Тіл және ұлттық мінез

1. Тіл
2. Ұлттық мінез
Жер беті аймақтарының бір бөлігін ұзақ жылдар бойы мекен еткен адамдардың тұрмыс-тіршілігі, кәсібі, өмір сүру салтының ортақтығына, ортақ мақсат-мүдделеріне байланысты және сан алуан тарихи жағдайларға орай, өзіндік өзгешеліктері айқындалып, белгілі бір ұлттың қалыптасатыны белгілі. Осы қағидаға сүйенсек, қазақ ұлтын басқалардан өзгешелендіріп тұратын өзіндік этностық белгілері – тілі мен ділі, таным-түсінігі, ой-санасы,мінез-құлқы, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі сияқты т.б. белгілері мыңдаған жылдар бойы қалыптасқаны даусыз. Ал этностық белгілердің ішінен кез келген ұлтты басқалардан ерекшелейтін басты белгі ұлттық тіл болып саналады.
В.Гумбольд өзінің «Тіл және мәдениет философиясы» деген еңбегінде: «Ұлттың өзіне тән іштей данышпан рухы бар, сол рухтың ерекшелігін сыртқа шығарып, сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа беруші күш – тіл» ("Язык и философия культуры".
1. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006.
2. Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық / Ә.Нысанбаев, Ғ.Есім, М.Изотов, К.Жүкешев, т.б. - Алматы: «Мектеп» баспасы, 2006.
3. Гачев Г.Д. Национальные образы мира. М. «Академия», 1998. - 430 с.
4. Лебедева Н.М., Лунева СВ., Стефаненко Т.Т., Мартынова М.Ю. Межкультурный диалог: Тренинг этнокультурной компетентности. М., 2003.
5. Межкультурная коммуникация. Под ред. В.Г. Зусмана. Нижний Новгород, 2001.-320.
6. Кипиани Г. Этническая идентичность в структуре идентификации личности и социально культурные условия развития. Развитие национальной, этнолингвистической и религиозной идентичности у детей и подростков. М., 2001.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫБІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІСЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағыМЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СОБӨЖ ... ... Қ - 319 ... ... ... ... ... 2015 ж
Тіл және ұлттық мінез
* Тіл
* Ұлттық мінез
Жер беті аймақтарының бір ... ұзақ ... бойы ... еткен адамдардың тұрмыс-тіршілігі, кәсібі, өмір сүру салтының ортақтығына, ортақ мақсат-мүдделеріне байланысты және сан алуан тарихи ... ... ... ... ... белгілі бір ұлттың қалыптасатыны белгілі. Осы қағидаға ... ... ... ... ... ... ... этностық белгілері - тілі мен ділі, таным-түсінігі, ой-санасы,мінез-құлқы, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі сияқты т.б. белгілері ... ... бойы ... ... Ал ... ... ... кез келген ұлтты басқалардан ерекшелейтін басты белгі ұлттық тіл болып саналады.
В.Гумбольд өзінің ... ... ... и ... ... Москва: Прогресс, 1996, 111-б.), - деп оның ... ... ... ... ... ... ұқсас ойды М.Арынның тәрбие туралы толғауларынан да кездестіреміз. Ол: (Бес анық (тәрбие ... ... ... ... 1996, ... - ... тілдер басқа жұрттың атауларын өзінің дыбыстық, құрылымдық жүйесінің заңдылықтарына бағындырып қабылдауының басты себебі - олар ... ... жат ... ... әрі ол ... бір-бірімен тіркесімі де мүлдем өзгеше. Ондай сөздерді ұлттық тілде сөйлейтіндер айтып-жаза алмайды. Өйткені ұлттық тіл сан мыңдаған жыл бойы өзге ... ... ... ... сол тілді пайдаланушылардың сөздерді айтуы (артикуляция) мен дыбыстауын (акустика) бір заңдылыққа негіздейді. Ал бөтен тілдің сөздері ... ... мен ... өзіндік тіркесімінен тұратындықтан, ұлттық тілдің заңдылықтарына сәйкес келмейді. Жоғарыда ... ... ... ... да ... ... жатқанымен, оларды сол қалпында пайдалануға болмайтыны сондықтан.
Бұдан шығатын қорытынды: тұрмыс-тіршілігімізге еніп, тілімізде аталуға, айтылып-жазылуға тиісті жаңа зат-ұғымдарға дер кезінде қазақша атау ... ... ... оның ... атауы да тілімізге еніп, кең қолда-нысқа түсіп кетсе, бөгде тілдік ... зат пен ... ... қатысы жоқ шартты таңба ретінде қарап, тек дыбысталу жағын ғана қазақшалауға тырысу қажет. Дегенмен ... ... ... ... зат пен құбылыс және ол туралы ұғымды дәл бейнелеп бере алатын қазақша сөз табылып жатса, әңгіме ... ... ... ... бар тілдік материалдар негізінде жасал-ған жаңа атау өзінің ... ... ... ... жас ұрпақты шатастырып жатса ше? Мәселен, сөзін ауыстыра ала ма? Қайсысын айтқанда сол заттың ұғымын санамызда бейнелеп, көз ... ... ... ... ... оны дей ... жөн.
Сондықтан дыбыстық жағы өзгертуге көнетін шеттілдік атауларды сәл-пәл түзеп, тіліміздің айтылым-емле (орфоэпия-орфография) ережелеріне сәйкес-тендіріп пайдалана салу әлдеқайда жеңіл. Ол ... ең ... ... ... ... ... ... солай жазуға мәжбүрлейтін, тілімізге зорлықпен енгізілген жат дыбыстардан арылтып, сосын шеттілдік сөздерді қазақша қалай ... ... бір ... келтіріп алу керек. Сонда ғана тіліміздің сөздік құрамын басқа тілдік сөздердің есебінен ... ... ... сөз ... ... ... жас ұрпақтың түсінігіне жеңіл, сапалы оқулық, оқу құралдарын жазуға қол жеткіземіз. Бізге үлгі ... ... орыс тілі және ... ... да ... ... ... міне, осы бағытты ұстанып, дамып келеді.
--------------------------------------------------------------------------------
Қазақ ұлтын басқалардан өзгешелендіріп тұратын өзіндік этностық басты белгісі - тілі екені ақиқат. Ал тіл ... ... ... ... ... Ә.С. ... (аталған еңбек, 109-б.), - дейді. Демек, ұлттық мінез-құлық ұлттық ділден шығатын болса, ұлттық діл ұлттық ... ... ... өзара арақатынасы - өте күрделі.
--------------------------------------------------------------------------------
Ұлттық мінездің нышандары
--------------------------------------------------------------------------------
Сөздің жалпылама мағынасын алып қарағанда, адамның мінезі дегенді -- ... ... мен ... әсер ететін, оның тек өзіне тән, айқын көрініс беретін психологиялық нышандары деп ... ... ... ... мәнінде, мінез адамның еркі мен бағыттарында көрініс беретін, оның тұлғасының психикалық құрылымы ретінде айқындалады.
--------------------------------------------------------------------------------
Жеке ... ... ол өмір ... отырған әлеуметтік топтың мінезіне ұқсас болады, немесе керісінше, жеке адамның мінездерінен әлеуметтік топтың ... ... ... ... ... ... ... қазақтар да өзге халықтар сияқты қадір тұтуға ... ... ... ... ... ... ... тән ұлттық мінездің кейбір нышандары:
* Жауынгерлік мінез. Тарихтың әр кезеңінде казіргі Қазақстан жерін мекендеген ... мен ... ... де ... қырағы жауынгер болғаны белгілі. Сондықтан олар орасан мол аумақты ... ... бойы ... ... ... ... арғы тегі -- ... тектес тайпалардың тарихта Еуразияның ұлан-ғайыр даласын бағындырып, мұхиттан мұхитқа дейінгі аралықта азулы мемлекеттер құрғаны белгілі. Қазақ халқы өзгеге ... ... ... ... дүниежүзілік соғыс кезінде де көрсетті. Ол жөнінде фашистік идеологтар өздерінің "Шығыс ... атап ... ... ... мейірбандық) -- қазақтарда туған жерінің кеңдігі, оның ... ... және ... ... ... факторларының әсерінен пайда болған мінез. Қазақтың кеңпейілділігін қазақ жеріне келіп коныстанған өзге ұлт өкілдерінің бәрі және ... ... ... атайды.
Бұлардан басқа қазақ халқының ұлттық мінездеріндегі жағымды нышандардың елеулілеріне -- мәрттік, жомарттық, ... ... ... ... ... ... үшін этнопсихология, тарих, этнография, әдебиеттану, лингвистика саласындағы кешенді бағыт қажет. Ұлттық ... ... өмір ... ... ... ... ... тіл, салт-дәстүр ұлттық болмыстың әртүрлі аспектілерін бейнелейді. Әдістемелік бағыт бойынша ұлттық мінездің мәнін анықтау үшін ... және ... ... ... категориясының пайда болу тарихының мәні мен маңыздылығын талдау ... ... ... ... ... ... тілінен аударғанда белгі, айырмашылық сипат) адамның психикалық ӛмірінің жеке ... мен ... ... ... оның ... ... ақыл-ой ерекшеліктері мен оған тән эмоционалдық ӛмірінен кӛрініс беретін рухани өмірінің тұтас және тұрақты даралық ерекшелігі ретінде анықталады /1/. ... ... ... салалары - философия, этнология, антропология, мәдениеттанумен ӛңделген ... ... ... теориялар мен концепцияларды қарастыру керек. Ұлттық мінезді анықтау ... ... ... ... жаңа ... ... оның ұзақ тарихы бар және қосымша мағыналары көп болып табылады. Сонымен қатар, халықтың санасындағы ... ... ... және ... бір ұлт ... пікірді өзгерте алатын ұлттық және этникалық стереотиптердің ролі ... орын ... ... маңыздылығы өзіндік ерекшелігі бар қасиеттерден тұрады және әлеуметтік- экономикалық, табиғи-климаттық жағдайлармен негізделген, сонымен қатар халықтың ұрпақтан ұрпаққа берілетін, ... ... ... ... ... ... байланысты келеді. Ұлттық мінез ұлттың ғана белгілемейді, сонымен қатар ... ... ... және сыртқы әлеммен қарым-қатынасының жиілеп кетуі жағдайында этникалық бейненің ... бір ... ... ... Сонымен қатар, ұлттық мінез халық үшін ӛзінің өмірлік ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Ұлттық мінез ұлттық психологияның компоненттерінің бірі ... яғни ... ... ... ... ... өмір сүру ... өзінің көрінісін табады: салт-дәстүрлер, тұрмыс, күнделікті отбасылық өмір, этникоаралық қарым- қатынас, материалдық және рухани мәдениеттің әртүрлі салалары-музыка, ... ... ... ... ... т.б.Қазіргі қоғамдағы жаһандану үдерісі позитивтік бағыттағы үрдістермен қатар, яғни жоғары технологиялық тәсілдерді, компьютерлік жүйелерді қолдану, коммуникациондық жүйелердің дамуы ... ... ... ... тұлғааралық қарым- қатынастардағы ұлттық-этникалық өзгешеліктердің жойылуына әкеледі. Осыған байланысты ... ... ... ... оны ... қалу мен ... ... роль атқарады. Мысалы, қазіргі қоғамдағы кейбір ұлт өкілдеріне, көп ... ... өмір ... ... ... ... тән екенін көрсетеді. Осындай жағдайда халықтардың ұлттық өзгешеліктерін, олардың ... мен ... ... және ... діни ... мен өмір салтын сақтап қалу мен дамытуға арнайы шаралар қолдану қажет. Әдебиеттер: + Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы ... ... ... профессор Е. Арын - Павлодар: С. ... ... ... ... ... 2006. + Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық / ... ... ... ... т.б. - ... ... 2006.
+ Гачев Г.Д. Национальные образы мира. М. , 1998. - 430 с.
+ Лебедева Н.М., ... СВ., ... Т.Т., ... М.Ю. ... диалог: Тренинг этнокультурной компетентности. М., 2003.
+ Межкультурная коммуникация. Под ред. В.Г. ... ... ... ...
+ ... Г. ... идентичность в структуре идентификации личности и социально культурные ... ... ... национальной, этнолингвистической и религиозной идентичности у детей и ... М., 2001.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Ұлттық мінез ерекшеліктері17 бет
Ұлттық ойындар30 бет
Қазақстанның минералды-шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ұлттық орталығы39 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь