Ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Оқушыларға құқықтық тәрбие берудің теориялық мәселелері
Жасөспірімдік шақтағы балалар мен ата . аналардың қарым .қатынас ерекшеліктерінің теориялық негіздері
Отбасылық қарым.қатынастың бала дамуына психологиялық әсерінің деңгейін эксперименттік зерттеу
Отбасы бала дамуындағы қарым.қатынасты түзету жаттығуларын жүйелеу және қолдану» ерекшеліктері
ҚОРЫТЫНДЫ
Диссертациялық жұмыстың жалпы сипаттамасы. тбасындағы қарым-қатынас, оның бала дамуына психологиялық әсері және оның өте маңызды әлеуметтік орта ретінде зерттеу жүргізілген. Қазіргі заманғы әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың бала дамуындағы туындататын қиыншылықтары сараланады.
Зерттеудің көкейкестілігі. Адамның дамуы — күрделі процесс. Адамның дамуына табиғи және әлеуметтік орта ықпал жасайды. Некелік-отбасылық қатынас адамзаттың өзара қарым-қатынасында жетекші маңызға ие. Сондықтан жастарды бұл қарым-қатынасқа даярлау әрбір өркениетті қоғам үшін үлкен қызығу тудыратыны даусыз. Отбасы — қоғамның маңызды бір бөлшегі. Тәжірибеге қарағанда, баланың психологиялық тұрғыдан қалыпты дамуы отбасында дұрыс қарым-қатынастың болуына, отбасы мүшелерінің бірін-бірі ұнатуына, құрметтеуіне, отбасында еңбектің дұрыс жолға қойылуына байланысты екенін көрсетеді.
        
        «Ата-ана  мен  бала  арасындағы қарым-қатынас»
КІРІСПЕ
Диссертациялық жұмыстың жалпы сипаттамасы. тбасындағы қарым-қатынас,
оның бала дамуына психологиялық ... және оның өте ... ... ... зерттеу жүргізілген. Қазіргі заманғы әлеуметтік-экономикалық
жағдайлардың бала дамуындағы туындататын қиыншылықтары сараланады.
Зерттеудің ... ... ...... ... ... табиғи және әлеуметтік орта ықпал жасайды. ... ... ... ... жетекші маңызға ие.
Сондықтан ... бұл ... ... әрбір өркениетті
қоғам үшін ... ... ... ... ...... ... бөлшегі. Тәжірибеге қарағанда, баланың психологиялық тұрғыдан қалыпты
дамуы отбасында дұрыс ... ... ... ... бірін-
бірі ұнатуына, құрметтеуіне, отбасында еңбектің дұрыс ... ... ... көрсетеді. Мұндай ортада бала көңілді әрі қалыпты өсіп
дамиды. Кейде толық отбасының өзі баланың ... ... ... бола
бермейді. Балалар бірдей биологиялық, психологиялық ... ... ... отбасы өсіп келе жатқан тұлғаны қалыптастырады немесе
бұзады, оның мүшелерінің психикалық денсаулығының ... ... ... билігінде. Отбасы қауіпсіздік, бақыт, өзін ... ... ... ... ... “Мен” бейнесінің
пайда болуын қамтамасыз етеді.
1994 жылды БҰҰ ... ... жылы деп ... ... бұл ... мән ... ... еді. Осы шараның нәтижесі
ретінде қазіргі күні Қазақстанда ... және ... ... ... қоры», «Ана және бала денсаулығы» секілді ұйымдар
қызмет етуде. Атаулары көрсетіп тұрғандай бұл ... ... ... бар ... олар ... ... сауатын ашу,
отбасы тәрбиесінің шарттарымен қаруландыру мәселесін шешпейді.
Баланың ... ... оның ... сырт ... ... ... А.И.Захаров, В.С.Мухина, Е.О. Смирновалар атап
көосеткен. ... ... ... ... жылулығының әсерін атап
өткен. Жақын адамдардың әсерін баланың алдымен сезініп, түйсінуі және сөз
түрінде бейнелеуінің ... ... ... және ... Отбасы тәрбиесінің терең эмоциялы сипатын, қаны бір ... ... ... ... мен баланы жақындатуының
маңызын Ю.П.Азарова, И.В.Гребенников, ... ... ... ... ... ... дефектілерін «неблагополучные»
дейді. Екінші некенің бала тәрбиесіне, дамуына ... ... ... ... т.б. ... бала ... ... А.П.Усова,
егіздер тәрбиесін Р. Скиннер, К. Витек т.б. зерттеген. Бала психикасының
қалыптасуына ананың ... ... А.И. ... психолог
Д.Б.Эльконин, А.Я.Варга т.б. зерттеген [4.17].
Отбасы тәрбиесіне қатысты ... ... ... халық
педагогикасында Қорқыт ата кітабында, Әбу Насыр ... ... ... Сайф ... ... хандық дәуірдегі ақын-жыраулар
мұраларында, Ы. Алтынсарин еңбектерінде, Абай Құнанбаев, А.Байтұрсынов, ... М. ... ... да ... орын ... әлі толық
зерттеле қойған жоқ. Кейінгі ... ... ... ... ... Г. ... К. ... Ж. Қоянбаев, З.Әбілова т.б. еңбектері
бар.
Ата-ана — алғашқы тәрбиеші балаға ең үлкен әсер ... ... ... ... ... гөрі ... ... - деп
тұжырымдаған.
Отбасылық қатынастың ерекшеліктерін А.И.Захаров, ... ... ... ... ... А.Фром, Р.Снайдер, т.б. ғалымдар зерттеген [5.20].
А.Е.Личко отбасылық қарым-қатынас мәселесін ... келе ... ... ... ... ... ... пірі”, жетім
қыз” жағдайы).
Бүгінгі таңда отбасылық дағдарыстардың шиеленісуі, оның ішінде әке мен
баланың, анасы мен ... тіл ... ... ... ... ... кету ... мысалдарына жиі кезігіп жүрміз.
Оның зардаптары, жалпы жас қоғамымыз үшін, айқын көрінуде. Оған ... ... ... деген саналы көзқарастың жетіспеушілігі,
мәдениеттің төмендігі. Мұның өзі уақыт талабына сай ізгіліктік ... ... ... ... ... мен психология
практикасында бұл мәселенің жеткілікті зерттелмеуі арасында ... ... ... ... ... тақырыбының көкейкестілігін
көрсетеді.
Зерттеу мақсаты: Отбасындағы қарым-қатынастың бала дамуына әсерін
ғылыми ... және ... ... ... ... ... қарым - қатынас процесі .
Зерттеу пәні: Отбасындағы қарым - қатынастың бала дамуына ... ... Егер ... ... ... оның бала ... әсері ғылыми теориялық және әдістемелік
тұрғыда негізделсе, онда ... ... ... ... ... ... ... бала дамуына психологиялық әсері туралы
ғылыми әдебиеттерді зерттеу.
2. Отбасындағы қарым-қатынастың бала ... ... әсер ... ... ... ... философия, психология, педагогика ғалымдарының
еңбектері, ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясы (1995), Ел Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы (2005), «Білім туралы» Заңы (1999); ... ... ... ... педагогикалық еңбектер.
Зерттеу әдістері: «Отбасылық қобалжуды анықтау», ... мен ... ... ... ... эмоционалды қатынасты анықтау,
қажеттілік базасын анықтау нәтижесі, жеке ... ... ... ... ... базасы: Қызылорда қаласы, №140 орта мектеп ата-аналары.
Зерттеу ... ... мен ... ... теориялық, ғылыми-әдістемелік міндеттеріне сай ... ... ... ... сәйкестілігі, тәжірибелік-эксперимент
жұмысының жоспарлылығы, алынған нәтижелердің нақтылығы мен тиімділігі
дәлелденді.
Зерттеу нәтижелерін сынақтан өткізу:
Диссертация ... Ата ... ... ... ... ... ... Зерттеудің теориялық түйіндері мен
негізгі қорытындылары кафедра мәжілісінде ... ... ... 2012). ... ... диссертацияның негізгі тұжырымдары мен ой-
түйіндері университеттің ғылыми басылымдарында жарық көрді:
1. Отбасындағы қарым-қатынастың бала дамуына ... ... ... ... ... ... дамуына отбасы қарым-қатынастарының
ықпалы, Қызылорда, 2011.
Диссертацияның құрылымы: ... ... екі ... ... ... ... қосымшалардан тұрады.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Кіріспе бөлімінде тақырыптың көкейкестілігі, зерттеу мақсаты,
міндеттері, ... ... ... болжамы, зерттеу әдістері, қорғауға
ұсынылған басты тұжырымдары, жұмыстың сыннан, практикалық мәні, тәжірибеге
енгізілуі, құрылымы мен ... ... ... ... ... теориялық мәселелері» атты бірінші
тарау екі тараушадан тұрады.
Бірінші тарауша «Отбасындағы ... бала ... ... ... ... деп аталады. отбасындағы қарым-
қатынастың бала дамуына психологиялық ... ... ... ... талдауы берілген. Тақырып бойынша әдебиеттерге ... ... ... ... — адамның барлық өмір ағымында бірге еріп жүретін ... ... Оның жеке ... ... маңыздылығы, күрделілігі,
жан-жақтылығы мен проблемалылығы отбасын зерттеудегі ... әр ... мен ... әдебиеттерде кездесетін анықтамаларға алып келді.
Отбасындағы өзара ... ... ... зерттеушілердің
еңбектерінде қарастырылған.
Отбасы — неке ... ... қан ... ... шағын топ, олар
өзара көмек ... ... алу және ... ... ... Э.Г.Юстицкий В.В., 1990). Отбасы балаға ықпал
етеді, оны қоғамдық ... ... ... ... ... ... онда бала өз ... маңызды бөліктерін өткізеді және де ... ... ... ету ... ... ... тәрбие институттарына
бой бермейді» деп көрсетті Шужебева А.И өз зерттеу жұмысында.
А.Б.Харчев берген отбасы ұғымына түсініктеме неғұрлым ... ... ... ... өмір мен ... ағза ... арасында
байланыстырушы звено болып табылады».
Қазіргі таңда отбасы қызметінің ортақ топтамасы немесе жіктемесі жетік
түрде толық ... ... ... және ... ... ... қызметтеріне ұрпақ жалғастыру, тәрбиелеу, шаруашылық және
өзара көмек көрсету қызметтерін айтады.
Э.К.Васильева (1981) өз зерттеулерінде отбасы ... үш ... ... ... ... С.Д.Лаптеноктың пікірінше, (1967) ... ... ... халықтың көбеюі, өз мүшелерінің
демалысын ұйымдастыру, тәрбиелік жатады.
70-шы жылдары басты назар ... ... пен оның ... процесінде алатын орны туралы Б.П.Парыгин, А.Г.Харчев. Ол әйел
адамның кәсіби іс-әрекетімен отбасы жағдайындағы міндеттерін үйлестіре ... және де ... ... ... ... ... ... тақырыптарда
С.Голод, З.Янкова т.б. зерттеді.
З.И.Файнбург «отбасындағы эмоциялық жағдайлар, олардың ... ... ... ... ... жағдайы» туралы
Ю.Г.Юркеевич отбасы мүшелері арасында қысымның бөлу ... ... және т.б. ... жылдардың аяғына қарай отбасы мен неке психологиясында неке
жұптарындағы әлеуметтік-перцептивті ... ... ... ... отбасыларда некелік рольдерді бөліп беруді»,
З.И.Янкова және т.б. қарастырды. ... ... ... даму
заңдылықтарын саналы түрде түсіну талпыныстары жасалды,зерттегендер мысалға
А.А.Бодалев, Н.Н.Обозов және т.б.
Соның қарым-қатынасындағы маңызды обьект бала. Бала қай жас ... ... ол ... ... яғни ... ... қажет
етеді.Сол кезеңнің бірі яғни бала өміріндегі толқымалы кезең студенттік
кезең [7.252].
Қазіргі ... ... ... оның ... ... ... дамуының негізгі көздері мен механизмдері туралы зерттеген
ғалымдар Фельдштейн ... және т.б. ... жаңа ... туралы шетелдік ғалымдардан Кон И.С. Дубровина Р. зерттеді,
ал жас ерекшелік дағдарысының ... ... ... ... Т.В. және т.б, ал ... ...... және мінез-
құлықтың ерекшеліктерін Кучинский, жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... В.В. тұлғаның анамальды даму механизмдері
туралы ... Е.Г ... ... ... туралы басқа көзқарас А.И.Захаровтың пікірлерінде жазылған.
«Әлеуметтік психологияда «Бастапқы топ» деген түсінік бар. Бұл ... топ ... оның ... ... ... эмоционалдық
әсерлерінен құрылады, оның қатысушыларының жоғары дәрежедегі ... ... ... бастапқы топ — отбасы болып табылады, ол жаңа
мүшелердің сырттай «тәсілдерінің» арасында емес, балалардың ... ... ... өсетін жалғыз топ»
Н.Я. Совольевтің анықтамасына сәйкес: «Отбасы — ерлі-зайыптылардың
одағы мен туыстық қатынастарына негізделген ... ... ... жеке ... ұйымдастырудың маңызды формасы, яғни бірге тұратын және
жалпы шаруашылықты бірге ... ... пен ... ... ... аға мен қарындастың немесе басқа туысқандардың арасындағы қарым-
қатынас».
Отбасы ... ... ... ... анықтамаларының
ішінде А.Г. Харчев берген анықтама ерекшеленеді: «Отбасы — бұл кішкентай
топ ретінде ата-аналар мен балалар арасындағы ... ... ... ... оның ... ... ... туысқандық қатынаспен,
тұрмысының ортақтығымен және ... ... ... байланысқан
және халықтың рухани туындыларымен қоғам сұранысына негізделген әлеуметтік
қажеттілік».
А. И. ... ... ... ... ... отбасылық ортақ
әрекетіне негізделіп, ата-ана-туысқандық желілермен байланысқан ... ... мен ... ... өмір сүруін қолдау» ... ... ... ... ... ... швед ... Баховеннің 1861 жылы жарық көрген «Материнское право. Исследования
гинекократии ... ... и её ... и ... ... атты
кітабы көп үлес қосты. Екі автор да неке формасының өзгеруі ... ... ... жеке тұлға мен қоғамның өзара ... Бұл ... ... ... мен ... У. ... ... У. Томос, Ф. Знанецкий, Ж. Пиаже, З. Фрейд және т.б. жатады.
Қандай да болмасын жолдың алғашқы қадамынан басталатыны сияқты, ... ... ... да ... ... ... — бұл адамға
өмірлік құндылықтар жайында түсінік беретін алғашқы ұжым. Адам ... ... ... ... бола ма ... ... тұрғыдан кеміс
болып қалыптасады ма, мұның бәрі көбіне ол ... ... ... дұрыс ата-аналық тәрбие алғанымен байланысты. Қарым-қатынас —
адамзат өмірінің аса маңызды және негізгі сферасы болып, соның ... ... ... ... ... ... дамиды. Қарым-қатынас
дегеніміз өзара пікір алмасу, сезім әлемінде бірлесіп ләззат алу, қайғы,
қуанышта ... болу ... кең ... эмоция спектрлерін қамтиды.
Қарым-қатынас барысында екі не бірнеше психологиялық жүйе, екі не ... әлем және ... ... ... ... арасында
келісім, не өзара түсінік тұрғысында, не болмаса қақтығыс, талас-тартыс,
қарама-қайшылық ... ... ... іске ... ... ... ... ішінен келісім, өзара түсіністік, бірінің екіншісіне
бой ... ... ... ... ... қарым-қатынасының қазіргі
кездегі басты ерекшелігі — әр ... ... ... ... ... ... ... (информационное богатство) болып, өзара қарым-
қатынас осы мағлұмат алмасу кезінде өте тығыз орнығуы ықтимал.
Аталған ... ... ... ...... ... негізі
қаланатын өмір сүру және даму ортасы. Баланың даму жақтарының ... та, ... ... ... ... ... отырып қандай
да болмасын жас кезеңінде шешуші рөл атқарады:
1. Баланың физикалық және эмоционалдық ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету;
3. Баланың ақыл-ойының ... ... ... ... ... нормалармен таныстыру;
5. Құндылық бағдарды қалыптастыру;
6. Әлеуметтік қорғау.
Осы ... ... ... ... ... әр түрлі
ұрпақтарына тән отбасылық қарым-қатынастық климат, отбасылық өмірдің реті
(отбасындағы ... ... ... ... ... мазмұны
да мүмкіндік жасайды.
Екінші тарауша «Жасөспірімдік шақтағы балалар мен ата - ... ... ... ... негіздері» деп аталады.
Жасөспірім өзге жастағыларға қарағанда педагогтар мен ... көп ... ... жие ... ... бұл ... оның
психикалық даму ерекшеліктері жас бала мен ... ... әлде ... ... ... ... тән тағы бір ерекшелік жеткіншек барлық
нәрсені өз бетімен орындап, үлкен адамдардың ... мен ақыл ... ... ... ... ересектен айырмашылығы тек үлкен
адамдар мен қарым-қатынасының өзгеше келетінінде емес, сонымен ... ... ... ... жағынан кеңінен өріс алатындығында.
Ал, жалпы алғанда ... тым ... ... болады. Мысалы,
жасөспірім төменгі сыныптарда оқып жүргенде үйге ... ... ... ... ... ... жасында үй тапсырмасын өз ... етіп ... ... Кейбір жасөспірім жастағылар осы ... ... ... адамдармен қарым-қатынаста болғанда ... ... енді ... түрде, яғни тәртіп бұзуға икем келеді.
Жасөспірім «бәрін өзім ... ... ... мені әлі бала ... деп наразылық білдірсе де, оның қолынан әлі де көп ... ... ... құсап іске ұмтылғанымен, сол істі орындаудағы
мүмкіншілігі кіші ... ... ... осы ... қазірде де және өткен дәуірлердің жасөспірімдеріне де бірдей тән.
Мұнымен қатар ... ... ... ... ... талабына
оңайлықпен көне кетпейді.
Себебі, біріншіден, қазіргі кезде оқушылардың көпшілігінің соның ... ... ... ... ... айналысатын тапсырмасы жоқ.
Ата-аналар жасөспірім оқу тапсырмасын орындай алмайды деп, үй ... ... ... арқылы ересектерге арналған хабарларды естіп,
не фильмдерді көріп, соларға еліктейді. ... ... ... ... ... ... не үлкен балалармен танысып, солардың ... ... ... бала ... ... ... ауысуы психологиялық
тұрғыдан жаңа сапа, бірақ осыған ауысудың себебі, сол ... ... ... ... егер ... ... бала деп есептесе,
керісінше олар өзін есейдік деп санайды. Бұл екі ... дәл ... де ... ... әсер ете алады.
Әдетте, жасөспірімдерді тәрбиеге көнбейтін «қиын» жас деп сипаттайды.
Сонымен қатар оларды бөліп ... ... ... ... ... мінез-құлқы өзгеріп, соның
негізінде жаңа қасиеттер пайда болатындығынан. Кейде ... ... ... ... болуы мүмкін (бірақ өзгеріске ұшырау жасөспірімдерде бір
уақытта кездеспейді).
Екіншіден, ... ... жаңа ... ... ... бала
қиналысқа ұшырайды, уайым шегеді. Мұндай ... ... ... дәлелдейді.
Осы ғасырдың басында психолог З.Фрейд ... ... ... ... бәрін орындаймын» дейтінін таныс қасиетінің
салдарынан болатын санасыз әуесқойлық деп түсіндіреді. Жасөспірімдердің
тәрбиеге көнгісі ... ... ... ... кездесетін қасиеттің
бірі. Қоғамдық ортаның жасөспірімді тәрбиелеуге ықпалы зор [40.336].
Жасөспірімдер үлкендердің ... ... ... санасуын
әр сала бойынша талап етеді. Қыздар киім ... не өзін ... ұл ... ... өз еркімен орындағысы келеді. Осыған әуелгі кезде ... ... ... ... ... ... ... баласына сенім
білдіргісі келмегенінен емес: оны ... деп ... істі ... ... ... ғой деуінен, бірақ жеткіншек осыған түсінбей
«мені бала деп сенбей отыр» ... Егер де ... ... ... ... ... адамдар арасында түсінбеушілік туып, бала
ызаланып, ерегесуге, не негативті жолда ... ... не ... ... ... тырысады. Екі арадағы қайшылықты кім жеңеді дегенде,
жеткіншек ... ... ... ... ... жасөспірімдерді тәртіпке
шақыруға тырысады, тіпті жазаламауы да ... ... ... ... ... ... ... шаршап «енді
сенің айтқаның бола ... деуі ... ... ойда болады. Осындай ... ... ... ... ... ... бөгет» деп
атаған. Мұны солай деудің өзі ... пен ... ... ... бөгет салынған соң, енді үлкендердің сөзіне құлақ
аспайды. Сондықтан жеткіншекке тіл алдыру үшін ... сол ... ... ал ... жою оңай емес. Жасөспірімдердің үлкендерді түсінбеуі,
кейін оны жан-жалға, не ... ... ... [52.67]. ... ... ... жерлерде отбасыларда жиі кездеседі.
Жалпы алғанда жасөспірімдердің үлкендерге қоятын талабы түгел ... ... ... ... ... ... ретінде келтіріп, «біз
жас ... ... ... едік...» деп, өзі сол кезде қандай болса,
баласыда сондай болуы тиіс десе, қателескен ... еді. ... ... ... ... қазіргі жас кезіндегі жағдайлар мен талаптар
бір емес;
Екіншіден; бір ... ... не ... жеңуге қолданған
тәсілдері өзгелердің игілігіне барлық жағдайда сіңе бермейді. Егер ... ... амал ... бұлжытпай көшіріп алып, соны бірден
игілігіне айналдыра алса, өмір тым ... ... ... ... ... аяқ ... ... жеке басының қалыптасуындағы
түбегейлі өзгерістер сана-сезімінің дамуындағы ... ... ... ... бала мен ... ... бұрынғы қатынас
бұзылады. Жасөспірімнің жеке басындағы басты және өзіне тән жаңа құрылым
оның өзі туралы енді бала ... ... ... ... ... ... ол
өзін ересекпін деп сезіне бастайды, ересек ... және ... ... ... ... ұмтылады [55.122]. Ересектік сезімі деп ... ... ... тән ... ... өзін балалар қатарынан шықтым
деп санайды, бірақ төңірегіндегілер менің ересек болғанымды таныса, деген
қажетсіну бар ... онда ... ... ... ... ... мынадай міндеттер атқаратыны баршамызға білгілі:
- әсер ету әдістерін, салт-дәстүрлерді анықтайтын конструктивтік міндет;
- балалардың сабақтарын, еңбек іс-әрекеттерін және ... ... ... міндеті;
- ата-аналар арасындағы, ата-аналар мен балалар, балалар арасындағы, жақын
туысқандар арасындағы тағы ... ... ... ... ... ... дағдыларын қалыптастыру үрдісі адамгершілік
және гуманизм қағидаларына негізделген. Отбасының ... ... ... ... ... көзқарастарының дамуына,
мінез-құлықтарына, балалардың басқа адамдармен араласуына әсері ... ... бала ... ... ... ... - ... нарықты жағдайларға байланыстырып, өз
балалардың адамгершілік мінез-құлықтары үшін жауапкершілікті мектепке ғана
жүктегенді ... ... ... бала тәрбиесіне уақыттарының
жетіспеушілікті мектепке ғана жүктегенді қалайды. Кейбір ата - ... ... ... ... деп ... қиындап кетулерінен
шаршағандарын себеп етіп тұрса да, адамзат ... ... да ... үшін ... ете ... өз ... тәрбиесіне аса көп көңіл бөле
алған белгілі қайраткерлер мысалдары қаншама ... мен ... ... ... ... ... ... ата-аналардың коммуникативтік мүмкіншіліктері;
- ата-ана мен бала арасындағы қалыптасқан қарым-қатынас сипаты.
- ... ... ... ұйымдастыра білу
қабілеттері;
- баланың дербес ерекшеліктері.
Ата-аналар үшін қарым - қатынас өнерін ... ... ... ... ... ... сақтай алуларына
байланысты болады. Осындай сенімді қарым-қатынастар ата-аналардың өз
балаларының ... ... ... оған ... ... негізделеді
Егер де ата-аналар өз сөздеріне тұрмаса, берген уәделерін орындамаса бала
жүрегінде ... ... ... бала ... көп ... айта ... ал ата-аналар өз абыройларын төмендетеді [64.78].
Тараушаны қорытындылай келе, әр отбасында түрлі ... ... жеке ... қасиеті қалыптасады деп айта аламыз
«Отбасылық қарым-қатынастың бала дамуына психологиялық ... ... ... деп аталатын екінші тарау үш ... Бұл ... ... ... бала ... ... ... эксперименттік зерттеу негізіне талдау жасалынған.
Бірінші тараушада ... ... ... және зерттеу
әдістерін негіздеу және сыналушыларға сипаттама» беріледі.
Тәжірибелік бөлімде эксперименталді алаң етіліп, Қызылорда ... 140 орта ... 15 ... ... ... мен 16 отбасы (тәжірибе
тобы) жасөспірімдер алынды ... ... мен ... мен әңгіме
әдісін қолдана отырып, ара қатынасын ... ... ... ... ... ... анықтау» ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
«Қажеттілік базасын анықтау» әдістемесінің мақсаты құрсақ дамуынан
бастап, үш жасқа дейінгі толық дамуда қажеттіліктің ... ... ... ... Төрт ... сурет салуды ұсындық, онда: өсімдік, қару
түрі, зергерлік бұйымдар, ыдыс аяқ ... ... ... ... былай болып келеді:
Өсімдік - тірі болса, өмір сүруге құлшыныс; ал егер ... ... ... онда ... ішкі жан- ... ... деген
бағдарлама жұмыс жасауда, оны сұрақтар қою арқылы нақтылау қажет болады.
Қару ...... егер ол ... ... болса (мылтық,
пистолет, пышақ ) онда мінез-құлқын өзі реттей алады, ал егер ... ... тез ... осы ... елді ... алшақтатады.
Ал қылыш болса- тек жақындарына ғана әсер ете алады. Қару-жарақ үлкен
көлемде болса- агрессияның басымдығын білдіреді.
Зергерлік бұйымдар – ... ... ... ... ... ... бар, ал егер сирек кездесетін немесе тағылатын әшекейлер болса,
әлі сүйіктісін таппағанды білдіреді.
Ыдыс-аяқ - ... ... ... ... ... қажеттілігі қанағаттануда, ал хрусталь сирек кездесетін
ыдыстар ... ... ... ... ... асырылмауда. Бақылау
тобы анықтау экспериментінің нәтиже көрсеткішін 1-кестеден ...... ... ... нәтиже көрсеткіші
|Сыналушының |1- субтест |2-субтест |3-субтест ... ... саны | | | | |
|1 |+ |+ |+ |+ |
|2 |+ |+ |+ |+ |
|3 |- |+ |- |- |
|4 |- |- |- |+ |
|5 |+ |+ |+ |+ |
|6 |+ |+ |- |+ |
|7 |+ |+ |+ |- |
|8 |+ |- |- |- |
|9 |- |+ |- |+ ... |+ |- |- |+ ... |- |+ |+ |+ ... |- |- |- |- ... |+ |- |- |+ ... |+ |- |+ |- ... тобы ... ... ... ... ... 2
кестеден көре аламыз:
Осы әдістеме екі ... ... ... нәтиже көрсеткішіне
тоқталсақ:
Бақылау тобында өмір сүруге деген құлшыныс төмендеуі ... ... ... ал ... кеш ... 50%құрады. Жасөспірімдердің мінез-
құлқын қоршаған ортада реттеу деңгейі мен ... ... ... толық
отбасында 10%, ал жарты кеш отбасында 75 % ...... ... ... ... ... |1 - субтест |2 - ... |3 - ... |4 - ... ... саны | | | | |
|1 |+ |- |- |+ |
|2 |- |+ |+ |- |
|3 |+ |+ |- |- |
|4 |+ |- |+ |- |
|5 |- |+ |+ |+ |
|6 |- |+ |+ |+ |
|7 |- |+ |- |+ |
|8 |+ |- |+ |- |
|9 |- |- |+ |+ ... |- |+ |- |+ ... |+ |+ |- |+ ... |+ |- |- |+ ... |- |- |- |- ... |- |- |- |- ... ... ... ... алуы ... отбасында
50%, ал жарты кеш отбасында 75% ... ... ... ... ... ... 30%, ал ... кеш отбасында 50%
екендігі анықталды.
1– сурет. «Қажеттілік базасын ... ... ... ... ... ... ... өмір сүруге деген құлшыныс
төмендеуі толық отбасында 60 % ... ал ... емес ... ... ... жасындағы балалардың мінез-құлқын қоршаған ... ... мен ... төмен деңгейі толық отбасында 30 %, ал жарты
кеш отбасында 60% ... ... ... ... алуы ... ... ал толық емес отбасында 75% көрсетті. ... ... ... ... ... 40 %,ал ... емес ... 25%
екендігі анықталды. Зерттеу нәтижелері 2 – суретте көрсетілген.
2 – ... ... ... ... ... тестінің нәтижесі
Екінші тараушада «Отбасы бала дамуындағы қарым-қатынасты түзету
жаттығуларын жүйелеу және қолдану» ерекшеліктері» ... ... ... ... ... ала ... ... жұмыс жүргізуді мақсат еттік. Арнайы ұйымдастырылған топтарға
қатысу, тұлғааралық ... ... ... ... ... ... көзқарастары мен мінез – құлқына ықпал
етуші факторлар анықталады, топ ... ... ... немесе
тәжірибесі бар топ мүшелерінен кері байланыс пен қолдау ... ... ... біз ... тренингтердің техникалары мен жаттығуларын
келтіреміз, оларды ортақ атаумен «Коммуникативті қабілеттер мен ... ... ... ... мен ... К. ... «Команда
құру» және «Топтағы бірлік пен білімділік» атты еңбектерінен алынған.
Қазіргі таңда топта әрекет ете білу қабілеті бұл ... ... ... ... көз ... кеңдігі, шыдамдылығы және
өзін -өзі сыйлау сыйлау сияқты қасиеттермен бірдей ... тұр. ... ... қарым – қатынас өзара сыйластық, коммуникация және
қызметтестік негізінде құрауға ұмтылыстардың ... ... ... ... ... дамиды.
«Менің отбасым –қазір және ертең»
Тренинг мақсаты: өзінің отбасылық тәжірибесін түсіну және ...... ... ...... ... өкілімен қатынас
орнату іскерлігі, отбасындағы қарым – қатынас, отбасының болашағы ... ... ... ... тренинг 3 кезеңнен тұрады.
1.Өзінің отбасылық тәжірибесін түсіну және ... ... ... ... мен ... өмірін одан әрі дұрыс құруға қажет. Өзінің
барлық уайымдауларын анықтай біліп, ата –аналарға ... ... ... ... білу өте ... ... ... келесілерді орындауы қажет:
- отбасындағы өз бағытын анықтай отырып, өзіндік бақылау дағдыларын
жетілдру;
- өзіндік сананы арттыру;
- ... ... ... ... ... ... қатынастар динамикасы туралы түсінік алу;
- өз отбасыларындағы қатынас динамикасы жайлы түсініктерін жетілдіру;
- өз отбасындағы бұрын ескермеген қарым –қатынас ерекшеліктерін ... ... және ... ... ... ... жаттығуы
Жаттығуды орындау үшін әртүрлі өмірлік жағдайларды ойнау үшін ... ... ... ... ... ... ... мүсіншігіе айналады. Ол өз отбасының бейнесін
«жанды мүсін» үлгісінде ... Бұл үшін ол ... ... отбасы
мүшелерін өзі таңдап, бөлмеге орналастырады. Идеал ... ... ... басқа адамды да таңдады.
Егер отбасы мүшелері қатысушылар санынан көп ... ... өз ... ... ... ... ... мүсінші өзінің жұмысын талдайды.
Неліктен отбасы ... ... ... ... ... ... мүсіншіге
отбасын өзі көргісі келетіндей етіп қайта ... ... ... жаттығуы
Жаттығуды орындау үшін үлкен қағаз парақтары және түрлі ... ... ... қажет болады.
Әрбір қатысушы қағазды екіге бөледі де, екі отбасылық естеліктің
суретін ... ... және ... ... бір ғана ... ... ... Сурет салып болғаннан кейін, әр қатысушы топқа өз
суретін көрсетеді де, салынған оқиғаны ... ... ... «отбасыларға» бөлінеді.Ішкі топтар бөлменің әртүрлі бөліктерінде
орналасады.Қатысушылар міндеті –«отбасы» құрамын, отбасы мүшелерінің жас
ерекшелігін, ... ... ... Әр ... немен
айналысатынын, қайда қызмет атқаратынын, ... киім ... ... не ... ... көреді деген сияқты ... ... ... жай күн мен ... ... ... ... жайлы,
отбасы міндеттерін қалай бөлетіні жайлы, қарым –қатынастары қандай, отбасы
сұрақтарын коллегиалық түрде шешеді ма, әлде ... ... ... бар ... ... ... шешеді. Отбасы өз тегін ойлап табады. «Отбасы» өз
елтаңбасын жасап, оған ұран құрастырады, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... бетіне жазбалар және суреттер түрінде
тіркеледі. Жасөспірімдердің саны мен ... әр ... жеке ... орындалады –ішкі топ өзі шешеді.
Егер топта консультанттан басқа тағы да бір ересек болса, онда ... ... ... Олар кіші ... ... алуы қажет.Бұл
жағдайда қатысушылар өз бетінше әрекет ... және ... ... көп көрсетеді.
Тапсырманы орындағаннан кейін әрбір ішкі топ ... өз ... ... соң « ... нақтылаушы сұрақтар қойылады.
Бір маңыздысы,қатысушылар қандай отбасы ... ... ... ... ... ма, әлде ... емес пе, отбасында балалар бар ма.
Жасөспірімдер әдетте отбасының басты ... ... ... ... Ол
көбінесе фирмасы бар және жеткілікті түрде бай.
Отбасында әдетте әжесі мен атасы бар, қатынастары жақсы, бір- бірімен
ұрыспайды. ... ... ... ... ... ... жетекші көмектеседі.Көптеген ұсыныстардан қатысушылар бас
тартады, тек бұл ... ... ... ғана оңай шешілетін болса ғана
келіседі. ... ұлы ... оқу ... түсе ... ... жылы көреді. Ал
науқастану, алкоголизм, кедейлік деген сияқты мәселелерден бас тартады.
Жаттығуды орындап ... ... ... ... жүргізу
қажет.Өйткені отбасы қандай да бір уақыт құрылып, «өмір сүрді».
«Өзара әрекеттесу» тренингі
Бұл тренингтің ... ... ... ... пен баланың өзара
қызметтесу болып табылады, сол себепті де оның басты ... – ата ... ... ... ... ... мен қызметтестігінің қалыптастыру және
дамыту. Бағдарламада Т. Гордонның, К.Роджерстің, Я.Адлердің, Р.Дрейкустің,
Е.В.Сидоренконның, Е.И. Лебедеваның, Г.И. ... ... ... ... ... (2000) ... ... міндеттері:
1. Өз баласын түсіну мүмкіндіктерін кеңейту;
2. Баламен өзара қатынасты жақсы түсіну;
3. Баламен өзара әрекеттің жаңа дағдыларын меңгеру;
4. Отбасындағы ... ... ... ... ... ... дейінгі балалар мен кіші
мектеп оқушыларына қолайлы. Осында сипатталған нұсқа ата ... және ... он екі ... ... аптасына екі рет екі немесе үш сағаттан,
яғни курс ұзақтығы бір жарым екі ай.
Үшінші ... ... жүру ... және нәтижелерін талдау,
сапалық өңдеу» жүргізілді. Бақылау экспериментінде коррекциялық ... ... ... келесі экспериментті жүргізуді жөн көрдік.
Бақылау экспериментінде коррекциялық ... ... ... ... ... жүргізуді жөн көрдік.
«Ата-ана мен бала өзара қатынасы» жасөспірім кезеңіндегі бала мен ата-
аналарға арналған сауалнама екі ... ... ... ... (1999).
3 – сурет. «Ата-ана мен бала өзара қатынасы» сауалнамасы
Онда отбасы өзара ... ... ... жасөспірімдерде
тұлғааралық қатынас қалыптасуында көрінетін қақтығыс деңгейін анықтауды
жөн көрдік. Жүргізілген ... ... ... қақтығысын анықтау» тесті.
Бұл әдістемеде индивидтің қақтығысын ... ... ... үш ... бар ... ... Олардың варианты а, б, г деп
белгіленеді. Өзінің ойындағысына жасөспірімдер «+» белгісін (иә) қояды.
Әдістеменің нәтиже көрсеткіші: Егер ... ... ... ... ... ... онда ол индивид қақтығысуды ұнатпайды. ... ... ... ... ... ... Бұл төмен
қақтығыс.
Егер ұпайдың қосындысы он ... ... ... ... ... сіз ... ... алатын адамсыз. Бұл пікіріңіз жеке ... ... ... - ... әсер етсе де. Сол үшін де ... ... Бұл ... ... ... ... ... он төрт ұпайға дейін ... ... ... ... Сол ... үшін ... ... Сынды, өз
ойыңызды айтқанды қатты жақсы көресіз. Өте жоғары қақтығыс.
Осы әдістемені жүргізгендегі, нәтиже көрсеткіші 3-кестеде көрсетілген.
3 – ... ... ... ... ... ... нәтиже
көрсеткіші
|Сыналушы тобы |Төмен деңгей ... ... ... ... ... тобы |5-35% |8 -48% |3-18% ... тобы |6-30% |9-45% |5-25% ... тұлғаның қақтығысын анықтау» тестінің нәтиже көрсеткіші
4-суретте көрсетілген.
4 – ... ... ... ... ... ... нәтиже көрсеткіші
Анықтау экспериментінде тақырып көлемінде қарастырған әдістемеден алған
көрсеткіштеріміз, оған түзету жаттығулар нәтижесі бақылау ... ... ... ... көрсеткіштер дәлелденгенін
байқадық (5-сурет).
5 – сурет. Эксперимент қорытындысы
Екінші тарау бойынша қорытынды.
Тәжірибелік бөлімде экспериментті үш ... ... ... ата - ана мен ... ... қарым-қатынасынта
қақтығыс мәселелері бірнеше әдістемелер негізінде ... ... ... ... ... сауалнамасы.
Отбасылық социограмма» телімелі тесті. «Отбасында эмоционалды қатынасты
анықтау» әдістеме. «Отбасылық серия» осы ... ... ... ... ... ... өңделіп, гистограмма
мен диаграммаға түсірілді. Анықтау экспериментінде ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен жеке және топтық әрі тақырыптық тренингтер
қарастырылды. Соңында нәтижелі дәлелді көрсеткіштер алу ... ... ... ... ... экспериментінде де екі тест ала
отырып, ата-анамен жасөспірімдер арасындағы ... ... ... ... ... салыстырмалы қарастырдық.
Қорыта келгенде түзету жаттығуларын жас және дара ... ... ... ... асыруда нәтижеге жетуге болатынын эксперимент арқылы көз
жеткіздік. Осы нәтиже ... ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынаста тұлғааралық
қатынасты үлкендер достық қатынасты орната отырып жетуге болады.
2. Жасөспірімдерге «дос» деген сөзге түсінік берумен ... дос ... ... білу .
3. ... мен ата ... арасында қарастыратын шағым айту процесін
ашық бүрде екі жақ бірге талқылайтын деңгейді меңгерту.
4. Достық қатынасты ... ... ... ... ...... ... бір бөлшегі. Отбасы бала үшін өмір мектебі,
онда мейірбандық, шындық, адалдық, қайырымдылық, ... ... ... дамиды және қалыптасады. Сол себепті ... ... ... ... әр ... ... ... тұра білуге үйрете білу ... ... ... ... ... түрі мен ... сәйкес баланың
тұлғалық қасиеттері қаланады. Бала әрқашан да ата-анадан жүрек жылуын,
мейірімділікті қажет ... ол ... ... ... ... Ал бала
үшін ата-ана игілік жасаушы, айтушы болып табылады.
Отбасындағы ең басты іс-әрекет ол ... мен бала ... ... ...... ... аса ... және негізгі сферасы
болып, соның нәтижесіде тұлғааралық байланыс ... ... ... ... ... ... өзара пікір алмасу, сезім
әлемінде бірлесіп ... алу, ... ... ... болу сенімді кең
ауқымды эмоция спектрлерін қамтиды. Қарым-қатынас барысында екі не ... ... ... әлем және ... ... ... қылық-
жорықтар, келісім, не өзара түсіністік тұрғысында, не болмаса қақтығыс,
талас-тартыс, қарама-қайшылық тұрғысындағы мәміле үрдіс іске ... ... оның осы ... ... орын ... Егер
тартыс-талас, қарама-қайшылық, түсінбеушілік басым болса отбасында балаға
дұрыс тәрбие беру мүмкіндіктері ... ... ... ... және психотерапиялық
көмек көрсетуге көптеген психотехникалар ... ... ... — ерлі - ... мен ата - ана – бала қатынасы кеңінен
қарастырылып, ... ... ... және қиындықтары
талданып, одан шығару жолдары көрсетілді.
Л.С. Выготскийдің, А.Н. Леонтьевтің, Д.Б. ... ... ... ... ... дамуы тұлғалық жаңа қасиеттердің
біртіндеп қалыптасуымен анықталады. 7-8 ... ... ... Л.И. ... «әлеуметтік индивид» ретінде қалыптасуымен ... ... ... ... пайда болып, осы позицияны қамтамасыз етуші қоғамдық-
маңызды қызмет қажеттілігі ... 12-14 ... ... ... көздеу
қабілеттілігі» калыптасады, яғни саналы мақсаттарды анықтау және қоя білу,
ал 15-16 жаста - ... ... ... ... да ... ... қарым-қатынастың психологиялық ықпалы аса зор.
Орындалған жұмыстың толықтығын бағалау. Магистрлік ... ... пен ... толығымен орындалды. Алынған нәтижелерді білім беру
мекемелерінде қолдануға болады.
Диссертацияның ... ... ... ... ... ... ... бала дамуына психологиялық әсері» //
университеттің 75 жылдығына арналған «Жас ғалымдардың ғылыми мақалалар
жинағы» (басылымда)
2. «Баланың ... ... ... ... қарым-қатынастарының
ықпалы»//Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойына
арналған ... ... ... ... ... Қазақстандық моделі: ерекшеліктері, жетістіктері,
даму стратегиясы» 21 қазан, 2011 жыл (басылымда).
РЕЗЮМЕ
на реферат диссертации на соискание ученой ... ... наук по ... и ... Венера Бисенбаевна
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ ВЛИЯНИЕ ВЗАИМООТНОШЕНИИ В СЕМЬЕ НА РАЗВИТИЕ РЕБЕНКА
Актуальность исследования: Роль семьи в ... ее ... ... ... на ... ... показать ее существенную роль. Семья
формирует или разурушает развитающую личность, ... роль ... ... ... или ухудшении психики ребенка. Изучить и ...... ... и пути ... влияния
взаимоотношений в семье на развитие ребенка и на этой основе разработать
методические рекомендацию.
Цель исследование: ... и ... ... ... в ... на ... ... исследования:
1. Изучить научную литературу по проблемам психологического вляния
взаимоотношения в семье на развития ребенка;
2. ... ... ... ... ... в ... на развитие ребенка.
Обьект исследования: процесс взаимоотношений в семье.
Предмет исследования: психологическое влияния взаимоотношений в ... ... ... ... если ... ... и методически обосновать
психологические особенности взаимоотношения в ... и их ... ... ... то ... ... ... развитую личность
ребенка.
Методы исследования: оприделение переживания в семье, взаимоотношения
родители с ... ... ... ... ... базовых потребностей, тесты на ... ... ... ... ... и ... значимость: исследования выполнены в
соотствии с теоритическими и ... ... ... ... ... научнуму аппарату, даказонный и ... ... ... ... диссертации: состоит из введения и двух глав в первой ... ... ... ... ... в ... на развитие
ребенка в теоритических исследованиях. Во ... ... ... ... ... ... ... взаимоотношении
в семье на развитие ребенка заключения, использованной ... ... ... Роль ... в обществе, ее главная задача изменить
взгляды на ... ... ... ... или ... ... ... роль отводится семье в оздоровлении или ... ... ... ... изучить психолого-педагогические основы и пути
психологического влияния взаимоотношении в семье на ... ... и ... основе разработать методические рекомендации.
Объект исследования: процесс взаимоотношении в семье.
Предмет ... ... ... ... ... исследовательской работы: теоретическое и практическое обоснование
влияния взаимоотношения в семье на развитие ... ... ... ... использованной литературы с
философской, психологической, ... ... ... ... рассмотрение с теоретико–методической стороны педагогико–научного
исследования работы; анализ учебно–воспитательной ... ... ... ... за ... ... анкетирований, диалогов и анализ их итогов.
Научная новизна исследования и теоретическая значимость:
- выявлены теоретические основы правовой культуры учащихся;
- ... ... ... при формировании правовой культуры;
- установлены уровни учащихся при правовом воспитании во внекласной
работе;
- разработана методика ... ... ... ... выявлены направления внеклассной работы учащихся при получении
правового воспитания.
Основные положения выносимые на защиту:
- должны ... ... ... для ... у ... ... культуры в Республике Казахстан;
- определены отрицательные ... ... ... ... ... ... у учащихся;
SUMMARY
Sadakbayeva Venera Bisenbayevna
Psychological influence of relationship in a family
on development of the ...... and ... of ... The role of the family in society, ... a ... to change old ... about the main task of a
family - education of the child and to study it from the new point of ... show its ... role. The family forms or destroys ... the important role is allocated for a family in improvement or
deterioration of mentality of the child. To study and ... ... and ... bases and ways of ... ... ... in a family on development of the child and on this basis to
develop methodical recommendations.
Objectives of ... ... and ... justification of
the influence of relationship in a family on development of the ... of ... To study ... ... on problems of a ... of ... in a family on the ... of the child;
2. To define psychological features, ... of ... ... in a family on ... of the ... of investigation: the process of relationship in a family.
Subject of investigation: psychological ... of ... in ... on ... of the ... if scientifically, theoretically and methodically to prove
psychological features of relationship in a family and their ... ... of the child, it is possible to create ... ... of the ... of investigation: questionnaire to define worrying moments in a
family, relationship of parents with ... ... ... ... the results of basic requirements, tests to define the conflict ... ... ... trainings.
Scientific novelty and theoretical significance: investigation is
executed in ... with ... and ... ... the contents of the dissertation correspond to the scientific
apparatus, efficiency and accuracy of the received results of ... have been ... ... the dissertation paper consists of the
introduction, two chapters, the ... the list of the used ... the ... In chapter 1 the analysis of ... ... ... ... of relationship in a family on development of the
child has been given. In chapter 2 the levels of ... ... ... in a family on ... of the child have been analyzed ... basis of the experiment.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасы татулығы бағдарламасы136 бет
Отбасы тәрбиесі мүмкіндіктерінің диагностикасы5 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Қосымша білім беру жүйесінде ересектер арасындағы педагогикалық қарым-қатынасты жетілдіру» (өзгетілді ересектерге қазақ тілін оқытып-үйрету материалдары негізінде)37 бет
Адамдар арасындағы қарым-қатынас27 бет
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары25 бет
Азаматтық процесстегі катысушылардың арасындағы тараптардың орны36 бет
Ата - ана мен бала арасындағы құқықтық қатынас9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь