Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы жайлы

І. Әдебиеттану ғылымы жайлы
ІІ. Әдебиеттанудың ғылыммен байланысы
ІІІ. Әдебиеттанудың дамуы мен тарихи
VI. Пайдаланылған сілтемелер
Әдебиеттану – көркем әдебиет мәселелерін зерттейтін ғылым. Сөз өнерінің түп төркінін, тегін, туу, қалыптасу тарихын, даму заңдылықтарын, көркемдік және эстетикалық ерекшеліктерін зерттейді. Негізгі салалары үшеу: әдебиет теориясы, әдебиет тарихы, әдебиет сыны. Жанама тараулары – текстология, тарихнама, библиография. Әдебиет теориясы әдебиеттің болмысы мен бітімін, әдеби шығарманың сыры мен сипатын, әдеби дамудың мағынасы мен мәнін байыптайды. Сөз өнерінің ерекшеліктерін, қоғамдық рөлін, көркем шығарманы танудың принциптерін, талдауын, әдістері мен методологиясын, әдеби жанрлар мен оның түрлерін, өлең жүйелерін, тіл мен стиль, әдеби ағым мен ағыс мәселелерін тексереді, талдайды. Сонда әдебиет теориясының зерттеу объектісі де үшеу болғаны — әдебиет, әдеби шығарма, әдеби процесс.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Әдебиеттану ғылымының ғылым ... орны мен даму ... ... ... ... ... ФИ-403
Семей 2015
Жоспар
І. Әдебиеттану ғылымы жайлы
ІІ. Әдебиеттанудың ғылыммен байланысы
ІІІ. Әдебиеттанудың дамуы мен тарихи
VI. Пайдаланылған сілтемелер
Әдебиеттану - көркем ... ... ... ... Сөз ... түп ... тегін, туу, қалыптасу тарихын, даму заңдылықтарын, көркемдік және ... ... ... ... салалары үшеу: әдебиет теориясы, әдебиет тарихы, әдебиет сыны. Жанама тараулары - ... ... ... Әдебиет теориясы әдебиеттің болмысы мен бітімін, әдеби шығарманың сыры мен ... ... ... ... мен ... ... Сөз ... ерекшеліктерін, қоғамдық рөлін, көркем шығарманы танудың принциптерін, ... ... мен ... ... жанрлар мен оның түрлерін, өлең жүйелерін, тіл мен стиль, әдеби ағым мен ағыс мәселелерін тексереді, талдайды. Сонда әдебиет теориясының зерттеу ... де үшеу ... -- ... ... ... ... ... Әдебиет дегенде, оның тағы да үш түрлі яки, таным тарапындағы, тәрбие саласындағы және эстетикалық мәні мен ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударылады. Әдеби шығарма дегенде, мәселен, роман яки поэма талдана қалған жағдайда оның мазмұны мен пішініне айналған шындық ... ... кем ... бес түрлі сауалға жауап беру шарт: Қандай оқиға болды? Оқиға қалайша болды? Оқиға кімдердің басында болды? Оқиға қалай баяндалған? Болған ... ... ... ... Осы ... жауап беру барысында шығарманың тақырыбы мен идеясын, сюжет пен композициясын, типі мен характерін, ... тілі мен ... ... мен көркемдік әдісін талдап-тексеру арқылы әдеби шығарманың сыры мен сипатын тұтас танып-білуге болады. Ал әдеби процеске келсек, мұндағы ең ... ... -- жанр және ... ... мұны ... ... принцип -- тарихилық. Нәтижесінде -- сөз өнеріндегі тек пен түрді, бет пен ... ... ... бәрін тек әдебиет теориясын терең білген адам, сол ... өз ... ... ... ... ... талғамын қалыптастырған адам ғана істей алады. Бұл ... ... ... ... ... ... мен ерекшеліктеріне қатысты суреткер лабораториясынан да белгілі мөлшерде нақты ... ... ... Сонымен, әдебиет теориясын білмей, қандай да болса әдеби құбылысты нәзік түсіну, шынайы сөз өнерінің шындық өмірге ... ... ... ... заңдылықты ұғу, сайып келгенде, күллі ілгерішіл адам баласының жалпы ... ... ... тану мүмкін емес.
Әдебиет теориясын білмей, қандай да болса әдеби құбылысты нәзік түсіну, шынайы сөз өнерінің шындық өмірге қарым-қатынасын білу, ... өсіп ... ... ұғу, ... ... бүкіл ілгерішіл адам баласының жалпы көркемдік дамуындағы сыр-сипатын тану мүмкін ... ... ... ереже секілденген эстетикалық қағидалары мен қисындары-әншейін ойдан туа салған нәрсе емес, әдебиет тарихы арқылы ... ... ... ұшан-теңіз нақты әдеби деректерді терең талдау, пайымдау нәтижесінде қорытылған толғамдар, түйін-тұжырымдар.
Әдебиет тарихы, сөйтіп, жек ... бір ... ... ... ... адам баласының тарихында көркем әдебиеттің қалай пайда болғанын, қайтіп қалыптасқанын, қандай жолдармен дамығанын зерттейді. Қай халықтың болсын, ... ... ... жазу-сызуы жоқ кезінің өзінде ауыз әдебиеті өрбігені, одан ілгерілей келе жазба әдебиеті туып, дамығаны мәлім. Әр ... ... ... даму сапарын саралайтын да, сын көзіме сұрыптап, сарапқа салатын да әдебиеттің тарихы. Сонымен қатар бұл ... әр ... ... ... ... ... қарап, оның сапасын сол тұстың сана сатысына, ой өрісіне байланыстыра тексереді. Олай етпей, ауыз әдебиетінің нұсқалары болсын, жеке ... ... ... әділ ... ... ... өзіне лайық орнын алуы мүмкін емес. Әдебиет тарихын зерттеушілерге ең басты талап дәл осы тұрғыдан қойылады.
Әдебиет сыны әрқашан дәл өз ... ... тірі ... белсене араласып, нақты әдеби туындыны жан-жақты талдау, оның идеялық - көркемдік құнын белгілеу, өз кезінің эстэтикасы үшін мәні мен ... ... ... бір ... ... ... бағалы қасеттерін, ерекшеліктері мен кемшіліктерін көрсетіп, оның творчестволық өсуіне тікелей қолқабыс жасаса, екінші жағынан, оқырманды оқығандардың байыбына ... оны жете ... ... ... баулиды. Бұл ретте, сыншыны жазушы мен оқырманның екеуіне ... - ара ... десе де ... еді. ... бұл аз. ... - ... оқырманның өскелең талабы мен талғамының жаршысы, әдеби құбылысты жалпы мемлекеттік мүдде тұрғысынан пайымдайтын қоғамдық ой - ... ... ... ... ... ғылымның жоғарыда сөз болған негізгі салаларынан басқа жанама тараулары да бар. Олар - текстология, историография және ... ... - ... ... ... ... ... танудың принциптерін мен әдістемесін жинақтайтын арнаулы ғылыми пән. Текстология көркем шығарманың тұрақты тұпнұсқасын белгілейді, оның автор қолымен жасалған ақтық ... ... әр ... ... ... салыстырады, әр басылымын автографпен салыстырады, текстің автор еркінен тыс қысқарған жерлері немесе ... ... ... ... ... болса, қалпына келтіреді, тұпнұсқаны көшіріп басқандар мен әріп ... ... ... ең арғысы, емле қателері болса да ұқыппен түзеп отырады.
Историография - әдебиет теориясының, тарихының, сынының ғасырлар бойы тарихи дамуы туралы ... мен ... ... мен материалдар жинағы. Мұның өзі, көбіне, бырыңғай ғылыми мақсат үшін керек. Әдебиеттің теориясына, тарихына, не сынына ... ... ... ... ... оны зерттеудің көлемі мен тереңі, мәні мен маңызы сол ... ... ... ... мен ... ... белгіленеді.
Библиография - көркем әдебиеттің өзіне және әдебиет туралы ғылымға байланысты көрсеткіштер мен анықтамалар, шолулар мен ... ... Бұл да, ... ғылыми мақсат үшін керек. Әдебиет пен әдебиеттану тарапындағы ... ... ... ... оған қажет нақты материалдардың - текстер мен тексерулердің, сын - ... мен ... ... ... ... ... мен ... арқылы іздеп тауып, пайдалануға болады.
Әдебиет - халықтың рухани қазынасының алтын қоймасы. Сол қойманы ... ... сол ... рухани қажетіне қарай орынды жарата білген халықтың ғана ұлт ретінде, халық ретінде болашағы бар. ... да сол ... ... ... ... қай ... не бар, ол бізге несімен қымбат деген ... ... ... ... ... барлық уақытта да күн тәртібінен түспейді.
Әдебиеттің дамуы қоғамдағы саяси-әлеуметтік ахуалға тікелей ... ... ... әрбір шығарманы қоғамда жүріп жатқан түрлі әлеуметтік процестердің тікелей салдары десе де болғандай. Сондықтан да ... ... осы ... ... ... оның осындай болуына әсер еткен қоғамдық-әлеуметтік жағдайларға алдымен назар аударады. Әдебиеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... Әдебиетті типологялық тұрғыдан зерттеу көркемдік дамудағы ортақ ағымдарды, ұқсастықтарды анықтауды мақсат тұтады. Нақтылай түссек, ... ... одан ... ... әдебиеттегі қоғамдық дамудың салдарынан туындаған ортақ сарындарды, олардың көркем туындыдағы көріністерін зерттейді. Жеке қаламгерге ... оның ... өз ... ... ... ... және басқа да әдебиеттермен ұқсас болу себептерін ашады.
Әдебиеттің өткені мен ... ... ... сай ... бұл ... ... отыратын - әдебиеттану ғылымы. Соның ішінде бар ... ... ... ... шығармай жинап, рет-ретімен жүйеге түсіріп, қай нәрсенің қай ... ... ... бар ... ... саралап, дәуір тынысына орай оқырманның рухани қажеттілігін қанағаттандыруға қалтқысыз қызмет ... тиіс - ... ... ... - ... ғылымының негізі болумен бірге көлемі жағынан ауқымдысы да, сондай-ақ шешімін күтіп тұрған проблемалары көбірегі де. Әдебиет тарихын жасау, оны дәуірлеу ... ... ... ... кезден күн тәртібінде келеді. Сырт қарағанда, онда тұрған не бар, тарихты кезең-кезеңдерге бөліп, жаза берсе болмай ма ... де ... ... Сөйтіп те келдік. Десек те заман өзгерді, заманмен бірге адам да жаңарды; қоғамдық сана ... ... мен ... ... ... ... оның ғылымының алдына жаңа міндеттер қойып отыр. Соның бірі - әдебиеттің тарихын жаңаша дәуірлеу, тың ... мен ... ... ... ... таңдағы қоғамтану ғылымының жетістіктерімен қаруланған, ХХ1 ғасырдың жаңа адамының талғамын қанағағттандырып, ... ... ... бере алатын толыққанды әдебиет тарихын қайта жасау.
ХХ1 ғасырдағы қоғамдық дамудың ... ... ... табылатын жаһандану үдерісі адамзат қоғамының алдына мүлдем жаңа ... ... ... ... ... деп, барынша насихатталып жатқан жаһандану жолындағы мәдениеттердің, әдебиеттердің барлығын жалмап, жұтып, ... ... ... ... ... мәңгүрттендіру арқылы бір оқ шығармай, әлемді бағындыру әрекетіне ... ... ... ылғи да ... ... тиіс ... бірі - әдеби жанрлар. Әдебиеттің бірден пайда бола салмағаны әлімсақтан белгілі. Әдебиет дегеніміз - ... ... ... бойы ... ... ... ... биікке жетті. Демек, әдебиеттің дамуы дегеніміз, оның жанрлық тұрғыдан жетілуі екен. ... да ... ... ... қарастырып отырған дәуіріндегі әдеби жанрлардың жай-күйін барлық уақытта назарда ... ... ... жанрлар бірден пайда бола қалған жоқ. Әдебиет тарихының ежелгі дәуірінің әдебиеті деп жүргеніміздің көпшілігі біздің бүгінгі әдебиет туралы ... ... ... сай келе бермейді. Сөз өнерінің ең көне үлгілері қатарында тасқа ... сына ... ... шіркеулік жазбалар, хаттар, тарихи деректер сияқты үлгілер алынып жүр. Бұлар кейін ұзақ даму жолдарынан өтіп, бүгінгі профессиональды әдебиет дәрежесіне ... ... да ... ... белгілі бір дәуір әдебиетін зерттеу барысында оның жанрлық, яғни көркемдік жағынан қаншалықты деңгейде екенін анықтап отыруы лазым.
Әдебиет - ... күре ... ... да тегі бір, тілі бір ... ерте ... ... қайта қарап, бүгінгі әдебиеттану ғылымы жеткен жетістіктерді пайдалана отырып, ... ... ... ... қызмет ететін ортақ әдебиет тарихын жасау - кезек ... ... - ... бір жағы ... ... ... күні ... дейін өзіне лайықты насихатталып, бағасын ала алмай келе жатқан дамыған түркілік әдебиетті тіпті өзімізге, одан қалды ... ... да ... ... өз ... ... Оның ар жағында қоғамдық даму барысында түркілік мәдениеттің әлемдік өркениетке ... ... ... ... деген секілді ауқымды міндеттер тағы тұр.
Түркі халықтарының ортақ әдебиет ... ... ... есте ... ... ... бар. Отаршылдықтың салдарынан түркі халықтарының көпшілігі күні кешеге ... ... шын ... ... негізді әдебиет тарихын жасай алмай келді. Оған бір жағынан, түркі ... ... ... ... ... санайтын еуропацентризм ілімі кедергі келтірсе, екінші жағынан, ұлттық атаулыға қарсы кеңестік отаршылдық ... ... бере ... Соған қарамастан, КСРО құрамына кірген түркі халықтары өздерінің ұлттық әдебиетінің тарихын ... ... ... бір ... де тоқтатқан жоқ деуге болады. Нәтижесінде социалистік реализм принциптері негізінде жазылған әр ұлттың жеке өзіндік әдебиет тарихтары ... ... ... әр ... өз ... тағы бар. ... кеңес өкіметі жылдарындағы мен қазіргі тәуелсіз ел кезіндегі өмір шындығының арасындағы айырма - жер мен ... Осы ... ... көп ... шын ... толық қанды ғылыми негізді еңбек деуге келе бермейді. Бұларда қазақ әдебиетінің тарих көшінде жүріп өткен жолдарының ... ... ... де сол ... ... жағдайдың ықпалымен әдеби өмір шындығы кері бағаланған. Қазақ әдебиетінің А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Жұмабаев, Ш.Құдайбердиев, М.Ж.Көпеев секілді классиктері , , ... ... ... ... тасталынуы сол кездің саяси шындығы болатын.
Шынайы әдебиет тарихын ... ... ... отыратын тарихшылдық, шыншылдық ұстанымдарымен бірге зерттеудің ғылыми ... ... ... ... ... болуы, өмірмен тығыз байланыста болып, қоғам қажеттілігін өтеуі де да маңызды. Ең бастысы қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ұлттық, одан қалды әлемдік әдеби дамуға қандай жаңалықтар әкелді, рухани қазынаға нендей үлес қосты деген сауалдарға жауаптар ... ... ... отырған нысанына орай қандай пікір білдірсе де ғылымның бұрынғы-соңғы ... ... ... айтылуы тиіс. Сонымен бірге ғылымның ғылым үшін ғана емес, халықтың өзін-өзі тарихи тұрғыдан ... ... азық ... ... де ылғи ... ұлттық мүддеге қызмет етуі міндет.
Өмірді ғылыми тұрғыдан танып ... ... ... ... ... бір ... айналған жекелеген ғылым салаларының тәсілдерін сол ғылымның әдістері деп айтамыз (А.С.Бушмин. Методологические вопросы литературоведческих исследовании. Ленинград, 1969, 13-бет). Әдіснама ... мен ... ... ... ... ... нақтылы жағдайларда тәжірибеде қолданылуы деп ұққан жөн. Ал ... ... ... ... ... ... екендігін анықтайтын, таңдауға көмектесетін - әдіснама, оның ұстанымдары. Зерттеу әдісі - әдіснаманың әдебиетті тану барысында қолданатын ... ... ... ... атқарған жұмысының нәтижелі болары да хақ.
Әдебиеттің өткен жолдарын зерттеуде ең алдымен, алға дұрыс ... қоя ... оны ... үшін ... ... оған ... жол мен ... немен жету керектігін анықтап алудың маңызы зор. Зерттеу барысында әдіснамалық негіз бен қолданылатын әдістердің дұрыс қолданылуы шешуші рөл ... ... ... ... ... ... табиғатын аша алатын зерттеу әдістерінсіз танып білу мүмкін емес. Сондықтан да әдебиет тарихын зерттеушіден алдымен, әдебиеттану ғылымының зерттеу әдіс-амалдарын ... оны ... ... ... білу ... ... ... зерттеуші қолына қандай әдіс-қару алады - көп нәрсе соған байланысты.
Әдебиет тарихын зерттегенде, негізгі міндет - ... ... ... ... ... ... ... сол дәуірдің әдеби өміріндегі басты тенденцияларды анықтау болса, мұны ... ... ... ... тұрғыдан, сол кездің саяси-әлеметтік өмірі аясында танып білуге көмектесетін әдістер бар. Әдебиет тарихын зерттеуде қолданылып жүрген зерттеу әдістері ... ... Бұл әдіс ... ... ... оның ... ... байланыста, өмір жолының тікелей нәтижесі ретінде қарастырылады.
2). ... әдіс ... ... отырған дәуірдің мәдени-тарихи жағдайымен тығыз байланыста, сол дәуірдің жемісі, бір ... ... ... ... ... ... метод әдебиетті өзіне дейінгі, сол дәуірдегі басқа да қаламгерлермен, әдебиеттермен салыстыра отырып, зерттейді. Бұл әдісті қолданғанда, салыстыруға ... ... ... ... білу ... Әлеуметтік (социологиялық) әдіс әдебиеттің қоғамдық қырларына, идеялық жақтарына көбірек мән береді. ... ... ... ... ... қоғамдық өмірдің толыққанды бейнесін жасау, өмірді жақсартуға көмектесе алатын идея ... ... ... ... күш ... ... ... көркем шығарманы белгілі бір формадағы өнер туындысы деп қарап, әдебиеттану ғылымының басты мақсаты ... ... ... ... анықтау деп біледі. Формальдық метод кейіннен структурализмге, ол өз кезегінде жүйелі (системно)- структурализмге ... ... ... ... ... ... ... тәрбиешілік, эстетикалық, ұйымдастырушылық секілді қызметтеріне қарай қарастырады.
7). Тарихи-генетика көркем шығарманың туу негіздерін, себептерін зерттейді.
8). ... ... ... ... ... келіп, сол дәуірде тарихи қалыптасқан көркем формалардың тарихи санада көрініс табуы, дамуы зерделенеді.
9). Мифология әдебиетті бір елден екінші елге ... ... ... сюжеттердің жаңа ортада басқа ұлттық формада көрінісі ... оның ... ... ... ... ... ... Көркем әдебиетті қоғамдық өмір туғызған тұтас бір өнер туындысы ретінде ... оны бір ... ғана ... ... ... ... т. б. ... толып жатыр. Әрине, бұлардың барлығын да жоққа шығаруға болмайды.
Пайдаланылған сілтемелер
1. https://kk.wikipedia.org/wiki/Әдебиеттану
2. http://89.218.153.154:280/CDO/2007-2008/AdebKirispe/Data/Lectures/1/2.htm
3. http://turkiya.kz/?p=666

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы8 бет
Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы туралы10 бет
Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы туралы мәлімет3 бет
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Алтын адам10 бет
Бүгінгі терминологияның даму сипаты5 бет
Журналистика «Хабаршысының» ғылыми кадрларды даярлаудағы рөлі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь