Кәсіпорынның ауыспалы айналымы және капитал айналымы

Кіріспе

Негізгі бөлім.

I тарау. Кәсіпорын . өндірістің бастапқы буыны.
1.1. Кәсіпорын . басқарудың жүйелік объектісі.
1.2. Капитал . өндіріс факторы.
1.3. Инвестиция кәсіпорын капиталының көзі ретінде (түрі, мәні, маңызы).

II тарау. Кәсіпорын қызметінің нәтижесіндегі капитал қозғалысы.
2.1. Негізгі капитал.
2.2. Кәсіпорынның айналым қорларының құрамы, құрылымы және айналысы.
2.3. Кәсіпорынның инвестициялық саясаты.
2.4. Негізгі капиталдың тозуы.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер.

Қосымшалар.
Курстық жұмысымның тақырыбы: «Кәсіпорынның ауыспалы айналымы және капитал айналымы». Жалпы курстық жұмыс үш тараудан кіріспе, негізгі бөлім және қорытынды бөлімнен тұрады. Негізгі бөлімде мен, кәсіпорын - өндірістің бастапқы буыны, капитал - өндіріс факторы, негізгі қор және кәсіпорынның айналым қорлары туралы қарастырдым. Негізгі капиталдың тозуы, амортизация ұғымы мен амортизация нормасы, айналым қорына қатысты айналымдылық көрсеткіштер т.б. туралы мәліметтер беріледі.
Кәсіпорын – қоғамдық еңбек бөлінісі жүйесіндегі оқшауландырылған дербес өндірістік – шаруашылық қызметті ұйымдастырудың негізгі нысаны. Ол қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру және пайда алу мақсатымен өнім (тауар) өндіру, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету үшін құрылады және өндіріс құрал – жабдықтарымен басқа да мүлікке меншік нысандарына қарамастан заңды тұлға құқықтарына ие болады.
1. «Жалпы экономикалық теория». Алматы – Ақтөбе, 2001 жыл.
Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С.
2. «Экономика предприятия». Учебник, Москва, 2000 г. Волкова О.Н.
3. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы, 2002 ж. Жолдасбаева Г.О.
4. «Кәсіпорын экономика», Алмыты, 2003 ж. Мейірбеков А.Қ.
5. «Экономикалық теория». Оқу - әдістемелік құрал, Алматы, 2005 ж.
Мәуленова С.Ж, Оралтаев Т.
6. «Негізгі экономикалық теория» 2000 ж. Байжомартов Ү.С.
7. «Экономикалық теория», Алматы, 2000 ж. Шеденов Ө.Қ.
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
Негізгі бөлім.
I тарау. Кәсіпорын - өндірістің бастапқы буыны.
1.1. Кәсіпорын – басқарудың жүйелік объектісі.
1.2. Капитал - өндіріс ... ... ... ... көзі ... ... мәні, маңызы).
II тарау. Кәсіпорын қызметінің нәтижесіндегі капитал қозғалысы.
2.1. Негізгі капитал.
2.2. Кәсіпорынның айналым қорларының құрамы, құрылымы және айналысы.
2.3. Кәсіпорынның инвестициялық ... ... ... ... ... жұмысымның тақырыбы: «Кәсіпорынның ауыспалы айналымы және
капитал айналымы». Жалпы курстық жұмыс үш тараудан кіріспе, ... ... ... ... ... Негізгі бөлімде мен, кәсіпорын - өндірістің
бастапқы ... ... - ... ... негізгі қор және кәсіпорынның
айналым ... ... ... ... ... ... ... мен амортизация нормасы, ... ... ... ... т.б. ... мәліметтер беріледі.
Кәсіпорын – қоғамдық еңбек бөлінісі ... ... ...... ... ... негізгі нысаны. Ол
қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру және пайда алу ... ... ... ... орындау, қызметтер көрсету үшін құрылады және
өндіріс ...... ... да ... ... ... ... тұлға құқықтарына ие болады.
Кәсіпорын өзінің қызметін дербес жүзеге ... ... ... мен ... міндетті төлемдерді төлегеннен кейін қалған
пайданы иеленеді.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... аралас меншіктегі, сондай-ақ қоғамдық ұйым меншігіндегі кәсіпорын
нысанында құрылуы мүмкін. Олар жекеше кәсіпорын, серіктестік, ... ... ... коомуналдық кәсіпорын түрлеріне жіктеледі.
Нарықтық экономикаға көшу жағдайында жұмыс ... ... ... ... ... ... бірігудің жаңа нысандырын,
серіктестіктер, қауымдастықтар, бірлескен кәсіпорындар, шағын кәсіпорындар,
биржалар, коммерциялық банктер құрудың тиімділігі пайда ... ... ... ...... ... Олар ... мерзім қызмет істеп, өндірістік процесске бірнеше рет қатысады, ... ... ... ... ... ... жұмыс барысында тозу арқылы
бұрынғы бабын кемітеді.
Өндірістік үдіріске қатысу дәрежесіне қарай негізгі ... ... - ... және ... емес ... қор болып бөлінеді.
Кәсіпорындардың іс-әрекеттерін қамтамасыз етудегі міндетті
шарт – қолда бар айналым қаражаттарының (айналым ... ... ... – бұл ... ... ... құру, пайдалану және үздіксіз
өндірістік процесстер мен өнімді өткізуді қамтамасыз ету үшін авансылаудың
ақшалай қаражаттарының мәні – ... ... ... ... ... экономикалық ролімен анықталады.
I тарау. Кәсіпорын - өндірістің бастапқы ... ...... ... ... қайсысы болмасын өндірістен, экономикалық өнім ... ... ... ... тек ... ... ішіп – жеп ... Атап айтқанда, кәсіпорын өнім шығарады, жұмыстар және қызмет, яғни
тұтыну және ұлттық байлықты молайтудың ... ... ... ішкі ... ... ... ... істейді, оның қаржылық жағдайы қандай
екені экономиканың барлық саулығына және мемлекеттің ... ... ... Оның ... ... ... ... бірлік: кәсіпорын – бұл белгілі түрде ішкі құрылымы және басқару
жөнімен ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... пайданы барынша
көбейту мақсатында экономикалық игіліктерді өндірі үшін экономикалық
ресурстарды біріктіреді;
... ... ... ... ... болып, белгілі бір мақсатқа
жеке пайдаланылады;
● мүліктік жауапкершілік: кәсіпорын түрлі жағдайға сай өзінің ... ... ... ... кәсіпорын дара басшылықты болжалайды, басқарудың ... ... ... шаруашылық айналымына жеке атынан шығады;
● оперативті – шаруашылық және экономикалық дербестік: кәсіпорын жеке ... ... зиян ... ... ... қаржы жағдайын және өндірісті
одан әрі дамытуын жақсартады.
Өндіріс жоспарлы ... ... - ... ... ... ... жұмыс істейді:
|Ресурстар | |Өндіру | ... ... ... ең ... – ресурстар, атап айтқанда, олар шектеулі
өнім шығарылымының көлемі болып ... ... ... ... ... өнім шығарылымының көлемі мемлекеттің оларды
қажетті ресурстармен қамтамасыз ету мүмкіншілігіне байланысты болады.
Қазақстан кәсіпорындарының нарықтық ... ... ... ... жағдай түбірінен өзгерді. Кәсіпорындар бүгінде бүтіндей
қарама – қарсы басқа тәсілде жұмыс істеуге ... ... | ... | ... ... тәсілде негіздісі – сатып алушылардың сұранысы, яғни өзінің
өнімдерін өткізу. Ол үшін нарық ... ... ... сұрау
салуларын, нарық сыйымдылығын, әлуетті бәсекелес өнімдері сапалылығының
және т.б. ... ... үшін ... ... ... қажет.
Көптеген, отандық кәсіпорындар түрлі себептермен аталған тәсілмен
жұмыс істеуге қабілетсіздігін көрсетті және де ... емес еді, ... ... ... жаңа тәсілге, ал кейбіреулері өтіп жатқан
қайта құру реформасының маңыздылығына ... ... ... ... ... үміттенді және күтті де.
● КСРО – ның ыдырауы өндірістік және кооперативтік байланыстардың бұзылуына
әкеліп соқтырды.
● нарықтық қатынастарға өту инфляцияға және ... тыс ... ... ... жұмыс істеуіне, әсіресе олардың айналым қаражаттарымен
қамтамасыз етуге айтарлықтай жағдай жасалынбады.
● көптеген отандық кәсіпорындардың өнімдері бәсекеге ... ... ... ... әлі де ... ... ... бейімделе
алмады.
● Қазақстанның рыногындағы импорттық тауарлардың молықтырылуы аз ... ... ... мемлекет Қазақстандағы өркениетті рыноктың жұмыс істеуіне
қажетті жағдай жасай алмады.
Осы және басқа да себептер ақырында көптеген кәсіпорындардың ... ... және ... ... ... ұзартуға әкеліп
соқтырды.
Өтпелі кезең біздің республика үшін тек жағымсыз ... ... ... ... кейбір оңды мезеттермен сипатталады.
Атап айтқанды:
● кәсіпорындар бірте – бірте рынокқа бейімделіп, шынында ... ... ... ... өнімдерді өндіре бастады.
● көптеген кәсіпорындар инфляцияның құлдырауы ... ... ... ... өткізу, оның сапасын жақсарту – қаржылық
сәттілікті дұрыс шешудің бірден – бір жолы ... ... ... ... тауарлармен толықтырылып, кейбір экономикалық салаларда
кінәратсыз бәсеке пайда болды.
Қазақстан Республикасында жұмыс істеп
тұрған ... және ... ... ... ... бойынша |оның ішінде ... ... |
| | ... ... ... |736 |27 ... |995 |35 ... |1338 |39 ... |1677 |39 ... |1865 |22 ... ... ету ... ... экономиканың даму
дәрежесіне сейкес болуға иіс. Олардың өзгерусіз, бір ... ... ... ... ... ... ... басты мақсатқа
жетуге және сонымен бірге әрбір нақты кезеңнің ерекшеліктерін ескеріп
отыруға тиіс. ... ... ... ... де ... ... ... өндірістің одан әрі даму тенденциясын анықтап, ... ... үшін ... әсер ... сол ... үшін аса маңызды
экономикалық тұтқаларын пайдалану болып табылады.
2. Капитал - өндіріс факторы.
Өндірістің келесі бір ... ... ... көп ... ұғым:
ол сонымен қатар материалдық емес элементтерді де қамтиды, ... ... ... ... ... тек өндіріс құрал –
жабдықтары деп қарайды. ... ... ... ... ... А.Смит капиталды жинақталған еңбек деп, ал Д.Рикардо ... ...... деп тұжырымдаған. Қазіргі экономистердің
еңбектерінде де мұндай анықтамалар кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз – экономикада
басқа тауарларды өндіруге арналған, ұзақ ... ... ... ... Бұл ... сансыз станоктар, жолдар, компьютерлер,
жүк машиналары, ... ... ... ... т.б. ... Кейбір
зеттеушілер капитал ұғымын ақшамен байланыстырады. Мысалы, Дж. Робинсон
«Қазіргі ... ... ... ... ... ... көзі ... тұрып, ақша сомасы ретінде танылған», - деп жазды.
Маркстың саяси ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесін қамтитын құбылыс
ретінде сипатталады, яғни капиталистер мен жұмысшылардың қосымша ... ... ... әрі оны ... ... ... қатынастарды қамтиды. Маркс ... ... ... Ақша – ... – Ақша ... орай ол капитал мәңгі қозғалыста болады
деген қорытындыға ... ... ... көзі капиталистердің ақысыз
иемденетін, жалдамалы жұмысшылардың еңбегімен қосымша құн ... ... ... ... ... ... ... орын алады: өндіріс құрал –
жабдықтары - өндіргіш капитал нысанда ақша – ақшалай, тауарлар – ... ... ... ... дей тұра К.Маркс ақша – тауар және
құрал – ... жеке ... ... ... ... ... олар
белгілі бір өндірістік қатынастар құрамында ғана капитал болып саналады,
деп білді. Сонымен капиталға деген көзқарас әр ... ... ... ... ... де байқалады, табыс әкелетін қабілеті тұрғысынан ... ... ... саласында қызмет ететін капитал өнеркәсіп
капиталы деп аталады. Өнеркәсіпке ... ауыл ... ... ... ... ... машиналар мен жабдықтарды сатып алуға, сол
сияқты өнім өндіруге қажетті шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... қамтитын бөлігі
өндіріс процесінде көп жылдар әрекет етеді. Оны ... ... деп ... ... ... ... ... процесінде бір
мезгілде пайдаланылады да, өндірілген өнімге бірден ... ... ... етуімен байланысты физикалық және
моралдық тозу орын алады. Физикалық тозу ... ... ... ... одан әрі ... жарамайтындығын сипаттайды.
Негізгі капиталдың физикалық тозуына көптеген факторлар әсер етеді. Орал
ең алдымен машина мен ... ... ... мен ... ... ... ... технологиясының құрылымы,
атмосфералық ықпал, материалдың өз бойындағы болып жатқан ішкі процестер.
Негізгі капиталды ... ... ... тозу ... ... пропорциялы тәуекелділік бар, машиналар мен жабдықтарды пайдалану
уақыты ұзақ ... ... ... тозу ... де ... болады.
Негізгі капиталдың заттық тозуынан басқа, оның ... және ... ... ... ... болуымен байланысты
олардың моральдық тозуы орын алады. Негізгі капиталдың моральдық тозуы ... ...... прогрестің қарқынды дамуымен байланысты.
Моральдық жағынан тозған жабдықтар ... ... ... ... ... – ақ онымен өндірілген өнімдердің бәсеке ... ... ... ... ... ... ... құралдарды жаңарту
белгілі бір бағдарламаға сай жүргізіледі, ол ... ... ... ... ... ... ... байланысты өндірісті техникалық жаңартуға
жұмсалатын ... ... ... ... ... ... өңдеуші
өнеркәсіпке жұмсалатын қаражат бүкіл күрделі қаржының 60 – 80 ... және ... ... тозған, ескірген құралдарға кеткен
шығындар амортизациялық жарна арқылы өтеліп отырған (негізгі ... бір ... жыл ... ... ... ауысуы). Амортизациялық
жарна сомасының негігі капитал ... ... ... ... ... деп ... Ғылыми – техникалық прогрестің ... ... ... ... тез ... байланысты мемлекет
заңды жолымен амортизация нормасын көтеріп отырады. Мемлекеттің бұл әрекеті
жабдықтардың құнын шығарылатын өнімдерге тез ауыстырып, ... ... ... сай ... құрал – жабдықтардан құтылуға ... ... ... деп аталады.
Ғылыми – техникалық прогресс жағдайында ... ... ... ... ... келтіру қаражаты осы амортизацияны
тездету есебінен түседі. Амортизацияны ... ... ... ... ... аударуға, сөйтіп қосымша қор жинау көлемін ... ... ... тағы бір ... жері, амортизация қорына бөлінетін
пайда салықтан босатылады.
Өндірісті кең көлемде жалғастыру ... ... ... бір ... ... ... ... өндірісті қаржыландыруға
жұмсауы міндетті. Пайданың бір бөлігін үстеме ... ... ... ... деп ... Ол тек жеке капиталдың ғана емес, бүкіл
қоғамдық ... ... ... Капиталдың өсуінің тағы бір жолы –
оның орталықтануы, бұл ... ... – бірі ... алуы ... ... ... ... болады. Капиталдың ... ... ... ... ... ... ... игіліктерді өндірумен байлансты кәсіпорын пайдаланатын
қандай да болсын капитал өз қозғалысын ақша түрінде бастайды. Ақша ... күші мен ... ...... сатып алуға жұмсалады (А - Т).
Өндіріс процесінде (Ө) сатып ... ... ... ... ... және ... ... осы өнімдерді сатып (Т - А), ... ...... ... ... ... Капиталдың біртіндеп алғашқы жұмсалуы,
өндірісте пайдаланылуы, өндірген ... сату және ... ... ... ... ... ауыспалы айналымы деп аталады. Өнеркәсіп
капиталдың бүкіл ауыспалы айналымына формуламен сипатталады.
ЖК
А – Т .....Ө ....Т - ... ... ... ... және ... ... ... ал екіншісі - өндіріс процесін көрсетеді. Өнеркәсіп капиталы
ауыспалы айналымның әр ... әр қилы ... орын ... ... және ... ... ... айналымының үздіксіз орын алуы
үш нысанының бір – бірімен ... ... ... Олар әр ... ... ... бір – ... алмасып отыратын болса, ауыспалы
айналым қалыпты деген сөз. Егер капитал ақшалай ... ... ... жол ... Ал егер ол ... нысанда тұрып қалса, бір
жағынан, өндіріс құрал – жабдықтарының, ... ... ... күшінің
қызмет атқармай тұрақтығын көрсетеді. Капитал егер ... ... ... ... ... ... өту ... жапқаны болып табылады.
Капиталдың ауыспалы айналымы тұрақты түрде бірінен соң бірі ... ... Бұл ...... ... ... ... Капиталдың бір
айналымы оның алғашқы ақшалай ... ... ... ... сол ... ... оралғанға дейінгі мерзімді қамтиды. Мұны ... ... деп ... ... ... ... уақыты ауыспалы
айналымның бір айналымына тең.
Негізгі капиталдың айналым уақыты ... ... ... ... тең. ... ... ... айналым уақыты
авансыланған капиталдың жылдық ... мен ... ... ... ... ... Айналым уақыты өндіріс уақыты мен ... ... ... ... болады) айналыс уақытынан тұрады. Капитал
айналымының жылдамдығы өндіріс тиімділігіне ықпал етеді. Көп мөлшерде пайда
табу мақсатымен кәсіпкер ... ... ... ... болады.
Экономикада тек өнеркәсіп капиталы ғана емес, айналыс саласында
тауарларды сату мақсатын көздейтін сауда капиталы да орын ... ... ... ... ... ... көп ... орын алған, ол ұзақ
жылдар үстемдік еткен капиталдың түрі. Саудамен шұғылданатын ... тек ... ... ... ғана ... тауарды сатып өткізумен
байланысты қызмет ... де ... ... сатып өткізумен байланысты
шығындар айналыс шығындары деп аталады. Олар екі ... ... таза ... ... ... Таза ... тікелей айналыспен байланысты орын
алатын шығындар, мұнда жарнама шығындары үлкен үлес алады. Қосымша айналыс
шығындары - ... ... ... ... ... ... сақтау, буып – түюмен байланысты шығындар.
3. Инвестиция – кәсіпорын капиталының
көзі ретінде (түрі, мәні, маңызы)
Ивестициялар - ... ... және ... ... ... ... ... тиімділікке қол жеткізілетін қызметтің
басқа да түрлерінің объектілеріне жұмсалған мүліктік және интелектілік
құндылықтардың ... ... ... ел ... және ... ұзақ ... жұмсалымы.
Инвестициялар нақты инвестициялар және қаржы инвестициялары болып
екіге бөлінеді.
Нақты инвестициялар - ... ... ауыл ... және т.б. ... ...... ... да кәсіпорындардан,
инвестициялық қорлардың бағалы қағаздар мен акцияларды сатып ... ... ... ... ... ... ... -
өндірістік негізгі қорлар мен айналым қорларын ұлғайтады. Екінші жағдайда
инвестор ... ... ... алу ... ... ... капиталын
ұлғайтады.
Сонымен қатар, инвестициялар тікелей және жанама болып ... ... ... ... мемлекеттік қорғау»
Заңы бойынша ... ...... ... ... және ... ... көмек пен гранттар арналған
инвестициялардан басқа барлық инвестиция түрлері.
Жанама инвестициялар – қоржындағы инвестициялар, басқаша айтқанда
құнды қағаздар мен мүліктік бағалы ... ... ... ... ... ... атқарымдық мақсатына қарай ірі ... ... ... рольге ие болып отырған меншік
инвестицияларға және ... ... ... ... яғни ... ең ... ... міндеттемелерге бөлінеді.
Инвестицияның негізгі түрлері. Әрбір фирманың іс - әрекетінің
маңызды бір ... ... ... ... ... яғни жобаларды
іске асырудағы жіберілген ақша қаражаттары жайлы операция.
Коммерциялық тәжірибеде мұндай инвестициялардың түрлері:
● табиғи активтерге ... ақша ... ... материалдық емес активтерге инвестициялар.
Табиғи активтерге - өндірістік ғимараттар мен құрылымдар, ... ... бір ... ... ... машиналар мен жабдықтар және өндіріс
процесінде қолданылатын ... да ... ... ...... да жеке және ... тұлғалардан ақша
қаражатын алуға болатын құқық жатады. Мысалы, банкіде – ... ... ... қарыздар, кепілдіктер т.б.
Материалдық емес активтерге – фирмалардың жұмысшыларының қайта
жеке оқыту және ... ... ... ... ... ... ... мен лицензия алу, өнеркәсіп үлгілерінің құқық алу
арқылы алынған құндылықтар жатады.
Нақты ... ... ... мынадай топтарға
бөлінеді:
● Тиімділікті арттыруға бағытталған ... ... ... ... ... ... ... оқыту және өндіріс қуаттарын өндірістің
тиімді жағдайы бар аймақтарға қарай ауыстыру арқылы ... ... ... ... Өндірісті кеңейтуге бағытталған инвестициялар. ... ... ... орындарының нарыққа тауар шығару қабілеттілігін кеңейту.
● Жаңа өндіріс орындарын ашуға ... ... Жаңа ... ... ... жаңа ... салуға бағытталады.
● Мемлекеттік басқару ұйымдарының талаптарын орындауға бағытталған
инвестициялар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және басқа жағдайларға
байланысты талаптарын ... ... ... ... ... ... бұл сыныптамасы тәуекелшілдік деңгейімен ... ... мен ... деңгейі төменгі кестеде
көрсетілген:
Инвестиция түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|салуға |кеңейтуге ... ... ... ... |инвестициялар ... |
| | | ... |
| | | ... |
|Тәукелшілдіктің жоғарғы дейгейі |Тәуекелшілдіктің төменгі деңгейі |
Кәсіпорынның өндірістік – шаруашылық іс - ... ... ... ... ...... потенциалын сақтау және әрі қарай
дамыту. Кәсіпорынның бұл саладағы іс - әрекеті – ... іс - ... ... ... Республикасының «Нақты инвестицияларды мемлекеттік
қолдау» ... Заңы ... ... іс - ... ... ... ... іс - әрекет жатады.
Инвестициялық іс - әрекеттердің субъектілеріне ... іс - ... ... жеке және ... тұлғалар), тапсырыс
берушілер, жұмысты орындаушылар инвестициялық іс - әрекеттің объектілерін
қолданушылар, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... және басқа да инвестициялық
процестің қатысушылары жатады. Тапсырыс берушілерге – ... ... да ... ... іске ... жеке және ... ... жатады.
Қазақстан Республикасында кәсіпорындардың инвестициялық іс ... ... ... ... ... туралы», Қазақстан
Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ... енгізу туралы», «Салықтар және бюджетке міндетті түрдегі
төлемдер туралы», ... ... ... ... және ... ... «Бағалы қағаздар нарығы жайлы», ... ... ... ... тағы ... да нормативтік
актілермен реттеледі.
Жоспарланған, іске асырылған инвестициялар ... ... ... ... жоба – ... ... экономиканың әртүрлі салалары мен сфераларына құюға бағытталған,
жоспарланған және орындалатын шаралар жиынтығы.
Инвестициялық жобаларды құру және іске асыру ... ... ... ... ... ... ... зерттеу;
● жобаны техникалық – экономикалық негіздеу;
● жер учаскесін алу немесе жалға алу;
● келісім құжаттарын дайындау;
...... ... ... іске беру;
● объектіні қолдану, экономикалық көрсеткіштердің мониторингі.
II. Кәсіпорын қызметінің нәтижесіндегі капитал қозғалысы.
2.1. Негізгі капитал.
Негізгі ... ... ұзақ ... ... қызмет ететін
материалдық – заттай құндылықтардың жиынтығы; олар ... ... ... өзінің табиғи заттай нысанын сақтайды, өз ... бір ... ... өнім мен ... ... көшіреді.
Негігі қорлардың 2 түрі болады: өндірістік негізгі қорлар ... ... ... ... ... жұмыс істейтін негізгі қорлар -
өндірістік негізгі қорлар деп, бейөндірістік салада ... ... ...... негізгі қорлар деп аталады (тұрғын үйлер, мәдениет,
спорт мекемелері, балабақшалар, емдеу орындары және ... да ... ... ... ... ... ... – ұлттық байлықтың маңызды бөлігі болып ... ... ... мен ... анықтай үшін ... ... ... ... ...... ... бағалаудың өндіріс процесінде ұзақ жылдар бойы
қатысып, тозуына байланысты және осы ... ... ... ... ... ... түрі ... Олар – негізгі қорлардың бастапқы
құны, қайта өндіру құны және қалдық құны.
Негізгі қорлардың бастапқы құны – ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
2.2. Кәсіпорынның айналым қорларының құрамы,
құрылымы және айналысы.
Айналым қорлары – бұл ... ... ... ... бір ... айналымда түгел тұтынылып
және өзінің құнын дайындалатын өнімге ... ... ... ... табиғи нысанын сақтамайды және аяқталғаннан кейін ақшалай ... ... екі ... ... өндірістік айналым қорлары;
2) айналыс қорлары (фонды обращения).
Өндірістік айналым қорлары өнеркәсіптегі айналым қорларының ең
негізгі бөлігі болып ... Олар ... ... ... ... %, ... өндірумен металл өндіруде 80 % аса бөлігін құрайды.
Өндірістік айналым қорлары мынадай топтарға бөлінеді:
● Өндіріс қалдықтары (запастар). Оларға – ... ... ... ... ... ... ... бағасы 100 теңгеден кем
құнсызданғыш және тозғыш ... ... ...... жатады.
● Аяқталмаған өндіріс. Оның ішінде өз ішінде шығарылған дайын өнімдер.
● Болашақ кезеңдердің ... – жаңа ... ... және ... шығындар.
Айналыс қорларының құрамына дайын өнім, ... ... ... тауарлар, банк мекемелеріндегі шот есептеріндегі,
кассалардағы ақша ... ... ... ақша ... ... өнім – техникалық бақылаудан өткізілген, шығарылған дайын
өнім. Олар өндіріс процесі ... соң әрі ... ... қораптап сатуға
дайындауға дейін қоймаларда сақталады. Дайындау жұмыстары жүргізіліп бітіп,
қажетті ... ... соң, ... өнім ... жөнелтіледі.
Ақша құралдары – кәсіпорындардың материалдық ресурстарды сатып
алуға, еңбекақы төлеуге, ... ... және ... да ... ... атқарған қызметтері үшін төлемдер төленуіне жұмсалатын қаржысы.
Дебиторлық берешек – заңды ұйыммен немесе жеке адаммен шаруашылық
өзара арақатынастық қорытындысында, кәсіпорынға, ... ... ... ... Кәсіпорынның дебиторлық берешегі болуы кәсіпорын
қаражатының ... ... ... басқа мұқтаждыққа жұмсалғандығы,
демек кәсіпорын жұмысындағы елеулі кемшілік ретінде каралады.
Кәсіпорынның қаржылары ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуінің жылдық жоспарлауын
қамтамасыз ету үшін қажетті ақшалай қаражатты ең аз қажетсінудің ғылыми
тұрғыда ... есеп – ... ... қаражатын мақсатты түрде
үнемдеп пайдалану өндіріс пен айналыста ... мен ... ... ... ... ... өткізуге, ақшаның
қорлануына, шаруашылық органдырының қаржы жағдайының тұрақтылығына ... ... ... жағдай жасайды.
Бұл арада айналым қаражатының нормативі қолданылады. Айналым
қаражатының нормативі – қаржы жоспарында белгіленетін ... ... ... ... Ол ... ... ... өздерінің қалыпты ,
толассыз жұмыс істеуін ... ... ...... ... қосалқы қорларын құрау үшін қажет.
Айналым қаражаттары екі түрге бөлінеді: меншікті айналым қаражаты
және қарызға берілген айналым қаражаты.
Меншікті айналым ...... ... ... ... ... ең аз ... қамтамасыз ету үшін
бекітілген нормативтерге сәйкес өздерінің тиесілі айналым қаражатының ... ... ... ...... және ... айналым қаражатының қысқа мерзімді банк
кредиті және айналымға тартылған қаржы есебінен құралған ... ... ... да ... ... ауыспалы
айналым жасайды, яғни ... ... ... сферасына, өндіріс
сферасынан айналыс сферасына қайта айналып ... ... ... қорларының кезеңі деп атайды.
Айналым қаржысының айналымдылығы – айналым қаржысының тиімді
пайдалануын сипаттайтын экономикадық көрсеткіш.
Айналымдылық коэффициенті – ... ... ... (Р) айналым
қаражаттарының орташа қалдығына (СО) бөлу арқылы ... ... ... ... ... ... болып табылады және оның мынадай жолдары бар:
... ... ... ... ... ... ... өндірісті ұйымдастыру формаларын жетілдіру;
● арзан конструциялық материалды қолдану;
● шикізат, отын – энергетика ресурстарын ... ... және ... ... ... ұйымдастырудың негізгі мақсаты -
өндіріс процессіз үзіліссіз жалғастыру және сатуға ... ... ... ең аз мөлшерінен қамтамасыз ету.
Өз қозғалысында айналым қорлары үш сатыдан өтеді:
1) ақшалық;
2) өндіргіш;
3) тауарлық.
Ақшалық ... ... ... жүргізіледі. Айналыс
сферасында ақша капиталы ... ... ... ... ... ... ... Өндіргіш сатыда дайын өнім ... ... ... яғни өндіргіш капитал тауар капиталына айналады да, тауар
сатысы басталады. ... ... ...... ... Т1 – А1
мұндағы: А – кәсіпорынның ақша құралдары;
Т - өндіріс құралдары;
Ө - өндіріс;
Т1 – дайын өнім;
А1 - өнімді сатудан түскен ақша ... ... ... ... өз қорларынан және
қарызға алынған ресурстардан тұрады.
Айналым қорларының көздеріне пайда, несие, жарғы қоры, бюджеттік
қорлар, кредиторлық берешек т.б. ... ...... ... ... ... қорға қаржы жұмсау (өндірістің негізгі ... ... ... ... – ақ ... ... және басқа да табыс табу
мақсатымен құнды қағаздар шығаруға ұзақ мерзімді капитал ... ... ... ... ...... және ақшалай нысанына бөлуге
болады. Материалдық – заттық инвесиция – ол салынуға тиісті ... ... емес ... ... ... және т.б., ... ... – ауыстыруға немесе техникалық парктерді кеңейтуге, материалдық заттарды
басқа инвестициялық тауарларды арттыруға ... ал ... ... ... ол – ақшалай капиталдың материалдық – заттық
инвестициясын ... ... ... ... ... ... ... инвестицияны өнім инвестициясы деп атайды. Ол
– негізгі ... ... қор) ... ... бағытталады. Жалпы
инвестиция біріктірушінің екеуінен қосылады. Оның ... ... ... Ол – ... ... құралдарының ұдайы тозу және оның құнын
өндірілетін өнімге көшіру процесі.
Екінші біріктіруші таза ... – бұл ... ... ... ... арттыру, өсіре беру, ғимараттар салу, өндіру және қондыру,
қосымша жабдықтар, қлода бар өндіріс қуаттылығын жаңғырту мақсатында ... ... ... салаларындағы инвестициялармен қатар,
олардың едәуір бөлігі әлеуметтік – ... ... яғни ... ... дене ... спорт, қоршаған табиғи ортаны қорғау, ... ... ... объектілерге, олардағы қолданылып жүрген
техника мен ... одан әрі ... ... ... ... – оның ... шаруашылық
қызметінің ажыратылмайтын бөлігі ... ... ... ... ... орасан зор. Қазіргі өндіріс үшін ұзақ
мерзімді ... ... өсуі ... Егер де ... ... ... ... сапасын арттыратын, шығындарды азайтатын, өндіріс
қуаттарын ... ... ... ... ... ... және рынокта өзінің жайғасымын нығайтатын болса, онда капитал
салу қажет және оны салу ... ... да оған ... ... ... ... айтылған мақсаттарға жету үшін оны
үнемі жетілдіріп отыруы қажет.
Кәсіпорынның ... ... екі ... ... және ресурстар сипаты, сол сияқты нарыққа және бәсекеге
жарамдылығы. Бұл екеуінің біріктілігін ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Сонымен, жалпы түрінде инвестиция ақша қаражаты ретінде, банктік
салықтар, акциялар және басқа да ... ... ... ... ... оның ... ... белгілеріне, несиелер, кез –
келген басқа да мүліктер ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа да қызмет түрлеріне пайда (табыс) және
әлеуметтік нәтижеге жету мақсатына ... ... ... ... – бұл табыс табу
мақсатында ... ... ... ... (қаржы) барлық
түрлері. Ал экономикалық жағынан экономикалық ... – ол ... ... ... ... капиталды тезникамен жарақтандыруға, сол
сияқты айналмалы ... ... ... емес өзгерістерге
жұмсалатын шығыстар деп түсіндіруге болады. Тауар – материалдық ... ... ... капиталға жұмсалатын шығыстар қозғалысын
негізгі капиталға жұмсалатын шығыстар қозғалысын түсіндіреді.
Нарықтық ... ... кез – ... ... ... ретінде табыс табуға немесе қандай да болмасын басқа да нәтижеге
жетуге тығыз байланысты.
Инвестиция - бұл ... оны ... ... болжаланған нәтижеге
жетуге болады. Сонымен, инвестицияның мәні инвестициялық ... ... ... ұштастырады: ресурс шығындары және ... ... өз ... ... онда олар ... ... ... ресурстарын пайдалануды қысқа мерзімді немесе
ұзақ мерзімді ... ... ... жүзеге асырылады.
Инвестициялардың түрлері бойынша тәуекелдік ... ... және ... ... ... ... – үлкен тәуекелге байланысты жаңа саладығы
қызмет көрсетудегі жаңа акциялар формасында шығарылатын ... ... ... ... жұмсалған қаржының үлкен өтелімділігі
есебіндегі өз өзінен байланысты емес жобаларды ... Ол ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік.
Тікелей инвестициялау – шаруашылық субъектілерінің табыстар
түсіруіне және осы субъектіні басқаруға қатысу ... алу ... ... ... ... табылады.
Портфельдік инвестициялар – ... ... ... ... ... жиынтығы) және құнды қағаздарды
сатып алу, сол сияқты басқа да активтер ... ...... ... ... ... салымшыға елеулі
табыс әкелетін, сақтандыру және зейнетақы қорларына жұмсалатын қаржыларды
көрсетеді.
Еліміздің инвестициялық саясаты ірі ... ... ... ... ... ... және қызмет етуді жоғары тиімділікпен
нарық ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан экономикасын тұрақтандыру және ... ... бірі – ... ... ... ең ... ... ішкі
резервтерін жұмылдыру және көбірек тиімді пайдалану болып табылады.
Қазақстан тәуелсіздікке қол жеткізген ... ... ... ... ішкі ... ... ету және инвестициялар тарту жөніндегі саясатты белсенді жүргізе
бастады. ... ... ... ... ... оң ... ... болады. Мәселен, Халықаралық валюта қорының мәліметтері
бойынша 1999 жылғы Қазақстан жан басына ... ... ... ... ... ... алғашқы орындардың бірін иеленді.
Еліміздің инвестициялық саясыты ірі салымдарын қаржыландыру үшін
жағдайлар жасауға ... және ... ... ... ... және ... көрсетуді үлкен тиімділікпен нарық қатынастары
субъектілерінің сұраныстарына сәйкес ұлғайтуға ... ... ... ... инвесторларға қарағанда коммерциялық
табысты көбейтуге өте құштар. Олар тауарларды және ... ... ... ... ... ... ... жобаларымен
нағыз тиімділерін пайдалануға тырысалды. ... ... да, ... ... ... ... қолдай отырып, мемлекет
тарапынан оларға қолайлы жағдайлар жасауға, атап ... ... ... ... ... ... ... едәуір жеңілдіктер беруге тиіс.
Қазақстан үкіметі 1996 жылы ... ... ... инвестициялық бағдарлама қабылдады. Бұл бағдарламаға қаржылық
секторды, құқықтық реформаны, мұнай және газ ... су ... ... ауыл ... ... ... ... және орта бизнесті қолдауды дамытудың жобалары енгізілді.
Соңғы жылдары біздің республикамызда шетел инвестицияларымен
(қаржымен) жұмыс ... ... ... ... ... ... кезде республикамыздағы инвестициялық тапшылық аса күрделі
прроблемалардың бірі ... ... ... орай, өндіріске және меншік
инвестицияларды уақытша ... ... туып ... ... жаңа ... мақсаттарына тек шетелдік инвестициялардың
белсенді түрмен қатысуы мен олар үшін барынша қолайлы ... ... қол ... ... қор ... ішкі ... бізде әзірше жеткіліксіз.
2.4. Негізгі капиталдың тозуы.
Негізгі қорлар қолданылуына байланысты өндіріс процесінде ... екі түрі бар: ... тозу және ... ... тозу дегеніміз – негізгі қорлар элементтерінің материалдық
тозуы, олардың өндірісте тұтыну барысында және табиғаттың табиғи күштерінің
әсерінен тұтынылуы ... ... тозу – ... ... прогреске байланысты ескіріп,
құнсыздануы. Неғұрлым жетілдірілген және өнімді машиналардың пайда болуы
нәтижесінде пайдаланылып ... ... ... ... және ... ... ... моральдық жағынан ескіріп құнсызданады.
Тозған негізгі қорларды жаңарту үшін ... ... ... - ... қорлардың тозуы салдарынан оның
құндылығының бірте – ... ... ... – ақ ... қорларды жаңарту
үшін, қаражатты қорландыру мақсатымен, осы қорлар құнының өндірілген өнімге
бірте – ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Амортизациялық аударым – негізгі қорлардың тозығын толтыру үшін
осы қорлар құнының бір бөлшегін ... ... Ол ... ... ... айналыс шығындарының элементін құрайды. Амортизациялық аударым көлемі
амортизация нормасы арқылы ... ... ... ... қорлардың бағасына бөлу
арқылы амортизация нормасын анықтаймыз. Ол пайыз арқылы беріледі:
Н = (Ф1 – Фж / Ф1 х Т) х 100 % ... Ф1 – ... ... баланстық бастапқы құны, теңге;
Фж – жойылған негізгі қорлардың құны, теңге;
Т – амортизациялық кезең (негізгі қорлардың нормативтік
қызмет ету ... ... ... қайта құруға кеткен ... ... мына ... арқылы анықтылады:
А = Н х Ф
мұндағы: Н – амортизация нормасы (%);
Ф – негізгі қорлардың ... ... ... ... ... ... қорларды өз уақытында қалпына
келтіруге бағытталады және ... ... ... мынадай
факторларды қолдана отырып, негізгі ... ... ету ... ... білу ... ... ... ұзақ мерзімділігі;
● моральдық тозу;
● техникалық қайта құрудың ... ... ... ... және күрделі жөндеу мүмкіншіліктері.
Қазақстан Президентінің «Салықтар және басқа да ... ... ... 24 ... 1995 жылғы Жарлығы бойынша амортизацияға түсетін
негізгі қорлардың амортизациясы нормалары № 3 ... ... ... ... ... ... және пайда табу
мақсатында өнім ... ... ... және ... ... ... ... дербес жүйе ретінде қоғамдық өндірістің бас ... ... ... ... - ... ... өніміне немесе қызмет
көрсетуіне дер кезінде тапсырыстар алудағы жүйені нығайту қажет. Осы ... жай, ... ... ... ... ... көрсету үшін барлық
қажетті еңбек, ... және ... ... ... етілуі
қажет.
Қорытындылай келе, ең маңыздысы, кәсіпорынның барлық ... ... іске ... және ... қойған мақсаттарына
жетуге бағытталғанжөн.
Қазіргі заман жағдайында көптеген отандық кәсіпорындардың алдында
кәмілдік басқа мақсаттар мен міндеттер тұрады, ал ... табу 1-ші ... ... олар ... ... кәсіпорынның қызметкерлеріне
жалақыларын уақытылы төлеуді ... Осы ... ... ... ... үшін ... арада бастан өтеді, кәсіпорындар бірте –
бірте қалыпты жұмыс істейді, нарықтық ... тән алға ... ... мақсаттарға жетеді, үдемелі қоғамдық ... ... ...... ... ... аттары ... және ... ... |
| ... ... және ... ... ... ... ... ... ... |
| ... және т.б.) |
| ... ... ... ететін техникалық |
| ... ... ...... ... ... (тоннельдер, көпірлер, |
| ... су ... ... және |
| ... ... т.б.) |
| ... ... және газ ... ... ... құралдары |заттарды ... ... ... жылу |
| ... газ ... ... ... мен ... ... ... ... бу |
|1. Күш машиналары мен ... ... ... т.б.) |
| ... ... ... қатысатын |
|2. Жұмыс машиналары мен құралдар|құралдар (станоктар, прессмашиналар, |
| ... ... ...... |
| ... т.б.) ... ... ... ... мен ... ... қол еңбегімен немесе ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... және бақылауға, лабораториялық |
| ... ... ... ... ... техникасы |математикалық есептерді шешудің тездетуге |
| ... ... ... |
|5. Басқа да ... мен |(өрт ... ... ... ... ... т.б.) ... Тасымалдау құралдары |кәсіпорын көлеміндегі адамдар мен жүктерді |
| ... ... ... ... |
| ... автомобиль) ... ... - ... ... ... қажетті элементтер (қол |
| ... ... ... ұру саймандары, |
| ... т.б.) ... ... түгендеме |өндірістік операциялар орындауды ... ... және жеке ... заттарын |
| ... ... ... ... ... т.б.) ... ... түгендеме |көбейту және қайта түсіру аппараттары, |
|(инвентарь) ... шкаф т.б. ...... ... ... мен жіктемелері.
| ... ... ... ... қорлар: ...... ... ... және жартылай дайын |ын |
|өндір|сферас|өнімдер. ... ...... ... ... |
|қорла| |отын. | ... | ... ... | |
| | ... ... және тез ... заттар мен құралдар.| |
| | ... ... және ... өндірілетін | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... шығындары. | |
| | ... және тиеп ... ... ... |
| | ... | ... ... бірақ сатып алушы төлемеген |Нормаланба|
|ым |м |тауарлар. ... ... және ... есепшоттағы ақшалай ... ...... ... |
| | ... ... | |
| | ... ... қаржылар. | ...... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... құралдары |30 |
| ... ... ... жолдары, жабдықтар, | ... ... ... ... және ... қажетті|25 |
| ... мен ... | ... ... ... техника: арнайы құрал - |20 |
| ... | |
| ... ... ... жүк ... |
| ... арнайы көліктер мен автоприцептер.| ... ... ... ... ... |15 |
| ... мен ... Офис мебелі. | ... ... ... кірмеген активтер. |10 |
| ... жол, ... және өзен ... | |
| ... Күш машиналары мен жабдықтар, | ... ... ... ... ... |8 |
| ... мен дизель – генератор. | |
| ... ... және ... ... | ... ... құрылымдар. |7 ... ... ... ... ... ... – Ақтөбе, 2001 жыл.
Шеденов Ө.Қ, Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С.
2. «Экономика предприятия». Учебник, Москва, 2000 г. ... ... ... ... ... 2002 ж. Жолдасбаева Г.О.
4. «Кәсіпорын экономика», Алмыты, 2003 ж. Мейірбеков А.Қ.
5. «Экономикалық ... Оқу - ... ... ... 2005 ... С.Ж, Оралтаев Т.
6. «Негізгі экономикалық теория» 2000 ж. Байжомартов Ү.С.
7. «Экономикалық ... ... 2000 ж. ... Ө.Қ.
-----------------------
● негізгі өндіріс
● көмекші өндіріс бөлімшесі
● қызмет көрсету, жанама және қосалқы бөлімшесі
● басқарушылық қызметі және бөлімшесі
Кәсіпорын құрылымы
Өндіріс
Өнім
Ақпарат
Ақша
Өндіріс қаржысы
Адамдар ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның айналым қаражаттарын қалыптастыру көздері және оны пайдалану көрсеткіштері26 бет
Капиталдың мәні, айнымалы және ауыспалы айналымы10 бет
Капиталдың экономикалық табиғаты 5 бет
Несиенің қажеттелігі және оның мәні. Несие капиталы. Несиенің қажеттілігі және несие қатынастарының пайда болуы28 бет
Экономикалық теория негіздері (лекциялар)67 бет
Капиталдың ауыспалы моделі16 бет
Кәсіпорын қорларының ауыспалы айналымы3 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
«Айданқұс» ЖШС-тің өнеркәсібі қорлары айналымына талдау жүргізу19 бет
«Су ресурстары қызметі» ЖШС-ң құжат айналымын автоматтандыру45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь