Ауа температурасы

Ауаның температуралық режимi


Температуралық инверсия


Температурасының тәулiктiк және жылдық жүргiсi (режимi)

Температуралық режимнiң ауылшаруашылығына әсерi
Жылу. Өсiмдiктердiң өсiп-дамуына белгiлi мөлшерде жылу керек. Маңызды физиологиялық процестерфотосинтез,тынысалу, транспирацияның қарқынды жүруi өсiмдiк пен қоршаған ауаның температурасына байланысты. Температураның белгiлi мөлшерге дейiн жоғарылауы аталған процестердiң жүру пәрмендiлiгiн арттырады, бiрақ одан әрi көбейгенде өсiмдiктiң әдеттегi тiршiлiгi бұзылады: синтез әлсiрейдi, тыныстану күшейедi, берiк емес қоспалар ыдырайды. Ал температура одан әрi жоғарыласа, зат алмасуының орнына келмейтiн бұзылу процестерi күшейiп, нәтижесiнде өсiмдiктiң опат болуына әкелiп соғады. Көпшiлiк дақылдардың өсiп-дамуының оңтайлы температурасы 25-300С. Бұл процестiң тежелуi температура 300С асқанда байқала бастайды да, ол 50-520С жеткенде, өсiмдiк өз тiршiлiгiн тоқтатады.
1. Атақұлов Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология практикумы, Оқу құралы. Алматы, 2007 ж.
2. Атақұлов Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология, Оқулық (электрондық). Алматы, 2007 ж.
3. Чирков В.И. Агрометеорология, Учебник М. 1976
        
        Қазақстан  Республикасының Ғылым және Білім министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
Тақырыбы: “ аУА ТЕМПЕРАТУРАСЫ”
Тексерген: Каламов Б.Х.
Орындаған: Мусанова А.О.
Тобы: АГ – ... ... 2015 ... ... ... ... ... инверсия
• Температурасының тәулiктiк және жылдық жүргiсi (режимi)
• Температуралық режимнiң ауылшаруашылығына әсерi
• Ауаның температуралық режимi
Жылу. Өсiмдiктердiң ... ... ... жылу ... ... ... ... қарқынды жүруi
өсiмдiк пен қоршаған ауаның температурасына ... ... ... ... ... ... ... жүру пәрмендiлiгiн
арттырады, бiрақ одан әрi көбейгенде өсiмдiктiң әдеттегi ... ... ... ... ... ... емес қоспалар
ыдырайды. Ал температура одан әрi ... зат ... ... ... процестерi күшейiп, нәтижесiнде өсiмдiктiң опат ... ... ... ... ... оңтайлы температурасы 25-
300С. Бұл процестiң тежелуi температура 300С ... ... ... ... 50-520С жеткенде, өсiмдiк өз тiршiлiгiн тоқтатады.
Ауаның (атмосфераның) төменгi қабатының (жердiң бетiнен 1,5-2, әрi кеткенде
3м) ... ... мәнi өте зор, ... ... ауылшаруашылық
дақылдарының өнiп-өсуi және тiрi организмдердiң өмiр сүру үрдiсi ... ... ... ... ... температуралық режимi мына көрсеткiштермен
анықталады:
1. Орташа тәулiктiк температура;
2. Орташа декадалық ... ... ... ... Орташа жылдық;
5. Ең жоғарғы;
6. Ең төменгi;
7. Амплитуда.
Ауаның температурасының ... жер бетi ... ... ... ... ... батпақ, шөлейт, топырақ (құм, қара ... ... ... ... ... ... ... әр түрлi мөлшерде сiңiредi
де, әр ... ... жылу ... ... ... ... жамылғысы өздерiне тән фитоклимат құрайды. Бұл ... ... күн ... ... және ... ... Өсiмдiгi сирек жерлерде ең жоғарғы ... ... ... ал ... қалың болып өскен сайын жоғарғы ... ең ... ... болады.
Ауаның төменгi қабатында температураның өзгеруi екi түрде өтедi:
1. Инсоляциялық – жаз айларында күндiз ... ... ... ... бастайды.
2. Радиациялық – керiсiнше, түнде жерге жақындаған сайын температура кеми
бастайды. Осындай жағдайда инверсия пайда ... – ауа ... ... көтерiлген сайын температура өсе бастайды. Бұндай инсоляциялық және
радиациялық температураның өзерiп түруы бұлтсыз ашық аспан болып ... ... ... инверсия болмайды, өйткенi бұлт жерден бөлiнген жылуды
жiбермейдi.
Ауаның ... ... ... ... тек ... ... заңдылықтарға бағынып отырса, ауа-райы өзгермей бiр қалыпты
болып түра берер едi. ... ... ... ... тiк ... ... ... ұшырайды.
Атмосфераның төменгi қабаты күн радиациясы арқылы аз жылыйды, негiзгi
жылуды жер ... ... ... ... жылу көзi ... ... ... байланысты, жер бетiнен жылулық алып жылыған ауа
массасы жоғары ... де, оның ... суық ауа ... ... түседi.
Жылынған суық ауа қайтадан жоғары көтерiледi. Осындай физикалық құбылыстар
әсерiнен тiк (жоғары, төмен) жылу алмасу ... тiк жылу ... ... ... масса көп болса ауа-райы
бұлтты, ылғалды және жаңбырлы болады. Ал, жылу алмасуда жоғарыдан ... ... көп ... ауа-райы құрғақ, жоғары температуралы және
жаңбырсыз болады.
Егерде жылу алмасу көлденең жүретiн болса оны адвекция (жел) деп ... ... ... ... әр ... ... жер ... топырақтың
механикалық құрамына байланысты. Бiр аймақта әр түрлi топырақ болуы
температуралық режимнiң ... ... ... жылы ... ... ... төмен болады да, суық жерде ауаның қысымы жоғары болады.
Сонымен атмосфералық қысымдары әр ... екi ... ... ... ... ... ... ауа массасы атмосфера қысымы төмен
ауданға жылжи бастайды. Ауа ... ... ... екi ... ... айырмасына байланысты болады. Бұл ... ... ... ... тоқталамыз.
• Температуралық инверсия
Жер бетiнен жоғары көтерiлген сайын ауа қабатындағы ... ... ... ... ... ... қабатында, сонымен қатар бос атмосферада байқалады.
Атмосфераның ... ... ... ... ... байланысты екi
түрi болады:
1. Радиациялық;
2. Адвективтiк.
Радиациялық инверсиялар ... ... ... салқындауынан болады. Мұндай
инверсиялар жылы айларда түнде, ал қыс айларында күндiзде ... ... ... ... ... (жаз ... және қыстық (қыс
айларында) болып екiге бөлiнедi.
Түнде ... ... ... ... ... ... радиациялық тепе-
теңдiк 00 ден төмен түсе ... ... ... бiр ... қалғанда
басталады. Түнi бойы бұл инверсияның күшi көбейе түседi де, күн ... ең ... ... ... Күн ... соң жер бетi, ауа ... да ... қабаты бұзылады. Инверсия қабатының биiктiгi 10-15 м,
ал кейбiр ... 200 м ... ... ... ... және
жылдамдығы 2,5-3 м/сек болатын жел инверсияны нашарлатып, оның болуына
кедергi жасайды. қалың ... ... ... ... күндiз
де бола бередi. Орманда ауа температурасының тiк ... ... ... Күн ... ... ең ... ... орман ағаштарының жоғарғы
бетiнде болады, ал жер ... ... ... ... ... ... соң ауа қыза бастайды, түс кезiнде ең жоғарғы температура орман
ағаштарының ... ... ... да, жер ... ... ... ... Осы себептерге (инверсияға) байланысты жаз айларын
да орман арасында ауа салқын болып тұрады.
Қыста ... ... ... ашық, тыныш ауа-райында жер ... яғни ... ... ... күнге күшейе берген
жағдайда ... ... да ... ... ... ... қабатының
биiктiгi бiрнеше жүз метрлерге жетедi. Әсiресе күштi қыс ... ... ... биiктiгi 2-3 км жетедi.
Адвективтiк инверсиялар – салқындаған жер бетiне басқа жақтан жылы ауаның
келуi ... ... ... ... Келген жылы ауаның төменгi қабаты
салқын жер бетi ауасымен ... ... ... ал ... ... жылы ... тұра ... Осы атмосфералық құбылыстар
әсерiнен адвективтiк инверсия пайда болады. Осындай инверсияларға ... да ... Бұл ... ... ... себебi, қар жамылған
жер бетiне температурасы 00 тан жоғары жылы ауа массасының ... ... ең ... ... жер бетiнде болады да, жоғарылаған сайын
температура өседi.
• Температурасының тәулiктiк және жылдық жүргiсi ... ... ... және ... ... жер ... 2 ... температураның көрсеткiштерiне ... ... ... ... ең ... және ... ... мәндерiмен
ерекшеленедi. Ең жоғары және төмен температуралар айырмасы температура
жүрiсiнiң амплитудасы деп аталынады.
Ауа температурасының ... және ... ... ... ... ... көрсеткiшi болып келедi.
Ауа температурасының тәулiктiк жүргiсiнде мынадай заңдылық байқалады: түнде
температура төмен, күндiз жоғары. Күнi ... күн шыға ... түс ... ең ... ал түс ауа ... төмендей
бастайды. Бұл заңдылықтар кейбiр мезгiлде бұзылады, ... ... ... ... суық ауа массасы келiп ... ... ... ... жылы ауа ... ... болса, түнде температура
төмендеудiң орнына ... ал суық ауа ... ... ... ... ... ... болуы мүмкiн. Осындай күтпеген ауа құбылыстары ауа-
райының өзгеруiне әкелiп соғады.
Тәулiк ... ең ... ... күн шығар алдында, ал ең ... 14-15 ... ... ... температураның амплитудасының өзгеруi топырақ амплитудасына
қарағанда төмен. Ол мына факторлерге байланысты:
1. Орынның (жердiң) ендiгiне: Ең көп ... ... ... ... ... жетедi) байқалады, ал азы полярлы ендiгiнде.
2. Жыл мезгiлiне: а) тропикада жыл бойы аз ... ә) ... (аз) ... аз амплитуда (2-40С) қыста, ең көбi (8-120С) жаздың ... ... ... ... ... ... ... амплитуда жыл
бойы 20-220С жетедi; в) полярлы ендiкте ең көп ... (5-60С) ... ... қыста жоқ болады.
3. Жер бедерiне: Жер бедерiнiң дөңестiк түрлерi ... ... ... тәулiктiк амплитуданы кiшiрейтедi, шұңқырлау түрлерi
(ойпаттар, жазықтықтар, жыралар) амплитуданы ұлғайтады. ...... жер бетi ауа ... әсерi шамалы, яғни ауа ... аз ... ... ... мұнда төменгi қабат жоғары жатқан
қабатпен еркiн алмасады. Күндiз ... әлi ... ... ... ... үздiксiз ағын келедi, бұл қызуды азайтады; түнде салқындаған ... ... ... ... ... ауа ... ... жыли бастайды,
ал түнде шұңқырлы жерлердiң түбi, беткейлерi тез суыйды, өйткенi жоғары
жақтан суыған ауа ... түсе ... ... ... ... әсерiнен
төмен болуынан ауа алмасуы өте нашар жүредi.
4. Жер жамылғысының түрiне: Жер бетi ылғалды болса ... ... су ... ауа ... ... ауытқуы төмен, ал
құрғақ дала, шөлдi жерлерде – ауытқу жоғары ... Ауа ... ... ... ... ... ал ауыр ... төмен. Бұл көрсеткiштер топырақтың механикалық құрамына, ... ... ... ... ... ... күндерi тәулiктiк амплитуда
төмен, ал ашық атмосферада – жоғары. Күндiз бұлттар тiк күн ... ал ... ... ... ... (тиiмдi) жылу бөлiнудi
төмендетедi.
6. Орналасқан жердiң биiктiгiне: ... ... жер ... ... ... қыс ... 0,5 км ... тәулiктiк ауа
температурасының ауытқуы болмайды, ал жаз айларында 1,5-2 км биiктiкте де
ауытқу байқалады.
Жылдық ауа ... ... ... ... ... ... бiлдiредi. Жыл бойында ең жоғарғы температура шiлде айында, ал ең
төмен ... ... ... ... ауа ... ... жер бетiнiң жамылғысы (құрғақ, су)
жердiң теңiз деңгейiнен биiктiгi, ... көп ... ... ... ... ... (100 тан 500 ... алыстаған сайын
көбейедi. Мысалы: Якутияда шiлде айының орташа ...... ... (- ... жылдық амплитуда ( 62,50С.
• Температуралық режимнiң ауылшаруашылығына әсерi
Ауылшаруашылық дақылдары өнiп-өсу үшiн физиологиялық үрдiстер (фотосинтез,
суды сiңiру және ... ... ... жүру ... Бұл ... тек
бiр оптималды температурада ғана жүредi. Әр түрлi дақылдардың ол ... ... ... ... ... және әр бiр ... ол температуралар әр түрлi болады. Өсiмдiк өсе ... ... ... ... ... өсу ... жылдам
өтедi. Ал көктемде салқын күндер көп болған сайын өсу фазалары кешiгедi.
Мысалы, дем алу ... ... 00 ... ... да ... берген сайын күшейе түседi, ал температура 35-400 жеткенде нашарлайды
да, температура 500 – тоқтайды.
Температура жоғарылаған сайын ... ... ... ... нашарлайды,
өйткенi ауа ылғалдылығы төмендейдi. Ауа ылғалдылығы төмендеген сайын
құрғақшылық артады.Өсiмдiктiң тозаңдануы ... ... ... ... ... және ... (суықсыз) кезеңдердiң
мағынасы үлкен.
Вегетациялық кезеңге тұқымның өнiп-өсе бастауынан (көпжылдық дақылдар
вегетациясының ... жаңа ... ... (көп ... ... тоқтауы) арасындағы кезең жатады. ... да ол ... ... ... Вегетациялық кезеңнiң ұзақтығына
аяз қатты әсер етедi. Аязсыз кезең болып көктемнiң соңғы үсiк болған күнi
мен ... ... ... ... ... саналады. Осы кезеңдi дақылдарды
аудандастыру кезiнде ескеру қажет. Егер вегетациялық кезең аязсыз (суықсыз)
кезеңнен қысқа болса, онда ... ... ... ... ... ... ... температура мен оның жиынтығы осы дақыл
вегетациясының уақытының басталуы мен ... ... ... ... ... ... шығарылады.
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық дақылдарын әр түрлi аймақтарда
өсiредi. Қандай аймақта қай дақылды аудастыру үшiн сол дақылдың ... ... ... ... бiлу ... ... ... (суықсыз) кезеңiн анықтауымыз қажет. Өйткенi дақылдың вегетациялық
кезеңi аязсыз (суықсыз) кезеңнен ... болу ... бiр ... ... аймақта өсiру үшiн сол аймақтың мынандай
температуралық көрсеткiштердi анықтау керек:
1. Орташа температуралар (тәулiк, онкүндiк, айлық, вегетациялық ... ... 0, ... ... ... температуралар;
3. Белсендi (активтi), тиiмдi температуралар;
4. Вегетациялық кезеңнiң ұзақтығы, температураның 0, 5, 10, ... ... ... және ... ... ... ... кезеңнiң ұзақтығы
Вегетациялық кезеңдегi жылдық ресурсына баға беру:
Ауылшаруашылық дақылдарын жылылықпен ... ету ... ... ... төрт аймаққа бөлiнедi.
1 аймақ – бұл аймақта вегетация кезеңiнде активтiк ... ... ... Ашық ... бұл ... ерте ... ... кейбiр ерте пiсетiн сорттарын егуге болады.
2 ...... ... ... деп ... Бұл ... ... жыйынтығы 1400-22000С дейiн болады.
Бұл аймаққа жақсы агротехникалық шаралармен астық еккенде ең жоғары өнiм
алуға ... ...... май ... ... және қант ... ... Ал
бұл аймақтың оңтүстiк жағында бақша дақылдары, күрiш, жүзiм және ... Бұл ... ... жыйынтығы 2200-35000С жетедi.
4 аймақ – бұл аймақ мақта, темекi, кеннаф және сондай вегетациялық кезеңi
ұзаққа ... ... ... ... деп ... Бұл ... активтiк
температура 35000С-тан көп болады.
• Пайдаланылған әдебиеттер
1. Атақұлов Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология практикумы, Оқу ... 2007 ... ... Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология, Оқулық (электрондық).
Алматы, 2007 ж.
3. Чирков В.И. Агрометеорология, ... М. ...

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
Ауа температурасының метеорологиялық жағдайы28 бет
Мс және амс мәліметтері бойынша, ауа температурасына салыстыру31 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
«өндіріс ғимаратарындағы микроклимат параметрлерін анықтау»13 бет
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Іле өзені – Қапшағай бекетіндегі су сапасының химиялық көрсеткіштерін анықтау21 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь