... ... да ұмытуға болмайды.
III. Кәсіпорынның қаржы нәтижесін қалыптастыру.
3.1. Кәсіпорынның табысы, оның мәні мен ...... ... кең ... қабылданатын, сонымен қатар түрліше
маңызды қолданылатын көп мағыналы ұғым. Сөздің кең мағынасында ақшалай
құнына ие болуды кез ... ақша ... ... ... ... алуды көрсетеді.
Кәсіпорынның табысы олардың активтерінің артуы немесе капитал меншігінің
көбеюіне әкелетін ... ... ... үғымы жалпы мемлекетте
(ұлттық табыс), кәсіпорындарда (жалпы ... таза ... ал ... ... ... ... жеке ... болып қолданылады.
Кәсіпорынның жалпы табысына ақшалай түсім тауар-ларды сату және қызмет
көрсеуден түсетін ... ... ... ... ... бағалылықты
сатудан, несие берілгендегі алынатын тиісті проценттер және басқа да
ақшалай және материалдық түсімдер ... ... ... табыс ұғымы жалпы табыс және материалдық
ресурстардың шығындары арасындағы айырмашылығы болып саналады.
Экономикалық ... ... деп ... және ... ... ... ... тікелей түсетін ақша сомаларын айтады. Табыс алудың
шарты — бұл қоғамның пайдалы қызметі. Бұл ... ... ... ... Мына ... ... түрлерін айыруға болады:
- Жалпы табыс (ЖТ) — бұл тауарлардың белгілі ... ... ... ... Ол ... бағасын тауар мөлшеріне көбейтуге
тең.
- Орта табыс (ОТ) — ... ... (ЖТ) өнім ... ... ... ... табыс (ШТ) — бұл өнім өлшемін сатуды көбейту арқасында жалпы
табыстың үстелуі.
ШТ=ЖТ/К.
Шектітабыс ... ... ... өнім ... өтемділігін бағалауға
мүмкіндік береді. Және де өзіндік құнмен ұштаса отырып, кәсіпорынды ұлғайту
мүмкіндігінде құндық бағдарлар қызмет етеді.
3.2. ...... ... ... ... ... пайда экономикалық санатының маңызды және кез ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық қатынастарда
пайда экономикалық санаты ретінде құрылған материалдық өн-діріс саласының
таза пайдасын қамтиды.
Әрбір кәсіпорының жиынтық көрсеткіші пайда ... ... ... ...... ... және ... керсетуден алынған ақшалай кіріс
пен оны өндіруге және сатуға ... ... ... ... ... — бұл ... айналымының қаржылық қорытындысын
білдіретін кәсіпорын қызметінің нәтижелі ... ... ... ... ... ұжымға оның жұмсаған еңбегінің тек бір бөлігінің
ғана орнын толтыратыны, ал оның басқа бөлігі- ... ... ... ... құн ... ... пайда құрайтыны осыдан келіп ... ... ... өндірісінің болуы мүмкін емес. Шыныда да, сатқанда бұйым тек
жұмсалған шығынды ғана өтеп, ешқандай пайда ... ... ... ... ... да, ... ... мөлшері неге байланысты ? Егер белгілі
бір кезеңде ұжым ... ... ... өнім ... ... оның ... ассортиментін кеңейтсе, егер еңбек өнімділігі арттып, өндіріс
шығыны азайтылса, пайда мөлшері де өседі. Демек, бұл ... ... ... деген сөз.
Пайда баланстық және есептеулік болып бөлінеді. Жалпы баланстық ... ... ... Тауарлы өнімдерді сатудан түскен пайда;
• Тауарлы өнімнің құрамына жатпайтын ... ... және ... ... ... немесе зиян;
• Сатылатыннан тыс операцияларды жоспарлаудан ... ... ... Оған ... айыппұлдар, силықтар және т.б.
Есептеулік пайда – бұл негізгі өндірістік және ... ... және ... ... ... ... бюджетке түсетін
жалпы баланстық пайда.
Пайда жоспары бағалар мен ... ... және ... ... ... негізінде жасалады. Пайда көлемін анықтау тікелей
есептеу немесе талдау әдістерімен жүргізіледі. Пайда ... ... ... ... ... жеке түрлерін көтерме бағамен есептегендегі
сатудан түсетін ақшалай түсім және оның өзіндік ... ... ... белгілі бір нысандарды орындайды.
Біріншіден, кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Оның мазмұны, ол бір
жолғы қаржы нәтижесі және кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... түрлі деңгейін қалып-тастырудың бірден-бір
көзі Ол ... ... ... ... және ... да ... түсімдерімен
қатар қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру үшін қаржыландыруға пайдаланады.
Нарықтық экономика жағдайында пайданың маңызы ... зор. Оны ... ... өндірушілерді өнім өткізудің көлемін арттыруға, оған кететін
шығындарды ... ... ... ... әр түрлі қызмет есебінен ... ... ... жиынтық деңгейі — кәсіпорынның жалпы пайдасы. Жалпы пайданың
негізгі жиынтық элементтері болатындар:
• өнімді ... ... ... ... ... түсетін
пайда;
• негізгі қорларды, сол ... ... да ... ... ... пайда;
• өткізуден тыс операциялардың қаржы нәтижелері Кәсіпорынның ... ... ... ... және оны ... ... ... На-рықтағы өнім бағасы —
сұраныс пен ұсыныстың өзара іс-қимылының нәтжесі. Еркін бәсеке жағдайында
на-рықтық баға ... ... ... өнім бағасы не жоғары, не төмен
болуы өндірушінің немесе сатып алушының ... ... ... ... ... ... теңеседі.
|Пайданың түрлері және оны есептеудің әдісі ... ... = ... ... — өндіріс шығындары ... ... = ... ...... ... ... |
|шығындары ... ... = ... табыс — оның шығындары ... ... ... = ... ...... анық ... ... ... = ... ...... міндетті төлемдер ... ... = ... нормативті қайтарым — кәсіпкерлік табыстың |
|мөлшерлемесі ... ... = ... пайда — экономикалық пайда ... ... = ... ...... ... ... ... ... көзі ... табылады ... ... ... және ... ... ... |
|сипаттайды ... ... ... ... ... Кәсіпорын пайдасының бөлінуі және пайдалануы.
Пайданы үлестіру ... ... ... ... болып
табылады, Оны үлестіруді пайданың бір бөлігін бюджетке жолдау ... ... ... үлестіру заңдылығы — салық және ... ... ... түрінде түрлі деңгейде бюджетке түсетін бөлігі. ... ... ... ... ... ... құрылым
статьясын пайдалану кәсіпорынның құзіретіне жатады.
Пайданы үлестірудің принциптері:
• кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық және қаржы ... ... ... ... ... ... ... пен
кәсіпорынның арасында бөлінеді;
• мемлекет алған пайданың бөлігі салық және алым ретінде ... ... ... ... емес. Салықтың құрамы
және алымы, оларды ... және ... ... ... ... ... ... кейінгі кәсіпорынның қарауында қалатын пайда ... ... ... және ... және ... ... оның ... кемімеуі керек;
• кәсіпорынның қарауында қалатын пайда әуелі кәсіпорынның одан ... ... ... ... бағытталады, ал қалған бөлігі
тек тұтынуға кетеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... екі ... бөлінеді.
Біріншісі — кәсіпорынның мүлкін көбейтеді және ... ... ...... ... пайда үлесін сипаттайды. Сонымен, тұтынуға
бағытталған барлық пайданы ... ... ... жоқ . ... ... пайда-ланбай қалған пайда қалдығының үлкен маңызы бар
және алдағы жылдардағы ... ... ... ... ... орнын толтыруға бағытталады.
Бөлінбеген пайда кең мағынада пайда ретінде ... ... ... ... пайдаланбаған пайда кәсіпорынның қаржы орнықтылығын,
кейінгі дамуы үшін ... ... бар ... ... пайданы үлестіру және пайдалану тәртібі оның жарғысында
тіркеліп қойылады және оны кәсіпорын басшысы ... ... ... ... деп ... ... тиімділігінің ең басты экономикалық
көрсеткіші аталады. Оның екі түрі бар:
кәсіпорынның тапқан ... ... ... және айналмалы
қорларының құнына қатысы;
кәсіпорынның тапқан пайдасының сатылған өнімнің өзіндік құнына қатысы.
Кәсіпорын ... ... ... ... үшін ... нәтижеге
(жалпы табыс, пайда) кеткен шығындар немесе пайдаланған ресурстармен
салыстырылады. ... ... ... ... немесе
толығынан пайдалылық мөлшерін білдіреді.
Практикада пайдалылық мөлшерін өлшеу екі ... ... ... ... ... ... (кәсіпорын шығындары, өзіңдік құн)
немесе аванстық ... ... ... ... және айналым қаражаты).
Бұл екі ... ... ... ... ... көрсеткішіне өзара
байланысты. Кәсіпорынның ... ... мына ... ... болады:
ПМ = Ө( Б – Қ ) / Нқ + Ақ
мұнда: Ө — өнім ... — өнім ... ...... құн;
Нқ — негізгі өндірістік қорлардың құны;
Ақ — айналмалы қаражаттың көлемі
Практикада кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... сатылған өнімнің және оның жеке түрлерін
есептегенде ғана мүмкін ... ... ... ол өнімді сатқандағы
пайданың және оны өндіруге және сатуға кеткен шығындардың ... ... ... өнімнің пай-далылығын тауарлы өнімді сатудан
алынған ... ... ... ... ... ... ... пайда жөнінде — өнімді сатудан алын-ған түсім; таза ... ... ... ... ... ... ... өнімді сатудағы ... ... ... ... ... және өнімді
сату табысы жөнінде түсінік білдіреді.
Өндіріс қорларының пайдалылығы баланстық пайданың негізгі ... және ... ... ... ... ... қатынасы.
Бұл көрсеткішті таза пайда арқылы да ... ... ... ... оның қарауындағы мүліктердің құны
арқылы есептелінеді. Есеп ... ... және таза ... ... жеке ... пайдалылығы таза пайданың баланс арқылы
есептелінетін оның жеке қар-жысының қатынасымен анықталады.
Пайданы қалыптаслыруға ықпал ететін ... ... ... ... ... ... үлес ... түскен табыстар;
• құнды қағаздардан түскен табыстар;
• алынған айыппұлдан асып түсу, ... ... ... ... бір ... мейлінше тиімдету шаруашылықты жүргізудің
әр түрлі мәселелерін ... ... ... ... осы ... ... Тек қанша
өнім өндірілгендінің ғана емес, оны ... ... ... ... ... зор. Мәселенің бұлай қойылуы мынаны ақғартады: шикізат пен
материалдарды жұмсай ... ... ... өлшеміне неғұрлым көп өнім
алуға, шығарылған бұйымдардың өзіндік құнын төмендетіп, кәсіпорындардың
пайдасын ... ... ... арттыруға жету керек.
Егер кәсіпорын ішкі шаруашылық резервтерін ... ... ... ... ... жасалса, онда оларды үш топқа бөлуге
болады. Өндіріс тиіділігі, біріншіден, ... ... ... ... ... ... өндірістік қорларды
неғұрлым тиімді пайдаланудың және үшіншіден, қазіргі еңбек шығындарының
нәтижелілігін жақсартудың ... ... ... ... ... молай-тудың басты шарты - еңбек ... ... және ... ... ... Басқа да ... ... ... құны ... арзан болған сайын тиімділік
соғұрлым жоғары болатыны ... ... ... сонымен
қатар, өнімнің немесе шығаратын тауарлардың ... да ... ... өйткені жоғары сапалы өндірілетін тауарларды көтеріңкі бағамен
сата алады.
Қорытынды.
• Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші ... ... ... ... ... және ... ... қорытындысын білдіретін кәсіпорын
жұмысының нәтижелі көрсеткіші. Сонымен, пайда дегеніміз — өнім ... ... ... ... ... ... пен оны ... және сатуға
жұмсалынған шығындардың айырмасы.
• Пайда өндіріс және таза табысты бөлу, ... ... ... және ... ... ... кәсіпорын ұжымдары мен оның жеке
мүшелерінің арасында, сонымен ... ... ... мен ... ... қалыптасатын экономикалық қатынастардың белгілі
бағытын білдіреді.
• Өндірісті басқарудың жаңа жағдайында ішкі ... ... ... ... ... құру және өзіндік айналмалы құралдарды
толықтыру ісінде ... ... ... ... өз ... негізгі
қаржылық көзге айналады.
• Жоспарлы пайданың жалпы ... ... ... белгілейді.
Кәсіпорындар пайдасының жалпы мөлшеріне мыналар жатады: олардың өнімдерін
сатудан түскен ... ... ... ... ... жэне олардың
салаларынан, қызмет көрсетуден алынатын кіріс, сатуға жатпайтын кірістер.
• Кәсіпорындардың және олардың бөлімшелерінің ... бір ... ... тиімділігі өндірістің пайдалылығымен айқындалады.
Пайдалылық ...... ... және ... ... істеуі.
Экономикалық категория ретінде пайдалылық кәсіпорынның тек қана ... ... ... ... ... үшін ақшалай өндіріп алынған
қаржымен өтеу ... ғана ... ... ... ... ... дамытуға, еңбекшілердің мәдени-тұрмыс дәрежесін арттыруға қажетті
пайда ала алатындығын да көрсетеді.
Қосымшалар.
1-сызба.
| |
| |
| |
| ... |
| ... ... |
|G |
| | | |
Q1 Q2 ... әдебиеттер.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. — Алматы: Қазақстан, 2000.-
96 бет.
2. Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... ... ... Бюджет кодексі. Қазақстан Республикасының
кодексі. Егсмен Қазақстан, 6 мамыр 2004 ж.
4. Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ...... ЮРИСТ, 2002.- 230 бет.
5. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу қүралы. —
Алматы: 1999.- 188 бет.
6. Бабич А.М., ... Л.Н. ... ... - М.: ... ... ... А.И., ... И.Т. Финансы. Учсбное пособие. - Петербург:
2000. - 192 с.
8. Балабанов И.Т. Основы финансового менеджмента.Учебное пособие.-М.:
1999 - 512 ... ... С.И. ... ... ... ...... - 256 с.
10. Гостенко Л.Н. Страхование. Учсбное пособие. — Алматы:2003. - ... ... ... Учебник для вузов. — М.: ЮНИТИ, 2000. -
527 с.
12. Дюсембаев К.Ш. Ананлиз финансового положения ... ...... ... 1998. - 184 ... ... Ж.М., Бюджетная система Республики Казахстан: теория,
практика и направления развития. — Алматы: 2004. - 34бс.
14. Заяц Н.Е., Фысенко М.К., ... Т.Е. и др. ... ... ... — Мн.: ... шк., 1998. - 368 ... ... А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и
механизм использования. — Алматы. Қаржы-қаражат. 1995. - 160с.
16. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета. ...... ... 2003. - 290 ... ... С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении
устойчивого развития экономики Казахстана. — Алматы: 2002. - 188 с.
18. ... С. және ... ... теориясы. Оқу құралы. - Алматы:
Мерей, 2001. - 176 бет.
19. Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т. ... ... ... ... В.Д., Ли Б.Д. ... курс ... Учебник. — Алматы:
Институт развития Казахстана, 2001. - 285 с.
21. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет ...... ...... 2002. - 728 с.
22. Финансы. Учебник для вузов. Под. ред. М.В. Романовского. - М.:
Перспектива / ... 2001. - 520 ... ... ... кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.:
ЮРИСТ, 2001. - 784 с.
24. Финансы. Денежное обращение. Кредит. Учсбникдля ... Под. ред. ... - М.: ... 2000. - 479 с.
25. Финансы. Учебное пособие (Под. ред. Проф. А.М. ... ... ... ... ... Қ.Қ., ... С. Оқулық. - Алматы: 2003. - 448 бет.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыру және пайдалану механизмі31 бет
Қаржылық жағдай түсінігі, мазмұны және оны талдаудың мақсаттары7 бет
«АТФ банк» акционерлік қоғамының қызмет нәтижелерін талдау35 бет
«Март» ЖШС-гі қызметкерлердің еңбек нәтижелілігін бағалауды ұйымдастыруды талдау27 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі12 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы33 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Алматы облысы Талғар ауданы "Айршир" АҚ-ның қара-қоңыр топырағының ауылшаруашылығында қолдану нәтижесінде құнарлылық көрсеткіштерінің өзгеруі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь