Л.С. Выготскийдің оқыту және дамыту жөніндегі тұжырымдары

1. Л.С.Выготскийдің мәдени.тарихи теориясы
2. Л.С. Выготский бойынша даму сатысы
3. Л.С. Выготскийдің кемістік пен оның орнын толтыру туралы ілімі
4. Қорытынды
Выготский Лев Семенович (1896-1934) Көрнекті психолог ғалым. Л.С.Выготский 1896 жылы 5 қарашада қазіргі Витебскі облысы, Орша қаласында (бұрынғы Могилев губерниясы) туған.
Ата-анасы білімді, шетел тілдерін жақсы меңгерген адамдар болған.
Отбасы мен әулетінің тағылымы мен өнегесіне жастайынан қаныққан Выготский өзінін қысқа өмірінде зеректігі мен ынталығына орай ғалым мен өнердің сан-саласынан әр тарапты терең білім алып, өз дәуірінің озық ғалымы және ардақты азаматы болып жетілді.
Л.С.Выготскийдің мамандығы әдебиетші болса да, психология ғылымына ерекше зер салып осы саладағы еңбектерін материалистік ілімінің методологиялық принциптері тұрғысынан іздестіреді. XIX ғасыр аяғы мен XX ғасыр басында қарқынды дамыған бүкіләлемдік психология ғылымының сан-салаларынан жарық көрген шетелдік ғалымдардың зерттеулерін сын көзімен қарап, оларға талдау жасап, XX ғасыр психологаясының дамуына орасан зор үлес қосты. Выготскийдің жан-жақты білімі мен жеке басының дарындылығы психология саласында материалистік көзқарастарна тіректелген жаңа теориялық тұжырымдар жасауға даңғыл жол ашты.
1. Антоненко Т.В. Доверие: социально-психологический феномен. - М., 2004.
2. Антонова И.В. Идентичность педагога и особенности его общения: Автореф.дис.канд.наук. – М., 1996
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ №5
Тақырыбы: «Л.С. Выготскийдің оқыту және
дамыту жөніндегі тұжырымдары»
Орындаған: Рапикова С.А. (магистрант,
6М010300 ... және ... ... Н.А. ... доцент м.а.)
Семей 2015
Жоспары:
1. Л.С.Выготскийдің мәдени-тарихи теориясы
2. Л.С. Выготский бойынша даму сатысы
3. Л.С. Выготскийдің кемістік пен оның орнын ... ... ... ... Лев ... (1896-1934) Көрнекті психолог ... 1896 жылы 5 ... ... ... ... Орша ... Могилев губерниясы) туған.
Ата-анасы білімді, шетел тілдерін жақсы меңгерген адамдар болған.
Отбасы мен әулетінің тағылымы мен ... ... ... ... ... өмірінде зеректігі мен ынталығына орай ғалым мен
өнердің сан-саласынан әр тарапты ... ... ... өз дәуірінің озық ғалымы
және ардақты азаматы болып жетілді.
Л.С.Выготскийдің мамандығы әдебиетші болса да, ... ... зер ... осы ... еңбектерін материалистік ілімінің
методологиялық принциптері тұрғысынан іздестіреді. XIX ғасыр аяғы мен ... ... ... ... ... ... ... сан-
салаларынан жарық көрген шетелдік ғалымдардың зерттеулерін сын көзімен
қарап, ... ... ... XX ... ... ... орасан зор
үлес қосты. Выготскийдің жан-жақты білімі мен жеке басының ... ... ... ... тіректелген жаңа теориялық
тұжырымдар жасауға даңғыл жол ашты.
Адамның жан дүниесінің ... ... ... ... ... ... дамуы және «бала психикасының жақын арадағы даму
аймағы» дел аталатын тұжырымдарын айрықша атап көрсетуді ... ... ... ... Выготский іліміндегі жүйе, ең алдымен, адамның
әлеуметтік ... ... ... қоғамның даму дәрежесіне, екіншіден,
ондай даму деңгейі сол әлеуметтік өрістің заттарды ұстап-тұтыну деңгейіне
тәуелді, үшіншіден, адамның жарық ... ... ... ... кезеңіне
дейін ұрпақтан ұрпаққа мұра ретінде қалдыратын өмір тәжірибесіне, іс-
әрекеті мен ... ... бір ... айтқанда, бүкіл ... ... ... ... ... етіл отыратым тарихи
фактор ретінде қарастырьшады. Сондай-ақ баланың дамуы мен өсіп ... ... ... ... ие ... кісілік сипаттарының жетілуі
де өрістеп отыратын тарихи жағдайларға, әлеуметтік ортаға байланысты.
Л.С.Выготскийдің психология ғылымында ерскше орын алатын ... ... ... ... ... ... деп ... теорияның түпкі мәні – баланы тәрбиелеп оқыту, оған білім беріп,
дүниетанымын қалыптастыру үнемі онын табиғи даму ... ... ... етеді. Мұндай талап біріншіден, баланың психикасын, оның ... ... ... ... ... оны жетілдіруде шама-шарқы
жетерлік оқу-білім алуға, оны ... ... ... зат ... ... ... білуіне жетектеп отырады. Бала оқу-
тәрбие ... өз ... ... күрделендіріп, заттар мен құбылыстар
арасындағы себепті ... ... ... ... ... баланың табиғи дамуында оның психикасы күрделеніп, сана-сезімі
жетілетін ... ал ... ... ... оның ... ... ... кеңейеді. Оның дамып жетілуі, сыртқы ортадан түйсініп,
қабылдаған, көріп білгендерін ой ... ... ... ... ... сыртқы факторлардың (экстериоризация) ішкі ... ... ... Осы жайт ... ... ... ... теориясының мәнісінен туындайды.
Л.С.Выготский теориясының енді бір ерекшелігі баланың айналасындары
адамдармен қарым-қатынас ... ... ... ... өзгелердің сөзінен, тәлім-тербие өнегесінен ... ... бала ... ... жеке ... психикалық қасиеттерін
өрістетеді, әлеуметтік ортадан меңгерген ... мен әр ... ... ішкі ... психикасының дамуындағы ең жоғары қызмет, яғни,
болмыстың бала санасындағы бейнелеуі деп ... ... ... әр қилы ... мен ... белгі, таңбалар
ретінде танып-біліп, олардың мән-жайын түсінуі оның жан дүниесін байытады,
яғни мұндай процесс ... ... ... ... өз ... ... ... қалылтастырады. Дамудың осы жолы Выготскийдің ... ... ... ... психикалық қызмет арқылы мәдени факторға
(оның ... ... ... ... сөздік-мағыналық еске
айналуы, нәрселердің ... көз ... ... ... – сол ... ... ... алып келеді, немесе бұлар творчестволық ... ... ... ерікті қимыл-әрекеттерге ауысады.
Жоғарыда айтқанымыздай іші ... бәрі ... ... пайда болып, қайтадан ішкі процесстерге (интериоризацияға)
айналады.
Психикалық құбылыстардың ... ... ... осы ... ... мәдени
дамуыңдағы кез келген қызметтің сыртқы көрінісінін сахнаға шығуы екі ... анық ... ... Оның бірі – ... ... ... екіншісі
– психологиялық сипатта көрініп отырады.
Даму процесіндегі мұндай психикалық заңдылық ... ... ... ... өріс ... кейіннен оның нәтижелері адамның ... ... ... ... ... ... даму тарихы»
дейтін еңбегінде (1931) Выготский осы пікірін одан әрі жалғастыра ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынас жасау арқылы туындан отырады осы жағдайда ғана оның ... ... ... бұл тұжырымы баланың «жақын арадағы даму
аймағы» жайындағы ... ... ... ... ... даму ... адам психикасының өзгеріске
түсіп отыратындығын, әсіресе оның ойлауы мен сөйлеуінің өрістеу сатыларын
жан-жақты іздестіреді. Осы тұжырымның мәні 1934 жылы ... ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша, адамның тұлғасы өзінің енген қарым-
қатынастарының кешенді әсерінің нәтижесінде дамиды.
Сонымен тұлға - бұл ... ... ... пен ... ... ... индивид. Екіншіден, бұл индивидтің жүйелі
қасиеті, оның қоғамдық қатынасқа енуімен анықталып және де ... ... ... ... ... ... бойынша, онтогенетикалық даму кезінде бала
санасының жүйелік құрылысы өзгереді. Осы ... ... ... біз адам тұлғасы да ... ... ... ... ... жүйе ... ... керек. Және бұл жүйенің
де өзіндік даму кисыны мен заңдылықтары бар.
Л.С.Выготскийдің мәдени-тариха теориясы: ... ... ... ... сахнаға екі рет, екі тұрғыда алдымен ... ... ... ... ... тұрғыда,
интерпсихикалық категория ретінде, алғашында ... ... ... ішкі ... көрсетеді» дегенге негізделген. Выготский бойынша
барлық ішкі ... ... ... ... табылады: олар баланың
ересектер тікелей социалдық контакттарында туындайды, ол ... ... ... ... - бұл ... ... өнімі. Адамның қоғамдық қатынастар
жүйесінде алатын орны, оның ... ... - бұл оның ... ... ... ... ... адамның мінездемесі
үшін маңызды орын алады, яғни оның ... пен ... ... ... қамтамасыз етіп, оның ақиқатқа байланысты барлық қарым-
қатынастарының ... ... ... кез келген реакциялары және ішкі ... ... оның ... тәжірибе барысында жинақталған тұлғаның
ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... факторларға байланысты екені мәлім. ... ... ... ... ... - ... ... орта саналады. Оқушылардың
тұлғасының дамуы - ... ... ... ішкі және ... ... болып келеді.
Л.С. Выготскийдің: "баланың психикасы әлеуметтік табиғатқа...", -
деген пікірі осыған ... Л.С. ... ... ... ... дамуы - оның дамуындағы әлеуметтік жағдайлармен байланысты.
Психологияда "жеке тұлға” деген ұғымның әр ... ... ... ...... ... мен саналы іс-әрекеттің субъектісі
ретіндегі индивид. Жеке тұлғаның ең ... ... оның ... ... ... ... Жеке ... оның қасиеттері мен іс-әрекеттерінде ... ... ... ... мен қасиеттердің айқын және арнайы
көрініс табуы арқылы, оның іс-әрекетіндегі шығармашылық қасиетінің деңгейі
арқылы анықталады.
Әрбір жеке ... ... ... ... ... ... басқа бір
тұлғадан айырмашылығын, оның ешкімге ұқсамайтынын, ... тән ... ... ... ... ұғымы философияда категория ретінде ... ... ... ... ... және солар арқылы
анықталатын ұғым. Сапа заттың өзіндік сипатын, біртұтастығын бейнелесе,
қасиет соның бір ... ... ... .
Психология ғылымы қоғамдық ортадағы қасиеттің мән-мағынасын "индивидке
тән психикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтың білгілі бір сандық – сапалық
деңгейін ... етіп ... ... ... деп ... ... ... мән-мағынасы кең көлемді қамтитын болғандықтан, тұлғаның
даму барысында өзіне тән мінез-құрылымдарымен ... ... ... ... мен ... ... ... іс-әрекеті мен ... ... ... ... ... тұлғалық қасиеттеріне төмендегіше
сипаттама беруге болады.
Тұлғаның даму ... үш ... ... ... ... ... ... арқылы санасын жетілдіру; екіншіден, мәдениетті және ... ... ... біртіндеп сіңіру; үшіншіден, жеке тұлғаны іс-
әрекетке ендіру арқылы өзін-өзі ... ... ... құндылықтар құрамына тұлғалық (жалпыадамзаттық), қоғамдық
(әлеуметтік мәнді) және ... ... ... ... ... ... рухани-адамгершілік жағынан қалыптасуы, өмірге өздігінен даяр
болуы, қоғам мен мемлекеттің ... ... ... бойынша даму сатылығы
Жасқа байланысты даму - балалық ...... бір ... ... әр жас ... ... тұлғасын түгел
өзгертетін күрделі процесс.
Л.С. Выготскийдің жасқа байланысты кезеңдеуі ... ... жаңа туу ... – нәресте кезеңі (2 ай – 1 жас)
- 1 жас кризисі – балбөбек ... (1-3 ... 3 жас ...... және ... дейінгі кезең (3-7 жас)
Л.С. Выготскийдің жасқа байланысты кезеңдеуі төмендегідей болады
- 7 жас кризисі – ... жасы (7-13 ... 13 жас ... – жеткіншек кезеңі (13-17 жас);
- 17 жас кризисі
Кемістік және оның ... ... ... және ... ... ... ұғымды Л.С.
Выготский енгзді. Алғашқы кемістіктер қандай да бір ... ... ... ... факторлардың әсерінен органикалық
зақымдануы мен ... ... ... ... ... ... ... кемістіктерден туындамайтын, бірақ солардың негізінде қалыптасатын
(саңыраулардың сөйлеу тілінің бұзылуы, соқырлардың ... және ... ... ... т.б.) ... ... және ... – құлықтың бұзылуы тәрізді сипатқа ие. Кемістік ... ... алыс ... ... ... – педагогикалық коррекцияға
оңай бағынады. «Элементарлық функциялармен салыстырғанда жоғары функциялар
анағұрлым тәрбиге ... ... ... ... және ... кемістіктер арасындағы биологиялық
және әлеуметтік шартты бұзылулар арасындағы қатынастар өзгереді. Егер оқыту
мен тәрбиелеу негізгі кедергі ... ... ... яғни ... бағыты «төменнен жоғары» болған жағдайда дер кезінде коррекциялық
– педагогикалық жұмыстар басталмаса, екінші кезекте пайда болған психикалық
жетілмеулер мен жеке ... ... ... ... ... ... ... деген кері, жағымсыз көзқарасының қалыптасуында жетекші орын
алады. Психологиялық қиын мәселелер ... ... ... ... ... элементарлық психикалық функцияларға өзінің кері ... ... ... ... «жоғарыдан төмен» қарай бағытталады.
Л.С. Выготскийдің кемістік пен оның орнын толтыру туралы ... ... Л.С. ... де ... ... ... да бір ... кемістік баланың кеміс екендігіне ... ... ... ... ... ылғи да екі жақты: бір
жағынан, ол ағзаның ... ... ... ... ...
кемістіктің орнын толтыратын басқа функциялардың қарқынды жетілуіне ... ... ... деп ... ... бірдей бұл заң ағзаның
биологиясына да, психологиясына да бірдей ... ... ... ... ... функциялардың кемшілігі мен зақымдануларын компенсациялау
тек жанама жолмен ... ... ... ... ... – жүйеішілік
қайта құрулар (жойылған функциялардың сау компоненттерін ... ... ... ... ... оптикалық заңдылықтарды меңгере ... ... ... (Брайль шрифті).
Л.С.Выготский баланың мәдени дамуының жанама жолынан ... ... ... ... баланың өзіндік дұрыс келбеті оның
қандай да бір функциясының ... ... сол ... бала дамуында жаңа бір құрылымдарды туғызатындығынан».
Қорытынды
Психологияда "жеке тұлға” деген ұғымның әр ... ... бар: ...... қатынастар мен саналы іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі
индивид. Жеке ... ең ... ... оның ... ... қадір-қасиеті, даралығы. Жеке ... оның ... мен ... ... ... әлеуметтік белгілер мен қасиеттердің айқын және ... ... ... оның ... ... ... ... анықталады.
Л.С.Выготский пікірі бойынша, адамның тұлғасы ... ... ... ... әсерінің нәтижесінде дамиды.
Сонымен тұлға - бұл ... ... ... пен ... ... ... индивид. Екіншіден, бұл индивидтің жүйелі
қасиеті, оның қоғамдық ... ... ... және де ... әрекет
пен қарым-қатынаста қалыптасып отырады.
Л.С.Выготскийдің ілімі бойынша, онтогенетикалық даму кезінде бала
санасының жүйелік құрылысы өзгереді. Осы ... ... ... біз адам ... да жоғары интерактивтік деңгейдегі тұрақты
салыстырмалы психологиялық жүйе екенін мойындауымыз керек. Және бұл ... ... даму ... мен ... ... ... тізімі:
1. Выготский Л.С. Психология личности. - Том.2. - М., 2000.
2. ... Ж.И., ... ...... ... ... Л.С. Избранные психологические труды. - М.: ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ №6
Тақырыбы: «Л.С. Выготскийдің мәдени-тарихи теориясындағы сананың
жүйелі және мағыналық құрылымы»
Орындаған: Рапикова С.А. (магистрант,
6М010300 ... және ... ... Н.А. ... ... ... 2015
Жоспары
1. Л.С.Выготскийдің тарихи-мәдени концепциясы
2. Л.С. Выготскийдің психика дамуының мәдени – тарихи концепциясындағы ес
мәселесі
Л.С.Выготскийдің тарихи-мәдени концепциясы туралы Л.С.Выготский өзінің
қатарластарының еңбектерін ... ... ... ... ... және т.б.), ... даму концепциясын ұсынушы
болады. Бұл концепцияның негізінде Л.С.Выготский қалыпты дамуды зерттеп,
психиканың ... ... ... ... Әлеуметтік
бейімделудегі қиындықтарды, әлеуметтік ортамен өзара ... ... ашып ... ... жеке ...... ... фоны, астеникалық белгілер, ипохондырлық,
әлеуметтік байланысқа ... ... ... ... ... жеңіл пайда болуы жатады. Мұндай бұзылыстар көбінесе отбасылық
тәрбиенің жетіспеушілігінен және ... ... ... ... болады. Сонымен қатар дамуында ... бар ... ... әсер ... ... ... қатар тиімді сипаттағы
заңдылықтар да бар. Оның бірі Л.С.Выготскиймен көрсетілген: ... бар ... ... ... ... мүмкіндіктер
туғызудамудың жақын аймағы түрінде ... ... ... ... ... аймағы мына міндеттердің негізінде анықталады: бала
белгілі бір тапсырманы өз бетінше шеше ... ... ... ... іс-әрекет барысында шеше алады. ... ... өте ... мән ... Ол ... ... ... баланың ересектермен әрекеттесуінің арқасында
жүретінін айтқан. Әрекеттесу түрлерінің әртүрлілігі ересектердің көмегін
өнімді қолдана алуы және ... ... ... ... ... сипатталады. Жаңа білімді, білік және дағдыны ... ... ... өте жоғары оқыту деңгейі ... ... ... ... ... оқу ... төмен болады. Балалар
ересектермен қиындықпен бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... бойынша берілген тапсырмаларды орындауда
қиындықтарға жолығады. Яғни, Л.С.Выготскийдің қарастырған ... ... ... ... арнайы педагогиканың және психологияның теориясы
есебінде қолданылды. Аномальды дамудың тағы да бір ... ... ... ... ... ... болып табылады, ол сөздік
жеткізудің жетіспеушіліктерінде және ... ... ... Ақпаратты қабылдау және талдауда кездесетін ... ... ... есте ... материалдың бұзылуы, ойлаудың
дамуының бұзылысына әкеп соғады. Көбінесе ... және ... ... ... ... ... әкеп соғады. Жалпы
заңдлықтарда ... ... ... бар ... ... тән ... заңдылықтар, ерекшеліктер бар Аномалияның
бір түріне ... ... ... әрбір жеке жағдайда ... ... ауыр ... ... ... ... психика дамуының мәдени – тарихи концепциясындағы ес
мәселесі
Л. С. Выготский естің ... ... ... ... ... ... дамуын көрсетті. Филогенез дегеніміз- бүкіл адамзаттың даму
кезеңдері. Естің дамуы-есте ... үшін ... ... ... естің басқа психикалық процесі және ... ... ... ... ... даму және адам ... ... және
рухани мәдениетінің молаюы жағдайда оның еске ... үшін ... ... ... ... ... ең ... сөйлеу, жазу,
және ғылыми психикалық прогреске байланысты ... ... ... ... және ... ауызша және жазбаша. Ес процесі
дами отырып ойлау процесіне жақындай ... ... ... ... оның есте ... ... бала үшін ойлану еске түсірумен бірдей.
Тек балалық шақта ғана ойлау мен ... ... ... ... ... ... ... процесімен байланыстың өзгеруі жасөспірімдік шаққа
қарай пайда бола бастайды. Бұл ... ... ... ... ... М: егер ... ... ойлану үшін еске түсіру қажет
болса, ал жасөспірімдік шақта есте ... үшін ... ... ... ... ... процесі. Ойлау процестерінің сатылары. Ойлау-
жоғары психикалық процесс болып табылады және арнайы сипаттамаларға ие.
Біріншісі, шынайлылықтың жалпылай ... яғни ... ... мен ... ... бейнесі. Екіншісі, нақтылау-обьективті
шындықты тану, яғни заттар мен құбылыстардың қасиетін оған ... ... ... ... ... Мысалы, ауа-райын білу үшін сыртқа
шығуға болады. Ойлаудың тағы бір ... ол тану ... ... ... ... ... ... байланысты. Ойлау процесі
проблемді ситуация пайда болғанда ғана көрінеді. Ойлау әдетте сұрақ қоюмен
басталады, ол ... ... ... Бұл ... ... беру үшін арнайы
ақыл-ой процестері көмектеседі. Ойлау-сыртқы дүние ... мен ... ... сөз арқылы бейнеленуі. Ойлау қабылдау, елестетумен тығыз
байланысты. Ойлау сезім мүшелері арқылы мәліметтерді өңдейді. Ойлау ... ... ... процесінде туындап отырады. Ойлаудың ішкі
мазмұны қоғамның дамуымен бірге өзгеріп ... ... ... Выготский Л.С. Психология личности. - Том.2. - М., ... ... Ж.И., ... ...... 2005.
3. Выготский Л.С. Избранные психологические труды. - М.: ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ №7
Тақырыбы: «Әлеуметтенудің негізгі теориялық тұжырымдары»
Орындаған: Рапикова С.А. ... ... және ... ... Н.А. ... ... м.а.)
Семей 2015
Жоспары
1. Әлеуметтану ғылымның негізгі тарихи даму кезеңдері
2. Әлеуметтенудің негізгі ... ХІХ ... 30-40 ... өз ... ... ... ... Жоғарыда көрсетілгендей, оның негізін салушы ... ... Конт ... ж.ж.) ... Оның ... ... қоғам дамуының сатыларға жіктелуі ... ... ... ... бойынша, әрбір қоғамды ақыл-сана, жалпы
идея басқарады деген идеалистік ой жатыр. Сондықтан О.Конт жалпы қоғамның
дамуын адамдардың ... ... ... бір ... дамуының үш кезеңі, яғни ... ... ... сатыларын тұжырымдау арқылы түсіндіреді.
Бірінші, яғни теологиялық сатыда адам қандай да бір құбылыс, ... ... ... діни ... түсіндіруге тырысты, оларға табиғат пен
өмірге байланысты жоқ ғажайып, абстарктілі ұғымдарды қолданды.
Екінші, яғни метафизикалық ... адам ... ... ... ... бас ... ... жерде құбылыстарды, процесс,
олардың мәні мен себебін философиялық абстракциялы ұғымдардың негізінде
түсіндіруге тырысты. Бұл ... ... ... – ол ... да бір ... ... ... оларды сын тұрғысынан өткізіп қарауды қажет
етеді. Сөйтіп екінші кезең адамның интеллектуалды дамуының ... ... ... ... ... яғни ... ... адам құбылыс, процесттердің,
заттардың абстрактылы мәндері мен ... ... бас ... тек қана ... ... ... ... тұрақты байланыс пен
қатынастарды белгілеп отырды.
О.Конттың пікірінше, ғылым позитивтік сипатта болуы керек, ол ... ... ... ... ... ... ... –бұл әлеуметтік
құбылыстар мен процесттер.
Ғылымдардың дамуы, бір кезеңнен екінші кезеңге өтуі ретпен болады,
бірақ бір уақытта ... Бұл ... ... ... бір ... ... ... күрделіге, төменнен жоғарыға қарай даму тән. Объект
қарапайым болған сайын одан алынатын позитивтік (яғни, оң, ...... ... ... ... ... орай ... әдіс алғаш рет
математика, физика, астрономия, химия, биология ғылымдарына қолданған. Ал,
әлеуметтану жағымды, оң білімнің ең жоғарғы ... ... ол ... ... ... ... сүйенеді. Позитивтік әдіс
теориялық әлеуметтік талдауларда ... ... ... ... эмпирикалық (яғни, тәжірибелік) факторларға сүйенеді.
Әлеуметтанудың шығуына екінші бір үлкен себеп болған оқиға, ... өзі ... ... ... және оны ... ... заң
болды. Бұл фактілердің адамзат қоғамының тарихында үлкен маңызы ... бір ... ... негізінде қоғамда әлеуметтік және маманданған
топтар пайда ... ... ... ... ... ... ... жақсара бастады. Екінші жағынан, бүл факторлар қоғамға кері
әсер етті, өйткені бұлар байлықтардың бір ... ... ... ... ... ... сөйтіп қанаушылыққа жол берді. әлеуметтік сезім
бір мамандықтағы адамдарды топтастырады. Осыған орай ... ... ... ... ... болады. Ал, осылар бақылаудан шығып
кетсе, онда қоғамның негізі болатын адамдардың арасындағы ... ... ... ... О.Конттың пікірінше, осы адамдардың
арасындағы ... ... тек ... ... реттеп
отырады.
О.Конттың әлеуметтану тұжырымдамалары әлеуметтік статика және
әлеуметтік динамикадеген бөлімдерден ... ... ... қоғамдық
өмір сүру жүйенің шарты мен даму заңдылықтарын зерттейді. Бұл салада О.Конт
әлеуметтік институттардың негізгі түрлерін, ... ... ... алып ... Олардың қоғамдағы атқаратын қызметін (функциясын) және
адамдардың арасындағы ынтымақтастықты нығайтудағы рөлін ... ... ... ... ... ... ... динамикада одан әрі
жетілдіреді. О.Конттың пікірінше, қоғамның ілгері дамуы негізінде, рухани
бастама, адамзаттың ақыл-ойының ... ... ... ... ... ... ... бақылау
әдісіне үлкен мән берген, өйткені бақылау ғылымға объективтілікті береді.
Ал, бақылаушы өзінен тәуелсіз тұрған әлеуметтік ... ... ... ... ... бір ... әдісі- ол эксперимент. О.Конттың
пікірінше, эксперимент бұл белгілі бір арнаулы жаснды жағдайда ... ... ... ... ... ... ... үшінші негізгі әдісі – салыстыру. Бұл әдіс әрбір халықтың
өмірін бір-бірімен салыстаруда қолданылады. О.Конттың осы ... ... де ... өте ... ... рөл ... ой-пікірлері, идеясын одан әрі ... ... ... ... ... ж.ж.) ... Оның көзқарасына
қысқаша тоқтасақ, Г.Спенсердің әлеуметтану ... ... екі ... Бұл екі ... идея ... ... ... пайда болу
теориясының негізінде пайда болған.
Қоғамды биологиялық организм ретінде қарау;
Әлеуметтік ... ... ... тірі ... ... ... оған биолгиялық заңдар
тән Ч.Дарвиннің биологиялық заңына сәйкес табиғаттағы жыртқыш жануарлардың
тіршілік үшін күрес заңына ... ... ... ... ... тірі
организмдердің жүйке жүйесін мемелекеттік басқару мекемелерінің қызметімен
теңестіреді. Г.Спенсер қоғам мен ... ... ... ерекшеліктер
туралы,ой-пікір қозғады. Мысалы, қоғамдағы адам (индивид) қоғамнан ... ... ал, ... ... мен ... оның тұтастығын
құрайды, оған тәуелді. Қоғамда, керісінше, тұтастық ... ... үшін өмір ... Г.Спенсердің бұл ойлары қоғамды бір жүйе деп
қарауға мүмкіндік беретіндей жол ашты.
Г.Спенсердің қоғамды ... ... ... ... үш ... ... әкеледі. Олар: 1) қолдаушы, 2) материалдық игілікті өндіру
көзіне (экономикаға), 3) ... жеке ... ... ... ... ... ... бөлінуін реттеп тұрушы және жеке
бөліктердің тұтасқа бағынуын реттеу (мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
институттардың 6 тұрпатын атап көрсеткен. Оларға туыстық, білім, ... ... және ... ... жатады. Өзінің еңбектерінде
(Социология как предмет изучения. СПБ, 1986; Основные ... ... ... СПБ, 1906г.) ... ... ... әлеуметтаншулардың ішінен бірінші болып, осы ғылымға жаңа
ұғым, ... ... ... ... жүйе, әлеуметтік институт,
әлеуметтік бақылау, құрылым және функция, т.б. Бірақ, ол бұларды ... ... пен ... ... әлеуметтану ғылымында өзінше
ерекше ой-пікір айтып әлеуметтанудың айырықша тұжырымдамасын жасаған ... ... ж.ж.) ... К.Маркстің әлеуметтану теорисында көптеген ... ... ... бар. Оны ... ... ... К.Маркс мінсіздендірілген, абстракталы қоғам жағдайына тән даму
теорисына ... ... ... ... ... фактілерге негізделген қоғамның
объективтік –материалистік теориясын жасады, қоғамның дамуын ... ... бір ... ретінде қарастырды;
2. К.Маркс қоғамның даму заңдарын түсіндіргенде, әр ... ... ... ... оның ішінде өндіргіш күштерді,
оларға сәйкес өндірістік қатынастарды) ең басты, ... ... күш ... ... ... (детерменизм) бір формацияның, оған тән өндірісітік
тәсілдің екінші бір формациямен ауысуымен байланыстырды;
4. К.Маркстың ... ... ... екі ... ... бар: ... б) механикалық. Біріншісі, әлеуметтік эволюциялық процесті
түсіндіру үшін қолданылады. Басқаша айтқанда, бірінші үлгі ... ... ... ... ... үлгі, формацияның негізгі екі
компоненті – ... пен ... ... олардың арасындағы
қатынастарды механизм ретінде түсіндіреді.
5. К.Маркс әлеуметтік құрылым (яғни, қоғамды таптарға, топтарға, ... ... ... ... бірі ... Жікке, топқа бөлудің
негізгі, басты белгісі өндірістік құрал-жабдықтарына меншік ... ... ... ... ... ... ... құрылымын
экономикалық таптардың қатынастары арқылы анықталады деп көрсетті. Осыған
орай К.Маркс жеке ... ... ... ... оны ... ... деп ... әлеуметтанудың кемшіліктері де ... ... ... дамуының бірден-бір қозғаушы, негізгі күші тек
экономикалық қатынастарда деген Маркстік теорияны ... ... Бұл ... ... рухани- мәдени факторларының мәні мен мазмұнын ... ... ... ... ... жоғары, асыра-бағалап
қараудың нәтижесінде жіктеу теориясының бір жақты, бір ... ... ... ол тек қана ... ... меншік қатынасы
арқылы анықтап, жіктердің пайда болуына ... ... ... ... факторларға, мысалы, өкімет, билік, мәртебелік, бедел, абырой,
артықшылық, т.б. есепке ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық мәселелеріне де көңіл бөлмеді. Ал,
бұл ... ... ... ғылымында ең бір көкейтесті мәселелердің
бірі болып саналады. ... ... ... тағы бір ... ... ... ... болды. Осылардың бәріне қарамастан
Маркстік әлеуметтану теориясы көп ... ... ... ... КСРО-да).
Әлеуметтанудың классикалық негізін салушылардың ірі өкілінің бірі, әрі
өте беделдісі – Эмиль Дюркгейм (1858-1917 ж.ж.). ... ... ... ... мұрасына сүйенеді. Өзінің әлеуметтануында ол
әлеуметтік таным процесінің ... көп ... ... Ал, ... ... деп аталады. Социализмнің мәні мен мазмұны
әлеуметтілікте. Тек әлеуметтілік ... ... ... ... ... бір әлеуметтік құбылысты, процесті алмайық, олардың бәрі әлеуметтік
ортамен байланыста өмір ... ...... ... оны ... ... ... болмайды. Әлеуметанудың методологиясы
(яғни, әдістемелері) жаратылыстану ғылымдарына ... ... ... өз ... ғылымға айналуы үшін оған ... бір ... ... ... оның тек қана өзі ... ... ғана тән пәні
мен таным әдістемелері болуы керек. ... ... ... нақты мәні бар, оған ғана тиісті қатынастарды, олардың сапаларын
терең зерттеуі керек.
Әлеуметтік нақтылықтың негізгі ... ... ... ... ... ... Осы фактілер әлеуметтанудың пәнін
құрайды. Оның ... ... ... ... ... заңдылықтарды ашып
тұжырымдау. Э.Дюркгейм әлеуметтік ... ... ... ... ... ұғымға әр түрлі адам өмірінің моралдік,
басқаша айтқанда, әдет-ғұрып, дәстүр, тәртіп ережелері, т.б. ... ... ... ... өмір ... ... ... ерекше субстанция
ретінде қарастырды, оны топтық саны мен топтық мінез-құлық ерекшеліктерімен
салыстыра отырып түсіндірген. Топ ... ... ... ... Ал, бұл топтың мінез-құлқы оның әрбір жеке мүшесінің ой-сезім, ... ... Бұл ... (яғни, еш қандай дәлелді керек етпейтін
жорамалдарды) Э.Дюркгейм барлық қоғамға қолданады. Әлеуметтік фактілер
индивидтен ... ... ол да ... ... ... ... адамға еріксіз түрде әсер етіп, оның қоғамда бір тәртіппен ... ... ... ... ... ... өмір ... оларды
зат ретінде зерттеуге итермелейді, онда жаратылыстанудың кейбір әдістері
(мысалы, бақылау, салыстыру, гипотеза ... ... ... ... фактілер адам өмір сүруіндегі ... ... ... ал, бұл ... ... және ... ... бірақ, олардың адамға сырттай ықпал ететін ... ... ... бала дайын тұрған даму заңдарына жататын әдет-ғұрыптарды, діни
сенімді, тәртіп ережелерін сол ... ... ... ... бұлар оның
таным-түйсігінде өздерінше қызмет атқарып, объективті өмір сүреді.
Әлеуметтік фактілердің объективтік өмір сүруінің тағы бір ... ... әсер етер ... оларды белгілі бір іс-әрекет жасауға
итермелейді. Сөйтіп әрбір адам әлеуметтік мәжбүрлікке душар ... ... ... және адамгершілік ережелерінің бұзылуы, ол қоғамдағы жалпы
жағымсыз құбылыстардың басымдылығынан туып отырады. Мұндай жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ғылымдардың ішінде
ең басты орынды алады. Оның міндеті –тек қана әлеуметтік ... ... Ол ... ... ... ... әдістемелер,
теорияларымен қаруландырады.
Э. Дюркгеймнің әлеуметтік теориясының өзегін әлеуметтік келісім,
ынтымақтастық ... ... ... ... Осы ... оның ең ... ... – "Қоғамдық еңбектің бөлінуі” арналған. ... ол ... ... ... байланыстар мен
қатынастардың табиғатын және осы әлеуметтік бірліктердің негізін ... ... ... қоғамның тұтастығының негізі-ұжымдық сана. Яғни әр қоғамда
тарихи қалыптасқан салт-дәстүрлердің, көзқарастардың, моральдік ережелердің
жиынтығы ... ... ... ... осы ... ... ... іс-әрекеттері менқызметтерінде басшылыққа алып
отырады. Қоғам дамуының ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. ... ... ... ... Э. ... ұжымдық санадағы өзгерістерге тоқталған. Оның
пікірінше, экономикалық байланыстар әлеуметтік ... ... ... қамтамасыз етеді. Оның қоғамдық сананы біріктіру рөлі
әлдеқайда төмен, өйткені діни ... ... ... ... маңызды рөл атқармайды. Бұл –қоғамда адам одан ... ... да, - оның ... мен ... ... ... ... өткен көне қоғаммен салыстырғанда оның
тұрақтылығын төмен, аномия (яғни, қоғамда адамдардың тәртібін, ... ... ... ... ... ... ... әдеттегі көне, архаикалық қоғамнан ... ... ... ... ... осы ... кезеңде аномия құбылысының
объективті орын алуын ... Оның ... ... ... бір кезеңінде адамның мінез-құлқының төмендеп, моральдық, яғни
адамгершілік ... ... ... соғуынан, қоғамдағы негізгі әлеуметтік
институттардың (яғни, мекеме, ұйымдардың) ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік зерттеулер негізінде соционализм
постулатына сүйене отырып, адамдардың ... қол ... ... себебін
анықтауға тырысады.
Оның ойынша, адамның өзіне қол ... ... ... ... сипатына (түріне) байланысты болмақ. Нақтылай айтатын болсақ, ... ... ... деңгейі мен шапшаңдығына және әлеуметтік
интеграцияның негізінде тетігінде жатыр. ... ... ... ... материалдар негізінде мынандай тамаша қорытындыға келеді:
қоғамның даму деңгейі және интеграциясы жоғарылаған сайын адамның өз ... ... ... ... және ... де ... Осындай тұжырыммен
Э.Дюркгейм әрбір әлеуметтік топтардағы өзін-өзі өлтірушіліктің түрліше
деңгейін ашып ... ... ... мен ... ... ... ... бірнеше есе кем, ал, қалалар мен ... ... ... Э.Дюркгейм өзін-өзі өлтірушіліктің 4 типін
тұрпатын анықтап ... ... ... ... экономикалық және
фаталистік. Бұлардың әрқайсысының өзіне тән құпиясы бар, шешілуі жолы ... мен ... ... ... ... бұл теориялық
еңбегі қылмыстық істердің және девианттық ... ... ... салды. Бірақ, Э. Дюркгейм қылмыстық ... ... ... ... ... ... отырып және этнографиялық материалдардың
негізінде Э.Дюркгейм діннің ерекше әлеуметтік тұжырымын да жасады. Ол дінді
қоғамның өзі, қоғам барлық ... ... ... көзі ... ... орай әлеуметтік бірлікте дін шешуші рөл атқарады. Қоғам
дінсіз өмір сүре алмайды. Дін ... ең ... ... ... ... (1864-1920ж.ж) – батыстың ірі әлеуметтанушысы. Қазіргі
әлеуметтану ғылымы М.Вебердің ой-тұжырымдарымен көп ... ... ... ... ... қарсы шығу кезеңінде пайда
болды. Позитивизмге қарсы шығу ... ол ... ... ... адам іс-әректін, қимылын "түсіну, ұғыну” ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік-тарихи
құбылыстарының субъективтік (яғни, адамның санасына, ойлауына байланысты)
жақтарын, ... ... ... ... ... оның мұң-
мұқтажын, талап-тілегін, мақсатын, т.б. әр уақытта ескеріп отыруы керек.
Осыған ... ... оны ... пен эмпирикалық жағынан
бақылап, тексеру жақтарын жоққа шығармауы ... Оның ... ... ... ... ... ... мағынасын, мазмұнын терең
түсіну, ұғыну ... ... ... еске ала ... ... даму
заңдарының себебін ашуға болады.
М. Вебер өзінің әлеуметтану зерттеулерінде түсіну, ұғыну ... ... ... ... оның ... теориясы "түсіну, ұғыну
теориясы” деп аталынды.
Осыған орай ол нақтылы өмірге сәйкес ... ... ... ... Бұл оның ... ... әдісіне жақсы көрінеді.
М. Вебердің пікірінше, идеалды тип ... ... ... ... елес ... ол ... ... құбылыстарды адамның ой-пікірі
мен идеализациясы (яғни, ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
Идеалды тип дегеніміз, ол объективтік эмпирикалық (яғни, тәжірибелік)
шындықты бейнелеу емес, бұл ... ... ... ... ... құрылымы (яғни, идеясы). Идеалды тип зерттеушінің нақты
материалды жүйелеп реттеудің бейне-кестесі. ... ... ...... ... мен ... жалпы түйінді ұғымдары. Мысалы,
"капитализм, "экономикалық адам”, "дін”, ... ... ... ... ... осындай ұғымдар арқылы түсіндіруі оның
"түсіну әлеуметтану” ілімінің негізі блып есептеледі.
Осыларға сәйкес әлеуметтану ... шығу ... ... ... ... адамдар тобының мінез-құлқынан бастауы қажет. Адам мінез-
құлқын зерттеу әлеуметтанушыны әр уақытта қызықтарып отырады, ... ... ... ... іс-әрекетіне белгілі бір мағына, мән береді, оны
түсінуге тырысады. Осыған орай, әлеуметтану "түсіну” ғылымына ... ... ... ... ... мінез-құлқы туралы ғылым ғана
емес,сонымен бірге оның әлеуметтік іс-әрекеті туралы ғылым. ... ... ... ... ... бірдей, өйткені әлеуметтік іс-әрекет
өзінше жеке – дара ... ... өмір сүре ... ол ... ... ... бағытталды. М.Вебер іс-әрекеттің, қимылдың басқа
біреуге бағытталуын тосу, күту, үміт ету ... ... ... ... бір ... іс-әрекет, қимыл әлеуметтік болып саналмайды. ... ... ... ... ... ... жатады. Бұл
әлеуметтік іс-әректтің бірнеше түрлері болады. Олардың ең ... ... ... іс-әрекет (целерацинальное действие). Бұл мақсатқа сәйкес
келетін іс-әрекет, тұлғаның ойлаған мақсатына жетуі үшін ... ... ... ... сәйкес қажетті ... ... ... ... ... сәйкес келетін іс-әрекет, қимыл негізгі
идеалдық тип болып саналады, ал, саналы емес іс-әрекет, оның ... ... ... ауытқуға (девиацияға) әкеледі. Әлеуметтік іс-әрекеттің
ақылдығы, парасаттылығы, ақылға жеңдірушілігі – ... ... ... ақылға жеңдірушілік тек қана адам және топ
тәртібінде ғана болатын қасиет емес, ... ... ... басқаруға,
жалпы адам өмір салтына да тән қасиет. М. Вебердің пікірінше, капитализмнен
бұрын болған қоғамдарда салт-дәстүр маңызды орын ... ... қана ... ... ... ... ... принципінде
(яғни, басшылыққа алып отыратын ой-пікір) болады.
Бұл жерде М. ... ... тағы бір қыры ... отыр – ол ... ... ... этика және капитализм ... ... М. ... ... нұсқаулардың экономикалық іс- әрекетке
ықпалын түсіндіруге тырысты. М. Вебер осы тұрғыдан діни сенімдердің, ... ... оның ... ... капиталистік экономика дамуының
негізгі ынталандыру факторы және адамдардың еңбек сүйгіштігін, ұқыптылығын,
әділеттілігін, белсенділігін, т.б ... ... етіп ... ... ... ... ... қоғамды үнемі мақтамайды. Ол бұл қоғамның ... ... ... ... орын алып отырған қайшылықтарды,
әсіресе, алуан ... ... мен ... ... қарым-қатынастарды жақсы
біліп талдап отырды.
М. Вебер әлеуметтік топтарды зерттеді. Ол топтарды ең ... ... ... ... және жай-күйіне, жағдай-тұрмысына
қарай бөлді, олардың арасындағы дау-дамай, жанжалды дұрыс ... Ол ...... ... ... ... көп қысым жасап отырғанын атап көрсетті. Ол осымен қатар Маркстің
пролетариат диктатурасы ... ... ... ... ... Вебердің бұл
пікірлері де көпшіліктің көңілінен шықты.
М. Вебердің пікірінше, еуропалық өркениеттің (мәдениеттің) ... ... ... ... ... ... саясатта,
ғылымда, исскуствода) күшеюі байқалады.
Батыс Еуропа капитализмінің дамуындағы ақыл-ой, ... ... оның ... ... и дух капитализма” атты
еңбегінде негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... К.Маркс көрсеткендей жалғыз экономикалық
алғышарттар себеп болған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... ықпалы тиді. ... ... діни ... ... санасына, шаруашылыққа саналы және
ұқыптылықпен қарауды, ықыластықты, т.б. құндылықтарды сіңіре ... ... ... кәсіпкерлердің, өндіріс қожайындарының шығуының,
қалыптасуының ... ... да ... ... ... ... ... да үлкен үлес қосты. Өзінің
әлеуметтік іс-әрекет тұжырымдамасына сүйене отырып, ол саяси ... ... ... 1) ... 2) дәстүрлік; 3) бюрократты. Харизматикалық
үстем ету – яғни соқыр сезіммен ... ... ... ... ... мен ... ... ал бюрократтық деп ресми қызметтегі
адамдардың, азаматтардың ... ... ... өз ... ... ... ... ету формасы. Осыдан барып "бюрократизм”
деген ұнамсыз ұғым ... ... ...... ... ... қарау, істі көпке созу. Екінші жағынан, мұның өзі бюрократтардың
кәсіби деңгейі мен адамгершілік ... ... ... ... ... М.Вебер биліктің легитимдігі, яғни заңдылығын тілге тиек ... ... ... ... ... ... ... етіп отырған
саяси билікті мойындауы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ол халықтың қалауы ... ... ... ... сай ... асырылуы керек. Яғни мемлекттік биліктің
иесін тура немесе жанама түрде белгілі бір ... ... ... ... ... бақылап отыруға мүмкіндік болуы қажет. Екіншіден, мемлекттік
билік конститутциялық қағидаларға сәйкес ... ... ... ... ... көрсетілгендей М.Вебер легитимдіктің үш түрін көрсетті:
• харизматикалық легитимдік;
• әдет-ғұрып легитимділігі;
• ақыл-парасат, құқық легитимдігі.
Бұл тұрғыдан алғанда өкіметтің бюрократтық үстем ету түрі ... ... ... ... болды. Мұндай өкіметтік үстем ету еуропалық
капитализмнің пайда болу ... ... Бұл ... ... етудің
үлгісінен біршама жоғары тұрғанымен әлі күнге солқылдақтық танытып келеді.
Бұл тығырықтан ... бір ... ... ... ... ...... маңызды мәселе туралы барлық халықтың ой-пікірін
сұрау, анықтау негізінде ... ету. Бұл ... ... ... ... президентті) сайлауға мүмкіндік береді. Осыған орай ... ... елді ... ... ... мүмкіндік алады.
М.Вебер әлеуметтік страфикация (жіктелу) теориясының ... ... ... ... өлшемі бойынша жалғыз ғана
экономикалық ... яғни ... ... ғана ... сонымен бірге оған
саяси (өкімет) және статус, престиж (қадір, бедел, мәртебе), өлшемдері
қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін деп тұжырымдайды.
Әлеуметтенудің негізгі кезеңдері
Әлеуметтенудің кезеңдері бұл ... ... ... ... шегі бар ма ... сұрақтан басталып оның кезеңдерінің санын
қарастырумен аяқталады. Біріншіге қатысты екі негізгі көзқарас бар. ... - ... ... - әлеуметтену процесі адаммен барлық өмірлік
жолмен бірге жүріп, тек ... ... ... ... ... шақтан басталып, кәсіби-еңбектік іс-әрекет кезеңі
әлеуметтік егделікке жету ... ... ... ... әр ... ... қандай кезеңдердің аймағында тұлғаның
әлеуметтенуі жүретін сұрақпен ... Аса көп ... ... әлеуметтенудің үш негізгі кезеңі бар екенін көрсетеді
- ... ... ... еңбектен кейін адамның зейнетке шығуымен
айланысты. Бұл позицияда әлеуметтену кезеңдерінің бӛлінуін ... адам ... ... ролі ... ... ... алуға
болады. Мұндай келіс негізделген түрде кӛрінеді, оның өмір сүруге және
әлеуметтенудің ... ... ... ... құқығы бар. Оның әлсіз
жағына әрбір кезеңнің ұзақтылығы ... ... ... ... ... ... ... келіс те сәтсіз болып келеді, осыған сәйкес олардың
авторларына алғашқы және екінші ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне адамның туылуынан егеде
тұлғалықтың құрылуына ... ... ... ал ... ... оның ... егделік кезеңі. Әлеуметтену кезеңдерінің
критерийлері туралы айтпастан бұрын басты үш ... ... алу ... және ... жетілу уақыты; іс-әрекет формаларының сипаттамасы
(ерекшелігі); әлеуметтенудің негізгі әлеуметтік институттары (агенттері).
Осы критерийлерге сәйкес әлеуметтенудің келесі ... ... ... ... ... үш ... ... кезең), бұл
кезеңдегі негізгі іс-әрекет формасы-қарым-қатынас. ... ... бұл ... ... ... ... ... жеткізе қоймайды».
Әлеуметтенудің негізгі агенттері болып отбасы, жақын туыстары табылады.
Екіншісі - балалық шақ (3-тен, 6-7 жасқа дейін). ... ... ... ... ... ойын ... табылады. Бала әр түрлі әлеуметтік
рольдерге - ана, әке, ... ... ... ... болуға
үйренеді. Отбасымен қатар әлеуметтенудің жаңа ... ... ... ... ... ... (6-7 жастан бастап, 13-14 жасты қамтиды). Бұл ... ... ... сипаттайтын бірнеше күшті өзгерулер
жүреді. Біріншіден, негізгі іс-әрекет формасы өзгереді: ойынның ... ... ... ... ... ие ... қала береді) қарым-қатынас, өмір, әл
емді танудың негізгі ... ... оқу ... ... ... орнына әлеуметтенудің негізгі факторы ... ... ... ... Үшіншіден, әлеуметтену процесіне мӛр басатын жыныстық
жетілу жүреді.
Төртінші кезеңде жасөспірімдік ... ... шегі бар (13-14 ... ... ... уақытша анықталмағандығымен сипатталады. Мазмұндық
қатынаста бұл оқудың аяқталып, ... ... ... 18 ... ал басқаларында – 23-25 жаста және одан да кеш
жүреді. Негізгі іс-әрекет формасы болып білім алу ... қала ... ... бос ... пен ... ... ... келеді. Тұлғаның жыныстық
жетілуі аяқталып, жыныстық өмір басталады. Осы кезең аймағында әлеуметтену
процесінде шешуші ... ие өмір ... ... ... жету ... таңдау жүреді. Өзінің қабілеттерін, өзін адекватты ... ... үшін ... ... Бұл ... ... ролі ... отбасының маңызы төмендеп, ... ... және ... микроорта, достық қарым-қатынастың
өсуін ескерген жөн. ... ... ... ... ... ... ... қамтиды (20-25 тен 35-40 жасқа дейін).
Ол кәсіби аймақтағы жоғары белсенділікпен, жеке ... ... және ... байланысты тұлғаның әлеуметтену «объектісінен»
«субъектісіне» ... ... Бұл ... ... ... ... өнеркәсіптік ұжым, отбасы, бұқаралық ақпарат құралы, 40 білім және т.б.
қабілеттендіретін тұлғалық потециалдың толық ашылуы жүреді. ... ... ... ... ... ... берушілік, қоғамдық-саяси, босуақыттық іс-әрекет табылады.
Алтыншы кезең 35-40 жастан 55-65 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... дейінгі кезеңді алады. ... ... бұл ... нақты мағына береді. Э. Эриксонның ойынша, осы
уақытта адамда белсенді дамуға, ... ... ... пен
тыныштыққа ұмтылыс пайда ... ... ... ... ... жұмыс
институты мен белсенді, қызықты еңбек жағдайын құруға оның қабілеттілігі
алады.
Кәсіби-еңбектік ... ... ... ... ... тәрбиелеу), әлеуметтік-саяси, босуақыттық іс-әрекет негізгі іс-
әрекет формасына ... ... ... егер ... ... еңбек пен белсенді кәсіби іс-әрекетке қызығушылық болмаса,
тұрақтылық пайда болады, ал ... ... ... ... ... ... дамыту процесін тоқтады.
Әлеуметтенудің қорытындылаушы соңғы кезеңі зейнеткерлік жас жағдайында
және тұлғаның белсенді кәсіби -еңбектік іс-әрекеттен бас тартқанда келеді.
Әлеуметтену процесіндегі ... ... ... ... әкелетін
және доминантты болып келетін іс-әрекеттің басқа формаларына адамның ауысуы
ие.
Бұл кезеңде өткен өмірлік жолды түсіну, оны ... ... ол ... ... ... ... ӛмірдің толықтығын, даралығын түсіну
немесе оған ... Жас ... ... ... ... жағдайы неврозға әкелуі мүмкін. Жас ... ... ... ... ... ... немесе оған кәсіби
дайындалуы маңызды кезең болып табылады. Нақ осы ... ... ... ... ... ... анықтайтын құндылық бағыттар, әлеуметті к
саналар және өзін-өзі тану қалыптасады. Бұл ... ... әсер ... ролі ... ... жүзінде барлық қоғамда бірінші ... ... ашық ... тәрбиелік сипаттама бар. ... ... ... ... ... ... ... бас тарту бейімделушілік, яғни икемделушілік аспектінің
жоғарылауына, ... ... ... Бұл тенденция
негізінде нақты әлеуметтік бағыттар мен ... ... ... ... ... әлеуметтенуіне қауіпті.
Қазіргі, Отандық зерттеушілер белгілегендей, ... ... ... ... ... ... жету амалдары мен нормалардың
жоқтығында, бұзылу кезіндегі санкцияларда, бір сөзбен айтқанда, әлеуметтік
бақылау жоқ ... ... ... ортаға тәуелді болуына, оны пассивті
қабылдауға, өмірден кетуге немесе әр түрлі ауытқыған жүріс-тұрысқа ... ... ... кәсіби дайындықта маңызды рольді ЖОО оқу
кезеңіндегі әлеуметтен у алады. Бұл ... ... ... ... ... ... әсер ... мазмұнымен ерекшеленеді.
Әлеуметтену тұлғаның әлеуметтік ортамен стихиялық қарым-қатынас жағдайында
жүреді. Тәрбиелеу тұлғаға ... ... ... әсер ету ... кӛрінеді және тәрбиелеуші тұлғада белгілі бір сапаларды құруға
бағытталған тәрбиелеу бағдарламасы болады.
Жастарды қамтитын жұмыссыздық пен ... ... ... ... еңбектік этика мен кәсіби бағыттарды құруға бағытталған ... ... ... Жоғарғы мектеп әрі қарайғы әлеуметтік даму ... ... ... және ... қабатын толықтыратын топтың еңбектік этикасының ... ... ... ... ... ... тұлғаның әр
түрлі факторлармен ӛзара әрекеттесу үрдісінде жүретін ұзақ өмір ... даму ... және ... процесіне әлеуметтік факторлар кӛп
енсе, ол соғұрлым ... ... ... ... тізімі
1. Антоненко Т.В. Доверие: социально-психологический феномен. - М., 2004.
2. Антонова И.В. ... ... и ... его общения:
Автореф.дис.канд.наук. – М., 1996

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Л.С.Выготскийдің оқыту және дамыту жөніндегі тұжырымдары19 бет
Мүмкіндігі шектеулі баларды әлеуметтік бейімдеу мен қоғамға тарту шаралары5 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы9 бет
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет
Автомобиль жолдары уческелеріндегі жол жағдайларын бағалау және қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі шараларды жасақтау17 бет
Адам мен саясат жөніндегі қазақ ойшылдарының топшылаулары17 бет
Адвокаттар мен өзге де адамдардың азаматтарды қорғау және оларға заңгерлік көмек көрсету жөніндегі занды қызметіне кедергі жасау20 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Арнайы миссиялар жөніндегі 1969 ж конвенция6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь