Ортағасырлық философияның ерекшелігі

Кіріспе

Орта ғасыр тұсында қоғамның рухани өмірінің барлық салаларына діни идеологияның бүтіндей үстемдік жасауы философияның дамуына да өз әсерін тигізбей қоймайды: философия іс жүзінде дін иелерінің қызметшісіне айналды, яғни діни қағидалар мен догматтардың сөзсіз ақиқаттығын дәлелдеп, негіздеуі тиіс болды. Бұл философия «схоластика» (лат. Ғылым, мектеп).
Ортағасыр философиясындағы негізгі күрес, айтыс «универсалий» деп аталған жалпы ұғымдар, жалпылама мәселелердің төңірегінде, жалпының жекеге қатынасы жайында болды. Филсофтар екі топқа бөлініп күресті: біреулері жалпы ұғымдар (универсалийлер) жеке, нақты заттардан тәуелсіз, оларданбұрын пайда болған, бұл шын мәнінде құдаймен байланысты деп дәлелдеді. Бүкіл тіршіліктің мәні жаратушы құдайдеді. Жалпы ұғымдар – универсалийлер реалды өмір сүреді, олар әуелбастан бар деушілер тобы реалистер(лат. Шын) деп, ал олардың философиялық бағыты реализм деп аталды. Бұл таза объективтік идеалистік бағыт болып табылады. Ал бұларға қарсы екінші ағым жалпы ұғымдар өздігінше дербес өмір сүре алмайды, тек нақты, жеке заттар ғана шын өмір сүреді, сондықтан олар алғашқы деп дәлелдеді.
Ортағасырлық Шығыс пен Батыс философиялық ойдың даму барысында әрқайсысы өзіне тән ерекшелігімен айқындалып отырды. Ортағасырлақ арабтілдік мұсылман философиясын батыстық философиямен салыстырғанда діннің әсері біршама бәсеңдеу болды, бұл жағдай шығыс мұсылман философиясының әртүрлі бағытта дамып, еуорпалық ғылым мен философияға қарағанда едәуір алдыға кетіп, әлемдік философия деңгейіне көтеріле алуына негіз болды.
Ортағасырлық филасофияның ерекшелігі: философиялық ойдың дамуының тікелей діни – теологияның шеңбері ішінде, христиандық діни ілімнің апологетикасы төңірегінде өрбуімен сипатталады. Құлдық және буржуазия
        
        Кіріспе
Орта ғасыр тұсында қоғамның рухани ... ... ... ... ... үстемдік жасауы философияның дамуына да өз ... ... ... іс жүзінде дін иелерінің қызметшісіне айналды,
яғни діни қағидалар мен ... ... ... ... ... ... Бұл философия «схоластика» (лат. Ғылым, мектеп).
Ортағасыр философиясындағы негізгі күрес, айтыс «универсалий» деп ... ... ... мәселелердің төңірегінде, жалпының жекеге қатынасы
жайында болды. Филсофтар екі топқа бөлініп күресті: біреулері ... ... ... ... ... ... оларданбұрын пайда болған,
бұл шын мәнінде құдаймен байланысты деп дәлелдеді. Бүкіл тіршіліктің мәні
жаратушы құдайдеді. Жалпы ұғымдар – ... ... өмір ... ... бар ... тобы ... Шын) деп, ал олардың
философиялық бағыты реализм деп ... Бұл таза ... ... ... табылады. Ал бұларға қарсы екінші ағым жалпы ұғымдар өздігінше
дербес өмір сүре алмайды, тек нақты, жеке ... ғана шын өмір ... олар ... деп ... ... пен Батыс философиялық ойдың даму барысында ... тән ... ... ... ... ... мұсылман
философиясын батыстық философиямен салыстырғанда ... ... ... ... бұл ... ... мұсылман философиясының әртүрлі бағытта
дамып, еуорпалық ғылым мен философияға қарағанда ... ... ... ... деңгейіне көтеріле алуына негіз болды.
Ортағасырлық филасофияның ерекшелігі: философиялық ойдың дамуының ...... ... ... ... діни ... апологетикасы
төңірегінде өрбуімен сипатталады. Құлдық және ... ... ... ... құрған феодалдық құрылыс жатыр. Оны схоластика деп атаған.
Схоластика (гр. ... ... – орта ... ... оның ...... ... дін ілімін рационалды
түрде негіздеуге және жүйелеуге ұмтылды. Бұл үшін олар ... ... ... ... ... ұғым ... ... жағынан пайдасыз, бекер, жел сөзге үйір дегеннің синонимі.
Схоластардың талас- ... ... пен ... қатынасы. Философия
тарихында бұл таласты әмбебаптар, яғни универсалдар(лат. Unuversalia-
жаппайлық), яғни жалпылық ... ... ... ... талас деп атайды.
Мұны шешуді ... ... ... Біреуі- жалпы ұғым- әмбебаптар адам
санасынан, нақты зат атауынан тыс, оған ... өмір ... ... ... ... қарама- қарсы екінші пікір бойынша, әмбебаптар адамнан
нақты заттардан тыс өмір сүрмейді. Бұл тек ... ... ... ... ... болған жалпылық ұғым. Бұл пікір бойынша, «жалпы адам» дүниеде
жоқ. Қоғам әрбір жеке ... ... Ал ... ... ... ... ... адамдардың бәріне тең, ортақ ұғым. Бұл пікірді жақтаушыларды
«номиналистер» деп ... (лат. Nomina – ... ... (лат. Realis- ... ... ... ... және
эстетикалық табиғатын жүзеге асыра алатын көркемдік ... ... ... ... жан- ... қатынастарын бейнелеу, жеке – дара
суреттеу арқылы өмірдің заңдылық типтік мағынасын ашу. Реализм өкілдері ... фон ... Фома ... Дунс ... ... ... Мәселен,
Альберттің пікірінше, жалпы ұғым (әмбебаптар) үш ... өмір ... ... ... құдай санасында идея түрінде пайда болып, сол арқылы
барлық заттар, тіпті бүкіл әлем жаратылды;
2.Заттардың өзінде көптің бірі ретіндегі іске асқан идея ... ... соң адам ... ... ... ес ... ... тарихи кезең туралы, мұсылмандық Шығыс пен ... ... Е.А. ... ... ...... ... деген мақаласында былай деп жазады: «Еуропа рухани дағдарысты
басынан кешіріп жатқанда, Таяу және Орта ... ... ... ... қоғамдық ойды, қоғамдық сананы ... ... ... ... теологияны, әдебиетті қамтып,
мәдениеттің гүлденуіне ... ... ... VIII- ... ... ... ... алған кезде тұрғылықты испан – рим ... ... ... ... IX-X ... ... мен мәдениеттің
дамуының нәтижесінде арабтар мұсылмандық Шығыс үшін ғана емес. Христиандық
Еуропа үшін де ... ... мен ... ... ... ... - ғасырда өмір сүрген христиандық автордың жазуы бойынша: «Ең ... ... ... тілі мен ... ... ... пен ... тілді
білмейді; және де олар араб кітаптарын ынтамен оқып ... олар ... ... араб ... ... ... ... және барлық
жерде араб ғылымын мақтайды. Басқа жағынан, христиан кітаптары туралы еске
алғанның өзінде олар ... ... ... оларға назар аударуға
тұрмайды деп мәлімдейді. Осы мәселе төңірегінде ... келе үнді ... ... ... де өзінің «Үндіні ашу» деген кітабында өте жақсы
көрсетіп берген. Ол араб мәдениетінің әлемдік, ең ... ... ... ... ... зор ... ерекше атап
өткен: «Бағдат халифаты мұсылман әлемінің мәдени орталығы болып қала берді,
тіпті алыстағы ... одан ... алып ... Сол ... ... білім,
ғылым және тұрмыс салаларында артта ... ... ... Испанияда,
бүкіл ортағасырлық еуропада білім шырағының сөнбеуіне ... ... ... ... ... еңсесін басқан қара түнекті қақ жарып білім
нұрын ... ... ... мұсылмандық Шығыс мәдениеті ... ... ... және даму ... ... батысеуропалық мәдениет
пен философияға құлдырауы мен дамуында біржақтылық тән болды. Ортағасырлық
батысеуропалық философияның құлдырауы марксистік философия ... ... оның ... діни сипатта болғанына байланысты емес, оның ... ... яғни тек қана діни – ... ... ... ... еркін дамуына мүмкіндік бермей, біржақты сипат алып дамуында болды.
Ортағасыр философиясы V-XV ғғ. ... ... ... ... Рим
империясының күйреуінен бастап, Қайта өрлеу дәуіріне дейінгі мың ... ... ... Бұл ... ... феодалдық қарым- қатынастар
қалыптасып, христиан діні өмірдің барлық салаларына ... ... ... ... феодализм кезеніңе сәйкес келген соң қоғамды
діни идеология басқарды. Бұл кезеннің ерекшелігі- ... ... ... жоқ, онда қалыптасқан негізгі мәселелер христиан
идеяларымен байланысты болды. ... ... ... ... ... ету еді, осыған байланысты батысеуропалық ... ... ... мәселесі:
1. Құдай мен дұниенің қарым- қатынасы;
2. Құдай мен адам ... ... ... ... білу жолдары;
Ортағасырлық батысеуропалық философияның негізгі ерекшеліктеріне
төмендегілер жатады:
- ... мен ... ... ... отырып, антика
философиясына көңіл ... ... ... ... білім мен сенім ара қатынасы өзгеріп,
сенімнің білімге басымдылық жасауы;
- Антикалық философиялық ... ... ... ... ... пайда
болғандықтан, оларға сенімсіздікпен қарау;
- Философияның танымдық ... тек ... ... талқылау мен Құдайлық
догматтардың мәнін ашуға ғана ... ... ... көзқарастардың
ортағасырда жиі кездесе бастауы;
- Философияның бар ақыл- күшін христиан догиаларын дәлелдеуге негіздеп,
діни ілімдердің әсеріне түсуі;
- Танымның ... ... ... ... ... діни догматтардың
ақиқаттығын ашу;
- әулиелік текстерге- күдік туғызбай, тек ... ... ... ... ... ... ... монотеизм, күнәhарлық және
құтқару идеясы. Христиандық философияның алғашқы қалыптасуына ... ... ... ... Жаңа ... канондары жазылып бітпей
жатқанда христиан догмасын қорғаушылар- апологеттер мектебі қалыптасты.
Ортағасырдың батысеуропалық философияның қалыптасуы мен дамуына ... ... ... ... ... ... ... «құдай қаласы туралы» еңбегінде атақты формуласын ұғыну үшін
снемін, сену үшін ұғынамын формуласын ... Бұл ақыл мен ... ... бірі ... ... 5-15 ғ аралығында қамтитын Батыс
Еуропаның бүкіл ортағасырлық философияның ойының ең негізгі ... ... ... ... рим ... « әкейі болса, онда Боэций
М.Гробманның дәл сипаты бойынша»соңғы ... жән және ... ... ... Және ортағасырлықтың негізін қалаушы ретінде де ... ... ... ... рухани- философиялық мұрасын
ортағасырлық мәдениетпен байланыстырушы. Схоластикалық философияның
басталуы- И.С. ... ... ... ... ... - ... жұмысында әлемдік үйлесімдік туралы иддеясын негіздейді.
Онда Құдай ... ... ... бола отырып, болмыс үдерісін өзі
аяқтайды ... өзі ... өзі ... ... ... ал құдайға танудың - өзі таңғажайып жаратылыс».
Ф. Акванский (1225-1274)- орта ғасырдағы ... ... ... ... ... ... ... пірі, әулиесі.ол Аристотельдің
идеалистік философисын өз ... ... ... ... тыс ... ... ... Былайша айтқанда, әрбір заттың, бүкіл өмірдің жалпы
түрі- Құдай, ол болса, одан тәуелсіз дүниеде еш ... жоқ. Фома ... мән ... және өмір сүру ... төңірегінде
құрылады. Оның пікірінше, өмірде бұл екеуі жеке, ... бірі ... ... және де өмір сүру ... ... Ал ... бұл ... бір,
ажыратылмайды. Одан соң Құдайдың бар екенін Фома Аквинский бес түрлі
жағдаймен ... ... бәрі ... Сол ... ... ... ... берген – Құдай.
2. Себептілік. Себепсіз еш нәрсе жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... ... пен шындық. Мүмкіндікті шындыққа айналдыратын да- Құдай.
4. Дүниеде бәрі ... ... Ол – ... ... ... ... ... - бірі сәйкестеніп, қиылысып байланысқа,
оны жасайтын да Құдай, Құдай мәңгі ал жан ... ... ... жан ... ... ... ... болмайды. Оның
пікірінше, біздің ойымыз бен нақтылық арасында толық сәйкестік жоқ.
Жалпылық- біздің миымыздың жемісі, ... оның ... ... ... өмір ... ... ... бар. Осындан келіп Фома ... ... өзі, ... тыс, Құдай санасында өмір сүреді ... ... ... ... ... туындайды, ал басқару түрі
нақты жағдайға байланысты қалыптасады. Ол шіркеудің азаматтық, ... ... ... Мемлекет басшысының билігі- ең жоғары рухани
билікке бағынышты. Көкте ол биліктің иесі- Христос, жерде Рим ... Фома ... ... ... екі жұп катеорияға – акт пен
потенцияға және эссенция мен экзистенцияға ... 1879 жылы ... Рим ... Лев XII Фома ... ... ... ... міндетті қабылдансын деп жариялады. Реалистер идеализімді,
дін қағидаларын жақтайтыны белгілі. Реалистерге кері ... ... Олар ... ... ұғымды қолдады. Оның өкілдері:
Роджер Бэкон(1214-1292), Уильям Оккам (1285-1349), Николай Уразмский
(1313-1382). Олар нақты заттарды ... ... ... ол ... тек
қабылдайтын субъектінің басында пайда болады. Санадан тыс өмір сүретін
жалпылық жоқ, тек нақты заттар бар деп ... ... ... ... жалқының да керегі жоқ деп, деді Уильям Оккам. Әмбебаптар – олар үшін
тек белгілер, бірақ олар ... ... ... тек ... ұқсас
заттарға ғана қолданылады,- деді. Роджер Бэкон ... ... жету үшін ... ... яғни ... ... ... - деді. Николай Уразмский де ғалым болған, дінге сенбестік
білдірген.
Феодализм дәуірінде Батыс ... ... ... ... ерекшеліктері
болды. Мұнда қайта өрлеу Батыс елдерінен V- VI ғасыр ерте, яғни IX – ... ... ... бұл Орта Азия мен Иран ... ... Оның ... бұл ... ... ... жолы басып өтетін.
Құрлықаралық Жібек жолы Шығыс пен Батыс елдері арасында сауда қатынасын
күшейтіп, ... мен ... ... әсер ... Ол ... бес жүз, ... ... түйеден тұратын керуендер ерсілі-
қарсылы үздіксіз жүріп ... ... ... түйе түйе айдаушы болып
елшілер, жыршылар, діншілер, оқымыстылар, зергер ұсталар сапар шегетін.
Керуен сарайларда жер- жерден ... ... ... дүкен құрып, неше
түрлі жаңалықтар, ... ... ... ... айтқан. Бүкіл әлем
дүниесінің рухани байлығы – «Мың бір түн», Әбілқасым Фирдоуси ... ... осы ... ... ... ... Ол кезде Орта
Азия мен Таяу Шығыста астрономия, математика, медицина ғылымдары тез
дамыды. Өйткені бұл ... оған ... ... Үнді ... ... ... Бұл ... Орта Азия, Таяу Шығыс елдері ғылымдарына
тікелей ... ... Орта ... бұл ... діни идеология үстемдік
құрды. Ортағасырлық батысеуропалық философияның даму барысына талдау
жасаудың негізінде, мынандай қорытынды жасауға болады: оның тек қана ... ... ... яғни діни ... сипатта болуына
қарамастан, осы философиялық ойлау шеңберінің ішінде көптеген мәселелерді
қойып, кейбірулеріне жауап беруге тырысқан, өзіндік мән- ... ... ... философиялық ойлау жүйесінде ерекше орыны бар, әлемдік
философияның даму барысына ... үлес ... ... ... деп қарауға толық негіз бар.
Орта ғасыр пайда болып, жаңа заманға дейін философия тарихында ... ... ... араб ... ... негізінен мұсылман елдерінен шыққан
ойшылдар тобының ілімін ғылымда фәлсафа деп атау дәстүрі бар. Оларды орыс
тіліндегі ... ... ... философия» немесе «араб философиясы»
дейді. Анығында бұлар ... ... ... ие болған фәлсафа
өкілдері.
Фәлсафа туралы 1991 жылы ... ... ... ... ... энциклопедиялық сөздігінде» мынандай түсінік берілген : ... ... ... әдебиетінде философиялық ой толғаныстардың
антикалық моделіне бағытталған ойшылдардың ... жән ... өзін ... үшін қолданылған термин, ал өздері фәлсафа деп
аталатын.
Бұл түсініктен мынандай жағдайлардың басы ашылып тұр:
Біріншіден, фәлсафа ... ... ... ... Демек, араб тілі
орта ғасырда философиялық мәдениеттің ... ... ... ... негізінде өрбігені тарихта белгілі, айталық, антиктік философия грек
тілі негіізінде болса, Шығыс Азия мен Қытайда тибет ... ... ... жаңа ... ... ... ... қазіргі заманда мұндай
міндетті ағылшын тілі игеріп кетуі ықтимал.
Фәлсафаның араб ... ... ... ... ... ... ... Бұл жерде еріксіз мойындайтын мәдени- әлеуметтік жағдайлар: ислам
діні, оны таратушы басты күш- Араб ... ... ... ... Аравияда VII ғасырдың 20-ы жылдары пайғамбарымыз Мұхаммедтің діни
реформасы нәтижесінде өмірге келген. Пайғамбарымыз дүние ... ... ... ... асыр ... ... Халифат жеті ғасырдай өмір
сүрді. Әлемде дүр сілкіндірген социализмнің өмірі небәрі ... ... ... ... ... Араб тілі осы ... мемлекеттік тілі болатын.
Екіншіден, фәлсафа мұсылман мәдениетінің туындысы. Бұл ... ... ... тән ... ... ілімінің қандай өкілі болсын,
мұсылмандықққа шықпаған, қайта керісінше , әлемдік мәдениет ... ... ... ... ... ... ... орай
бейімдеген.
Үшіншіден, фәлсафа антик философияны араб тілінде, мұсылмандық ... ... ... Бұл ... ... ... ... пікір білдірген: «Ерте ортағасырдағы араб философиясының көрнекті
еңбегі ұмытылған тарихтың түнегінен ... және ... ... ... ілімін жаңғырту, қайта өркендету, перипатетизмнің
философиялық қазынасын тауып жән ... – ерте ... ... сан ... жетістігі болды.»
Осы тұрғыдан оның үш тарихи кезеңін белгіледі:
Бірінші кезең. Бағдат халифатына қатысты, әл- ... ... ... ... ... ... ... кеңістік.
Екінші кезең. Халифаттан өзге мұсылман мемлекеттерінің пайда болуына
байланысты ислам мәдениеті аравиядан тыс ... ... ... ... ... орта Азия мен Қазақстан аумағында ... ... ... оның ... әл- ... Ибн ... Омар Хайям, Аттар, әл-
Ғазали. Бұлар парсы – ... ... ... ... Мұсылман Испаниясындағы Еуропалық фәлсафаның тарихи- мәдени
кеңістігі, оның өкілдері: Ин Бадж, Ибн ... ибн ... Ибн ... фәлсафа үш географиялық аймақта өніп- өсті. Сонымен фәлсафаны таза
күйінде қабылдау да қиын. Себебі, ... ... ... ... ... ... ... мутализиттер, қалам, суфизм. Бұларды
бір- бірінен ажырату қиын, себебі, мутазилизмді VII – IX ... бір ... деп ... бар. ... ... ... жағында болып, халиф билігін зиялылық, мәнде түсіндірген, олар
әділеттілік Алладан ... ... ... ... ... ... Сондықтан мутазилизм қаламның бібір бағыты деу де ... ... ... қалам ислам қағидаларын логикалық тәсілдермен ... әрі діни ... ... ... ... ... айтуынша, грек гностиктерінің әсері мол болған. Мутакалидер
негізінен мутазилистерге ... ... Ибн ... ... кейінгі еңбектерінде қаламның мәселелері мен фәлсафаның
мәселелері бір- бірімен ... ... ... бұл ғылымдар мүлдем
бірігіп кеткен. Фәлсафа ... Ибн ... ... білу ... іс ... ... де ... негіз ретінде сүйенген дұрыс болар. Осы ... ... ... әл- ... мен әл- Матуридилерді фәлсафаның
пайда болуының ... ... деп ... ... ... ... ортағасырлық батысеуропалық философиялық
жүйелерге, осы философия шеңберіндегі әртүрлі бағыттағы неғұрлым ... ... ... мен орта ... ... деңгейде кең өріс
алған мұсылмандық ойлау негізінде қалыптасқан мәдениетке және ортағасырлық
христиан діні ... ... сол ... ... ... әсер ... ойшылдардың еңбектерінің аудармалары әсер еткен
ойшылдардың еңбектерінің ... ... ... ... шыққан, екінші кезеңнін өкілі әл- ... ... ... ... музыка зерттеушісі, тарихшы болған. Туған жері
Отырар қаласы. Өмірін араб ... ... Ол ... еңбектерін
араб тіліне аударып, оған түсініктемелер жазған. Сол үшін ооны екінші ... ... ... Аристотельдің «жан туралы» трактатын ол 200 ... ... деп ... ... ... идеалист болғанымен,
құдайға сенсе де, әл- Фараби ... ... оны ... ... Ол ... алты ... ... деп айтқан. Олар- жәй
бөлшектер, миниралдар, өсімдіктер, жануарлар. Адамдар, аспан денелері. Оның
ойынша, дүниені тануға ... ал ... ...... мүшелері.
Заттардың түр сипаты туралы түсінік түрлі әдістен құралады дейді: сезу,
ойлау, заттың өзі ... ... ... еш ... жоқ ... ... ... да, шегі де жоқ деген пікірді уағыздады. «Қайырымды
қала» басшы болу үшін іштен туған он екі қасиет ... ... ... ... ... ... ... көргенді есте сақтай білу,
сезімталдық, сөзшендік, оқуға ұқыптылық, қанағаттылық, ... сүю ... ... ... ... ... жек ... әділеттікті сүю, қысымшылықты
және қысымдық жасаушыны жек көру, ... деп ... ... ... ... ... дамып отырады, оның барлық өзгерістері материяға
байланысты ... «Жан – ... ... ... ... ... ... өзін- өзі
тудырады деген ұғымға жүгінді.
XX ғасырдың атақты ойшылы Бертран ... ... ... ... ... ... ... негізінен сол арамен жасалған; антика заманында
оның есімі сирек айтылатын және ол ... тең деп ... - ... пікірін былайша жалғастырған,- «Гректер философиясын білгеніміз үшін
біз арабтарға борыштымыз, ... оны ... ... зерттей бастағанда,
қажетті техникалық терминдер грек немесе латын тілдерінен алынған.
Б.Рассел XX ғасырдың көрнекті ... Оның ... ... ... ... ... мен Аристотельдің арасалмағы туралы.
Платон- Аристотельдің ұстазы, ... ... әлде оның ... ... берілуінен бе, қайтс де ол заманда екеуін қатар қойммаған.
Рене Генонның да айтқан мына пікірлерін ... ... ... деген
атаумен танылған ортағасырлық философия: мұсылмандық, ... ... ... ... ... ... ... Еуропада ол тұста
араб тілі арнасында гүлденді.Мәселен, ... ... ... ... ... дем берген Мұса ибн- Маймунның аса ... ... көз ... ... өзінен де ибн- Маймунның
кекйбір идеялары шаң ... ... ... ... ... ... ... В.Вундтың айтуынша, жаңа заман ... ... ұмыт ... ... ... тірілтіп, оған комментарийлер
жазып, аударып, онымен Еуропа ... ... бір ... ... ... ... ... сөзсіз фәлсафашылар,
б.Рассел сөзімен ... , ... ... Еуропада грек, латын тілдері
қайта жанданды, олар ғылым, білім, өнер философия тілдеріне айналды.
Үшіншіден, арабтар салған дәстүр немесе грек ... ... ... ... Батыс Еуропа схоластикасына негіз болды. Бұл туралы И.Г.Гердер
былай деп жазған: «Арабтар болмаса, Гербер де, ... ... де, ... ... те, Роджер Бекон де болмас еді.
Осы мәселе туралы рене ... да ... мына ... ... ... деген атаумен деп танылған ортағасырлық философия: мұсылмандық,
иудейлік, және христиандық болып бөлінеді. ... оның дәл осы ... ... ... ... көзі ... Әсіресе иудеулік схоластика
Еуропада ол тұста араб тілі арнасында гүлденді.
Басты мәселе- Аристотель мен Платонды араб ... ... ... ... ... ... ... мақсаты тұрды.
Қорытынды
Қорытындылай келе осы рефератты жаза отырып менің білгенім, ол ... және ... ... ... ... ... ... қандай екенің білдім.
Ортағасырлық философияның ерекшелі: философиялық ойдың дамуының тікелей
діни – теологияның шеңбері ішінде, христиандық діни ... ... ... ... ... және ... арасында мың
жылдай үстем құрған феодалдық құрылыс ... ... ... ... даму ... ... ... мынандай қорытынды жасауға болады: оның тек қана бір бағытта
дамуына қарамастан, яғни діни ... ... ... ... осы
философиялық ойлау шеңберінің ішінде көптеген мәселелерді қойып,
кейбірулеріне ... ... ... ... мән- ... бар, жалпы
әлемдік философиялық ойлау жүйесінде ерекше ... бар, ... ... ... ... үлес қосқан ерекше философиялық жүйелер деп қарауға
толық негіз бар.
Орта ғасыр пайда болып, жаңа заманға ... ... ... ... орын
алған, еңбектерін араб тілінде жазған, негізінен мұсылман елдерінен ... ... ... ғылымда фәлсафа деп атау дәстүрі бар екенің білдім.
Оларды орыс ... ... ... ... ... ... «араб
философиясы» дейді екен.
Сонымен қатар XX ғасырдың атақты ойшылы Бертран Рассел фәлсафа туралы құнды
ойлар айтқан ... екі ... ... ... ... жалпы ұғымдар
(универсалийлер) жеке, нақты заттардан тәуелсіз, оларданбұрын пайда ... шын ... ... ... деп дәлелдеді. Ал бұларға қарсы екінші
ағым жалпы ұғымдар ... ... өмір сүре ... тек нақты, жеке
заттар ғана шын өмір ... ... олар ... деп ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Батыс Еуропадағы ортағасырлық философия9 бет
Орта ғасырдағы діни мектептердің пайда болуы. Қайта өрлеу дәуіріндегі педагогика және мектеп. Философияның қалыптасуы14 бет
Ортағасырлық батысеуропалық философия10 бет
Ортағасырлық Ислам философиясы22 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы22 бет
«қайым және алаш» сценарий6 бет
І. Жансүгіровтың шығармашылығы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь