Кәсіпорын шығындарының есебі

Кіріспе
І.Бөлім. КӘСІПОРЫН ШЫҒЫНДАРЫНЫҢ ЕСЕБІ.
1.1 Өндіріс шығыны теориялары
1.2 Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
1.3 Өндірілген өнімнің өзіндік құнын бағалаудың және пайданы анықтаудың өндірістік шығын есебі

ІІ.Бөлім. КӘСІПОРЫН ТАБЫСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ БӨЛУ.
2.1 Пайда теориясы және оның эволюциясы
2.2 Табысты анықтау және оны талдау
2.3. Салааралық бәсеке теориясы, орташа пайданың және өндіріс бағасының құрылуы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Экономикалық ұйымдастырылған қоғамдық өндіріс алдында да өндірісті ұйымдастырудың басқа кез - келген үлгісі алдында да проблемалар тұр. Олар - "не өндіру керек?", "қалай өндіру керек?" және "кім үшін өндіру керек?" деген мәселелермен байланысты. Әйтсе де экономикалық жағдайда бұл проблемалар негізінде шығындар мен өндіріс нәтижелерін салыстыру ерекше механизмі жәрдемімен шешіледі. Осынау салыстыруда өндірісті экономикалық ұйымдастырудың мәні жатыр.
Шығын мен өндіріс нәтижелерін салыстыру қажеттігі экономикалық қызметпен айналысатын (үй шаруасындағы әйелден ірі кәсіпкерге дейін) барлық адамның қол жететін және баршаға міндетті экономиканың "дұрыстығын" бейнелейді. Алғашында экономиканың "дұрыстығын" басшылыққа алғанда не теорияда, не тәжірибеде ешқандай проблемалар жоқ сияқты. Әйтсе де бұл жаңылыс.
1. Қазақстан республикасының Конституциясы. Алматы,1995.
2. Қазақ ССР-нің экономикасын тұрақтандыру және нарыққа көшу бағдарламасы, Алматы, 1991.
3. Н.Назарбаев "Қазақстан Егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы". Алматы, 1992.
4. Н. Назарбаев Қазақстан 2030. Барлық Қазақстандықтардың өсіп - өркендеуі, Қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Алматы 1997.
5. В.К. Радостовец., Т.Ғ. Ғабдуллин., В.В. Радостовец.,О.И.Шмидт., Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы. 2003ж.
6. Е. Борисов. Основы экономической теории. М.: новая волна, 1996.
7. Т.Қожаниязов, О.Мамедов. Экономикалық теория және тәжірибе негіздері, екі бөлімді оқулық. Жамбыл, 1996ж.
8. Шеденов Ө.Қ.., Сағындықов Ғ.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория., Ақтөбе 2004ж.
9. Қ.Қ.Ілиясов. С.Құлпыбаев. Қаржы. (Жоғары оқу орындарына арналған оқулық) Алматы. 2005ж.
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
І-Бөлім. Кәсіпорын шығындарының есебІ.
1.1 Өндіріс шығыны теориялары
1.2 Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
1.3 Өндірілген өнімнің өзіндік ... ... және ... ... ... есебі
ІІ-Бөлім. КӘСІПОРЫН ТАБЫСТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ БӨЛУ.
2.1 Пайда теориясы және оның ... ... ... және оны ... Салааралық бәсеке теориясы, орташа пайданың және өндіріс бағасының
құрылуы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Кіріспе
Экономикалық ұйымдастырылған қоғамдық өндіріс алдында да өндірісті
ұйымдастырудың ... кез - ... ... ... да проблемалар тұр. Олар -
"не өндіру керек?", "қалай өндіру керек?" және "кім үшін ... ... ... ... Әйтсе де экономикалық жағдайда ... ... ... мен өндіріс нәтижелерін салыстыру ерекше
механизмі жәрдемімен шешіледі. Осынау салыстыруда өндірісті ... мәні ... мен ... ... ... ... ... айналысатын (үй шаруасындағы әйелден ірі кәсіпкерге дейін) барлық
адамның қол ... және ... ... ... ... ... ... "дұрыстығын" басшылыққа алғанда не
теорияда, не тәжірибеде ешқандай проблемалар жоқ ... ... де ... тарихының соңғы екі жүз жылдығында өндірісті ұйымдасытрудың билік
құрушы үлгісі ... ... ... ... ... негізгі
прогресіне көп жағдайда экономикалық қатынастар арқасында қол ... Бұл ... ... ... Ол әлі ... ... ... дамуындағы экономикалық қатынастың мұндай міндеті өндірісті
ұйымдастыру үшін табиғи әдіс деп ... ... ... ... қарамастан (экономикадан тыс тәуелділіктің әртүрлі үлгілерінің
билік құруы, адамдардың жағрапиялық шарттары, әртүрлі ... мен ... және ... ... ... ... ... қарапайым
актілердің алмастырудан бүкіл әлемді қамтыған, былайша айтқанда, қоғамның
экономикалық жүйесі немесе ... ... ... қатынас жүйесіне
айналып отыр.
І-Бөлім. Кәсіпорын шығындарының есебі
1.1. Өндіріс ... ... ... ... мектептің өкілдері (К.Маркс, А.Маршалл,
Д.Милль, Д.Робинсон) шығындарды ... ... үлес ... ... тұжырымдамасы екі маңызды нәрседен басталады: өндіріс шығыны және
айналым шығыны.
Өндіріс ... ... ... ... ... 1 ... капиталдың өткізілген бөлігі (амортизациялық) мен жұмыс күшін сатып
алуға кететін шығындарды енгізеді. Тауарды дайындауға кәсіпорының жұмсаған
шығындары тұрақты және ... ... ... (C+V) тең. ... категориясы тауарды өткізу және сатып алумен байланысты. Бұл
жағдайда К. Маркс бағаның ... ... ... ... Ол өз ... ... тауар бірлігінің құнын-өндіріс шығыны мен айналым шығыны
құрайды. ... ... ... ... ... саласында
жалғасатындығын көрсетеді, сөйтіп тауардың өлшем-орауын, ... және ... ... ... ... ... ... шығындарының қазіргі
тұжырымдамасы бұл ұғымды тіпті басқаша ... Олар ... ... ... шектеулігімен және оларды баламалы қолдану
мүмкіндіктерін ескереді.
«Мәселе мынада: барлық керекті ... ... ... ешқашан жеткілікті болған емес. Осы жағдайға қатысты өндіріс
туралы мәселені қайсы бір шешу ... ... бас ... ... Сондықтан да барлық шығындар балама шығындарды құрайды. Балама
өндіріс шығындары басты кедергі болып табылады жөне олармен ... ... ... ... көбейту мүмкіндігінде ұшырайды».
Батыс мектебі өкілдерінің есептеуінше, өндіріс ... ... ... және ... ... (ТFС) — бұл ... ... факторын тікелей қолданумен
байланысты шығындар. Бұған жалгерлік ақы, жабдықтар үшін шығын, қызметкер
жалақысы, салық ... ... ... займ ... ... ... жатады. Тұрақгы шығындар өндіріс көлеміне байланысты емес.
Өзгермелі шығындар (ТVС) – бұл ішкі ... ... ... Олар ... материал мен жұмыс күшін және т.б. ... ... ... ... Өзгермелі шығындар өндіріс мөлшеріне тікелей
байланыста өзгереді.
Тұрақты және өзгермелі шығындар сомасы өндірістің ... ... ... = ТFС + ... ... ... ... (0) орташа шығындардын (АС) көбейтіндісіне
тең:
ТС = Q х АС
Тұрақты және өзгермелі шығындардың өндірісті үлғайткандағы ара-қатынасы
графикалық түрде 8-1 ... ... ... ... ... шығындары өлшеу үшін орташа шығындар
қолданылады. Ол жиынтық (жалпы) шығындарды (ТС) өнімнің ... ... = АС ... өндіріс шығындары қисығы 2.2.- суретте бейнеленген.
Сурет 2-2. Шығындар қисығы.
Сондай-ақ орташа тұрақты (AFC) және ... ... (АVС) ... =TVC/Q
Орташа шығындар ұғымы К.Маркстың «Капиталында» баяндалған. Маркс
шығындар түрінің негізінде ... ... ... ... мен ... мөлшері тұжырымдамасын жасаған.
Пайданы көп алу үшін өндіріс ... ... ... ол өз кезегінде
шекті шығындарды анықтау қажетгілігін тудырады. Шекті ... ... ... қосымша өндіру үшін қосымша шығындарды жұмсауды көрсетеді.
Шекті шығындар өндіріс шығындарын n бірлігімен (ТСn) және өндіріс шығындар
n-1 бірлігі (ТСn-1) арасындағы ... ... = ... немесе МС = ТСп - ТСп-1;
Кәсіпкерлік кызметте мынадай міндеттерге ... ... ... ... ... ... дамытуға болады? Осының барлығы да көптеген шығындарды
талап етеді. Осы ... өзін ... ма? Олар ... ... ... ме? ... өссе, шекті шығындар алғашқыда кемиді, кейін ұлғаяды. Осы процес
фирманың максималды тиімділік нүктесі өнім ... ... ... денгейінің арасында болған жағдайда ғана ... ... ... өнім ... ... сол ... жетпесе, әрбір қосымша өнім
бірлігін (шекті шығындар) ... ... ... ... ... ... соң, табыстың төмендеу заңы күшіне енеді және
шекті шығындар өседі.
Мысал ... ... 300 мын ... шығынданғанда 1 млн. долл. табыс
табуға болады, ал басқа тауарға бағыт бұрғанда, сол 1 млн. долл. ... үшін ... 200 мың. ... өседі. Мұндай талдау ең дұрыс тиімді
шешімді ... үшін ... ... ... ... өндіріс көлемін анықтау үшін екі
әдісті қолданады:
1. Жалпы ... ... (ТС) ... ... ... ... өнімнен (жалпы табыстың ТК) түскен түсімді
салыстыру үшін пайда мына формуламен ... ... ... ... (МС) мен ... ... (МR) салыстыру.
ТМД елдері мен Казақстанда дәстүрлі бірінші әдіс қолданылады.
Кесте 1.1.
|Буйым- ... Р1, ... ... ... ... ... саны |тенге ... ... |Рr, ... |
|Q ... |ТС, ... |ТR, | | |
| | ... ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 ... өнім ... ... ... ... емес (жылу, өндіріс
ғимаратын жарықтандыру, амортизация, жал (аренда), жарнама шығыны және
т.б.)-
Егер ... 10%-ке ... ... ... онда ... ... шығын
өзгеріссіз қалады, бірақ бір бірлікке үдайы кеміп ... ... ... де ... ... өзгеріссіз болады. Егер өндіріс
көлемі 10%-ке кемісе, онда жалпы тұрақты Шығын өзгеріссіз ... ... ... бір ... тең ... онда ... шығын 300 теңгеге тең
болады, бірақ тұрақты шығын өндіріс көлемінің ... ... бір ... ... ... ... орай ... өзіндік құны кемиді.
|Көлем, бірлікте |Бірлікке кететін тұрақты|Бірлікке кететін жалпы |
| ... ... ... ... ... |300 |300 |
|2 |150 |300 |
|5 |60 |300 ... |20 |300 ... |15 |300 ... |12 |300 ... |10 |300 ... - жиі ... ... ... (шикізат, материалдар
шығыны).
Бір жолғы - демалыс төлемі, жөндеу жүргізу және т.б. Ол ... ... ... және мерзімде өнімнің өзіндік құнына бөлек
қосылады.
Өндірістік - тауарлық өнімді дайындаумен және оның өндірістік өзіндік
құнын қалыптастыруға ... ... ... ... ... өнім ... де, техникалық бақылаумен қабылданып, қоймаға өткізілген
тапсырыс ... ... де ... ... ... құны;
тараптарға босатылған өз ендірісінің жартылай дайындалған өнімнің өзіндік
куны, сондай-ақ субъектінің негізгі қаражатын толтыруға бағытталған ... ... ... ... ... және ... ... тағайындауындағы шығындар.
Коммерциялық (өндірістен тыс) - өнімді ... ... ... ... ... - ұгымды технология мен ... ... ... ... ... ... кететін шығын.
Өндірушілік емес (жоспарланбаған) - технологияның ... ... ... ұйымдастырылмауынан болатын салдар, яғни ... бос ... ... ... ... мерзімнен тыс еңбекақы).
Реттелетін - атқарушы шығын деңгейін реттейтін немесе оған ... ... ... ... ... пайдаланылатын пшкізат шығыны, оны цех бақылаушысы
реттейді).
Реттелмейтін - қызметкер оның деңгейіне елеулі ықпал ете ... ... ... ... ... бөлім қызметкерлерінің
еңбекақысы бойынша шығынға ықпалын жүргізе алмайды).
Жалпы - өндірілетін өнімнің барлық көлеміне ... ... ... - ... бір өнім ... ... шығын.
Өнімге - өнімнің өзіндік құнына жұмсалатын шығын (тікелей шығын).
Кезеңге — кезең шығындары: жалпы және ... ... ... сату
шығындары, сыйақы бойынша шығындар (жанама шығындар).
Калькуляциялау туралы жеткілікті ақпарат алу, ... ... ... ... қабылдау, жоспарлау, бақылау және реттеу
мына ... ... ... ... ... ... калькуляциялау және бағалау үшін шығындарды
топ тастыру:
негізгі - өндірістің технологиялық процесімен тікелей ... - ... ... ... ... - ... нақты бір түрін өндірумен байланысты және оның
өзіндік
қріына тікелей қосылады;
жанама - жекелеген өнім түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... табыс әкелетін ресурстарға ие болу және оның қолда
барболуы);
біткен ... ... ... ... қабылдау және жоспарлау үшін шығындарды топтастыру:
өзгермелі - оның ... ... ... қарай үйлесімді
(пропорционально)
өзгереді;
тұрақты - өнім өндіру көлемінің ... ... ... - ... кезеңнің шығыны мен табысы;
міндеттік (вмененные) - ресурстар шектеулі болған жағдайда пайда болады
және оны болашақта пайдалану ... ... ... - қандай да бір өнім партиясын дайындауда қосымша
пайда болады (өнім өндірісін ... үшін ... ... ... - ... шығындар, бірақ есепте өнім бірлігіне
келеді;
релеванттық - тапсырыстардың ... ... мен ... ... басқару мақсатында бақылау және ... ... ... үшін ... ... ... яғни (производительные);
тиімсіз (өндірілмейтін);
бақыланатын;
бақыланбайтын.
1.3. Өндірілген өнімнің өзіндік құнын бағалаудың және пайданы анықтаудың
өндірістік шығын есебі
Өндіріске ... ... ... 90 ... өндіріс», 920 «Қосалқы
өндіріс», 93 «Үстеме шығындар» шоттары пайдаланылады.
17.8. Өндірістік шығын есебінің әдістері және өнімнің ... ... ... құны - бұл ... және ... ... ақшалай
түрдегі шығындар.
Калъкуляциялау - бұл барлық тауарлық өнімдердің де әрі бір ... ... ... ... Ол ... жұмысын оперативті басқаруда маңызды
орын алады, өйткені ішкі резервті дер уақытында (уақтылы) ... ... оны ... ... ... ... және бәсекеге жарамдылығын
арттыруда пайдаланылады. Калькуляцияны өнімнің өзіндік құнын жоспарлауға
және өнімнің (жұмыс, қызмет) ... ... ... негізгі бағасын
белгілеуде пайдаланады.
Калькуляцияда субъект шығындары ақшалай түрде ... мына ... ... ... - ... ... озық ... мен өндірістің және жұмыстың
жақсы ұйымдастырылуын білдіретін өндіріс ... озық ... ... ... ... жасалады;
есеп берушілік (нақты) калъкуляция - өнімнің өзіндік құны кәсіпорынға
тәуелді ... ... ... ... ... артық шығындау
бойьшша жоспарлы көрсеткіштердің асыра орындалуы немесе кем орындалуы) ... ... ... ... аударымдардың нормасын, ... ... ... суға және т.б. ... өзгерту) себептер
бойынша жоспардан ауытқуы мүмкін нақты шығындармен ... ... - ... жоспарлы калькуляцияның әр
түрлілігі болып табылады. Ол ... ... ... ... қолданатын
және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялайтын кәсіпорында жасалады. Оның
негізінде көбінесе қол жеткізген
шығын деңгейін ... ... ... ... ... ... калькуляция жоспарлымен салыстырғанда есептік кезеңдегі өнім
өндіруге ... ... ... ... ... көрсетеді;
жобалық калъкуляциялар - келешекке құрылған жоспарлы калькуляцияның әр
түрлілігі болып ... Ол ... ... (капитальных
вложений), жаңа техниканың және технологияның тиімділігін анықтау үшін
қолданылады;
... ала ... ...... ... негізінде және он
айда немесе ... ... ... басқа кезеңдегі болжалдық
(ожидаемому) өнім ... мен ... ... есеп ... басқа кезеңінде
алынатын нақты өнім (табыс)
негізінде жасалады. Бұл ... ... өнім ... ... ... алдын ала анықтауда қолданылады. Мұндай калькуляциялар,
негізінде, ауыл шаруашылық кәсіпорындарында қолданылады.
Калькуляция барысында шығын ... ... және ... өзіндік
құнын калькуляциялау объектісін дұрыс анықтау қажет.
Шыгын ... ...... ... шығын есебінің
талдамалығын ұйымдастырудағы ... ... ... ... мен ... ... бір-біріне дәл келеді. Мысалы, тігін
өндірісінде шығын есебінің объектісі мен калькуляциялау объектісіне ... және іш ... ... ...... ... өнім (жұмыс,
қызмет) түрлері. Мысалға, ауыл ... есеп және ... ... дәл келмейді (мал шаруашылығы: шығын есебінің
объектісі - ірі қара мал, ал ... ... - сүт, төл, ... ... біртұтас технологиялық процесте шикізаттың ... әр ... өнім ... және өндірістің жалпы шығыны өз араларына
бөліп таратылмайды. Бір өнім бірлігінің ... құны мына ... ... ... ... ... - ... өнім өндірудің бір түрі негізгі,
ал қалғаны ілеспе (попутные) ретінде ... ... ... ... ... құн ... ілеспе өнімнің өзіндік құнын шығарып тастайды,
ал ... шама ... ... ... құны ... ... (комбинированный) әдіс негізгі және ілеспе өнімнің
бірнеше түрін өндіретін ... ... ... Шығарып тастау
әдісі мен шығындарды бөлу ... ... ... ... ... ... ілеспе өнімнің құнын шығарып тастайды, ал шығынның
қалған бөлігі ... ... ... ... ... ... шығынның жалпы сомасынан ілеспе өнімнің өзіндік құны
шығарылады;
шығынның қалған сомасынан нақты өнімге тікелей көшірілуі ... ... ... ... қалдығы белгіленген коэффициенттерге ... ... ... ... кұнының жалпы шамасы анықталады.
Шығын есебінің объектілері бойынша тапсырыстық калькуляцияның процестік
әдісі бөліп көрсетіледі.
Тапсырыстық әдіс - ... ... ... ... ... ... негізгі еңбекақысын және үстеме шығындарды
нақты өнім шығарумен немесе қандай да бір ... ... оңай ... ... ... ... өндірістерде қолданылады. Бұл әдіс,
әдеттегіше, бір тұрпатты (тип) ... ... ... ... көрсету саласында қолданылады.
Өндірістік шығынның тапсырыстық есебін ұйымдастыру мына жағдайларда
жүзеге асуы ... ... ... ... ... тапсырыспен орындалған
бұйымдарды немесе бірқатар бұйым ... ... ... ұйымдастырылуы мүмкін, өнім бірлігінің орташасы ... ... құн ... ақпарат алу қажет (құрылыс, кеме жасау, құбыр
жасау, полиграфия, жиһаздар өндіру, ҒЗЖ ... ... ... ... ... жұмыстары, аудиторлық және кеңес беру ... т.б. ұсақ ... дара ... ... ... шығындар жекелеген тапсырыстар бойынша шығын
номенклатурасында белгіленген разрядта ескеріледі. ... ... ... ... орны ... ... бөлу базасымен белгіленгенге сәйкес
тапсырыстардың ... ... ... ... ... есебі мен калькуляциялаудың объектісі болып
табылады. Тапсырыстар бір бұйымға жеке (дара), ал ұсақ ... ... ... ... ... ... ашылады).
Есептің тапсырыстық әдісіне мына ерекшеліктер тән:
тапсырыстар бойынша шығындарды қорытындылау (жалпылау);
тапсырысты орындау барысында оны есептен шығару;
тапсырыстар есебінің ... ... ... ... ... ... бөлу аса қажет.
900 «Негізгі ... ... ... саны кәсіпорынға
орналастырылған тапсырыстардың санына сәйкес келуі керек.
Қайта бөлу ... ... өнім ... ... кезеңінде (шекті)
нақты тізбекпен өтетін тасқынды (поточный) және сериялы ... ... ... ... ... ... жасалып аяқталған өнім
жатады, ал шығын есебінің объектісіне - қайта жасау, яғни ... ... ... ... ... ... ... жартылай дайын өнімді
алумен аяқталған технологиялық процестің бір бөлігі жатады.
Әдістің мәні мынада - ... бір ... ... әр ... өнім ... болса да, өндірісті қайта жасау бойынша ағымдағы есепте тікелей
шығындар ... ... ... ... бөлістік әдісінің ерекшеліктеріне мыналар жатады:
жекелеген тапсырыстарға ... ... ... ... ... жалпылау,
күнтізбелік кезең үшін шығынды есептен шығару, әрбір қайта жасауға ... ... ... ... ... есепті жинақтау, шығын
есебінің қарапайымдылығы мен үнемшілдігі.
Жаппай өндіріс жағдайында бір текті ... жай ... ... Сериялық өндірісте орташалау әдісін қолданумен шартты
дайын өнімдегі жартылай дайындалған өнімді қайта ... ... Бұл ... 900 ... ... ... ... шығындар есептік
кезеңде өндірілген дайын өнімнің шартты ... ... ... қолдану мынаны ұйғарады: аяқталған өнімнің ... ... ... бір ... ... және ... ... бір
шартты бірлігі керек болады.
Бұл әдіс екі элементтен тұратын ... ... ... ... ... өңделген өнімді қайта санауға мүмкіндік тудырады: есептік кезеңде
және сол кезеңде аяқталмаған өндірістегі шығынды көрсететін элемент.
Шығындарды калькуляциялауды әдістермен жүзеге ... ... ФИФО ... ... өңдеу өңдеуге жаңа өнімдердің түсуіне қарай жүзеге асырылады;
кезең барысында өнім бірлігінің орташалау-қоры есептік кезеңнің ... ... ... ... ... есебінің нұсқаларының біреуімен және
өнімнің өзіндік ... ... ... асырылады:
• жартылай өңделген өнімсіз (бесполуфабрикатный) - оны бір құрылымдық
бөлімшеден екіншісіне тапсыру ... ... ... ... ... ... құны бухгалтерлік қайта есептеусіз жүргізіледі.
Жартылай дайындалған өнімнің ... ... ... мағынасында (в
натуральном выражении) оперативті жүзеге асырылады. Дайындауға кететін
шығын шығын баптарында ... ... ... ... ... ... көрініс табады, ал шикізат құны бірінші қайта жасаудың өзіндік
құнына ... Өнім ... ... ... ... ... ... процесіндегі олардың қатысу үлестерін ескеру ... ... ... жиынтықтаумен анықталады;
жартылай өңделген өнімдік ... ... ... ... ... жасауға тапсыруда өзіндік өндірістегі жартылай
дайындалған ... ... ... ... ... жүргізіледі. Өндіріс
шығынының жиынтық есебі өнімді әрбір қайта жасаумен ... ... ... ... ... ... ... тапсырылатын өнім тұгас
ұйым бойынша және құрылымдық ... ... бір ... ... ... ... есептік жазбалар қосымшадағы
кестеде көрсетілген (қосымшаны қараңыз).
Өзіндік құнды калькуляциялаудьщ процестік әдісі бір ... ... ... өнімді сериямен немесе жаппай өндіретін, әйтпесе үздіксіз
өндіру кезеңіне жататын технологиялық процесте ... ... ... ... ... өндірістік бөлшектердің
жекелеген бөлшектерінің өндірістік ... ... және ... ... өнімнің бір операциядан келесісіне жылжуын қарастыратын
субъектілер қолданады. Соңғы бөлімше өндіруді аяқтап, ... ... ... ... ... ... бір ... үшін - бұл арада тапсырысты
орындауға қажетті уақытта айтып тұрған жоқ, есептік кезеңде бұйым ... ... ... бөлімшелер бойынаша қорытындыланады. Әрбір
бөлімшеге «Аяқталмаған ... жеке шот ... ... ... ... және ... аяқталмаған өндіріс шарннтты түрде дайын өнім ретінде
саналады.
Бұйымның бір бірлігінің өзіндік құны белгілі бір кезеңдегі өндірістін
өзіндік құнын осы ... ... ... ... бөлу арқылы есептеледі.
Мұндай өндіріске кен өндіруші өнеркәсіп пен энергетика салалары ... ... өнім бір ... ... ... және ... ... табылады.
Шығындардьщ толық қосылуьюа қарай толық шығын және өзгермелі (тікелей)
шығын есеп әдістері айрықшаланады.Толық шығын ... ... ... шығын бірлікке тікелей қатысты ... ... сай ... ... ... ... қатысты болады. Мұлда жанама шығын өнім
бірлігіне қатыстылығы ... ... ... ... қандай да
бір базаға үйлесімді (пропорционально) болады. Шығын есебін калькуляциялау
бірнеше кезеңмен жүзеге асырылады:
пайда болу орындары бойынша барлық ... ... және ... бөлімшелерге бөлу;
шығынды негізгі өнімді (конечный продукт) шығармайтын бөлімшелерге
бөлу, негізгі өнімді шығаратын бөлімшелерге қандай да бір ... ... ... ... ... ... өнімді шығарушы бөлімшелерге (өзіндік және қайта
бөлінген), өнім шығармайтын бөлімшелерге қандай да бір ... ... ... ... ... базаларын пайдалануда бұл әдістің мынадай кемшіліктері
бар: математикалық қатенің пайда болу ықтималдығы ... ... ... ... анықтау мүмкін емес, өйткені мұндағы әдісте
барлық ... ... ... ... ұйым ... ... ... пайда
ала бастайтынын анықтаудың мүмкін ... ... ... әр ... ... қарастыру барысында шығынның мінез-құлқы
туралы аса ... ... ... қиындығы.
Пайда жанама салығы жоқ түсім мен өндірілген өнімнің толық өзіндік құны
арасындағы айырмашылық ретінде есептеледі.
Өзгермелі ... ... ... ... емес өзіндік құнның есеп
айырысуы (есебі) жүргізіледі. Ағымдағы ... бір ... ... ... және ... залалсыздық нүктесіне қол
жеткізуге дейін өзіне тұрақты шығынды қосатын, қол жеткізгеннен кейін -
салық салуға ... ... ... қосатын маржиналдық табыс есебінен
жабылады. Мұндай әдіс директ-костинг негізінде ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... теориясы және оның эволюциясы
Әрбір дәуірдің есті өкілдерін пайда теориясы ... және әр ... ... ... сөйтіп осы теорияға өз көзкарастарын білдірш
толыкгырды. Пайданың кдйнар көзін ... ... ... ... ... ... ... Олардың пайымдауынша, пайда
сыртқы саудада туындаған. Тауарды шет елде жоғарғы ... сату ... ... ... теориясына экономикалық теория классиктері А. Смит пен Д. Рикардо
сүбелі үлес косты. Пайданың қайнар көзін олар ... таба ... ... ... ... ... «Табиғатты зертеуі және халықтар байлығының
себептері» (1776 ж) ... ... ... ... ... ... ... өзі екі бөлшекке бөлінеді – біреуі ... ... ...... пайдасын төлеуге кетеді». А. Смит
пайданы кәсіпкердің жалдамалы жұмысшы еңбегі өнімінен шегеру ретіңде
қарастырған. А. Смит ойын ... ... ... — бұл ... ... ... оның қорытындылары қарама-қайшылықта болды. ... өнім ... осы ... ... оның ... ... «марапаттау» ретінде жүзеге асканын айтқан.
А. Смитгің пайданы — бұл кәсіпкерге онын ... ... ... ... ... ... тапты: кейініректеу
«ұстамдылық», «күтушілік», «тәуекелділік» теориялары пайда болып, бірақ ол
теориялардың мәні — пайданың нағыз қайнар көзін ... ... ... өзінің пайдаға көзқарасын «Саяси экономия және салық салуды
бастау» деген еңбегінде баяндаған, онда ол ... ... мен ... ... кері ... ... ... тырысқан. «...Пайданың
жоғарылауы немесе төмендеуі, жалақының төмен немесе ... ... ... ... Д. Рикардоның айтуынша, пайда – бұл
жұмысшылар өндірген ... ... ... ... ... ... еңбегіңде пайданы егжей-тегжейлі
қарастырып қомақты үлес ... Ол ... ... ... ... құнның
өзгерген түрі», сөйтіп барлық авансыланған капитал қызметі 3 нәтижесінің
турін бейнелеген. К. ... ... ... ... көзі ... ... ... қосымша еңбекті ссептеген.
Маркстың ойы бойынша, ... ... ... ... ... ... ... сатқан кезде өмірге келеді. Шын мәнінде пайда бұл
өткерілетін қосымша құн, бұл қосымша құнның өзгерген түрі және ... ... ... ... ... ... ... қазіргі пайда тұжырымдамасы бұл ұғымды
әртүрлі көзқараста ... Ол ... ... (жер, ... ... ... пен ... айтамыз) қолданған табыс ретінде
қарастырылады.
Американ ғалым-экономисті Пол ... ... ... ... атап ... ... ... алынған «шартсыз» табыс ретінде
және оны кәсіпкерлердің өзі тікелей қолданады;
пайда кәсіпкерлік қызметті марапаттау ретінде және
техникалық жетілдіруді өндіру;
пайда тұрақсыздық ... ... ... ... үшін төлем;
пайда монополды табыс ретінде.
Осындай көзқарас американ жоғарғы оқу орны студенттерінің «Экономикс»
оқулығының ... ... Р., ... мен ... Л. ... ... ... мышления» оқулығының авторы П.Хейне былай
дейді: пайданың дұрыс анықтамасы жоқ, себебі бұл көп қырлы ұғым және ... ... ... ... егер біз экономикалық жүйе кызметінің
механизмін түсінгіміз келсе».
Осы әртүрлі қысқаша шолу пайданың қайнар көзіне көп ... ... ... Таза ... ... тұрғысынан пайданы қолға түскен
шағын табыс пен жалпы шығындардың арасындағы ... ... ... ... ... ... барынша көп пайда табу. Алайда
нарыққа өз ... шыға ... ол ... ... ақшалай қолға
түсетін шағын түсімді (табыс) ... ... ... ... ... түсімін талдай отырып, табыстың үш түрін бөлектеуге болады: жиынтық,
орташа және шекті:
а) ... ... (ТR) ... ... ... ... алынатын акшалай
сома. Жиынтык (жалпы) табыс тауар санын(а) онын бағасына (р) ... ... ... (АR) – ... бір ... ... ... табыс:
AR=TR/Q;
б) шекті табыс (MR) - бұл қосымша тауар ... ... ... ... ... ... ... (жалпы) табыстын п бірлігі тауары мен
жиынтык (жалпы) табыстың п=1 бірлігі ... ... ... ... ... TRn – ... Таза бәсеке жағдайындағы жиынтық, орташа және шекті
табыстар (қосымшаны қараңыз).
Тауар өндіруші ... ... ... ... максимум
пайдаға қол жеткізеді, қай кезде шекті табыс шекті ... ... ... ... ... ... өзара толықтырып отырады. Бұл кезде
өндіріс көлемін қысқартпайды және факторлардың ... ... ... ... өндірістік функция болып табылады, соның көмегімен тек кана екі
өндіріс факторы – ... (L) пен ... (К) ... байланысы ашылады.
Бір өндіріс факторының (L) өзгеруіне қарай және ... ... ... ... ... ... пайдалылықтың тепе-теңдігін талдау мен анықтау үшін жаңа
экономикалық ұғымдарды енгіземіз: жиынтық ... ... ... өнім ... ... ... өнім (ТР) — бұл ... жалпы саны, осы фактордың
сандық анықталуы кезінде және басқа да өзгермейтін ... ... өнім (АР) — бұл ... өнім ... ... осы ... (L) қолданбағандығына қатынасы;
АР=ТР/L;
Шекті өнім (МР)- бұл қосылған өнім, осы ... ... ... ... кезде алынады:
МР=∆ТР/∆L немесе МР=TRn – TRn–1;
Белгілі уақыт ... ... ... ... берілуін кесте 8-2
түрінде көрсетеміз.
Шекті өнім еңбегінің қалай өзгеретіндігін байқастық. Белгілі мәнділікке
дейін ол өсе ... онан соң ... ... ... ... еңбек
өнімділігі төмендеуінің іс-әрекеті байқалады. Онын ... ... бір ... ... ал ... ... өзгеріссіз калады, онда өндіріс
факторының қосымша өнімі кеми бастайды.
Кесте 2-2
|Капитал |Еңбек ... ... ... ... ... ... ... (МР) |өнім (АР) |
|саны (К) ... (L) ... (ТР) ... |ТР/ L |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |25 |90 |3,6 |3,6 ... |50 |350 |10,4 |7,0 ... |75 |550 |8,0 |7,3 ... |100 |625 |3,0 |6.25 ... |125 |720 |2,0 |5,7 ... |150 |760 |1,8 |5,0 ... |175 |790 |1,6 |4.5 ... |200 | |1,2 |9,95 ... көрсеткіштердің динамикасын графикте көрсетеміз, ол үшін жиынтық
орташа және шекті өнім еңбегінің қисығын тұрғызамыз:
Сурет 2.5. Жалпы (жиынтық), орташа және шекті өнім ... ... ... пайда — бұл қосымша құн. Осы өндіріс аясында
жалдамалы жұмыс күші жасайды және тауар айналымы ... ... ... «Р» ... ал ... шығынын (С+V) «К» ... онда W=с+v+m ... мына ... ... W=К+Р. Тауар құны
енді шығындар плюс пайда ... ... ... ... «шығындар
плюс пайда» термині Батыс елдерінің «Экономикс» және «Маркетинг ... ... ... құны К+Р формуласыңда ендігі жерде еңбекпен көрінетін байланысты
байқатпайды. Мұның екі бөлшегі де өзгертілген ... ... ... мен ...... ... авансталған капитал шығынының
нәтижесi ретінде ... ... ... немесе оның массасы, капиталды қолданудың
табыстылық деңгейін көрсетпейді. Табыстылық деңгейі тек қана ... ... ... барлық авансталған капиталдың туындысы ретінде
байқалғандықтан, оның ... ... ... ... ... ... ... Пайда нормасы төмендегідей формула түрінде болады:
P=(m/c+v)100 немесе P =(m/12)100;
Пайда нормасы пайдалылық, табыстылық, ... ... ... Пайда нормасына әсер ететін факторларды төмендегідей ... ... ... нормасы.
Қосымша құнның нормасы жоғары болса, соғұрлым оның ... ... ... ... бұл пайда нормасы деген сөз.
Мысал: 80c+20v+20m. Mұнда қосымша құн мынаған тең:
(m'=100%),
ал Р' =(20m/80c+20v)100 = 20% . Айталык, қосымша құн ... ... ... Онда 80c+20v+40m, ал пайда нормасы
Р'=(40m/80c+20v)100=40%
2). Капиталдың органикалық құрылымы.
Ғылыми-техникалык революция ... ... ... ... оның
органикалык құрылымының (с:v) өсуіне алып барады, сөйтіп ... ... ... ... ал ... ... үлесі
ұлғаяды. Өзгермелі капиталдың мелшері кем болған сайын, қосымша құн ... және ... ... да ... ... ... (100 ақша ... бар екі кәсіпорынды (фирманы) мысалы
алып көрейік.
Бірінші кәсіпорынды (фирма) ол тұрақты және ... ... 75с+25v ... бөлінеді; ал екіншісінде – 80с+20v, Қосымша құн
нормасы бірдей болғанда =100% ... ... ... ... — 25% ... — 20%: ... Капитал айналымы.
Пайда нормасына капиталдың айналу саны әсер етеді. Егер ... ... ... бір ... ... онда ... құн ... 100% кезінде
пайда нормасы 20% тең болады. Егер сол капитал екі айналым ... ... ... 2 есе ... 40%-ды ... Тұрақты капиталды қолдануды үнемдеу.
Экономия өте жетілген немесе өте арзан машина, ... ... және ... ... мен ... пайдаланудың арқасында
кол жеткізіледі.
2.2. Табысты анықтау және оны талдау
Батыстың ... ... ... ... ... ... экономикалық категориялар қолданылады:
• жалпы (жиынтық) табыс, өзінің өнімін өткеруден алынған;
• орташа ... ... өнім ... есептелінген;
• шектелген табыс, қосымша өнімді сату арқылы жалпы табыстың
ұлғаюы.
Қазақстан Республикасында аралас әлеуметтік-бағытталған нарықтық
экономика ... ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындары, өзіндік құн, жалпы
және таза табыс, пайда, ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын секторында ғана емес,
сондай-ақ әр түрлі мемлекеттік емес кәсіпорын секторында да ... пен жеке ... ... ... ... және оның
жарғысына сай бөлінеді. Өзінін меншікті шығынын ... ... кез ... ... ... ... табысын анықтау мүмкін емес. Оған —
шикізат пен материал шығындары ... май, ... ... ... ... еңбек ақы және әлеуметтік кажеттілік
шығындары жатады.
Кәсіпорын шығындары өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... - бұл ... дайындаудағы ақшалай шығынның жұмсалуы.
Өз өнімінің құны мен шығындар (өзіндік құн) ... ... таза ... ... ... кәсіпорынның таза табысы ретінде
пайда жүзеге асып отырады. Таза табыс ... ... ... ... ... ғана емес, кәсіпорынның барлық табысы жалпы табыс деп аталады.
Кәсіпорынның жалпы табысы өнімді өткеруден түскен ... ... алып ... тең ... 15-4 ... ... ... әлеуметтік
қажеттілікке: зейнеткерлік қор, әлеуметтік және медициалық сақтандыру қоры,
тұрғындардың жұмыстылық қорына керекті нәрселер жіберіліп отырады.
Жіберілу мөлшері ... ... ... ... және ... ... жүзеге асады.
Енді мемлекеттік шаруашылық есептегі кәсіпорын — ... ... ... ... ... екі ... бар: бірінші вариант —
толық шаруашылық есептің бірінші ... ... ... - ... ... ... ... Олардың бір-бірінен айырмашылығы мынада:
шаруашылықтық есептің
Кесте 2.3.
|Өткерілу көлемі ... ... ... өнім |
| ... ақы |Пайда ... ... ... | ... ... ... | | ... ...... есеп ... ... калыптасады, сөйтіп
ол өзіне жалақы қоры мен экономикалық ... ... ... ... соңғы қор мына құрамнан тұрады: өндірісті дамыту қоры, әлеуметтік-
мәдени шаралар қоры және материалдық сыйақы қоры.
Шаруашылық ... ... ... ... ақы ... қоры ... Ол өзіне ақы төлеу қоры мен материалдық сыйақы қорын ... Енді ... ... ... 2.2.- кестені қараңыз).
Коммерциялық шаруашылық есепке көшкен мемлекеттік емес кәсіпорындарда
табысты бөлу модельсіз негізде жүргізіледі. Коммерциялық есептеу ... ... ... жеке, ұжымдық, акционерлік, шетелдік, аралас
кәсіпорындар табысты бөлу процесіне мемлекеттің араласуына жол ... ... олар ... ... ... несиені қайтарып қояды. Олар еңбек
ақы, жұмыскерлерді сыйақымен марапаттауға, дивидендті төлеуге ... ... ... бір ... ... өз ... ... коммерциялық есептеу жағдайында тарифтік ставка мен тарифтік
коэффициенті, сондай-ақ лауазымдық айлықты бекіту кәсіпорынның өз шешімімен
қабылданады. ... ... жүйе ... үшін ... процесінде тек бағыт беруші болуы мүмкін, ал кейбір
жағдайларда — ... ... ... минималды жалақысын
анықтайды.
Кәсіпорынның (фирма) рентабельділігі – бұл жұмыстың тиімділігі. ... мен өнім ... ... білу ... Өндіріс
рентабельділігі кәсіпорынның өндіріс құрал-жабдығын ... ... ... ... ... ... өнім ... құнының
мың теңгеге шаққандағысын көрсетеді.
2.3. Салааралық бәсеке теориясы, орташа пайданың және өндіріс бағасының
құрылуы
Біркелкі тауарларды өңдірстің кәсіпорындар ... ... ... ... ... ондағы өндіріс шығындары мен тауар
құны біркелкі емес, әртүрлі. Сала аралық ... ... жеке ... ... нарықтық құнға (өндіріс бағасына) ... ... құн ... ... ... массаларының орташа өндіріс жағдайымен
анықталады. Осы процестің ... ... ... ... ... және ... бірі ішкі салалық бәсекеге төтеп бере алмай күйресе,
оның тауарларының жеке құны орташа салалық құннан жоғары ... ... ... онда оның ... жеке құны орташа салық құннан төмен
болады. Сала арасындағы бәсеке тауардың жеке құнын қоғамдық нарықтық құнға
және ... ... ... |m |
|1 ... процесіндегі экономикалық рөл |• негізгі • |
| ... ... |
|2 ... ... ... салу ... ... тікелей • |
| | ... |
|3 ... ... (біртектілік) |• бір ... ... | ... |
|4 ... ... ... ... |• ... • |
| | ... |
|5 ... болу ... бойынша |• ... • |
| | ... |
|6 ... ... қатысуы бойынша |• ... • |
| ... ... ... ... • |
| | ... |
|7 ... бойынша |• ... • |
| | ... |
|8 ... ... ... |• ... • |
| | ... |
|9 ... ... ... |• ... • |
| | ... ... ... ... ... |• ... • |
| ... рет- ... ... ... ... -1.2. ... ... және ... ... бойынша
шығындарды топтастыру (мың, теңгемен)
|Экономикалык элементтер |Сома |Калькуляция баптары ... |
|1 . ... ... |78000 |1 . ... |25200 ... ... ... ... |17000 |2. ... алынатын |41000 |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... және | |
| | |т.б. | ... Аударым |3980 |3. ... ... | ... ... | |
|4. Құралдың тозуы |6300 |4. ... ... |9100 |
| | ... отын және ... ... ... шығындар |11720 |5. Еңбекақы |10000 ... |117000 |6. ... |2340 ... емес ... есептен |(3600) |7. Әзірлік және |4060 ... (-) ... | ... ... | ... ... ақауға | ... | ... ... орны | | | ... | | | ... ... ... |600 |8. Үстеме ... 9. |17500 ... (+) | ... ... |7200 ... |114000 ... ... р/с ... операциялардың |Дебет ... ... |
| ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... есебі |
|1 ... ... ... |901 ... 208 |524000 |
| ... ... | |
|2 ... ... ... |902 ... «Еңбекақы |200000 |
| ... ... ... | |
| | |ң ... | |
| | | ... ... | |
|3 ... ... |903 |635 ... |37800 |
| ... ... ... ... |салық» | |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... шыгынына |904 «Үстеме |930 ... |32700 |
| ... ... ... ... ... | ... шығындар есебі |
|5 ... ... |93 1 ... 208 |263800 |
| | ... ... | |
|6 ... ... жұмысшыларына |932 |681 ... |150000 |
| ... ... ... | |
| | |дің ... | |
| | ... ... ... | |
|7 ... ... ... |933 |635 ... |28350 |
| ... ... жүзеге асырылды|«Еңбекақыдан |салық» | |
| | ... | | |
|8 ... ... ... |934 «Негізгі |687 «Жөндеу |76000 |
| ... ... ... ... 201-206, | |
| | ... |208 | |
| | | ... | |
| | | |681 ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | |635 ... |
| | | ... | |
|9 ... емес ... |935 ... |111-116 |12300 |
| ... мен ... ... ... | |
| ... тозуы есептеледі |тозуы және ... ... |
| | ... ... |
| | ... |131-134 ... |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
| | |» | | ... ... ... ... |936 |671 ... |9360 |
| |сомасына ... ... ... | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... (аренда) төлемақысы |937 «Жалдың |687 «Басқадай |32400 |
| ... ... ... | |
| | | ... | ... ... үстеме шығындар жүзеге|938 «Басқадай»|әр түрлі |27600 |
| ... | | | ... ... ... ... ... «Үстеме |931-938 «Үстеме |599810 |
| |есептелді ... ... | ... ... шығын есебі ... ... ... |921 ... 208 |300000 |
| | ... ... | ... ... ... |922 |681 ... |100000 |
| ... еңбекақы |«Өндіріс ... | |
| ... ... ... | |
| | ... ... ... | ... |т |3 |4 |5 |
| |/ | | | ... ... жұмысшыларының |923 «Аударым» |635 |18900 |
| ... ... ... | ... ... | |
| ... ... | | | ... ... ... ... ... |930 |272810 |
| | ... ... шығындар» | |
|18 |Қосалқы өндіріспен |920 ... |921-924 |691710 |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... | | | ... ... ... ... «Негізгі |920 |545855 |
| ... ... ... |өндіріс» |«Қосалқы өндіріс» | |
| ... ... ... | | | ... ... ... |801 ... |920 |145855 |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... босатылды |(тауарлар, ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | ... ... мазмұны |Дебет ... ... ... ... өнім ... ... |910 |900 |240000 ... ... ... ... ... ... | ... ... 100000 + бір ... |цех-тың | ... ... ... 220000 — ... |өңделген өнімі»|негізгі | |
|аяғындағы аяқталмаған өндіріс 80000) | ... | ... ... ... өнім одан әрі |900 |910 |240000 ... №2 ... тапсырылды |«2-ші цехтың |«1-ші | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| | ... | |
| | ... | |
|3. Жартылай енім №2 ... ... |900 |593000 ... ... ... өндіріс |«2-ші цехтың |«2-ші | ... + бір ... ... ... 380 |жартылай |цехтың | ... + №1 ... ... дайындалған |өнделген өнімі»|негізгі | |
|өнімнің өзіндік құны 240000 - ... | ... | ... ... ... 150000) | | | ... ... ... өнім №3 ... |910 |593000 ... әрі өңдеуге тапсырылды (айдың |«3-ші цехтың ... | ... ... өнім 98700 + ... ... | ... ... шығын 650000 + №1 |өндірісі» |жартылай | ... ... ... ... | ... | ... құны 593000 - ... аяғындағы | ... | ... өнім 120000) | | | ... ... өнім ... кіріске алынады |221 «Дайынөнім»|900 |1221700 |
|(сатып алушыларға босатылды) |801 ... | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... құны» | | ... ... ... ... |Экономикалық ынталандыру |Резерв-т|
|салы-ғы|ы құн |пайда-ланаты|үшін |қоры |ік |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| | | | ... | | | |сті ... |ық ... |) қоры |
| | | | ... | |
| | | | | |р | | ... ... ... ... есептің екінші моделіне |
|шаруашылық есеп табысы қалыптасады |біркелкі еңбек ақы қоры ... ақы ... ... ақы қоры ... ... ... қоры | ... ... ... ... |Жиынтық |Шекті ... ... ... ... ... (МР) ... (АР) ... (К) |саны (L) |өнім (ТР) |АТР№ |ТР/L |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |25 |90 |3,6 |3,6 ... |50 |350 |10,4 |7,0 ... |75 |550 |8,0 |7,3 ... |100 |625 |3,0 |6,25 ... |125 |720 |2,0 |5,7 ... |150 |760 |1,8 |5,0 ... |175 |790 |1,6 |4,5 ... |200 | |1,2 |9.95 ... ... ... ... құны
Пайда (өткерілгеннен түскен)
х 100
Р1=
Өндіріс қорлары мен айналмалы қаржының құны
Пайда (жалпы)
0 1 2 3 4 ... ... ... ... өнімі
АVС-орташа өзгермелі шығындар
АС-орташа өзгермелі шығындар
С
Q
0
М

ТC
Сурет 2-1. Шығындардың арақатынасы.
Жалпы шығындар
C
Q
0
ш
ы
ғ
ы
н
д
а
р
Тұрақты шығындар
Өзгермелі шығындар
0
Р
баға
Q
P=AR=MR
0
P
Q
TR
TR табыс
800
700
600
500
400
300
200
100
Q
Q
AR
MR
L
0
0
L
Ай сайын
шығатын өнім
ТR

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды тұлғалардың табысы мен шығындарының салықтық есебі52 бет
Кірістерді құру көздері және банктің қаржылық нәтижесіне оның әсері. банк кірістері мен шығындарының есебі38 бет
Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының жіктелуі26 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті31 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті жайлы42 бет
Кәсіпорынның шығындарының мәні, маңызы және ұйымдастырылуы28 бет
Көмекші өндіріс шығындарының есебіне сипаттама22 бет
Көмекші өндірістің шығындарының есебі12 бет
Мақта өндірісіндегі негізгі өндіріс шығындарының есебі29 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның ағымдағы шығындарының құрамы мен құрылымын анықтау және соны тиімді басқаруды, оның өзіндік құнын төмендету жолдарын теориялық жағынан қарастыру және оны талдау72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь