Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Анатомия (anatоmia), гистология (histologia), эмбриология (embryologia) және цитология (cytologia) пәндері адам және жануар организміндегі жасушалар, ұлпалар , ағзалар, анатомиялық құрылыстары, қызметі, дамуын зерделейтін, оқытатын негізгі ғылымдар болып табылады. Жалпы қазіргі заманда анатомиялық терминдерді тек зерделеу емес, оның тілін білуді қажет етеді. Сондықтан латын тілін қоса оқи отырып, барлық ағзалардың атауларын жатқа саралап, арнайы тіл негізін меңгеруге көмектеседі.
1. В.Д. Вульф «Латинский язык и основы ветеринарной терминологии»
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым
министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Анатомиялық терминдердің ... ... ... А. ... ... Е.Е
Семей 2015 жыл.
Мазмұны
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
III. ... ... ... ... (anatоmia), гистология (histologia), эмбриология
(embryologia) және цитология (cytologia) пәндері адам және ... ... ... , ... анатомиялық құрылыстары,
қызметі, дамуын зерделейтін, оқытатын негізгі ғылымдар болып табылады.
Жалпы ... ... ... ... тек ... ... ... білуді қажет етеді. Сондықтан латын тілін қоса оқи отырып, ... ... ... ... ... тіл ... ... мақсаты: Біз, ветеринария саласында жануар ағзасының
анатомиялық ... ... ... ... ... ... ... дерлік латын тілінен аударылып, тұтастай латын тілімен
тығыз байланысты қылып берілген. Сол ... ... тілі және ... ... - ... үшін жаңа пән. Латын тіліндегі атаулардың
сөздік құрамы, айтылуы мен жазылуы да ... ... ... түрлі анатомиялық мүшелердің атаулары туралы деректер білдіреді.
Сондықтан алдымен оның мақсатын, жалпы көлемі мен мазмұнын, ... ... ... ... бойы ... мен ... ғылыми тілінде
қолданылатынын анықтап алған жөн.
1. Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі.
Ғылымның, техника мен өндірістің қай ... ... ... ... ... ... ... қолдана білуі қажет. Әуелі
термин сөзіне назар аударайық. Терминнің негізгі ... (лат. terminus ... ... ... ... дәл ... атауда. Термин бір сөзден
(ауру, флюорография) және сөз тіркесінен (желке сүйегі, ... ... ... ... ... әдеби тілмен айырмашылығы ғылыми -
техникалық ұғымды ... Сол ... ... ... ... мен
медицина ғылымдарының салаларында ... тілі ... ... ... ... ал анатомиялық терминдердің көп атауларына
терминдік сөздік ретінде латын тілі ерекше роль атқарып келеді.
Дегенмен ... «Бұл ... ... бірінші рет
халықаралық дәрежеде ресми ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі салаларында ... ... ... тіл ... қала береді. Сөз жоқ,кеңес анатомдарының
жақынарадағы міндеті ... ... ... ... болып
табылады. Бұл салада Н.А. Шейн, Н.М. ... ... ... Н.И. ... Н.А. Карузин және басқа орыс ғалымдары көп ... — деп ... Орыс ... ... ... ... «Халықаралық анатомиялық номенклатура» деген кітаптардың (1980,
1986) алғы сөздерінде баяндалған. Бұл ... ... кұру ... ... ... : 1. Орыс ... ... бойынша мүмкіндігінше ресми латын терминдеріне жақын
болуы керек. Алайда сөздің шығу тегін (этимологиясын) сақтау әрекеті ... ... ... терминдерді сөзбе-сөз аударып, анатомия лық
құрылымдардың мәнін бұрмалауға жол ... ... 2. ... яғни ... ... ... анатомиялық құрылымдар
аттары, клиникалық терминдердің негізі ретінде қалыптасып кеткен жағдайда
ғана орыс ... ... ... ... ... «Гайморқуысы»- «Гайморит», «Евстахийтүтігі» — ... 3. Шет ... ... ... ... терминдерге сәйкес
келетін және медицинада кеңінен пайдаланатын кірме сөздердің де (медиалді,
латералді, ... ... ... ... жол ... ... ... тілдік терминдердің орыс тілінде қолданылатын қанағаттанарлық және
қолайлы ... жоқ ... ... ... ... керек (мысалы, гипокамп, таламус, гипоталамус т.б.). Сонымен
қатар, егер шет тіл ... ... ... ... ... олардың
орыс тіліндегі транскрипциясын қолданған дұрыс. 5. Мүмкіндігінше белгілі
бір латын ... ... оның ... ... ... ... ... керек.
Көптеген ғылым салаларында және оның ішіндегі анатомия
пәніндегі ғылыми ойдың біртіндеп ... ... ... ... ... баяу және ... ... түрде дамып, құрастырылды, сол себепті де
ол жан-жақты бола алмады. Біз жамбас ... ... ... нерв
жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) арнаулы мақсатпен
тексергенде(А.Рақышев, кандидаттық диссертация, Қарағанды, 1960), ... ... ... бір ... ... ... ... латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicus saralis
"деген терминдер бір ғана мәні бар нерв ... әр ... ... Біз ең
алғаш оларды "n.n.splanchnici pelvini" деп атауды ұсынған еді. Бұл ... 1980 жылы ғана іске ... Оны ... ... ... ... ... болады. ... ... әр ... өз ... ... сондықтан да,
кейбір мүшелер әр жерде әр ... ... ... Көптеген анатомиялық
құрылымдар, соларды алғаш рет зерттеген ғалымдардың ... ... ... ... ... редакторы,
белгілі кеңес анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс ... ... ... ... және транслитерация әдісін
пайдаланбау мүмкін емес. Тіл дамытудағы ... ... бірі ... — деп ... Ал ... өзінің атақты сөздігін ... ұлы ... ... сөздігі» деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: ... да дами ... ... да ... — деп ... ... номенклатурасында латын терминдерінің орысша баламалары бола
тұра, латыңданған түрін жиі беру ... ......... ...... тельное горло — кеңірдек. Осыған
сәйкес қазақ терминдері ... ... ...... сіңір,
апоневроз. Diafragma — көкет, диафрагма. Sphincter – қысқыш, сфинктер
Бүгінгі таңда белгілі анатомиялық және ... ... ... ... ... ... (Nomina anatomica)
1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде ... ... ... ол бір неше рет толықтырылып, өзгерістер ... ... ... кіріспе сөзінде бұл халықаралық деңгейде
қабылданған ... ... ... ... ... ... терминдер
екені атап көрсетілген. Бұл – латын тілі ... әр ... ... ... ... ... тіліндегі анатомиялық және ... ... және ... ... ... латын тілі пәнін мұқият оқып,
терминдерді дұрыс айта білуге үйрену, олардың грамматикалық формасы ... жете ... ... ... және өз ... ... тілінде жасай білуі керек.
Латын тілінде анатомиялық терминдерді түсініп, білу үшін ... ... ... және қысқалығы;
Латын тілінде анатомиялық терминдерге екпінді дұрыс қою;
Жұрнақтардың ұзақтығына немесе қысқалығына ... ... ... ... минимумы болуы керек;
Кез келген анатомиялық терминдерді оқу барысында род түрі, сан ... ... білу ... алдымен анатомиялық терминдердің структурасына назар аударайық.
| ... ... ... |
| ... сөз тіркесі ... ... ... | Екі сөзді терминдер |Көп сөзді терминдер |
|Зат есім, |Зат ... ... ... Зат есім, (Атау |
|(Nominativus singl,.|+ қиысқан ... ... + ... және ... | ... |
| ... ... |анықтауыштар) ... - ... ... омыртқа; | ... - ... ... ... - |Septum osseum nasi – |
|Cutis - тері | ... ... ... – өкпе ... ... ... ... – бауыр |Intestinum ileum – |Мyatus ... ...... ... ... ... – ішкі құлақ |
|Digitus – саусақ |Musculus vocalisc- ... ... ... – бас ... ... еті |Lobus ... pallii |
| | |- ... бөлік |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... – бұл ... мен ... ... белгілі бір ағзадағы ... ... ... ... тек қана бір ... ... ... tris, f – ... icis f - ... cordis, n – ... m - ... tris, m – ... m - бауыр
Екі сөзді анатомиялық терминдер - бұл жануарлар мен адамдардың
анатомиялық ... ... бір ... микросопиялық,
ультрамикроскопиялық құрылысына ... ... ... екі ... ... ... сөз ... . Мысалы:
fossa cranii -бас ... musculi – ... ... nuhia - ... ... ceci – ... негізі
caput costalis – ... ... palatini – ... ... сөзді анатомиялық терминдер – бұл жануарлар мен адамдардың
анатомиялық мүшелерінің, ... бір ... ... ... ... беретін, үш немесе оданда көп
сөздерден ... ... ... және ... анықтауышы бар
терминдер. Мысалы:
scvamo os temporale – ... ... ... ... ... costae – ... ... беті
nuclei parasympathici sacrales - құйымшақ орталықтары
lobus frontalis pallii - мандай бөлік
musculus arytaenoideus transversus - көлденең ожауша ... osseum nasi – ... ... ... ... ... ... сөздердің екпін буынының
ұзақтылығы және қысқалығы. Латын тілінде екпіннің орны буынның ұзақтылығына
немесе қысқалығына байланысты болады. Сөздер дауысты дыбыстар ... ... ... қанша дауысты дыбыстар болса, сонша буын болады. Латын
терминдерінде буындарының есебі соңынан ... ... ... ... ... ұзақ ... |
|терминдер ... ...... ... ... ... ... ... (іш) ... ... ... ... ... ... ... ... ... (іш, ... жақ) | ... ... тілі ... мен фармакологияның халықаралық
терминологиясы ретінде және шипашақ (рецепт) жазуына ... ... ... ... тілі жеке орын алады. Адамның, ... әр ... ... ... ... ... ... кеттік.
Соларға жеке тоқталып, толығырақ түсіндіре кетсек.
2. Жұрнақтардың ұзақтығына немесе қысқалығына қарап ... ... ... ... өте зор. ... біз ... ... қойылған жұрнақтарына байланысты әр түрлі мағына береді. ... қай ... ... ... Сонымен қатар сол
жұрнақтарға ... ... ... түрі ... ... (мысал)|
|-itis | ... ... ... ... |incisio ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ...... иық өсіндісі |foramen – тесік ... – буын |fossa – ... ... ... |
|brachium – иық |fovea – ... ... ... ... – өзек ...... |
|cingulum – бел, ... |ulna – кәрі ... ...... ... – буындық ...... ... – бұғаналық |
|humerus – тоқпан жілік ...... ... – ойық ...... ...... жақ ... – мойындырықты |
|maxilla – жоғарғы жақ ...... ... – қол-аяқ ...... ...... ... ... – көлденең ...... үсті |tuber – ... ... – кәрі ... ... |coccyx – құйымшақ ...... |costa – ... ...... сай ... | ... кез келген анатомиялық терминдерді оқу барысында род түрі, сан
түрі, ... ... білу ... – m ... – f |neutrum – n |
| | | ... i m өкше |ala, ae f ... |frenulum,i n жүгеншік |
|сүйегі |aorta, ae f ... |jugum,i n ... i m ... |concha, ae f ... жер ... i m ... |кеуілжір costa, ae |labium, i n ерін |
|жілік |f ... |corpus, oris n дене ... i m ... |lingua, ae f тіл ... inis n тесік |
|alveolus, i m альвеола|mandibula, ae f |os, ossis n сүйек ... i m көз ... жақ |Hepar, um n ... |
| ... ae f | |
| ... жақ | |
| |orbita, ae f көз | |
| ... | |
| ... ae f | |
| ... ... | |
| |ae ... | ... ... ... ... ... ... ... тіпті ветеринарлық саладағы кітаптарда болсын барлығы тек
латын тілінен аударылып, оның ережелеріне негізделгендігін ... ... ... структураларын, әр терминнің 3 тектікте (родта)
ерекшеленетінін және де ... ... ... ... тек ... тілінің ережесінің арқасында білдік. Сол себептен
менің жұмысымның негізгі функциясы осы анатомиялық терминдерді ... ... ... ... ... басты ережелеріне негіздеп, жете түсініп,
келешекте қолдана білу.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
В.Д. ... ... язык и ... ... ... «Учебное пособие по анамические терминологии»

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь