Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия туралы ақпарат

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия.
2.2 Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.
2.3 Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014.2015 ж.).
2.4Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу.
ІІІ. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Синэкология (гірек тілінен аударғанда syn - бірге) – әр түрге жататын өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдердің популяцияларының ассоциацияларын (биоценоздар), олардың қалыптасу жолдары мен қоршаған ортамен өзара әсерін зерттейтін экологияның бөлімі. Жеке ғылыми бағыт ретінде синэкология 1910 жылы Халықаралық ботаникалық конгрессте бөлініп шықты. «Синэкология» ұғымын ғылымға енгізген швейцар ботанигі К. Шретер болып есептеледі.
Әр түрдің популяцияларының макрожүйелерге бірігуінен – бірлестіктер немесе биоценоздар түзіледі.
Биоценоз (гірек тілінен bios - өмір, koinos – жалпы, ортақ) – қоршаған ортаның бірдей жағдайында бірге тіршілік ететін өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер популяцияларының жиынтығы. «Биоценоз» ұғымын 1877 жылы неміс зоологы К. Мебиус (1825-1908) ұсынды.
Белгілі бір дәрежеде біртекті жағдайлармен сипатталатын, ағзалардың белгілі бір бірлестігімен (биоценоз) қоныстандырылған кеңістік – биотоп (гірек тілінен аударғанда topos – орын) деп аталады.
1.Қуатбаев А.Т. Жалпы экология. Алматы. 2012ж.29-38 б.
2.Джусупова Д.Б. Экологиялық биотехнология. Алматы.2013ж.69-76б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Бірлестіктер экологиясы және ... ... ... қорлар және оларды тиімді пайдалану.Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.).Өнеркәсіп пен ауыл ... аз ... ... ... ... ... ... Мурзалимова А.К
Семей, 2015 жыл
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия.
2.2 Табиғи қорлар және оларды тиімді ... ... және ... демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.).
2.4 Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз ... ... ... Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Синэкология (гірек тілінен аударғанда syn - бірге) - әр ... ... ... ... мен ... ... ... (биоценоздар), олардың қалыптасу жолдары мен қоршаған ортамен өзара әсерін зерттейтін экологияның ... Жеке ... ... ... синэкология 1910 жылы Халықаралық ботаникалық конгрессте бөлініп шықты. ұғымын ғылымға енгізген швейцар ботанигі К. Шретер болып есептеледі.
Әр түрдің ... ... ... - ... ... ... түзіледі.
Биоценоз (гірек тілінен bios - өмір, koinos - жалпы, ортақ) - қоршаған ортаның бірдей жағдайында ... ... ... өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер популяцияларының жиынтығы. ұғымын 1877 жылы неміс ... К. ... ... ... бір дәрежеде біртекті жағдайлармен сипатталатын, ағзалардың белгілі бір бірлестігімен (биоценоз) қоныстандырылған кеңістік - биотоп (гірек тілінен аударғанда topos - ... деп ... ... ... ... бірігіп, одан да жоғары деңгейдегі биологиялық жүйе - биогеоценозды түзеді. ұғымын 1940 жылы В.Н. ... ... ... - ... ... ... ... әсері мен қозғалысының жалпы сандық өлшемі. Ол табиғат құбылыстарын біріктіреді. Жүйедегі ... ... ... ... ... жүреді.
Демография (грек. демос - халық) - халықтың құрылымын, құрамын, динамикасы мен көбеюін (туу, өлім, өмірінің ... ... - ... тұрғыдан зерттейтін ғылым. Соңғы жылдары демографияның жаңа бағыттары - ... ... ... ... процестердің адамның мекен ету ортасына байланысын зерттейтін бағыты қалыптасып келеді.
Қалдықтар - табиғи шикізатты өңдеу нәтижесінде ... ... ... мен ... ... ... Қалдықтардың барлық түрлерін есептегенде өндірілетін табиғи заттар мен ... тек 2%-ы ғана ... ... ... 98%-ы әр ... ... айналады.
2.1Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия.
Синэкология (грекше syn -- бірге және экология) -- популяцияның, табиғи бірлестіктердің және ... ... ... және ... ... ... ... экология бөлімі. Синэкология Брюссельде өткен ІІІ Халықаралық ботаникалық конгресте (1910) экологияның жеке ... ... ... ... ... ... ... баламасы ретінде қолданылады. Кейіннен синэкологияның зерттейтін нысандарының құрамына микроорганизмдер, саңырауқұлақтар және жануарлар ... ... ... ... ... бір саласы деп қарастырылады. Бұл терминді алғаш рет ұсынған швейцариялық ... ... ... ... ... даниялық гидробиолог К.Мебиустың (1825 -- 1908) Солтүстік теңіздің таяз жағалауын мекендейтін устрица ұлуларының тіршілігін жан-жақты ... ... әсер ... Ол ... ... ... әрекетіне судың тұздылығы, температурасы, мекен ететін ортасы, сондай-ақ ұлулармен бірге тіршілік ететін басқа да ... ... ... ... қорытынды жасай отырып, ондай табиғи бірлестікті "bіocenosіs" деп атауды ұсынды. Қазіргі уақытта синэкология табиғи бірлестіктердегі энергия алмасу, ... ... ... пен ... ... қатысы бар биологиялық сан алуан тіршілік, биогенді элементтердің айналымы, эволюциясы, организмдердің бір-бірімен қарым-қатынасы, табиғи бірлестіктерді басқару, т.б. ... ... ... әр ... ... ... ... қауымдастық немесе биоценоз түзеді. Биоценоз (грекше bios - өмір, koinos - ... ... - ... орта ... ... ... ететін өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер популяцияларының жиынтығы.
Биоценоз ұғымын қолдануды 1877 жылы ... ... Карл ... ... Биоценоз тірі организмдердің жай жиынтығы емес, ретті, бір - бірімен байланысқан фитоценоздан (өсімдіктер жиынтығы), зооценоздан ... ... ... ... жиынтығы) және микробоценоздан (микроорганизмдер жиынтығы) тұратын жүйе.
Ешқандай биоценоз қоршаған ортадан тәуелсіз не одан тыс ... дами ... ... жеке ... ... өзара қалыптасқан, тірі және өлі бөліктерінің жиынтығынан тұратын белгілі бір кешендер түзіледі. Белгілі бір дәрежеде біртекті жағдайлармен ... ... ... бір ... ... кеңістік - биотоп деп аталады.
Яғни, биотоп -- тірі ... ... ... ... ... ... биоценозбен биотоп бірлесіп - биогеоценозды құрайды. Алғаш рет бұл ... ... 1940 жылы В.Н. ... ... Сонымен биогеоценоз дегеніміз - биоценоз + биотоптың (экотоп) диалектикалық бірлестігі. Ол төмендегідей құрамдас бөліктерден ... ... ... ... талап етушілер (бірінші - өсімдік қоректі жәндіктер; ... - ... ... қоректілер); ыдыратушылар (микроорганизмдер) және өлі табиғат компоненттері. ... осы ... ... үнемі қарым-қатынастар жүріп жатады.
Егер биотопты биоценоз тіршілік ететін орын ретінде ... онда ... ... бір ... ... тән, ... ... организмдер кешені деп қарауға болады.
Біркелкі өсімдіктер жамылғысы бар қауымдастықтарды, мысалы, шалғындық биоценозы, батпақ биоценозы деп ... ... ... ... , , және тағы ... да ... ... Адам қолымен жасалған биоценоздарды деп атайды.
Кез келген жүйенің құрылымы - ондағы бөліктердің байланыстары мен арақатынастарындағы заңдылықтар. Биоценоз ... ... ... ... оны зерттеу кезінде әртүрлі аспектілерін (биоценоздың түрлік, кеңістіктегі, экологиялық құрылымдарын) бөліп қарайды.
Биоценозды зерттеуші ғылым саласы -- ... деп ... Ал, ... ұғымы тек биоценоз бен биотоп жиынтығы ғана емес, ол табиғаттың біртұтас және ... даму ... бар ... жүйе. Сондықтан табиғаттағы биологиялық бірлестіктер -- кез келген популяциялар мен биотоптардан тұратын кішігірім жәндік (жануар) інінен ... ... ... қамтыйтын табиғи бірлестіктер. Ең үлкен биологиялық жүйе - биосфера немесе экосфера. Ол жер шарының барлық тірі ... мен оның ... ... физикалық ортасын қамтиды.
Ғылымда биоценоз ұғымының баламасы ретінде термині жиі қолданылады. Оны 1935 жылы ... ... Шын ... екі ... ... мағынаны білдіреді, әрі бірін-бірі толықтыра түседі.
Биоценоз трофикалық сипаты тұрғысынан уақыт пен кеңістікке байланысты -- ... және ... ... ... Егерде биогеоценоз ұғымы көбінесе зерттелетін объектінің құрамына сипаттама берумен шектелсе, ал экожүйе ондағы ... ... ... ... Мәселен, экожүйелер: 1) энергия ағымына, 2) қоректік тізбектер, 3) кеңістік пен уақытқа байланысты көптүрлілік құрылым, 4) биогенді элементтер айналымы, 5) ... және ... 6) ... 7) ... ... ... ... экожүйе -- экологияның функциялды бірлік ... Оның ең ... ... - ... компоненттердің бір-бірімен қарым-қатынас жағдайында ықпал етуі.
Биоценоздағы қарым-қатынастардың ең бастылары қоректік және ... ... ... ... ғылымда -- биотикалық факторлар деп атайды. Яғни, биотикалық факторлар дегеніміз -- тіршілік барысындағы организмдердің бір-біріне ... ... ... ... Аталған факторлар біртүрлі сипат ала отырып, бір ортада тіршілік ететін организмдер арасында анық ... ... ... ... отырады. Мәселен, өсімдік -- өсімдік қоректі организм (фитофаг) үшін ең қажетті ... өз ... ... да ... өнімділігін азайтып, қолайсыз жағдай туғызады.
Сол сияқты гүлді өсімдіктер үшін оны тозаңдататын аралар, т.б. жәндіктер үлкен роль ... ... бәрі ... ... ... және ... ... иелерінің бір-біріне тәуелді, пайдалы немесе кері әсер ете отырып үнемі даму ... ... ... ... ... ірі ... ... бәрі де Күн сәулесі энергиясының 1 %-нан аспайтын жиынтық энергияға ие. Энергияның пирамида заңы тұрғындарды азық-түлікпен қамтамасыз ... ... Жер ... ... және т.б. экологиялық-экономикалық есептерді жасауға қолданылады. Күн энергиясы ағыны арқасында Жерде ауа мен ... ... ... ... ... Ауа ... ... механикалық әсерлердің (жел, толқын, ағыстар) басқа заттардың ... ... су буы мен шаң ... ... ... ... миграциясының жүруін қамтамасыз етеді. Күн радиациясының әсерінен атмосферада әртүрлі фотохимиялық реакциялар - су ... ... ... ... ... орын алады. Тасмалдантын массалық көлемі мен жұмсалатын энергияны ескергенде, ... ең ... ... ... ... су ... ... Жылына бұл процеске қатысатын бүкіл гидросфера массасының небәрі 0,04 % болса да, секундына 16,5 ... және 40 млрд МВт Күн ... ... ... ... Күн ... ... жүретін су мен ауаның физикалық айналымынан басқа көптеген ... ... мен ... ... ... ... келтірілгендей биоценоздағы организмдер арасында тұрақты қоректік байланыстар қалыптасқан. Осы қатынастар белгілі бір организмдердің тобын біріктіріп отырады. Ол ... ... ... ... ... ... мүмкін. Ол үш бөлімнен тұрады.
Біріншісі -- продуценттер немесе өндірушілер. ... ... ... ... ... ... ... алғашқы биологиялық өнімділікті түзеді және күн энергиясын жұмсайды ... - ... ... ... жатады.
Үшінші -- редуценттер немесе қайта қалпына келтірушілер. Оларға микроорганизмдер ... ... ролі ... ... ... ыдыратып, қайта қалпына келтіріп, зат айналымын жалғастырып отырады.
Әрбір қоректік тізбектің қатарында белгілі бір ... ... ... Ол ... ... зат және ... ... активтілігімен сипатталады. Мәселен, жасыл өсімдіктер - бірінші трофикалық деңгейді түзсе, ... -- ... ал ... ... ... -- ... т.б. ... береді.
Барлық қоректік тізбектер бір -- бірімен байланысты және тәуелді болып отырады. Әрбір деңгейден екінші, үшіншіге ... ... зат ... ... беру ... ... Осының бәрі биоценоздағы қоректік тізбектің күрделілігін және біртұтас жүйе ретінде ... ... ... ... ... және ... тиімді пайдалану.
Осыған байланысты табиғи қорларды қорғаудың бүгінгі таңда дүниежүзілік маңызы бар ... ... ... ... ... ... зиянды әсер тигізетін литосфера, гидросфера, атмосфераның ластануымен ойдағыдай күресу көптеген елдермен бірлесе ... бұл ... ... ... талап етеді.
Қазақстандағы тектоникалық құрылымдардың ерекшелігі, геологиялық даму тарихының күрделілігі, аумағының кең көлемді болуы мүнда сан ... ... ... шоғырлануына жағдай жасайды. Республика аумағынан табиғатта кездесетін пайдалы қазбалардың көптеген түрлері табылған, бұған қоса климаттық және ... ... т. б. ... ... де ... ... көрнекті орын алады. Жалпы Қазақстанда кездесетін табиғи қорларды мынадай топтарға бөлуге болады:
Отын-энергетикалық қорлар.Қазақстанда бұл қор түрлерінен тас көмір, қоңыр ... ... ... газ және ... ... таралған. Тас көмір өндірілетін аудандары Екібастұз, Майкүбі, Қарағанды, Кендірлік, Таскөмірсай, Алакөл кен орындары. Осылардың ішінде маңыздырағы Қарағанды және Екібастұз алаптары. ... мен газ ... ... ... шоғырланған. Бұлардың Маңғыстау түбегі мен Жемнің төменгі ағысындағы алқаптар игерілген. ... кен ... ... ... ... газ ... Ембі ... сапасы жөнінен дүние жүзінде алдыңғы орындарда. Соңғы жылдары мұнда жаңа кен ... ... ... ... ... ... ... қорлардың түрлері мен қоры жөнінен теңдесі жоқ аймақ болып табылады: мұнда шын мәнінде Менделеев кестесіндегі элементтердің барлығы дерлік кездеседі. ... ... ... ... ... Лисаков, Қоржынкөл кен орындары орналасқан. Сондай-ақ темір кені Алтайда (Шығыс Қазақстан), ... ... ... ... ... полиметалл кендеріне де бай оның негізгі қорлары Кенді Алтайда, Сарыарқада, Оңтүстік Қазақстанда ... ... және ... металл түрлерінің кен орындары бүкіл аумақта таралып орналасқан. Кен емес қазбалардан фосфориттер мен тұздардың, құрылыс материалдарының кен орындары ... ... және ... ... (Қаратау өңірінде) кездеседі. Фосфориттің қоры және сапасы жөнінен республикамыз дүние жүзіне әйгілі болып отыр.
Климаттық қорлар.Қазақстанның географиялық ... ... ... ... ... мол. ... мерзімінің ұзақтығы, күн сәулесінің мол түсуі Қазақстанда, әсіресе оның ... ... жылу ... ... ... ... ... бидай және т.б.) өсіруге мүмкіндік береді. Мол күн энергиясын гелиоқондырғыларда қолдану мүмкіндіктері бар. Қазақстанда күн энергиясы түрғын үйлерді, жылыжайларды жылытуға ... ... жел ... бай. ... аудандарда (Шар, Жаңғызтөбе, Жоңғар қақпасы, Іле аңғары және т. б.) жел ... ... және ... ... ... ... ... су корларына беткі сулардан (өзен, көл, мұздақтар) басқа жер асты суы мен минералды су ... ... ... ... жағдайында өзен жүйесі онша жиі болмағандықтан, халық шаруашылығы үшін жер асты суы ... ... ... ... бар. Мал ... өркендету үшін шөлейт пен шөл зоналарында артезиан құдықтары пайдаланылады. Үлкен қалаларды, суға тапшы аудандардағы елді мекендерді сумен қамтамасыз ету ... жер асты суы ... ... ... жер ... ... адам ... қажетті тұздары бар минералды су көздері табылған. Мұнда Алмаарасан, Барлықарасан, Қапаларасан, Жаркентарасан, Сарыағаш сияқты ... осы ... ... ... ... ... аумағының климаттық ерекшеліктеріне байланысты су қорларының маңызы арта түседі. Себебі қуаң климат жағдайында ауыл ... ... ... ... ... үшін су қорлары басты орын алады. Бүған қоса қалалар мен өнеркөсіп орындарының өсуі, ... су ... ... жағдайына әкеп соғады. Еліміздің трансшекаралық өзендері Ертіс пен Ілені үтымды пайдаланумен бірге экологиясының қауіпті жағын да ескерген жөн. Олардың ... ... ... ... тыс ... ... ... проблемасы сан қырлы. Олардың шаруашылық жөне экологиялық сипатымен қатар саяси, тарихи, экономикалык және табиғатын корғау мәселелері тұр. Көршілес, ... ... ... ... ... Талас, Шу) тағдырына қатысты да дәл осындай проблемалар туындайды. Трансшекаралық өзендер мен ... ... жөне ... ... мен ... ... ережелері 1992 жылы БҰҰ Хельсинки конференциясында бекітілген.
Су корларын пайдаланудың жыл сайын өсуіне байланысты оларды ... ... ... ... ... зор. ... гидротехникалык кондырғылар салу кезінде де жергілікті табиғат ерекшеліктерін ескеру қажет.
Топырақ-өсімдік қорлары.Республикадағы топырақ, осімдік қорлары ... ... ... ... ... ... Бұл кор түрлерінің ерекшелігі олардың өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы үшін шикізат көзінің қызметін атқаруы, осыған байланысты адамның шаруашылық әрекетінің әсеріне көп ... ... ... ... онша бай ... ... ... топырақтың, ылғалдың, қоректік элементтердің жетіспеуінен немесе сортаңдану әсерінен ауыл шаруашылығында пайдаланылмайды. Сондықтан жарамсыз ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа пайдалану алдағы міндет.
Өсімдік корларын бірнеше топтарға бөлуғе болады: орман ... ... ... мал ... өсімдіктер. Ормандар неғізінен таулы аймақтарда шоғырланған. Қазақстандағы орманды алқаптың ауданы 21 млн гектар.
Дәрілік өсімдіктердің республикада 250 түрі бар. Олар ... ... үшін ... ... болып есептеледі. Республиканың оңтүстік аймақтарында дүние жүзінде ... жоқ аса ... ... ... ... ... денсаулығына зиян әкелетін, аллергия тудыратын химиялық жасанды дәрі-дәрмектердің орнына ... ... ... ... ... ... зор. ... жылдарға ұсынылған мемлекеттік бағдарлама бойынша Қазақстан ғалымдары 20-дан астам фитопрепараттар мен әр ... ... ... ... ... ... ... мол өсімдіктерден біздің елімізде жасалатын дәрі-дәрмектер экологиялық жағынан таза, ал экономикалық тұрғыдан арзан. Соның қатарында қарағандылық ғалымдар жасаған қатерлі ... ... ... ... ... ... бұл дәрі ... кеңінен пайдаланылуда. Қалақай мен сораң майларынан жасалған қабынуға карсы препаратының, сол сияқты шырганақ жемісінен алынған майдың емдік қасиеті оте ... ... ... ... ... қымыздық, жабайы сарымсақ сияқты өсімдіктердің өр түрлі емдік қасиеттері бар. Тобылгы мен аріианың кәсіптік ... зор. ... ... ... бояу ... және қымыз ашытатын ыдыстарды (саба, күбі) ыстауға пайдаланған. Табиғи дөрілік өсімдіктер қазір адам әрекеті салдарынан сиреп, азаюда. Сондыктан дөрілік ... ... ... ... келтіре отырып, тиімді пайдаланып, оны қорғауға алу керек.
Шабындықтар мен жайылымдарда өсетін шөптесін ... мал ... ... ... ... ... халық шаруашылығының түрлі салалары үшін шикізат базасы болғандыктан табиғи өсімдік жамылғысын қорғаудың, әсіресе, кұрып бара жаткан өсімдік түрлерін сактаудың маңызы ... ... ... ... омырткалы жануарлардың 835 түрі есепке алынған. Олардың ... ... 172 ... ... 481, ... ... 48, ... 150 түрі кездеседі. Омыртқасыз жәндіктердің бүгінгі күнге дейін анықталғаны ғана 50 мыңнан асады. ... ... ... ... ... ... жануарлар көп ұшырасады. Мұнда терісі бағалы аңдар таралған. Бұған қоса Зайсан мен Алакөл маңына, таулы ... қара ... мен ... ... Сол ... ... ... барлығында дерлік терісі аса қүнды америкалық ондатр жерсіндіріліп, аң ... ... ... ... ... ... Олардың кәсіптік маңызы бар. Шөлейттер мен шөлді өңірлерде ... ... ... киік, қарақщрық кездеседі. Қорықтардың ұйымдастырылуына байланысты олардың санын реттеу дұрыс жолға ... ... мен ... және ... ... ... ... бай. Каспий теңізінен бағалы балықтың көптеген түрлері ауланады. Мұнай өндірумен байланысты бұл аймақтың экологиялық жағдайы кейінгі кезде нашарлаған. ... ... ... тән ... ... 2000 ... жаппай қырылып барып тоқтауы, уылдырық шашатын құнды балықтардың азаюы теңдесі жоқ ... ... ... ... өндіретін шаруашылыққа қауіп келтіріп тұр. Бөгендерде, тоғандарда балық шаруашылығын өркендету балыққа деген сұраныспен ... ... ... ... ... жасайды. Шөлдерде тіршілік ететін жыландардың уы медицинада қолданылады. Жануарлар дүниесі қорлары азықтүлік, шикізат ... ... ... ... ... ... және экономикалық маңызы бар. Елімізде ежелден мекен еткен жабайы жылқы (тарпаң), қулан, домбай (жабайы есек), сусар, бцлгын, лаиіын, жолбарыс, дала ... ... ... ... тышқан және т.б. жануарлар бүгінде жоқ немесе жоқтың қасы.
Осындай ... ... ... ... ... таяу ... мен жануарлар дүниесін қорғау мақсатында 1962 жылы Халықаралық табигат және табиги байлықты қоргау одагы кұрылды. 1966-1981 жылдары осы ... бара ... ... мен ... ... ... ... шықты. Мұнда негізінен жойылып кету қаупі бар және ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан жерінде экологиялық апатты аймақтардың, ластанған жарамсыз жерлердің молаюына байланысты сирек кездесетін жануар ... аса ... ... тууда. Сондықтан тіркеуге алынбаған түрлерді қорғау шараларына Қазақстан ғалымдары да белсене ат салысуда. 1996 жылы жаңа басылымы жарық ... Бұл ... ... 40, ... 56, бауырымен жорғалаушылардың 10, қос мекенділердің 3, балықтардың 16 түрі еніп отыр
Табиғи қорларды тиімді пайдалану.Қазақстандағы ... ... ... ... республиканың даму болашағы үшін маңызы зор. Алайда аумақты игеруге қатаң табиғат жағдайлары кедергі келтіреді. Табиғи қорларды игеру мәселесі табиғатты ... ... ... де ... ... ... ... жіберілген қателіктер табиғаттың қай қоры болмасын таусылмайды деген жаңсақ үғымның ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік бұзылды. Мұны су қорын пайдалану мысалынан айқын көруге болады.
Республика үшін су қорын тиімді пайдаланудың маңызы зор. ... ... келе ... ... пен ... ... алқаптарының ұлғаюы суды көп қажет етеді. Еліміздегі қазір қалыптасқан экологиялық жағдайда өзен суының ластанып немесе құмға сіңіп, ысырап болып ... ... Су ... ... пайдаланылмауы, адамның шаруашылық әрекеті нәтижесінде су режимінің өзгеруі өз кезегінде табиғаттың басқа компоненттерінің өзгеруіне әкеп ... ... ... күріш егістіктерінде осындай қателіктер әсерінен топырақ құнарлы қабатынан айырылып, ... ... ... ... жамылғысының түрлік құрамына, таралуына кері әсерін тигізді. Бұл тізбектегі өзгерістер тұтас бір ... ... апат ... ... ... ... ... ескермегендіктен, су қорларын халық шаруашылығына пайдалану мәселелері әзірше дұрыс шешілмей отыр. Тың және тыңайған жерлерді игеру барысында мыңдаған гектар жер ... су және жел ... ... ... ... өнім ... мол болғанымен, кейінгі жылдары бұл керсеткіш төмендеп кетті. Жыртылған ... ... ... желдің әрекетінен құнарлы қабатын ұшырып әкетіп, сол жердің топырағы жел эрозиясына ұшырады. Өйткені топырақтардың құрылымдық ерекшеліктері ... ... ... және ... ... ... 4-5 жыл ... кейін жері сортаңданып, егістік көлемнен шығып қалады. Жел топырақтың құнарлы қабатын ұшырып әкетеді.
Республикадағы шөлейттер мен шөлдер 167 млн га ... алып ... ... жағдайда бұл алқапты тек мал жайылымы ретінде ғана ... ... ... ... ... суландыру жолымен тиісті нәтижеге жету мүмкіншілігі белгілі болып отыр. Жайылымдарды суландыруға артезиан суын пайдаланудың болашағы зор.
2.3 ... және ... ... ... және азық ... ... ... ж.)
Демография адам популяциясын оның көлемі мен құрылымына сәйкес, яғни жынысы, жасы, отбасылық жағдайы және ... шығу тегі ... ... осы ... туу, өлу және миграция коэффициенттеріндегі өзгеруі тұрғысынан статистикалық зерттеу.
Демографиядағы ең басты мәселе - ... ... ... өсу ... ... анықтау. Халықтың ұдайы өзгерісі - ұрпақ алмасу, туу мен өлу, яғни ... ... ... ... ... Белгілі бір аймақтағы халықтың өсу мөлшерінің өзгеруі адамдардың басқа жерлерден көшіп келуі (иммиграция) мен олардың бөтен аймақтарға қоныс аударуына (эмиграция), яғни ... ... ... да ... ... халық санының өзгеруі адамдардың жасына, отбасы жағдайына, балалар санына немесе білім деңгейіне, мамандығына, ... ... орай бір ... ... ... бір топтан екінші топқа ауысуына тәуелді. Кең мағынасында алғанда, халықтың ұдайы өзгерісі дегеніміз оның санының, құрамы мен ... ... ... және ... ... ... өзгеріп отыруы. Отбасының құрылуы, оның дамуы мен күйреуі демографияда дербес мәнге ие. ... ... және оның ... өзгеруі тек сан жағынан ғана емес, сонымен ... ... ... да ... Мыс., белгілі бір жастағы адамдардың санының өзгеруімен қатар ... ... ... ... ... де ... ... Демографияда жекелеген адамдарға қатысты әр түрлі құбылыстар барлық ... да, ... ... ... зерттеу нысаны ретінде оның белгілі бір топтарының да жай-күйін сипаттауға пайдаланылады. Демографиялық процестердің өзара байланыстарын, ... ... ... ... және халық дамуының әлеуметік-экономикалық салдарын зерттей отырып, демография халық саны мен сапасы өзгерісінің заңдары мен ... ... ... ... ... өтіп жатқан халық өзгерісін сол қоғам өмірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайлары айқындайды. Демография үшін бастысы - ... ... ... ... ... болып табылады. Демография әлеуметтік-экономикалық процесс заңдылықтарының жалпы халықтың ұдайы өсуіне ықпалын ғана емес, керісінше халық өсімінің қоғам дамуына тигізетін әсерін де ... ... бұл ... ... ... ... мен қозғалысының, сондай-ақ халықтың тұтынушы ретіндегі үлес мөлшерінің терең зерттелуі аса маңызды рөл атқарады. ... бұл ... ... деп ... Демографияның міндеттерінің бірі - халықтың ... ... ... ... негізінде мемлекет тарапынан жүргізілетін демографиялық саясат негіздерін тұжырымдау.
Азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.).
Елбасы Н. Назарбаев Қазақстан халқына арнаған 2010 жылғы ... , - деп ... ... ... мәселенің біріне айналып отырған азық-түлік қауіпсіздігі төңірегінде отандық ... ... ... атап ... бұл ... ... дамытуға қол жеткізуіміз керектігін қатаң тапсырды.
Азық-түлік қауіпсіздігінің қазіргі жаһандық жайы адамзат өміріне күрделі қауіп төндіруде. Жер шары тұрғындарының саны ... ... ... ... ... ету ... де ... отыр. 2050 жылы адам саны 9,5 млрд-қа дейін ... ... ... бар. ... да ... дағдарысы және оның алдын алу - әлем ... ... ... ... мәселе. Қазіргі таңда азық-түлік тапшылығы орын алып, ашаршылықтан ... ... ... ... де аз ... Дүниежүзінде бүгінгі күні созылмалы аштық дертіне шалдыққандардың саны 925 млн ... ... бұл Жер шары ... 14 пайызына тең. Сондай-ақ әлем елдерінің 29-ы азық-түлік тапшылығын өткір сезінуде. Бұл маңызды ... ... ... ... Н. ... ШЫҰ мүше ... ... отырысы кезінде сөйлеген сөзінде , - деп атап өтіп, ШЫҰ-ға қатысушы мемлекеттердің арасындағы ... ... ... ету ... ... ... ... керектігін айтқан болатын. Сондай-ақ осы отырыста Елбасы азық-түлік қауіпсіздігі мен суды пайдалану ісінің маңыздылығын ескере ... ұйым ... ... құру ... ... ... ... азық-түлік дағдарысының әлем бойынша белең алып отырған шағында мұндай іс-шаралардың жедел қолға алынып, нақтыланған жүйеде жұмыс атқаруының, азық-түлік қауіпсіздігін ... ... ... ... ... елді ... қамтамасыз етудің бірден-бір бағыты - ауыл шаруашылығында кәсіпкерлікті өрістету, шаруа қожалықтарын кеңінен дамыту, ауыл ... ... ... ... ... мен тамақ өнеркәсібіне аса мән беріп, олардың жұмысын жандандыруды қадағалаған жөн.
Азық-түлік тапшылығының жылдан-жылға ... бір ... ... ... ... ... ... атап, тамаққа сұраныстың бұрынғыдан еселеніп артып ортырғанын айтсақ, енді бірі соңғы кездегі аграрлық сектордың дұрыс жолға қойылмай, ... ... ... ... болады. Сөзіміздің дәлелі, еліміздегі ауылшаруашық өнімдері 1990 жылы ішкі ... ... (ІЖӨ) 3 ... ... болса, бүгінде бұл көрсеткіш 4 пайыздан ары аса алмай тұр. Азық-түліктің тек 40 ... ғана ... ... қалған 60 пайызы өзгенің бақшасынан тасымалданады. Демек, бұл тұста аграрлық сектордың рөлі ерекше. Қазіргі ауыл шаруашылығының шикізаттық сипаты азық-түлік ... көп ... ... ... Осы ... технологияның кенже қалып отырғаны қол байлап, бүгінгі күні ... ауыл ... ... басым бөлігін - 80 пайызын шикізат күйінде шығаруға мәжбүрміз. Яғни азық-түлік қауіпсіздігі мәселесінде ерекше мәнге ие отандық ... оның ... ауыл ... өнімдерін өндіру мен өңдеуде үлкен жобаларды қолға алып, ... ... ... ... ... ... көрініп тұр. Әлемдік тәжірибелерге көз жүгіртсек, 70-80 жылдары-ақ Германия, ... ... АҚШ ... ... ... ... ... бойынша алдымен фермерлердің құқығын ерекше қорғайтын заңдар қабылдаған, аграрлық секторға ерекше мән берген. Демек, ауыл шаруашылығы өнімдерін ... ... ... өнеркәсібі экономиканың негізгі бір саласы ғана емес, сонымен бірге ол - ... ... ... ... да ... жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік аграрлық саясатқа ерекше ... ... оның ... ... даму ... мен ... қалай көш түзейтініне болжам жасай отырып, заман талабына сай стратегиялық бағыттарына қажетті өзгерістерді енгізуіміз керек. Елімізді ... ... ... ... бір ... - ауыл шаруашылығында кәсіпкерлікті өрістету, шаруа қожалықтарын кеңінен ... Осы ... айта ... қай елде ... ауыл ... өркенді дамуы алдымен қаржыландыру мәселесіне тікелей байланысты. Дегенмен қазіргі күні банктер ауылға қаржы ... ... ... да бұл ... көп жолай бермейді, елімізде аграрлық саланы бірден-бір қаржыландырушы тек мемлекет болып отыр. Ал ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ететіндіктен бөлінген қаржының бұл саланың етек-жеңін толықтай жамауға жетпей қалып жататыны да аян. Бұған агросектордың табиғи жағдайға барынша тәуелді сала ... тағы ... ... жедел игерілмеуі салдарынан шикізаттың уақытылы өңделмеуі, өз кезегінде оның ... ... ... асып ... - жыл бойы ... ... ... зая кетіп отырғанының бір көрінісі. Сондай-ақ бұл жерде тікелей ... ... ... яғни ... мен ... ... тікелей сауда жасау жүйесінің жоқтығы да - жиналған өнімнің бекер жарамсыз болып, ... ... ... Сондықтан да азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде орыны ерекше аталатын агросекторды жан-жақты жоспарлай отырып, ... ... мол. ... ... ... және ... одан көп ... салынбайынша әлемнің әртүрлі аймақтарында бастала берері айдан анық.
Бүгінде кең жазиралы жайылымдары мен егіншілікке қолайлы алқаптары бар ... ... ... ... алар орнын шет елдік мамандар ерекше атап отыр. IV астаналық ... ... да ... ... ... сөз ... азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің қосымша деңгейін көтере алатын бірден-бір мемлекеттің бірі ретінде Қазақ елі аталды. , - деп ... ... ... ... ... мүшесі, әрі италиялық компаниясының директоры Джорджио Понци еліміздің агросектордағы әлеуетін сөзіне тиек етсе, осы ... сөз ... БҰҰ ... ауыл ... ... (UNFAO) бас директоры Жак ДИУФ мырза: , - деп жаһандық азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ... өз ... бар ... еліне UNFAO-ның ықыласы ерекше екенін жасырмады.
Азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі өте өткір болып отырған ... ... ... Азия ... импорттаушы елдер екені баршаға аян. Бұл тұста Орта Азия елдеріндегі азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі ... ... ... ... айта кеткен жөн. Қазіргі таңда дүниежүзілік экономикалық саясаттың ... бір ... ... ... қауіпсіздігінің айналасындағы сұрақтарды ертеңгі күнге қалдырмай-ақ шешіп алғанымыз абзал. Өткен аптада Mojazarplata.kz ғаламтор сайты ТМД аумағындағы Әзірбайжан, ... ... ... және ... ... ... ... деген он-лайн сауалнаманың нәтижесіне көз жүгіртсек, отандастарымыздың басым бөлігі еңбекақысының 50 пайызын ... ... ... ... табысының тең жартысын тамаққа жұмсаса, халықтың мәдени-тұрмыстық және әлеуметтік қажеттіліктері қалайша өз дәрежесінде қамтылмақ?! Сондықтан да ... ... ... ... әрі ... төмен болуы қоғам үшін айтарлықтай маңызды. Азық-түлік мәселесі ушыққан елде саяси-әлеуметтік тұрақтылықтың орнамайтыны да аян. ... ... ... ... ... үшін ... өнім ... 80 пайыздық межені бағындыруы керек екен. Ғалымдардың айтуынша, азық-түліктің 25 пайызы сырттан алынса, оған ... ... ... ... ... Ал Ауыл ... министрлігінің мәліметтеріне жүгінсек, еліміз ет пен сүттің, көкөністің 25 пайыздан артық мөлшерін сырттан ... ... ... бүгінде елдегі ұлттық азық-түлік қауіпсіздігі туралы сөз қозғаудың өзі ұят. Азық-түлік тапшылығы белең ала бастаған бүгінгі таңда әлемнің барлық елі бұл ... ... ... ... ... күшейтіп, саяси маңызы зор өзгерістерді қолға алып, өндіріс көлемін арттыру, ішкі азық-түлік нарығын тұрақтандыру сияқты мәселелерге ерекше мән беріп отыр. Осы ... ... ... қамтамасыз етеміз десек, отандық өнімдердің саны мен сапасын арттырудың орны ерекше.
2.4 Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз ... ... ... ... шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды қайтадан колдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапкы ... ... ... ... ... ... ... көптеген мәселелерді шешуге жол ашады.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын ... ... әр ... ... ... баска өндірістсрге шикізат ретінде қолдануға болады. Кезінде Д.И. ... ... ... ... тек қана ... шикізат болады" деп айтқан. Сонымен катар ол озат ... ... ... ... ... өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан ішінара немесе толығымен кайта өндеу ... ... ... ... пен ... ... екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға болады.
Біздің халық шаруашылығымыздан жыл сайын шығатын қалдықтардың көлемі миллиард тоннадай. Статистикалық ... ... ... елде ... ... ... калдықтарының көлемі 20 млрд. т шамасында. Оның ішінде 5,2 ... т ... ... ... ... ... (4 ... т -- тау-кен өндірісінікі, 1,1 млрд. т байыту фабрикаларыныкі және 105 млн. т металлургиялық ... ... ... ... Сонымен қатар әр түрлі қоймалар мен кен байыту фабрикаларының түндырғыштарында көп мөлшерде сұйык қалдыктар жинақталған. Қалдыктардың 70-75%-і тау-кен өнді-рістерінен, 20%-і ... және ... ... ... пайда болады.
Қалдықтардың негізгі көлемі тау-кен қазбаларынан, металлургия, химия, мүнай және газ, ағаш, қағаз, қүрылыс материалдарын өндіретін өнеркәсіптерден және ... мен ... ... шығып отырады.
Өнеркәсіп қалдықтарының көбісінің құндылығы едәуір, оны оларды дүрыс пайдаланғанда білуте болады. Өндіріс қалдықтарын пайдаға ... ... ... ... ... пайдалануға жататын біраз жерлерді босатуға мүмкіншілік туады.
Егерде қалдықтар шаруашылық айналымға түсірілсе, олар қоршаған ортаны жақсартумен қатар, жердегі шикізат корын да ... ... ... ... дүниежүзілік шикізат корының күрт елсулі азаюына әкелді. Ғалымдардың болжауы бойынша, қазіргі пайдалану деңгейі сақталған жағдайда, мұнай мен ... коры 80-170 ... ... ... мыс коры 100 ... ... ... 1700 жылдай уакыт бойы ғана шығаруға жетеді. Табиғи ресурстардын коры ... ... ... ... ... түрде пайдалануға ерекше көңіл аударып, атап айтқанда, аз қалдықты немесе ... ... ... және ... ... салаларыида шикізат базасын қалдықтарды кеңінсн пайдалану арқылы көбейту ... ... ... ... ... ... 2-3% ғана ... 97-98% пайдасыз нәрсе ретінде тасталынады.
Маңызды шикізат қорына қалдықтардың ішінде күл мен қокысты жатқызуга ... Осы ... ... ... кезде 20%-тен аспайтын бөлігі ғана өңделінеді. Кул негізінде цементке толтырғыш ... ... ... газдарынан алынған 1,3 т қоңыр көмірдің күлі 1т цемснттің ... ... ... ... ... күрамында 5-30% темірдің оксиді, 30% әк жөне едәуір мөлшерде коксталған көмірдің қалдығы бар екендігіне байланысты металлургияда оны темір концентратын алу үшін ... ... ... ... ... ... ... ретінде тек күлді ғана емес, өндірілетін руданың құрамында бірқатар металдардың мөлшері көптеген жылдар бойы мол жинақталган ... ... ... шлактарды да пайдалану кеңінен қарастырылуда. Геологиялык. барлау жасауға, тасымалдауга, рудниктер және байыту фабрикаларын салуға қаражат ... ... ... ... ... ... құны рудадан алынғаннан бірнеше есе төмен болады.
Қазақстанның тусті жәнс кара металлургия саласындағы көптеген өнеркәсіптерден бөлініп ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылып келеді. Металлургия өнеркәсіптерінің құрамында күкірті бар газдардан алынған қышқылдың ... ... ... ... 1 т ... жүмсалған қаржының үлсс салмағы табиғи шикізаттан өндірілген ... ... ... 2 еседей төмен.
Кені бар шикізатты кешенді түрде пайдалануды мақсатқа ала ... ... жәнс ... ... ... ... ... колдану аркылы азот, фосфор жоне баска да минералдық тыңайткыштарды өндіруге бағытталған химия өнеркәсібі дамуда.
Азот тыңайтқыштарын алуға оттекті ... ... ... ... ... ... ... рудаларды күйдіргенде бөлінген газдардан алынған күкірт қышқылы аммоний суперфосфатын, сульфатын және гидросульфатын алуға қолданылады.
Металл сынықтары өнеркәсіп калдықтарының ... ... ... ... тұратын калдыққа жатады. Өндіріс процестерінен шығатын металл сынықтарының жалпы көлемінің 67% кесінділерден, металл ұнтақтарынан, жоңқадан, табақша үлгілерден, 31%-ті ... ... ... 2%-ті қоқыстан алынғап металл қалдықтарынан түрады.
Амортизациялық сынықтарға шығынға жіберген, істен шыққан жабдықтар, саймандар, бұйымдар және т. б. инвентарлар жатады. Мысалы, ... мен ... 30 жыл, ... 25 жыл, ... 100 жыл, ... 10 жыл, ... қуатын жүргізу жолының қолдану мерзімі 50 жыл ғана.
Машина жасайтын өнеркәсіптерде амортизациялык сынықтардың 55% технологиялық жабдықтар мен саймандарды ... ... ... ... ... ... ... жататын көлемі металдар мен ерітпе қоспаларының мөлшеріне байланысты келеді. ... ... ... көздерінс мсталдарды механикалық өндеу, түрлі формаларға келтіру, құю процестері жатады.
Металлургиялық өнеркәсіптер тек металл сынықтары мен қалдықтар шығаратын көз ғана ... ... ... олар ... ... ... ... 1 тонна электрлік болат өндіруде 940 кг, 1 т мартен болатына 500 кг, 1 т ... ... 20 ... 700 ... ... металл сыныктары пайдаланылады. Металл сынықтарынан алынған болаттың құны рудадан алғаннан 60-70%-тей арзанға түссді.
Шет елдерде ерекше ... ... жәие ... ... жинау мен өндеуге аударылады. АҚШ-та кайтадан өнделіп ... ... ... алюминий ыдыстары болған. 1990 жылы жасалған 88 млрд. банкілердің 55 миллиарды, яғни 62,5% қайтадан өндеу арқылы ... ... ... ... ... алынатын алюминий мен қаңылтыр банкілерінің мөлшері Ұлыбританияда 5%-тен, ал Батыс Еуропа елдерінде 25% тен ... ... ... ... ... ... банкілерді өңдеп, кайтадан өнім алу арзан түсетініне байланысты болашақта осы жол кеңінен пайдаланылатынына күмән жоқ деуге болады, ... ... ... ... гөрі ... банкілср шығарғанда 10 еседей аз мөлшерде энергия жүмсалады.
Өте қиын және де ... ... ... ... мен ... ... ... өңдеу және қайтадан пайдалану жатады. Бұл проблемалар жарым-жартылай шешілген, себебі оларды өңдеуден өткізу үшін алдымен ұқыпты ... ... және ... ... ... соң олар үгітіліп, жуылып, бөлініп болған соң, белгілі өнім түрлерін алуға пайдаланылады. Белгілі анықталынған сипаттамасы болмаған ала-құла (әр текті) пластмассалар тек ... ... ... ... жұмсалады. Полиуретан мен жасанды талшықтардан жасалған кейбір ... ... ... өте ... түседі, биохимиялык ыдырауға түспейтін болғандыктан олар көмуге де жатпайды, сондыктан қазіргі кезде орын ... ... ... бірі ... ... ... ... жүзі бойынша жыл сайын 80 млн. тоннаның үстінде шығарылатын пластмассалардың 70%-нен ... ... ... мен ... ... ... түрінде калдықка айналып отырады.
Соңғы 15-20 жылда пластмассалардың жаңадан жетілдірілген түрлерін ... ... ... ... ... ... жүргізілуде. Негізгі мақсат мұнайдан өндірілетін әдеттегідей арзан пластмассалардың орнына табиғи жағдайда биологиялық жолмен микрооргағшзмдердің қатысуымен қоршаған ортаға залал ... ... ... ... алу. ... ... материалдар ауылшаруашылык дақылдарынан (жүге-ріден, картофельден, катты тағам қалдықтарынан) ... ... ... ... мен ... қоспаларынан алынады. Биологиялық жолмен ыдырайтын полимерлерге химиялық ... ... ... ... ... және микроорганизмдердің катысуымен түзілгсн биополимерлер, биосахаридтср жатады. Осындай жаңа ... ... ... ... ... жолмен ыдырайды және әртүрлі жағдайда қолдаланылады. Биоиолимерлерден негізінде бірсыпыра ... ... ... ... ... полистиролдан жасалған жоңқалардың орнына амортизациялык буып-түюге арналған жоңқалар, орауыш қаптар, бір ... ... ... ... және т. б. ... ... ... биоценоздағы қарым-қатынастардың ең бастылары қоректік және кеңістіктегі байланыстар. Қоректік қарым-қатынастарды ғылымда -- биотикалық факторлар деп атайды. ... ... ... ... -- ... ... ... бір-біріне тигізетін әсері немесе ықпалы. Аталған факторлар біртүрлі сипат ала отырып, бір ортада тіршілік ететін организмдер ... анық ... ... ... ... ... ... қорларға келетін болсақ олардың тектоникалық құрылымдардың ерекшелігі, геологиялық даму тарихының күрделілігі, аумағының кең көлемді болуы ... сан ... ... қорларының шоғырлануына жағдай жасайды. Республика аумағынан табиғатта кездесетін ... ... ... ... табылған, бұған қоса климаттық және минералдық, отын-энергетикалық т. б. қорлар жөнінен де республикамыз дүниежүзінде көрнекті орын ... ... ... ... ... ... көптеген топтарға бөлуге болады.
Демографиядағы ең басты мәселе - ... ... ... өсу ... ... ... ... ұдайы өзгерісі - ұрпақ алмасу, туу мен өлу, яғни табиғи жағдай арқылы жүзеге асады. Белгілі бір аймақтағы халықтың өсу ... ... ... басқа жерлерден көшіп келуі (иммиграция) мен олардың бөтен аймақтарға қоныс аударуына (эмиграция), яғни халықтың көшу-қону қозғалысына да байланысты.
Азық-түлік ... ... ... бір ... ретінде жоғарыда халық санының өсуін атап, тамаққа сұраныстың бұрынғыдан еселеніп ... ... ... енді бірі ... ... аграрлық сектордың дұрыс жолға қойылмай, кенже қалуы деуге әбден болады. Сөзіміздің дәлелі, еліміздегі ауылшаруашық өнімдері 1990 жылы ішкі ... ... (ІЖӨ) 3 ... құраған болса, бүгінде бұл көрсеткіш 4 пайыздан ары аса алмай тұр. Азық-түліктің тек 40 ... ғана ... ... ... 60 ... ... ... тасымалданады. Демек, бұл тұста аграрлық сектордың рөлі ... ... ауыл ... ... сипаты азық-түлік қауіпсіздігіне көп кедергі келтіріп отыр.
Өнеркәсіп пен ауыл ... аз ... ... қорытынды жасайтын болсақ, кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әр түрлі қажеттілікке немесе ... ... ... ... ... болады. Кезінде Д.И. Менделеев "Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады" деп ... ... ... ол озат ... ... ... пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ... ... ... немесе толығымен кайта өндеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... қарауға болады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Қуатбаев А.Т. Жалпы экология. ... ... ... Д.Б. ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия25 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия жайлы10 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия жайлы ақпарат12 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия жайлы мәлімет36 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия туралы мәлімет15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу17 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Бірлестіктер экологиясы мен экожүйедегі энергия9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь