Мұхтар Әуезовтың «Қазақ халқының эпосы мен фольклоры» мақаласы

Әңгімелі өлеңдер
Айтыс өлеңдер
Абайтану
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
М.Әуезовтің қазақ әдебиеті мен тарихындағы алар орнын оның әдебиеттану ғылымына сіңірген еңбектерінсіз, атап айтқанда талант қыры жан-жақты ғалымның әдеби сын, теориялық тұжырымдарға толы ғылыми зерттеу еңбектерінсіз толық күйде сипаттап, талдап шығу мүмкін емес. Ол – қазақ әдебиеттану, фольклортану ғылымының негізін салушы ғалымдардың бірі. Әдебиетші ғалымның фольклор, әдебиет тарихы, әдебиеттер байланысы, абайтану мәселелері бойынша жазған еңбектері бір ғана қазақ әдебиеттану ғылымында емес, кешегі кеңес одағы көлемінде де аса жоғары бағаланып отырғаны тарихтан мәлім. Ол қазақ фольклористикасында ауызша әдебиеттің түрлерін:
1) сыршылдық салт елеңдері;
1. М.Әуезов. «Әдебиет тарихы», 64-бет
2. М. Әуезов. Әдебиет тарихы. А., 1991, 172-173-беттер
3. Әр жылдар ойлары. А., 1959, 360-бет
4. Әдебиет тарихы. А., 1991, 192-бет
5. Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨОЖ
ТАҚЫРЫБЫ: Мұхтар ... ... ... ... Ж.
Тобы:Қ - 213 топ
Тексерген: Ақтанова А.С.
Семей қаласы,2015 ... ... ... мен ... алар орнын оның әдебиеттану ғылымына сіңірген еңбектерінсіз, атап айтқанда талант қыры жан-жақты ғалымның әдеби сын, теориялық тұжырымдарға толы ... ... ... ... ... ... талдап шығу мүмкін емес. Ол - қазақ әдебиеттану, ... ... ... ... ғалымдардың бірі. Әдебиетші ғалымның фольклор, әдебиет тарихы, әдебиеттер ... ... ... ... ... еңбектері бір ғана қазақ әдебиеттану ғылымында емес, кешегі кеңес одағы көлемінде де аса жоғары бағаланып отырғаны тарихтан мәлім. Ол ... ... ... ... ... ... салт ... әңгімелі өлендер (батырлар әңгімесі, ел поэмалары, тарихи елеңдер;
3) айтыс-тақпақ;
4) ертегі, мақал, мәтел, жұмбақ деп ... ... осы ... ... қайта оралып, өз үлгісін дамытып, жетілдіре түсті. Олардың кейбіреулерін кең таратып, алмастырып, басқаша ... сол ... ... ... ... ... ... қаланды. 30-жылдардың соңында Әуезов Л. Соболевпен бірге жазған атты ... ... ... ... жетекшілігімен, 1948 және 1960 ж. шыққан (1-т., ... ... ... ... ... ... ... зерттеу еңбегінің 1-беліміңде автор сыршылдық салт өлеңдерін: деп үш ... ... ... ... әрқайсысының туып, таралуын халықтың күнделікті тұрмыстық, әдет-ғұрып салтымен тікелей сабақтастырып айқындады. Салт өлеңдерінің ... ... ел ... ... ... де ... ... қазақ ауыз әдебиетінің өзіндік өзгешелік-ерекшеліктерін ашып көрсетті. Ап естірту, көңіл айту елеңдерінің де тікелей тұрмыс тауқыметі мен ... ... ... , яғни егер ... көбіне тұспал, жұмбақпен ауыр хабарға алдын ала дайындап алса, көңіл айтуда деді. Дінмен байланысты өлеңдердің ішінде ... ... ауыз ... кеп ... ... ... ... ескі діннің сарқыты саналатын ерекшеліктері жайлы да жазушының ой-пікірі көңіл аударарлықтай. Әуезов ... ... ... ... ерекшеліктерімен қатар тарихи тұрғыдан да тексеріп тану қажет деп санайды.
Әңгімелі өлеңдер
Қазақ ғалымдарының ішінде ... ... ... ... ... ... ... өзге эпос үлгілерінен ерекшелігі, ондағы образдар жүйесі, оқиғалардағы ... ... ... ой ... өз кезеңі үшін де, бүгінгі күні де құны жоғары. ... 1927 жылы ... ... атты ... ... кіші ... санатында жырына тоқталады. Зерттеуші сол кездегі ... ... ... қалыптасқан дағды бойынша қазақ қаһармандық эпосын , деп жіктеген. Ұлы батырларға Едіге, Қобыланды, Ер ... Ер ... мен ... Шора ... ал кіші ... Қамбар мен Алпамыс батырды жатқызады. М.О.Әуезов Қамбарды санатына жатқыза отырып, батыр ... ... ... ... ... ... .М.Әуезовтің жырдың негізгі тақырыбы жөніндегі ғылыми пікірлері екі түрлі тұрғыда көрініс табады. Жыр ... ... ... шегі -- ... ... ... қызды тартып алмақ болуы. Сол эпизод жаумен арадағы соғыс ел мен жер үшін ... ... үшін ... екенін аңдатады. , -- деген тұжырым жасайды. Жырдың рулық-тайпалық дәуірде туа бастағанымен, онда бір кезеңнің емес, бірнеше ... ... ... ... ... ... Ол ... зерттеулерінде деген пікірін қайта қарап, батырдың жер ... ел ... ... ... ... ерекше мән береді. 1937 жылы орта және орталау мектептің 6-сыныбы үшін ... ... ... ... үзінді жарияланып, жырдың мазмұнына, түр ерекшелігіне қысқаша түсінік берілген. ... ... ... 1938 жылы ... ... деп, ... талдау барысында әрбір жырдың тарихи негізін, ел тарихымен ... ... ... ... өзіндік таным-болжамын білдіріп отырады. мен көркем, іңкәр ғашықтық жыры болумен қатар кешпелі қазақ елінің ... ... ... салт, кәсібінен көп мағлұмат беретін, деп жазады. мәнісі>> атты талдауында жазушы жыр кейіпкерлерінің әрқайсысы бір-біріне де, басқаларға да ... ... өте ... жасалған өзіндік типтік бейнелердің әсем тізбегі сияқты. Жырдағы, бір жағынан, өте нәзік, сұлу сезімді махаббат иелері мен, екінші жағынан, қара күш пен ... ... ... деп дәл ... ... ... да ... өзіндік әсем ерекшеліктерін түптен тартып, жан-жақты да терең талдай келе, оны деп өте ... ... Бұл екі жыр ... ... 1939, 1948, 1960 ж. ... ... жаңадан еңдеп жазған болатын. Автор ноқтаға бас иіп, орысқа бағынуға ... ... ... туған қозғалыс, көтерілістер туралы жырлардың деп, , , жырларын талдап ... ... ... ... ... ... ... анықтай отырып, жалпы осы тарихи жырларға тән, ауыз әдебиетінің басқа түрлерінен, батырлар жырынан айырым өзгешеліктерін де саралап айқыңдайды. ... ... өзге ... ... асыра, айдарлай суреттеуге бой ұра қоймайды, ейткені күні кеше ғана ... . ... ... ақын ... ... ... ... , бұрынғы елеңдердегі жасырынды сүйетін тұманды сарын сейіліп, әдебиетте жаңа бағыт туғызып, ... ... ... бола ... ... ... деп, оны ... хапықтардың әдебиетіндегі кейбір анда-санда кездесетін елең жарысына ұқсаған ... ... ... ... ... ... пікірін білдіреді[2]. Кейінгі зерттеулерінде автор айтыс өлеңдерін: әдет-салт айтысы және ақындар айтысы деп үлкен екі топқа беліп, ... дар ... ... түр ерекшеліктеріне қарай: түре айтыс және сүре ... деп, түре ... - ... ... қара елең деп ... ... 1946 ж. атты ... баяндамасында Әуезов айтыс ақындарына тән езгеше ерекшеліктерді айқындап, саралай келіп, ол ақындарға халық ... атақ ... ... ... деп ... 1922 ж. ... атты тарихи-әдеби сын еңбегінде әдебиеттің еткен дәуірлеріне қысқаша шолу жасап, жазба әдебиеттің ... ... ... деп ... еді. ... атты ... ... осы ой-танымын ары қарай кеңейтіп, дамытып, деген жалпы атауды нақтылай түсіп, ол кезеңдегі әдебиетті деп атайды. Бұл ... ... ... ... ... халін айтқан бір елеңнің аты болса да, деп түсіндіреді.
Абайтану
Жазушы өзінің бала кезінен Абай елеңдерін жаттап өсіп, одан ... нәр ... ... ... өсіп жетілгенін үнемі айтып, жазып келген. Семей семинариясында оқып жүрген кезінде 1918 ж. Ж. Аймауытовпен бірге атты ... ... , атты ... ... 1922-23 ж. ... ... атты ... сын мақаласында Абай шығармашылығына кеңінен тоқталып, қазақ әдебиетінің ... ... ... және Абай ... деп ... Осы ... ... Абай тақырыбына арнап үзбей көркем туындылар мен ғылыми-зерттеулер жазды. Әуезов ерте бастан Абай туындыларын жинап, оның ... ... ... 1933, 1939-40, 1945, 1957 ж. ... толықтырыпжариялады. Оның ішінде ақын еңбектерінің жартысына жуығын езі іздестіріп-тауып енгізді. Орыс, өзбек, қырғыз, ... ... т. б. ... ... ... ... дүркін басылып шығуына тікелей ат салысып, басшылық жасады. ... ... ... ... ... 4 рет ... ... шықты. Жеке тақырыптарға жазған мақала, зерттеулерінен, абайтану курсынан оқыған дәрістері мен ... ... 1959 ж. ... атты монографиялық зерттеуінде ақынның өмірі мен шығармашылығын жан- жақты талдап, ... ... осы ... ... Абайдың ақындық айналасының, ақындық мектебінің төл шәкірттері Ақылбай, Мағауия, ... ... ... ... ... ... жаңалықтарына Абай дәстүрінің әсер-ықпалы, шығармашылық ерекшеліктеріне байланысты алғаш рет тұжырым байлаулар жасап, кейінгі ... ... жол ... ... ... , ... талдау жасап, онда Абайдың антик дәуірінен , араб ескілігінен поэмаларының үлгісімен жалғастырғанын атап ... ... ... ... ... ... өте ... қалыптап, адам образын керсетуде махаббат, кек сияқты өте сезімді күйлерді аса зорайтып жырлайды. Өлең тілінде, теңеулерінде деп, жалпы ... ... ... ... романтизм сарынындағы поэмасына кеңірек тоқталып, оны стилімен, сюжеттік, образдық мәдениет өрнегімен және ... ... ... ... ... ... орыс поэмаларынан кеп үлгі алғанын айқын танытады. 1994 ж. жарияланған атты кітапқа енген Әуезовтің деген тезис ... ... әділ ... ... Осы ... атты ... оның болғандығын атап керсетіп, 1924 жылдан бастап ... ... ... және ... ... жинағын құрастыруға деп, мол ризашылықпен дәріптейді. Әуезов ілгергі атты мақаласында Абайдың ақындық дәстүрін жалғастырушылар ретінде А. Байтұрсынов, Ш. ... М. ... М. ... С. ... С. ... А. ... Б. Өтетілеуов, Ғ. Қарашевтарды атап, оларды өлеңдерінің мазмұн-мағынасына, өрнек үлгісіне қарай, теориялық, тарихи ... ... үш ... ... топқа беліп саралап қарастырған. Жазушы жеке мақала, зерттеулерінде кеңес дәуіріндегі қазақ әдебиетінің басты екілдерінің өмірі мен шьғармашыльғы турапы, әдебиеттердің езара ... және ... ұлт ... ... ... жас ... ... сәтті туындылары жайлы да өзіндік ой-пікірлерін білдірген. ... ... ... үлкенді, кішілі зерттеу еңбектерінде айтылған ой-тұжырымдары, баға-байламдары науқандық, ... ... ... ... ... зерттеушіге, суреткер-ғалымға тән өзіндік терең теориялық танымымен, кемел көрегендік ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
* М.Әуезов. , 64-бет
* М. Әуезов. Әдебиет тарихы. А., 1991, 172-173-беттер
* Әр жылдар ойлары. А., 1959, 360-бет
* Әдебиет тарихы. А., 1991, ... ... ... ... -- ... ... 2011 жыл.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қайым Мұхамедхановтың қазақ әдебиетінде алатын орны15 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
Қазақ әдебиеттануында “Манас” жырының зерттелу тарихы73 бет
Абай Құнанбаев өмірбаяны және шығармалары18 бет
HTML тілінде «Мұхтар Шаханов» атты сайт жасау15 бет
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Авторлық стиль және мұхтар әуезовтың көркем аудармалары41 бет
Батыс Қазақстан өңірінің фольклоры (әпсана-хикаяттар, аңыздар, шешендік сөздер, тарихи өлеңдер, тарихи жырлар, айтыстар, дастандар)148 бет
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь