Кәсіпорындағы еңбекақы

Кіріспе

І тарау. Кәсіпорындағы еңбекақы түсінігінің теориялық негіздері
1.1.Еңбекақының экономикалық мәні және оның принциптері
1.2.Еңбекақы жүйесі және оның нысандары
1.3.Еңбекақы қорын жоспарлау
ІІ тарау. Еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру.
2.1. Орташа жалақыны есептеу тәртібі
2.2. Қызметкермен еңбекақы бойынша есеп айырысу.
2.3 Еңбекақыны төлеу тәртібі.
ІІІ тарау. Жұмысшыларға еңбекақы есептеудің отандық тәжірибесі.
3.1.Қазақстандағы еңбекақы төлеу жүйесі және ондағы кездесетін проблемалар

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Қазіргі нарық заманында Қазақстан Республикасы үшін оның экономикалық дамуы үшін елде кәсіпорындар мен компаниялардың тиімді еңбек істеулері,жұмысшылардың еңбекақысының жоғары болуы, жұмысшылардың өнімді еңбек етуі үшін өнімді еңбек етуі үшін өте қолайлы жағдайлар жасалулары және еңбекақы төлеуді тиімді етіп ұйымдастыру керек.
Бүгінгі таңда еңбекақы облысындағы саясат елдегі кәсіпорындарды басқарудың құрама бөлігі болып табылады, сондықтан одан кәсіпорындар жұмысының тиімділігі едәуір дәрежеде тәуелді болып отыр.Өйткені еңбекақы бұл-жұмысшы күшін оңтайлы пайдаланудың маңызды стимулы.Кәсіпорында еңбекақыны тиімді ұйымдастырудың мақсаты -кәсіпорынның шаруашылық қызметінің нәтижесіндегі қызметкерлердің еңбектік салымы мен еңбекақы төлеу шамасының арасындағы сәйкестілікті қамтамасыз ету.
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы
2.Қазақстан Республикасы «ҚР-ғы еңбек туралы»заңы, Алматы, ЖШС «Аян-Әдет»,2000жыл
3.ҚР-сы «Халықты жұмыспен қамту туралы»заңы,-Алматы-1999
4.Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңару жолында. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы
5.Оқаев Қ.О.,ДюноваС.М. «Нарықтық экономика жағдайындағы өнеркәсіптік кәсіпорын экономикасы»-Алматы,1994жыл
6.Қалдыбаев О.,Темірбаев А. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы. «Санат»-1997жыл
7.Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы-2002 жыл
8.Оплата труда в странах с рыночной экономикой.Алматы ,1994г.ЦОТ.
9.Тременко Е.М. «Организация оплаты труда рабочих и служащих».Москва,1997г.
10.Мамыров Н И. «Менеджмент и рынок,казахстанская модель».Алматы.Өазақ инциклопедиясы,1998 жыл
11. «Экономика предприятия»(учебник)-москва.Юнити1998г.
12.Сарбинов Б.Ю.,Чуланов Б.А «Экономика и социология труда».Достовна-дону,Феникс1999г.
13.Грузинов В.П.,Грибов В.Д «Экономика предприятия» Москва 1997г.
14.Волков О И. «Экономика предприятия» Москва1997г.
15.Герчикова И.Н. «Менеджмент» .Москва.Банки и биржа,1997г.
16. «Рынок труда» .под. ред.Булатова В.С.Москва:Экзамен,2000г
17. «Экономика промышленного предприятия».Мотылов Л.С.,Полянов И.Москва, 1978г
        
        Жоспары
Кіріспе
І тарау. Кәсіпорындағы еңбекақы түсінігінің теориялық негіздері
1.1.Еңбекақының экономикалық мәні және оның принциптері
1.2.Еңбекақы жүйесі және оның ... ... ... тарау. Еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру.
2.1. Орташа жалақыны есептеу тәртібі
2.2. Қызметкермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... тәртібі.
ІІІ тарау. Жұмысшыларға еңбекақы есептеудің отандық тәжірибесі.
3.1.Қазақстандағы еңбекақы төлеу жүйесі және ... ... ... ... заманында Қазақстан Республикасы үшін оның
экономикалық ... үшін елде ... мен ... ... ... ... ... болуы, жұмысшылардың
өнімді еңбек етуі үшін өнімді еңбек етуі үшін өте ... ... және ... ... ... етіп ... ... таңда еңбекақы облысындағы саясат елдегі кәсіпорындарды
басқарудың құрама бөлігі ... ... ... одан ... тиімділігі едәуір дәрежеде тәуелді болып отыр.Өйткені ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдастырудың мақсаты -кәсіпорынның шаруашылық
қызметінің нәтижесіндегі қызметкерлердің еңбектік салымы мен ... ... ... сәйкестілікті қамтамасыз ету.
Кез-келген кәсіпорында еңбекақыны ұйымдастыруда негізгі ережелер мен
еңбек ... ... ... ... актілер
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы», «Жұмыспен ... ... ... ... көрсетілген жалпы ережелерге сәйкес келу керек.
Аралас нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету шарттары
тақырыптың өзегіне айналып отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты - ... ... ... ... ... жоспарын тауып, нарықтық жағдайға сәйкес жетілдірудің
маңыздылығын ашып көрсету.
Курстық жұмыстың алға қойған басты мақсатына қол жеткізу үшін ... ... ... теориялық аспектілерін зерттеу;
-еңбекақы жүйесі мен оның нысандарын ... ... ... мен оны ... ... анықтау;
-еңбекақыны реттеу механизмдерін қарастыру;
-еңбекақы төлеуді ұйымдастырудың отандық және ... ... ... ... ... жетілдіру жолдарын шешу.
Кәсіпорында еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру өте күрделі. Сол ... ... ... жолдарын тауып, жетілдіру қажет. Еңбекақыны
төлеуді барынша тиімді етіп ұйымдастыру нарықтық моделге көшкен ... үшін ... ... ... ... ... ... ретінде кәсіпорындағы еңбек өнімділігін жоғарылатады, яғни ... ... ... ... қамтамасыз етеді және өз ... ... ... ... ... ... түрлері және еңбекақы жүйесінің нысандары мен оны
төлеу әдістері
1.1.Еңбекақы түсінігі мен принциптері, функциялары
Еңбекақы бұл - ... оның ... үшін ... санына,
шығарған өнім көлеміне сәйкес берілетін төлем.Бұл төлемнің белгілі бір
мөлшері болады және олар ... ... ... ... ... үшін жеке және әлеуметтік қажеттіліктерін қамтамасыз етуі
керек ,екіншіден, жұмыс берушіге кәсіпорынның түпкі ... ... ... алуына керек.Еңбекақының ақшалай және ақшалай емес
(натуралдық) нысандары ... ... ... өз ... етуі үшін ... ... ... ақшалай емес нысаны
сирек кездеседі,дегенмен ақша айналымының бұзылу жағдайында, гиперинфляция,
экономиканың дағдарыстық жағдайында, бағаның өсуіне ... ... ... ... ... ... ... емес нысаны кең
пайдаланады.Еңбекақы әлеуметтік-экономикалық категория ретінде жұмысшы мен
жұмыс берушілердің мүдделерінің қарама-қайшылығын бейнелеуі ... ... ... және ... деген қабілеттің иесі ретінде
өркендеуіне ... ... оның жеке ... ... және ... ... ... салымын және өз еңбегінің нәтижесін өсіру
негізінде еңбекақы мөлшерін ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... ... әрекет етуші ресурс ретіндегі
жұмысшы күшіне кететін шығын болып есептеледі.
Экономикалық моделдерде еңбекақы деңгейінде ... ... ... және ... қоғамдық
реттеуіштері ( заңдық нормалар,жұмысшы мен жұмыс беруші арасындағы келісім-
шарт,қоғамдық-саяси ықпал және т.б) ... ... ... ... ... 2 ... болады:
1.Әлеуметтік –биологиялық субъект ретінде жұмысшының өсуіне ... ... ... мектептің жақтаушылары бұл негізді
жұмыс күшінің құны деп атайды.
2.еңбекақының қоғамдық реттеуіштері мен ... ... ... жұмысшының еңбекақысына кіретін жұмыс күшінің бағасы. «Жұмыс
күшінің ... ... ... ғылыми және оқу әдебиеттерінде
қолданылады.Шаруашылық тәжірибеде және ол ... ... ... ... ... (сағат,күн,апта,ай,жыл) еңбекақының
мөлшерлемесі термині қолданылады.
Жұмыс күшінің бағасы ретіндегі ... ... ... ... мына ... ... отырып, механизмнің құрылу
және қызмет етуімен ... ... ... әртүрлі аспектілеріндегі жұмыс күшіне кететін
шығындар мен жұмысшылардың ... ... мен ... қоғамдық ұйымдастырудың аталған элементтерін нарықтық
экономикадағы кез-келген кәсіпорыннан көруге ... ... ... ... ... мен жұмыс
берушілердің өзара қарым-қатынасының екі ... ... ... ... ... ... және
келісім жүзеге асырылады.Екінші деңгей -өндірістік процесте жұмысшыны тарту
үшін кәсіпорын ... ... мен ... берушінің өзара ықпалы .Екінші
деңгейдегі ықпал етудің нәтижесі-еңбекақы жүйесінің қалыптасуы.
Экономикадағы тұрақтылықты сақтау үшін ... ... ... ... мен жұмыс беруші жұмысшының еңбекке қабілеттілігін
бағалау тәртібі мен ... ... және ... ... ... ... Бұндағы әрбір субъектінің қызығушылығын қанағаттандыру
үшін еңбекақының тиімді жүйесі құрылуы ... ... ... ... ... ... үшін ... оны
қалыптастырудың келесі принциптерін есепке алу қажет.
Нарықтық қатынастар жағдайында еңбекақы ... ... ... ... мен оның отбасының өмірлік қажеттілігін
қамтамасыз етуге еңбекақының абсолютті деңгейін анықтайды.Бұл функцияның
жүзеге ... ... ... болып еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... минималды деңгейі қалыптасқан, бұл экономиканың
дағдарыстық жағдайын сипаттайды. ... ... ... ... тұтынушылық корзинаға кіретін тауарлар мен қызметтердің құнымен
сәйкес ... қана ... ... қатар жұмысшының творчестволық
потенциалының дамуы мен біліктілігінің ... ... етуі ... ... еңбекақының жұмыс күшіне сұраныс пен ... ... ... саны мен ... ... қалыптасады.Бұл функция жұмысшылар мен ... ... ... жету ... ... ... ... біріктіруші роль атқарып, олардың аралық
жағдайын ... Бұл ... ... ... ... ... деңгейін саралау болып табылады. Ол еңбекақыны материалдық
қамтамасыз етілу және ... ... ... ... жеке ... , ... топтарына бөлуді білдіреді.
Еңбекақының ынталандырушы функциясы ... ... ... ... ... ... ... міндетін шешеді. Осы
мақсатқа сәйкес оны жүзеге асырудың ... ... ... ... мен
өнімділігі бойынша еңбекақы деңгейінің дифференциациясы жатады. ... ... ... мен өсіміне әсер етуге негізделген.Ол
жұмыс беруші үшін де , ... үшін де әділ ... ... Еңбекақы
дифференциациясының негізі сұраныс пен ұсынысты есепке ала отырып, әртүрлі
категориядағы жұмысшылардың еңбкеақысының ... ... ... ... ... нарығын сегменттеумен байланысты. ... ... ... тарифтік жүйе жатады.Ол нормативтердің
жиынтығын құрайды:тарифік мөлшерлеме,тарифтік ... ... ... ... және ... сипаттағы
үстеме ақылар.
1.2. Еңбекақы ... мен оның ... ... ... ... ... еңбекақының ең көп тараған
нысандары: кесімдік және мерзімдік. Еңбекақының кесімді нысаны қызметтің
көлемдік, сандық ... ... ... Ол ... қол ... ... ... –қол еңбегінің басымдылығы
жағдайында қолданылады; дәл осы жағдайда ... өнім ... және ... ... мен ... мөлшерін белгілеудің негізділігін ескеру керек.
Еңбекақының кесімді нысаны мына жағдайларға қолданылады:
• тікелей жұмысшының немесе олардың бригадасының ... ... бар ... ... ... немесе орындалған жұмыстың көлемін арттыру
мүмкіншілігі;
• осы учаскеде жұмысшыларды өнім ... ... ... ... одан әрі ... ынталандыру қажеттілігі;
• орындалатын жұмыс көлемінің дәлмә-дәл есептеу мүмкіндігі;
техникалық негізделген еңбек мөлшерін қолдану.
Еңбекақының кесімді нысанын мына ... ... ... ... ... ... ... техникалық тәртіптемелер бұзылса;
• жабдықтардың қызмет көрсетулері нашарласа ;
• қауіпсіздік ,техника ... ... ... мен ... ... жұмсалса.
Кесімді жалақының мынадай түрлері бар: жай ... ... ... ... ... жалақы және үдемелі кесімді ақы.
Нарық жағдайында жоспарлы экономика сипатына тән ... ... ... ... , ... ... еңбекақының кез-келген үлгісін
тексеріп, кәсіпорын мақсатына сәйкес келетінін қолдана алады.
Әр түрлі нысанда қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... өндіріген өнім бірлігін бағалау
бойынша төленеді.
Кесімді сыйлықақы жүйесінде ... өз ... жай ... ... ... сыйлықақы алады. Бірақ бұл үшін ... ... ... ... ... , ... орындаушыға айқын
болуы керек.
Көтеріңкі еңбекақы кезінде бағалау ... ... ... ... ... іске ... ... барлық көлеміне
бағаланады.Еңбекақының осы жүйесінде жұмысшылар жұмыс уақытын үнемдегені
үшін ... ... ... ... ... ... еңбегіне норманы
орындауына байланысты жай кесімді ... ... ал ... асыра
орындағаны үшін – көтеріңкі бағамен ... ... ... кезінде бұл әдіс жұмысшыға
қолданылады,сонымен ... ... ... да ... ... ... ... да кең таралған. Бұл еңбекақы нысанында келісім-шарт
жасалады:бір тарап белгілі бір жұмысты ... ... ... ... ... ал ... тарап , яғни жұмыс беруші жұмыс біткеннен
кейін ақысын ... ... ... ... ... ... тарифтік мөлшерлемеге немесе өндірісте нақты жұмыс істеген
уақытындағы ... ... ... ... Еңбекақының бұл нысаны жұмыс
істеушілердің біліктілігін көтеру және ... ... ... ... ... нысанын қолдану жағдайы:
• егер де жұмысшы машиналар немесе агрегаттардың өнімділігін арттыру
есебінен өнім шығаруды молайтуға ... ... ... егер де ... ... ... ... үшін өндірімнің сандық
көрсеткіштерінің жоқ болуы;
• ақы төлеудің мөлшері дұрыс қолданған жағдайда.
Еңбекке ... ақы ... ... қолдану шарттары:
• учаскелерде жұмыс орындарында ... бас ... ... және ... ... сапалылығын қамтамасыз ету;
• жабдықтарға қызмет көрсетудегі ... ... сол ... ... ... ырғақтар;
• жқмыстарда көп қажет ететін шығындарды ... және ... ... ... , сол сияқты жұмысшылардың
еңбегі толық мөлшерлеуге келмейді;
Еңбек жай ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан еібекақыны тарифтік жүйе көмегімен
саралау қажет.
Жетекшілер,мамандар және қызметкерлер үшін ... ... ... қызметақы-қызметіне байланысты құрылған
еңбеканың абсолютті түрі.
Кәсіпорындағы жұмысшының біліктілік ... ... ... ... ... ... ... разряд жүйесіне қарағанда
еңбекті ынталандыру үлкен мүмкіндік туғызады.Жұмысшының ... ... ... ... ету ... өсірілуі мүмкін.
Еңбекақының тарифтік жүйесіндегі әртүрлілікке өзара келісім-шарт жүйесі
жатады-белгілі бір ... ... ... мен ... ... ... ... Оны жасау кезінде жұмыскер жұмыс жағдайы туралы ақпарат ... ... және ... ... бөлінеді.Міндетті шарттарға
мамандық,біліктілік,қызмет туралы азамат пен кәсіпорын ... ... ... ... ... заңында
қарастырылған еңбекақы мөлшері мен еңбек жағдайын қамтамасыз ету,жұмыс
мерзімі.Қосымша келісім-шартта 2 жақ үшін егер бір ... ұзақ ... ... ... оның ... қарастырылады.Келісім шартта
жұмысшының кәсіпорында болу уақыты ,анықталған ... ... ... ... шарт ... қолдану жұмысшының ,сонымен
қатар кәсіпорын басшылығының ... мен ... ... нарық
жағдайында тиімді болып саналады.Нарықтық экономика жағдайында еңбекақы
жүйесін қолдану принциптерін ... мына ... ... ... ... күнкөрістің ең төмен деңгейі-«ең төмен жағдайы»тұтыну ... ... ... ... ең ... ... қабылданған
заңмен анықталады және дүркін-дүркін баға индексінің өзгеруіне байланысты
үйлестіріліп,қайта есептеліп отырады.
1.3.Еңбекақы қорын жоспарлау
Еңбекақыны жоспарлауға ... ... ... ... қоры ... ... ... мәліметтер қажет.
Еңбекақының жоспарланған қоры-жоспарлы кезеңге қарастырылған жұмысшыға
тарифтік мөлшерлемелер , сыйақы және кесімді бағалау ... ... ... ... ... ... үшін ... ақшалай
қаражаттардың жиынтығы . Еңбекақы қорын жоспарлау – еңбектің ... және ... ... ... ... ... қызығушылығын көтеруді қамтамасыз етуі қажет.
Еңбекақы қорын жоспарлау үшін ... ... ... ... ... ... ... жоспарланған еңбек туралы және бөлшектерді ,бұйыдарды бағалау
мәліметтері;
• категория бойынша жұмысшылар саны;
... ... ... ... ... ... ... ,мамандардың,қызметкерлердің штаттық кестесі;
• еңбек және еңбекақы туралы заңдық актілер.
Еңбекақының жоспарлы қорын есептеу үшін ... ... ... ірілендірілген есеп айрысу әдісі
• тікелей есептеу(орташа еңбекақы бойынша) әдісі
• нормативтік әдіс
• элемент бойынша есептеу әдісі.
Ірілендірілген есеп ... ... ... кезеңде орташа
еңбекақының қалыптасқан деңгейін болжайды,сондықтан ол еңбек нәтижелерін
жақсартуға ... ... ... ... ... әдіс ... базалық қорына бағытталған ,сондықтан персоналды
кәсіпорын қызметінің ақырғы нәтижесін жақсартуға ынталандырмайды.
Еңбекақы қорын жоспарлауды элемент бойынша есептеу ... ... ... ... ... ала отырып ,олардың әртүрлі категориясы үшін нақты
есептеуді білдіреді.
Жұмысшылардың еңбекақы қоры ... ... ... ... қоры жұмыс істелген уақытқы төлеммен
байланысты, және оған ... ... ... ... ... ... бағалау бойынша ақы төлеу;
• жоспарланған көрсеткіштерге кесімді және үдемелі кесімді жүйе ... ... ... уақытша жұмысшыларға сыйақы;
• жоспар бойынша кешкі және түнгі жұмыстарға ақы;
жоспар бойынша оқыту үшін сыйақы.
Еңбекақының күндік қорына мыналар кіреді:
• еңбекақының ... ... ... ... ... толмағандардың қысқартылған жұмыс күніне үстеме ақы;
• Нәрестесі бар аналардың ... ... ... күндік қорға ішкі сменалық тұрып қалуларға ақы,мерзімінен ... ... ақы ... ... ... ... кіреді:
• Еңбекақының барлық күндік қоры;
• Кезекті және қосымша демалыстарға ақы;
• Мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындауға кеткен ... ... ... ... байланысты төленетін ақы;
• Оқуға, басқа кәсіпорынға немесе іссапарға жіберілген жұмысшыларға
еңбекақы.
Айлық ... ... ... кінәсінсіз болған күндік тұрып қалуларға ақы
кіреді.
Жұмысшылардың еібекақысын ... ... ... оның ... ... мен оның есебін жүргізуге мүмкіндік береді:Сондықтан
еңбекақы қоры тұтастай ... ғана ... ... ... ... ... да ... керек.
Жұмысшылардың жоспарлы еңбекақысының сағаттық қорын есептеу.
Сағаттық қордың негізін бағалау ... ... ... мен ... ... төлемнен тұратын тікелей еңбекақы құрайды.
Бұйым бірлігі кесімді ... ... ... ... ... операцияларды кесімді бағалаудың жиынтығын
білдіреді.
Жұмысшының ... ... ... ... есептеу.
Күндік еңбекақыны есептеу үшін сағаттық еңбекақы қорымен бірге кәмелетке
толмаған ... ... ... күніне және нәрестесі бар аналар
үшін үзіліске үстеме ақы есептеледі. Аналарға үстеме ақы ... ... ... ... жоспарлы кезеңдегі жеңілдікті сағат санына
көбейтіндісімен есептеледі.
Демалысқа ... ... ... ... еңбекақының
жоспарланған қорында әскерге ... ... ... ... ... ... ... ,бірақ,жұмыстың орындалуымен байланысты
емес төлемақылар (кезекті және қосымша демалыс ақысы ,кәмелет ... ... ... ... ... ... немесе
қоғамдық міндеттерді орындауға үстеме ақы және т.б.) ... ... ...... ... пен істелген уақытқа төленетін
еңбекақы,кесімді бағалау және тарифтік мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... сыйақы және
т.б.
Кәсіпорын бойынша еңбекақының ... қоры ... және ... емес персоналдардың еңбекақы
қорының сомасы
ІІ тарау. Еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру.
2.1. Орташа жалақыны есептеу тәртібі
Жұмыс берушінің есебінен төленетін жәрдемақы. ... ... ... ... ... орташа жалақысын сақтау көзделген ... ... ... заңмен арнайы есептеу тәртібі белгіленген
(зейнетақыны, азаматтардың өміріне және денсаулығына ... ... ... және ... ... ... орындау кезінде):
- ұйымдар жойылған ... жеке ... ... ... ... штаты немесе саны қысқарған ... ... ... үшін;
- үш күннің ішінде ұсынған құжат ... ... ... ... ... демалыс үшін өтемақы немесе дем-алыс ақысын есептеу үшін;
- қызмет бабымен іссапарға ... ... ... жасау үшін;
- шарасыз (яғни, еңбеккерлердің кінәсінен емес) уақытына төлем жасау
кезінде;
- ... да ... ... ... ... ... ... - бұл белгілі бір
уақыт кезеңіне еңбеккерлердің жалақысынан алынған орташа жалақының деңгейі
(сағатқа, күнге, айға, жылға). Оны ... үшін он екі ... ... сол ... ... ... алынады. Бұл кезеңді есептік кезеңнің
ұзақтығы деп те атайды.
Орташа жалақы белгілі бір құбылыстармен байланысты жағдайларды есептеу ... ... ... ... ... ... босағандарға өтемақы
есептеу үшін, жүктілікке және бала ... ... ... ... жұмысқа уақытша жарамсыздығы үшін және т.б.
Қазақстан Республикасының Заңымен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... күндерімен сәйкес келген жағдайда келесі күн жүмыс күні болып
саналады.
Еңбеккерлердің ... ... ... үшін ... ... не ... жалақысы алынады. Орташа еңбек ақыны есептеу барысында төлем
жүйесінде қарастырылған әрі ... ... ие ... ... және ... да ... төлем түрлерін ескереді.
Орташа жалақы есептік кезеңдегі нақты ... ... да ... Демек, орташа жалақыны анықтаудың екі жолы бар, оның біріншісінде
өткен кезеңдегі он екі ... ... ... ал ... ... ... күні үшін есептелген жалақысы алынады.
Егер де еңбеккерлер бір жылдан аз ... ... онда ... ... ... ... ... де еңбеккерлердің ұзақ уақыт бойына ... ... ... ... көп), онда ... жалақы ең төменгі есептік көрсеткішпен алынады, бұл
жағдай ... ... және бала ... ... ... және ... да ... себептермен байланысты болуы мүмкін.
Орташа жалақыны есептеген кезде мына ... ... ... жыл ... ... ... үшін ... өтемақы;
- еңбекке уақытша жарамсыздығына, жүктілікке және бала тууына, бала ... ... ... ... ... ... шараларға берілген жәрдемақылар;
- қызмет бабы бойынша іссапарға берілген өтемақылар және оларға ... ... мен ... ... дала ... ... еңбеккерлердің алатын үлестері;
- басқа жерлерге қызмет бабы бойынша ауысқан кезде алатын өтемақы;
- ... ... ... ... ... үшін жеке ... кезде төленетін өтемақы;
- арнайы берілген ... аяқ ... ... ... ... сүт, т.б. ... ... материалдық көмектер;
- бір жолғы берілетін көтермелеу сыйлығы;
- жалақыны кешіктіріп төлегені үшін ... ... ... ... ... біліктілігін көтеру үшін оқумен байланысты шығыстары;
- конкурста жөне басқа да жарыстарда ... ... ... ... ... марапаттаулар.
Сыйлықты және басқа да ынталандырушы сипаттағы төлемдерді есептеген кезде
нақты уақыты бойынша алынған жалақысы емес, тоқсандық, жарты ... ... ... ... ... ... кезінде де 1/3, ... ... ... ... ал ... ... сол ... деңгейінде
беріледі.
Егер де сыйлық және басқа да ынталандырушы сипаттағы төлемдерді ... ... ... ... ... онда оның деңгейі толық болған
тоқсандарына пропорционалды алынады.
Орташа күндік жалақы барлық жағдайда, тек пайда-ланбаған демалысы ... ... мен ... ... басқа есептік кезеңде есептелген
жалақының со-масынан заңмен ... ... алты ... ... бес
күндік күнтізбелік жүмыс күні бойынша анықталады.
Орташа сағаттық жалақы да, орташа күндік жалақы сияқты анықталады.
Уақытша еңбекке жарамсыз ... ... ... Жұмые беруші Қазақстан
Республикасы үкіметінің қаулысымен бекітілген "Жұмыс берушінің есебінен
әлеуметтік қамтамасыз ету бойынша ... ... мен ... ... талаптарымен сәйкес еңбекке уақытша жарамсыз күндері ... ... ... ... ... ... ... жалпы ауруы (сырқаты) бойынша;
- жұмыста мертігуі және кәсіби сырқаты үшін;
- тұрмыстық (күнделікті) ... ... ... ... және ... еңбеккерлер жатады. Еңбеккерлердің сырқаттануына
(ауруымен), протез ... ... ... бірі ... ... ... қарауына және басқа да жағдайларына байланысты ... ... ... ... ... ... соң төленеді.
Еңбекке уақытша жарамсыз парағы белгіленген тәртіпте беріледі, ал ол
әлеуметтік ... ету ... ... ... ... ... ал егер де ... жоғалтып алса, онда оның көшірмесі (дубликаты)
беріледі. Еңбекке ... ... ... бойынша төленетін жәрдемақы
бірінші күнінен толық жазылып кеткенге дейін немесе медициналық әлеуметтік
эксперттік комиссияның (МӘЭК) мүгедектік белгілеуіне ... ... ... ... ... ... берілетін жәрдемақысы мына
жағдайларда төленбейді:
- ... ... ... ... ... сот ... бойынша анықталған, мәжбүрлік түрде емделген уақытына;
- алкогольдің, есірткінің, улы заттардың ... ... ... ... ... жарамсыз мерзім бойынша берілетін жәрдемақыны
есептеу ... ... ... ... ... ... ... жалақы он есе
еселенген МЕК-тің деңгейінен аспауы керек. Қазаға байланысты және бала
туған ... ... ... ... ... ... ... мөлшері әрбір қаржылық жыл үшін мәслихаттың шешімдерімен анықталады.
Мысалы, ... 10 ... 27 ... ... ... қалды делік (2010
ж), яғни 12 жұмыс күні бойына. Осыны есептеу үшін біз мына ... ... ... ... ... ... ... сомасын жүмыс
аптасының бес күнтізбелік күн бойынша алынған жүмыс күнінің санына ... ... ол ... ... ... ... = ... Жәрдемақының жалпы сомасы мынаған тең: 11428,56 теңге (952,38x12
күн). Заңға сәйкес, жәрдемақының сомасы мына ... ... ... МЕК ... 14130 ... сондықтан жәрдемақы есептелген деңгейде
емес, тек 14130 мөлшерде төленеді.
Жүкті және босанған, сондай-ақ әйелдер ... ... ... тікелей
асырап алған әйелдерге (ерлерге) берілетін жәрдемақы жүктілік және ... ... ... ... ... ... ... бас-тап 56 күн
өткенше төленеді , бірақ ол 10 МЕК аспауы ... Ал ... ... ... 126 күнге жәрдемақы төленеді, егер де әйелдер екі және одан да
көп бала ... онда ... 140 ... ... ... ... үш ... жеткенше айлығы сақталмайтын демалыс алуына болады, бірақ
ол кезең төленбейді. Егер де, әйел осы үш ... ... тағы да бір ... онда оған аталған демалыс біткеннен соң, оның ... ... ... ... және ... ... парағы жүмыс істеп жүрген әйелге 126
күнтізбелік күнге берілді, оның үзақтығы 10 ... 16 ... ... ... әр айға жеке есептелінеді. Жүкті әйел аптасына бес
күндік ... ... ... ... оның ... ... 733 ... байланысты әр айда жүмысқа шықпаған күні мынаны қүрайды:
10 МЕК деңгейін ескере ... ... ... жарамсыз күнінің санын
орташа күндік ... ... ... ... ... сомасын
анықтаймыз:
Қаңтар - 733 х 16 = 11 728 ... - 733 х 20 = 14 660 ... - 733 х 19 = 13 928 ... - 733 х 22 = 16 126 ... - 733 х 10 = 7330 ... ... дейін ЕББП есептелген сома емес, 10 МЕК бойынша төленеді,
ал мамыр үшін ... сома ... ... ол МЕК-тен аспайды.
Сонымен, жәрдемақының жалпы сомасы мынаны ... 70650 ... ... ... ... Жұмыс беруші келесі себептер бойынша еңбек
қатынасын тоқтатқан жағдайда ... ... ... ... ... ... заңды тұлға жойылған кезде, жұмыс беруші өз ... ... ... ... (Еңбек кодексі, 51-бап);
- еңбеккерлердің штатын немесе санын қысқартңан кезде ... ... ... үш ... ішінде ұсынған құжаты бойынша еңбеккерлер әскер ... ... ... ... ... шыққанда төленетін төлем. Белгіленген тәртіп бойынша, жыл сайын
жүмыс орнын сақтай отырып және ... ... ... ... жүмыс істеуші
ақысы төленетін демалысқа шығуға қүқылы. Еңбек демалысына шығуға барлық
қызметкерлердің қүқығы бар. Мүндай ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі болады, егер де еңбеккер бірінші ... ... ... онда оған ... 12 ай өткен соң беріледі.
Демалысқа шығатын күніне мереке ... ... яғни ... күні 24 ... ... тең ... бірақ ол арада 1 мейрам күні
болатын болса, онда қызметкер 25 күн ... ... шығу ... оның ... ала ... ... кезектілігі сақталады.
Демалыс аванс ретінде келесі қызмет санатына бөлінеді:
- Үлы Отан соғысына қатысушыларға;
- орта және бастауыш оқу орындарының ... ... ... ... ... екі және одан да көп балалы әйелдерге (14 жасқа және мүгедектердің 18
жасқа дейін ... бар ... ... ... ... ... берілген жолдамасы бар
еңбеккерлерге.
Еңбек демалысы ... ... ... жағдай еңбек шартында қарастырылуы
керек. Еңбек өтілін есептеу ... ... ... ... сәйкес
жүргізіледі, ол келесі кезеңдерден түрады:
- есепті жылдың барысында наңты істеген уақыты;
- заңсыз жұмыстан шығарылған, жүмыссыз жүрген күндері;
- уақытша ... ... яғни ... ... ... сақталмаган кездегі алған демалысы өтілге кірмейді, бірақ ол кезде
біліктілігін көтеруге немесе қайта дайындауға ... ... ... ... ... және ... дәлелденсе, мемлекеттік міндеттемені
орындаса, онда олар ... ... ... ... ... болған кездері, жүмыс ... ... ... ... кездері, яғни жыл сайынғы еңбек
демалысына қүқық беретін кезеңдері өтілге жатады. Енді біз ... ... ... ... ... тәртібін қарастырып көрейік.
Мысалы, 15 ақпан 2004 жылы үш ... яғни 14 ... ... ... маман әйел жүмысқа қабылданды, ал 15 мамырдан бастап онымен жеке
еңбек шарты ... ... ... ... әйел ... ... бабы ... ісса-парда болып келді. Шілдеде
жүмыс берушінің келісімі бойынша толық көлемде емес жүмыс ... ... оған ... жөне ... ... ... ... ал 2009 жылдың 1
қаңтарынан бастап, айлығы сақталмайтын үш жылдық ... ... ... 1 ... 2005 жылы ... әйел қайтадан жүмыс-қа түскен, содан соң
1 маусымнан бастап демалыс беруіне өтініш ... ... ... ... жыл
еайынғы еңбек демалысы үшін төмендегідей ... ... ... ... ... 1 қаңтар мен 1 сәуір айлары-ның арасындағы ... ... ... пайдаланбаған еңбек демалысын есеп-теу үшін, яғни өтемақысын
жасау үшін орташа күндік жалақы есептік кезеңдегі нақты ... ... ... ... ... ... ол мына ... болмауы тиіс:
- жазатайым оқиғаньщ салдарынан еңбеккер ... ... ... ... ... он ... ... егер де бірінші немесе екінші топтагы мүгедек ретін-де танылса, онда ол
жылдық жалақының бес еселенген деңгейінен;
- егер де ... ... ... болса, онда оған жылдық жалақының екі
еселенген мөлшері беріледі;
- егер де мүгедектігі белгіленбесе, тік түра ... ... онда ... ... ... ... ... тәртібін Қазақстан Республикасының үкіметі
анықтайды.
Сонымен қоса, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... және дәрігерлік көмек көрсету түрлерінің төлемін көтереді.
2.2. Қызметкермен еңбекақы бойынша есеп айырысу.
Қызметкерлермен еңбекақысының ... ... есеп ... ... ... ... бойынша есеп айырысу" шотында жүргізіледі. Бүл
-пассив шот.
Еңбекақыны есептегенде 3350 шоты кредиттеледі, ал мына шоттар ... " ... ... шоты ... ... ... ... жүмыс істейтін қызмет-керлердің еңбек төлемінің сомаларына;
7110 "Өнімдерді сату және кызмет ... ... ... шоты ... ... мен ... көрсетулерді жүзеге асырумен шүғылданатын
қызмет-керлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
7210 " Әкімшілік шығыстар шоты ... ... және ... ... ... ... төлемінің сомаларына;
8010 "Өндірістегі жүмысшылардың ... шоты ... ... ... ... төлемінің сомаларына;
8020 "Қызметкерлердің ... шоты ... ... есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
8030 "Қызметкерлердің еңбекақысы" шоты цехтағы ... ... ... ... ... ... еңбекақысы" шоты әлеуметтік салада қызмет көрсетумен
шұғылданатын қызметкерлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
8111 "Жұмысшылардың еңбекақысы" шоты ақау ... ... ... ... еңбек төлемінің сомаларына.
Басшылықтағы тұлғалармен есеп айырысудың есебі. Басшылықтағы түлғалармен
есеп айырысу үшін 3351 ... ... ... шоты ... ... ... ... (басқарма мүшесі мен төрағасы, бақылау
кеңесінің ... және ... ... мүшесі және т.б.).
Басшылықтағы ... ... ... төлемінің сомаларына 7210 шоты
дебеттеледі де, 3351 шоты кредиттеледі, ал оны төлеген ... 3351 ... 1010 шоты ... ... ... ... ақыны тарату. 3350 шотының
кредитінен, баспашоттардың ... (8010, 8020, 8030, 8110, 2930, ... т.б.) ... ... есеп ... ... ... жазылуы керек, яғни талдамалық есеп талап етіледі. Бұл мақсаттар
үшін "Жала-қыны тарату" деп ... ... ... пайдаланады, оған
жазбаларды бастапқы құжаттардан түсіреді. Кесте төменде келтірілген.
Жұмысшылар мен қызметшілердің қолдарында есеп айырысу кітапшасы болу ... ... ... ... ... адам туралы мәліметтерден баспа, ай
сайын есептелген еңбекақысының төлемдері (яғни төленгендері), ұсталымдары,
шегерімдері, алуға ... ... ... ... ... кәсіпорын
қызметкерлеріне қайтару уақыты кәсіподақ ұйымының келісімі бойынша шарттары
бейнеленеді.
Есеп компьютерленген жағдайда, есеп айырысу кітап-шаларының ... ... ... немесе есеп айырысу-төлеу тізімдемелерінің жазылган
көшір-мелерін салып қояды, яғни ол аталған жұмыстарды ... ... ... күші бар ... сәйкес еңбек төлемін ... ... ... ... екі рет береді. Онда айдың бірінші ... ... ... ... аванстық және аванссыз тәртіптер белгіленуі
мүмкін. Есеп айырысудың аванстың тәртібінде жұмыс-шылар мен ңызметшілерге
жоспарлы ... ... ... есеп ... ... айдың екінші
жартысында еңбекақы төлемін жаеайды. Аване мөлшерін үжым-дық шарт ... ... пен ... ... анықтайды, алайда аванс жүмысшының
жүмыс уақыты есебінің ... ... ... ... ... уақыты үшін
тарифтік төлем мөлшері бойынша қойылған еңбек ... кем ... ... ... ... түрінде жоспарлы аванстың орнына ... ... үшін ... ... өнім (орындалған жүмыс) бойынша немесе нақты
істелінген жүмыс уақыты бойынша еңбек төлемі есептелінеді. Есеп ... ... ... ... сондықтан оны кәсіпорындарда жиі қолданады.
Ағымдағы айдың еңбек төлемі бойынша есеп айырысуы үшін және жұмыс ... ... ... кезеңдегі жалақысы туралы мәліметтер алу үшін бухгал-
терия әрбір ... ... шот" ... Дербес шотта өткен
кезеңдердегі еңбек туралы мәліметтер, өндірімдер мен орындалған ... ... әр ... ... ... ... негізінде
қалыптасады. Толтырылған дербес шоты төменде келтірілген.
Қызметкерлермен еңбекақының төлемі бойынша есеп ... ... ... ... ... ай ... ... есеп айырысу-
төлем тізімдемелері (цехтар, бөлімдер және кәсіпорынның ... ... ... ... ... біріктіру керек. Бұл үшін
"Қызметкерлермен еңбекақының төлемі ... есеп ... ... ... деп ... ... кестесін пайдаланады. Онда
қызметкерлермен есеп айырысу бойынша ай бойындағы қалдықтары; есептелген,
берілген, ... ... ... алынған және ұсталынған сомалары,
сондай-аң айдың аяғындағы берешегі, ... ... ... ... және оған ақы төлеу жұмыс берушілер мен қызметкерлердің
арасындағы қарымқатынасқа ықпалын тигізеді.
Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 70-бабы ... ... ... жеке ... ... ұжымдың келісімшартқа сәйкес қызметкердің
еңбекақысын төлеуге міндетті.
Жұмысшының еңбекақысы орындалған жұмыстың ... мен ... ... ... ... негізгі және қосымша болып бөлінеді:
Негізгі еңбекақы бойынша есептеуді ұйымдастыру;
Негізгі еңбекақы - бұл қызметкерлерге ... ... ... уақыты, орындаған
жұмысының немесе өндірген өнімінің саны мен сапасы үшін белгіленген бағалау
немесе қызметақы бойынша есептелетін еңбекақы.
Негізгі еңбекақы құрамына ... ... ... ... ... үшін ... ... қызметақы, кесімді
бағалау бойынша немесе орташа еңбекақы ... ... ... еңбек сіңірген жылдары үшін үстемеақы;
• жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... ... мен ... бейімсіздігі,
жұмыспен өтеудің қиындықтары
• үдемелі бағалау ... ... ... ... ... кәсіпорын жүйесіндегі ұдайы қолданыс тәртібімен бекітілген ... ... ... ... ... ... мезгілден тыс жүмыс үшін қосымша ақы;
• түнгі уақыттағы жүмыс үшін қосымша ақы;
• жүмысшының ... ... ... бос түрып қалған уақытқа
төлемақы.
Мерзімдік еңбекақыда жұмыс істеуші түлғаға бір ... ... ... ... үшін ... ... ... (тарифтік мөлшерлеме)
тағайындалады; егер жұмыс күндерін толық ... оған ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... қызметкерлердің
еңбекақысында қолданылады.
Егер мезгілдік еңбекақыдағы жұмысшы техникалық процеске қатыспаса немесе
жабдықты ... ... оның ... ... ... ... ... бойынша (бұйрыққа сәйкес) төленуі
мүмкін.
"Қазақстан ... ... ... ... туралы" Еңбек
және халықты әлеуметтік корғау министрлігі бекіткен қаулысы бойынша сәйкес
ұжымдың келісімшартты ... ... ... ... ... ... үйымдастыруда қабылданған салалық жөне ... ... ... ... ... етіп ... ... ақылар мен қосымша ақыларды көтеруге болады.
Тарифтік мөлшерлемені көтеру осы ... ... ... ... бір ... ... ... үшін жүзеге асырылады.
Өнеркәсіптерде еңбектің саны мен сапасы ескерілетін мерзімдік-сыйақылық
еңбекаңы ... ... ... Бұл ... қолдану барысында жұмысшының
жауапкершілігі мен жеке материалдық мүдделілігі артады. ... ... ... ... ... және ... ... істемей бос
тұрып қалғанын азайтқаны және ... ... ... агрегаттарды,
цехтарды апатқа ұрындырмағаны үшін, материалдарды үнемдегені үшін ... пен ... ... ... (үйымдарда) әзірленген сыйлықақы
беру туралы Ережемен анықталады.
Егер материалдарды үнемдеу барлық бөлімдер ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыға сәйкес жұмысшыларға
таратылады. ... ... ... ... мен бөлімдердің жалпы,
сандық жүмыс көрсеткіштері үшін есептеледі, сыйлықақы көлемі ... ... ... тұтас белгіленеді. Ал, сыйлық нақты мерзімдік. еңбекақы
бойынша ... ... ... ... ... ... ... санына
байланысты белгіленген қыз-метақы бойынша алады. Олардың сыйлықақысы
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... еңбекақыда өнімділік есебін егер әрбір жұмысшының орындаған жүмыс
көлемін санауға және өлшеуге келетін болса, заттай өлшеумен ... және ... ... ... ... ... үшін) жоспарланған,
нормаланған тапсырмаларды (заттай мағынасында) белгілеу керек. Сондықтан
өнімділік есебінің қүжаты қызметкерлерге мына деректердің есебін ... ... ... ... және оның ... ... Еңбек Кодексінің 129-бабына сәйкес сағат 22-ден
сағат таңғы б-ға дейінгі уақыт түнгі уақыт ... ... ... ... уаңыттағы жұмысқа тек олардың келісімімен ғана жіберіледі.
Түнгі уақыттағы жүмысңа он сегіз жастан кіші түлға-лар және ... ... ... ... ... ... салынған кейбір түлғалар
жіберілмейді.
Түнгі жүмыс уақытындағы әр сағат үшін бір жарым (полуторном) ... ... ... уақытының есеп табелінде түнгі уақыт бір айдағы қорытынды ... ... ... ... ... ... ... бастапқы
қүжаттармен ресімделеді және кәсіпорынның (үйымның) үжымдың келісімшартында
(Еңбекақы ... ... ... ... ... төленеді, ол заңда
қарастырылған мөлшерден төмен болмауы керек.
ІІІ тарау.Жұмысшыларға еңбекақы есептеудің отандық тәжірибесі.
3.1.Қазақстандағы еңбекақы ... ... және ... кездесетін
проблемалар.
Еңбекақы туралы мәселелер экономикалық ғана емес, сонымен ... ... да ... ... ... «бюджеттік ұйымдарда еңбекақы мен
зейнетақыларды толық және уақтылы төлеу» ... ... ... ... ... байланысты түзетеді,тарифтік жүйені
құрады, кәсіпорынға еңбекақы төлеу үшін ... ... ... ... ... сұрақтары кәсіпорынның
құзіретінде.
Еңбекақыны ұйымдастырудағы кемшілік қазіргі кезде көбіне ... ... ... ... ... ... жылы ... тарифтік
торды , 1996 жылдың 9-қаңтарында Министрлер ... ... ... ... жұмысшылырдың еңбекақысы
туралы» №31 Қаулысы ,Президенттің ... 1995 ... ... ... ... ... ... жақсарту туралы»
Қаулысы шықты.
1993 жылдың 1-қаңтарынан бастап халық шаруашылығындағы жұмысшылардың
барлық категориясы үшін бірыңғай тарифтік жүйе (БТЖ) ... ... жүйе ... разряды бойынша тарифтік
коэффициент шкаласын көрсетеді.
Бірыңғай тарифтік жүйе 21 ... ... ... және ... ... ... бөлінеді:
• 1-8разряд-жұмысшыға төлем;
• 5-15разряд-сызықтық персоналдар;
• 4-11разряд-орта білімді мамандар;
• 7-15разряд-жоғарғы білімді мамандар;
• 10-20разряд атқарымдық ұызметтегі басшылар,кәсіпорын басшылары;
... ... ... ... түрлі формасындағы кәсіпорындар
мен ұйымдар үшін ... ... ... ... ... ... ... қатары әрекет етуде.Мемлекетік реттеу еңбек аясында
құқық арқылы іске асырылады. Республикада ... ... ... ... ... түрде болады:жұмысшының минималды еңбекақысы, есеп
айрысу ... жыл ... ... ... тұтас сегіз разрядты
тарифтік торлары.
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы», «жұмыспен қамту туралы»,
«Жылдық ... ... ... ... ... төлеуді
ұйымдастыруға, еңбекақының деңгейі мен динамикасына мемлекеттік әсер ету
сипаттары мен дәрежелері ... ... ... мемелекеттік реттеу
қарастырылады.
Соңғы жылдары республикада еңбекақыны реттеуде ұжымдық келісімнің
көпдеңгейлі жүйесі дами ... ... ... басты қадамдары төмендегідей:
1. минималды тұтыну бюджеті екі өзге көрсеткіштің бағдары –ең ... ... ... ... бұл ... ... болмауы
керек.
2. минималды тұтыну бюджеттерінен құраушы бөліктерді қайта ... ... ... ... ... ... және тарифтік келісімдердің ережелерімен орындалатын
міндеттерін заңды бекіту.
Экономиканың нарықтық типіне ... ... ... ... ... еңбек қатынастары сферасында принципиалды өзгерістер болды.Бұл
өзгерістер елдің барша азаматтарына әсер етті.
Еңбекақыны ... ... және ... жаңа ... мен ... ... ... әсер етуде.
Дұрыс таңдалып алынған еңбекақы төлеу жүйесі еңбекақы құрылымы мен
деңгейі кез-келген кәсіпорынның ... ... ал ... ... экономиканың бәсеке ... ... ел ... дамыған елдердің экономикасына жеткізу үшін
республика бойынша ... ... ... түрде шешу керек.Мұндай
мәселелер еңбекақы төлеуде де кездеседі:
Сонымен ... бұл ... ... ... ... еңбекақы көлемінің дифференциалану мәселесін қосуға болады.
Тарифтік мөлшерлемелер мен жұмысшылардың лауазымдық қызметақысын
есептеудің бастапқы негізі ... ... ... құрылған еңбекақы
мөлшері болып табылады. Шаруашылық есептегі кәсіпорындар мен ұйымдар үшін
тарифтік ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіби біліктілік деңгейі
бойынша дифференциациясы ретінде ... Бұл ... ... ... ... ... тарифтік мөлшерлемелері мен
қызметкерлердің лауазымдық қызметақысын құру құқығы берілген.
Бірыңғай тарифтік жүйе бірнеше ұстанымдармен ... ... ... ... көлемі нақты кәсіпорында біліктілік пен
күрделіліктің ... ... ... дифференциацияның толассыз
қызметі білікті ... ... ... ... ... ... тарифтік коэффициентті есептеу
кәсіпорынның ерекшеліктерін есепке алмайды,бұл ... ... ... ... бастап тарифтік келісімді бекітуді ... ... ... ... ... ... 1992 жылы 13-
тамыздағы «Әлеуметтік-еңбектік қатынас ... ... ... №645 ... ... ... ... жөнінде жағдай
туралы»заң бекітілді.Осының негізінде 1993-1994 ... ... ... жасауға әрекет жасалды.1995 жылы әлеуметтік серіктестікті және
әлеуметтік-экономикалық, еңбектік ... ... ... тұрақты
әрекет ететін республикалық комиссия құрылды. Олармен «Бас, облыстық және
салалық (тарифтік)келісім ... және оны ... ... ... ... негізінде Бас келісім және ... ... ... ... ... ... даму сферасында , өмір сүру
деңгейі мен табыс сферасында ... ... ... ... ... қамту, еңбекті қорғау және ... ... ... ... моделіне көшкеннен бастап, Қазақстан
Республикасында еңбек және ... ... ... ... ... болды. Бұл өзгерістер елдің барша азаматтары мен
кәсіпорынның өздеріне де әсер ... Ең ... ... жүйедегі өзгерістер;
-кәсіпорын басшысы мен жұмысшылар ... ... мен ... ... ... емес ... ... болуы.
Кәсіпорында еңбекақыны төлеуді ұйымдастырудың негіздері мына кестеде
көрсетілген:
Қорытынды
Еңбекақыны жетілдіру әдістері ... ... ... ... үшін және үлкен кіріс алу үшін қолданылады.Халықтың
жаңа өмірде тенденция көріну үшін тек кезекті еңбекақы ... ... ғана ... ... ... ... еңбектік салымы мен оның
материалдық марапаттау арасындағы өзара тығыз ... ... ... ... ... Тек ... ғана «кім көп жұмыс істесе , сол көп табыс ... ... ... ... жүзеге асырылады. Бұндай жағдайда
еңбекақы өндірістің дамуына әсер етуші құралы және ... ... ... ... ... ... проблемаларын шеше
алмайды. Экономиканың нарықтық моделіне ... ... ... ... және ... еңбектік қатынастары ... ... ... Бұл ... ... ... ... мен
кәсіпорынның өздеріне де әсер етті. Ең маңыздылары мыналар:
-тарифтік жүйедегі өзгерістер;
-кәсіпорын басшысы мен жұмысшылар арасында қызметтер мен
мүдделердің ... ... ... емес ... пайда болуы
Еңбекақыны ұйымдастыру жүйесіндегі маңызды кемшіліктері мыналар:
• жұмысшылармен ... ... ... арасындағы
дискременациясының болуы;
• жетекшілер мен жұмысшылардың еңбекақысының теңсіздігі;
Қандай да болмасын ... өнім ... ... ... ... ... дамуы еңбекақының дұрыс жолға қойылуына
тікелей байланысты. Сондай-ақ кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік береді. Алайда
кейбір кәсіпорындарда ... өсуі ... ... ... өте шапшаң. Бұл дұрыс емес. Еңбек өнімділігі әр уақытта одан
жоғары болуы тиіс.
Осы курстық жұмыста ... ... ... ... ... ... кез-келген кәсіпорында немесе ұйымдарда
еңбекақы төлеуді ұйымдастыруды қиындатады. Сондықтан, осы мәселелердің
күрделілігіне көңіл бөле отырып, ... ... ... ... ... жетілдіру үшін келесідей ұсыныстар жасалады:
• аударым пайызын ... ... ... ... ... ... алынатын аударым пайызын төмендету;
• еңбекақыны заңдастыру, корпоративті салықтарды төмендету;
• минималды еңбекақыны одан әрі ... ... ... салық салмау;
• әлеуметтік пакетке салық салмау.
Дұрыс таңдалып алынған еңбекақы төлеу жүйесі еңбекақы құрылымы мен
деңгейі ... ... ... ... ал ... ... ... бәсеке қабілеттілігіне ... ел ... ... ... ... ... үшін
республика бойынша кездесетін мәселелерді саналы түрде шешу керек.
Қолданылған әдебиеттер
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы
2.Қазақстан Республикасы «ҚР-ғы ... ... ... ЖШС «Аян-
Әдет»,2000жыл
3.ҚР-сы «Халықты жұмыспен қамту туралы»заңы,-Алматы-1999
4.Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңару жолында. Қазақстан
Республикасы Президенті ... ... ... жолдауы
5.Оқаев Қ.О.,ДюноваС.М. «Нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... А. ... ... құралы,Алматы.
«Санат»-1997жыл
7.Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы-2002 ... ... в ... с рыночной экономикой.Алматы ,1994г.ЦОТ.
9.Тременко Е.М. ... ... ... рабочих и
служащих».Москва,1997г.
10.Мамыров Н И. «Менеджмент и ... ... ... ... ... ... Б.А «Экономика и социология труда».Достовна-
дону,Феникс1999г.
13.Грузинов В.П.,Грибов В.Д «Экономика предприятия» Москва 1997г.
14.Волков О И. ... ... ... И.Н. ... ... и ... «Рынок труда» .под. ред.Булатова В.С.Москва:Экзамен,2000г
17. «Экономика промышленного предприятия».Мотылов Л.С.,Полянов И.Москва,
1978г

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өзгермелі экономика жағдайындағы еңбекақының өсу шарттары мен маңызы. ТОО “ПРОМСВЯЗЬ” кәсіпорындағы еңбекті нормалау мен еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйесі73 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Енбекти жане жалакыны жоспарлау20 бет
Еңбек ақы бойынша диплом алды іс – тәжірибе35 бет
Еңбекақы төлеу18 бет
ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы98 бет
Күршім аудандық әкімшілігінің персоналдық жоспарлауын талдау60 бет
Кәсіпорындағы еңбек ақы29 бет
Кәсіпорындағы еңбек төлемінің нысандары мен жүйелері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь