Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар жайлы

Кіріспе.
Негізгі бөлім.
1. Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар.
2. Ерекше қорылатын табиғи территориялар . қоршаған ортаны қорғау шараларының бір түрі.
3. Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау . биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Экология проблемасы тек бүгін көтеріліп отырған жоқ. Олар ғасырлар бойы ғалымдардың зерттеу объектісінен түскен жоқ. Адамзат баласына экологиялық тәрбие мен білім берудің маңыздылығы ІХ-ХV ғғ. ғұламалары Әл-Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари, Қ.А.Иассауи, Қорқыт ата-бабалардан бастау алады. Қоршаған ортаны қорғау проблемасы әр кезеңде де өткір қойылып отырды. Қоршаған ортаны күйзелтпеу, оны асқындырмау әрбір адамның қасиетті борышы деп түсіндіреді. Алайда, осы қоршаған ортаны біреулер білместікпен ластап жүрсе, екінші біреулері «Табиғаттың жаратылысы ешқашан да өзгермейді, о баста қандай болса, сол күйінде мәңгі сақталады» деген тұжырымның жетегінде, ал үшіншілері «Біз табиғаттың қайырымдылығын күтіп отырмай, оны бағындыруымыз керек» деген ойда болады. Айта кету керек, ХІХ ғасырдың өзінде табиғатқа деген дұрыс көзқарастар да болды.
1. Оспанова С. Г., Бозшатаева Т. Г. «Экология оқулығы». 336-337,321-328, 155-158 беттер аралығы.
2. Жатқанбаева Ж. Ж. «Экология негіздері». Алматы.2003ж.114-132 беттер.
3. Нұрғызарынов А., Шілдебаев Ж. «Экология және тұрақты даму». Оқулық. Фолиант баспасы. Астана, 2014 ж. 325-327 беттер.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
Аграрлық ... ... ... ... ... ... берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар.
Ерекше қорылатын табиғи территориялар – қоршаған ортаны қорғау шараларының
бір ... ... ... ... мен қоршаған ортаны пайдаланудың
ғылыми негіздерін ...... ... ... ... ... ... Мурзалимова А.
К.
Тобы: ВМ – 401.
Семей, 2015 ж.
Жоспары:
Кіріспе.
Негізгі ... ... ... ... және ... проблемалар.
Ерекше қорылатын табиғи территориялар – қоршаған ортаны қорғау шараларының
бір түрі.
Табиғатты ұтымды пайдалану мен ... ... ... ... ... – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Экология проблемасы тек ... ... ... жоқ. Олар ... ... зерттеу объектісінен түскен жоқ. ... ... ... мен ... ... ... ІХ-ХV ғғ. ... Әл-
Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари, Қ.А.Иассауи, Қорқыт ... ... ... ... ... ... әр кезеңде де ... ... ... ... ... оны асқындырмау әрбір адамның қасиетті
борышы деп түсіндіреді. Алайда, осы қоршаған ортаны біреулер білместікпен
ластап ... ... ... «Табиғаттың жаратылысы ешқашан ... о ... ... ... сол ... ... ... деген
тұжырымның жетегінде, ал үшіншілері «Біз табиғаттың ... ... оны ... керек» деген ойда болады. Айта кету керек, ХІХ
ғасырдың өзінде табиғатқа деген дұрыс ... да ... ... ... ... ... ... атты еңбегінде «... біз табиғатты
жеңдік деп шаттанбайық, себебі әрбір жеңісіміз үшін, табиғат ... ... ... ... ... аяғы біз ... нәтижелерге,
дағдарыстарға әкеліп бұл жеңістердің маңызын жоққа шығарады», - деп ойын
білдірген ... Егер ... да ары ... ... ... екі мың жылдай
бұрын сол заманның ғалымы Эпикур – «Табиғатты ... ... ... қажетті тілектерін, оны ырқына көне отырып залал келтірмей іске
асыруы тиіс... » - ... ... ... тұрған негізгі мәселелердің бірі - экологиялық
мәселелер, табиғатты қорғау және табиғи байлықтарды ... ... ... ... ... ... үкіметіміздің саяси,
экономикалық және әлеуметтік міндеттерінің негізі болып саналады.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға ... ... ... ... ортаны ластауға, экологиялық қалыпты жағдайды
бүлдіруге жол бермеуге зор ... ... ... ... ... табиғатты қорғауға тәрбиелеу бүгінгі күннің кезек күттірмейтін
өзекті мәселелерінің бірі ... ... ... - ... ... шалыс басқан әрбір іс-әрекетіне келешекте шек қоятын, оның тыныс
- тіршілігіне тікелей атсалысатын ғылымның жаңа саласы. Ол ... ... ... ... ... ... сақтауға, табиғатпен
арадағы тепе-теңдікті қалпына келтіруге бағытталған ... ... ... шара. ҚР «Қоршаған ортаны қорғау туралы» (73-74 ... ... ... ... ... ... ... мен тәрбие беру
мемлекеттік саясаттың білім беру саласының ... ... ... ... ... ... берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар.
Әрбір саналы адамның экологиялық ... ......... мен іс - ... осы ... қамтамасыз етуге ықпал жасау
үшін бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі ... ... ... ... ... болып жүйелі зерттеліп келе жатқан экология ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының
Президенті ... ... 2050 ... осы ... ... көңіл болінгенін атап өткен жөн.
Дамудың осы ... ... ... ... ... Білімжәне
Ғылым министрлігі 1999 жылы 4 қаңтарда ... ... ... ... Аталған құнды құжаттарды басшылыққа ала отырып кез
келген мұғалім өзінің барлық жұмыс ... ... ... ... ... тиіс. Қазақстан Республикасы ... ... жаңа ... ... ... ізгілікке, парасаттылыққа баулитын экологиялық
білім мен ... ... арта ... ... ... ... ... жылдан-жылға күшейіп,
экологиялық зардаптар жердегі тіршілікке ... ... ... Адам ... ... мен ... ... әрекеттестігі, оның өнеркәсіпті
өндірістің қазіргі таңдағы көптеген жарамсыз технологиялармен қарқынды ... өмір ... ... ... ... ... тіршілігінің
өзіне қауіп төнді: табиғат қорлары үзіліссіз сарқылысқа түсті, ортаның
ластануынан адам өміріне қауіп төнді. ... ... ... дағдарыстар
мен апаттар ұлғая түсуде. Экологиялық апаттар биоортадағы жағдайларға еткен
әсері арқылы дүние жүзінің ... ... ... ... ықпал жасауда.
Қазіргі кезде экологиялық білім беру және тәрбие мәселелері жалпы
тәрбие беру мен ... ... ... ... бағыттарының бірі.
Экологиялық білімсіз қоғамдық экологиялық сана құру мүмкін емес.
Экологиялық білім беру – ... ... ... ... ... оқу ... ... экологиялық білім беру
жүйесін жетілдіру мен ұйымдастырудың мемлекеттік жүйесіне айналды.
Экологиялық білім беру - бұл ... ... ... ... ретінде жалпы экологияның теориясы мен практикасын игеруге
бағытталған оқыту жүйесі. Ол табиғатты қорғаудың теориясы мен ... ... ... ... - ... қорғау білімімен тығыз
байланысты.
Экологиялық ... - ... ... қорғау үшін қажетті білімді,
әдетті, ептілікті, икемдікті қамтиды. Ол кәсіби мамандарды дайындауға ... ... ... беру, оларды дайындау жүйесінің ажырамас бөлігі болып
табылады. ... ... ... ... мен ... берудің бәріне ортақ,
кешендік және үздіксіз болуы қарастырылған.
Әрине табиғаттың сұлу көріністері ... жас ... ... ... ... ... сүю ... тәрбиелеу туралы
қазақ халқының ағартушылары мен зиялы қоғам қайраткерлері Ш.Уәлиханов,
А.Құнанбаев, ... ... ... ... ... көп ... ... Белгілі педагог-психолог
Жүсіпбек Аймауытов балаға ең қымбат, ең ... ... ... ... ... оның ... білу өте қызық. Мұндай оқыту жүйесі өмірге,
табиғатқа теңеу мазмұнының берік, баланың санасын жандандырып, ... ... ... ... ... ... прогрестің
өркендеуі адамдардың табиғатқа жасаған бір жақты қарым-қатынасымен табиғат
заңдылықтарымен сипаттайды, салдарынан, табиғаттың ... ... ... ... ... болу себептерін Е.Мамбетқазиев,
Е.Қонақбаев, Ю.Жданов т.б. өз еңбектерінде атап өткен.
Экологиялық тәрбие мен ... ... ... ұстанымы бойынша,
әртүрлі екі процестің ғылыми ... ... ... ... ... ... бірлесіп кешенді әсер етуі. Үздіксіз ұстанымы,
азаматтардың, мамандардың, басшылардың кәсіби жұмысы барысында ... ... ... ... әсер ... ... тәрбие және білім беру жүйесі бойынша ... ... ... мен міндеттерін білдіреді.
Сонымен, экологиялық тәрбие мен білім ... ... ... -
қоғамдық сананы экологияландыру болып табылады. Экология міндеті - адамның
тіршілік барысында қалыптасатын рухани ... ... ... ... ... ... Ол өз ... өмірдегі қоғамдық мәселелермен қатар,
өзі тіршілік ететін ортаны басқаруды да белсенді, көрегендікпен ... ... ... жеке тұлғаның дамуына ықпал ету.
Қазіргі таңда экологиялық дайындықтан өткен ... ... ... және қазақ тіліндегі оқу ... ... ... ... байланысты экологиялық білім ... беру ... шет ... ... 3 ... аса ... ... республика
мектептерінде экология сабақтары жүйелі түрде өткізілмейді. Оқу процесінде
пайдаланатын экология пәні бойынша арнайы оқулық пен оның ... ... ... ... ... ... 2005
жылдан бастап «Мектеп» баспасынан ҚР ... және ... ... ... ... ... ... министрліктің ұйғарымын орындау
орнына республиканың мектептері «Экология негіздері» ... ... ... жоқ, тек ... ... ... Көрші
Ресей Федерациясы 1994 жылдан бастап мектептерге ... ... ... ... Ал мектептегі химия, география, биология
пәндерінде экологиялық ... ... ... ... оқулықтарда
қарастырылған мәселелер Қазақстандағы ... ... ... алмайды. Осы күнге дейін елімізде экологиялық білім
берудің біртұтас ... және ... ... ... ... жоқ деп ... ... оқу орындарында экологиялық білім беру біршама кәсіби деңгейде
жүргізіледі. Қазіргі кезде Қазақстанның көптеген ... оқу ... ... бар факультеттер бар. Айта ... ... ... ... ... тек жетекші университеттер
ғана есепке алынады.
Экологиялық білім мен тәрбие беру мәселесі жөнінде ... ... А.Б. ... Ә.С. Бейсенова, А.Е.Манкеш, Х. Жүнісова, Ж.Б.
Шілдебаев, Г.М. Сәбденалиева т.б. еңбектерінде ... ... ... ... ұйымдастырылып келеді. Онда алғашқы ... мен орта ... ... оқу ... үшін ... ... туралы тұжырымдамалар пікірлер айтылып келеді. Осының нәтижесінде
болар Алматы, Өскемен, Шымкент, ... ... ... ... ... мамандар дайындайтын бөлімдер ашылды. Елімізде
тұңғыш рет (1987 жылы) эколог мамандар дайындау ... ... ... мен ... ... тұжырымдамасын жасаған географ-ғалым
Ә.С. Бейсенова мен Ж.Б.Шілдебаевтың ... ... ... ... рет ... ... ... педагогикалық университетінде география-экология
факультеті ашылып эколог мамандарын ... жол ... ... ... ... ... білім мен
тәрбие беруде Қазақстанның жоғары оқу ... ... ... ... ... ... университеттің жаңа басшысы,
академик С.Ж.Пірәлиев география-экология факультетінің оқу ... ... ... ... көп ... ... ... заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген. Білім алушылар
зертханада ауа, су, ... ... ... ауыр металдар,
нитраттарды анықтай алатын практикалық білім ала ... ... ғана емес осы ... ... және ... институтында оқитын білім алушыларда экология ғылымы
бойынша іргелі ғылыми ... ... ... дамытуда. Яғни,
«Жаратылыстану мамандықтары» кафедрасында «Биоэкомониторинг», «Химия ... ... ... ... істейді. Онда магистранттар мен
докторанттар экологиялық зерттеу жұмыстарын ... ... ... еңбектерін аяқтайды. Осының бәрі экологиялық ... ... ... ... деп білеміз.
2. Ерекше қорғалатын табиғи территориялар – қоршаған ортаны қорғау
шараларының бір ... ... ... территориялар (ЕҚТТ) дегеніміз – белгілі
бір ... тән ... ... ... ... ... ... мемлекет
тарапынан қорғалатын, ғылыми, тарихи, мәдени және ... мәні ... ... ... ... пен ауыл шаруашылығы дамыған кезеңде
түрлі шаруашылық әрекетін болжау үшін ... ... ... ... білу керек. Бұнда ерекше ... ... ... маңызы зор .
Қазақстан Республикасының «Ерекше қорғалатын табиғи ... ... (1997 жыл) ... мақсаттарына, қорғау режимдеріне және
пайдалану ... ... ЕҚТТ ... ... бөлінеді:
мемлекеттік табиғи қорықтар, табиғи қорықшалар, ұлттық ... ... ... табиғи ескерткіштер, дендрологиялық парктер және басқалар.
ЕҚТТ нысандардың құндылығына қарай жергілікті және ... ... ... ... Қазіргі күні Қазақстанда республикалық деңгейде 10
мемлекеттік табиғи қорық, 57 ... 10 ... ... ... 26 ... 7 мемлекеттік ботаникалық бақ, 3 мемлекеттік зоологиялық парк
бар. Ал, енді ЕҚТТ-ның негізгі ... ...... ... ... ... толығымен шаруашылыққа
пайдаланудан алынған және ... ... ... жер ... ... ... ... сирек кездесетін және ... ... ... компоненттер жиынтығымен қоса сол қалпында сақтауға
арналған, арнайы ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақ.
Қорықтың негізгі міндеті–табиғат кешенін ... ... ... ... тән ... ... ... сақтау және қалпына келтіру,
табиғи құрылыстардың даму заңдылықтарын ғылыми тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... Қорық–қорғалатын
аумақ ғана емес, сонымен қатар табиғатты қорғау жөніндегі мемлекеттік
ғылыми ... ... ... Мұнда жабайы хайуанаттарға санақ жүргізу
әдістері, оларға әсер ететін факторлар анықталып, саны сиреп бара ... мен қоры ... ... ... ... ... ... терең зерттеледі. Қорықта табиғи ресурстарды сақтаудың ... ... ... ... ... ... бойы жүргізіледі.
Табиғаттың қорғалатын бұл аймағы – ауа райы, ... ... ... ... ... ... ... бойы қалыптасқан биологиялық
байланыстарды ... ... ... Мұндағы орман-тоғай,
жайқалған шабындық, аң-құс, айдын көлдер мүмкіндігінше сол бұрынғы әсем
қалпында ... ... ... ... қорықтарды ұйымдастыру ісінің
негізі өзінің арнасын 1921 жылы ... ... қол ... ... және ... ... туралы деректен алды.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында 10 мемлекеттік қорық бар. Олар ... ... ... ... ... ... Үстірт, Алакөл,
Батыс Алтай және Қаратау қорығы.
Ақсу-Жабағылы. 1926 жылы құрылған, ертеден келе ... ... ... ... ... алып ... ... Қазақстан облысы).
Ауданы 73 мың га. Территория құрамында тұрғын ... жоқ. ... ... ... екі бөлікке бөлінеді. Бес өсімдік
белдеулеріне бір мыңнан астам өсімдіктер, ...... ... ... ... маралдар, суырлар және т.б. кіреді.
Барса-келмес. Арал теңізінің солтүстік бөлігінде ... ... 1939 жылы ... Аралдың ауданы 198 шаршы км.
Аралдың хлорасына 130-дан астам ... ... ... ... көп ... ... алты түрі, амфибиялардың екі түрі және
құстардың 110 түрі ... ... ... ... 1927 жылы сырттан
әкелінген сайғақтар, қарақұйрықтар, құландар, құм сарышұнағынан басқалары
аборигенді түрлер болып ... 1931 жылы ... ... ... Жетісу ауданында
орналасқан. Ауданы 100 мың га. Қорықта 151 құстардың, 25 ... 5 ... ... 8 түрі кездеседі.
Алматы. 1934 жылы құрылған. Алматы облысының Шелек ауданында
орналасқан. Іле ... тау ... ... ... ... ... бар таулы-шалғындық топырағына жатады. Өсімдіктердің 1300 түрінен
астамы кездеседі. Жануарлар әлеміне құстардың 200 ... ... ... 3 ... ... 16 және ... 8 түрі ... 1958 жылы құрылған. Ауданы 237 мың га. Ақмола облысының
Қорғалжын ауданында орналасқан. ... ... ... ... ... ... Қорықта ғылыми – зерттеу ... Әсем ... ... ... қызғылт фламинго
популяцияларының ұя салуының ең ... орны ... ... ... ... ... ретінде маңызы зор.
Марқакөл. 1976 жылы құрылған. 71мың га территорияы алып ... ... мың ... ... көлі алып ... ... Азутау жотасының солтүстік беткейлері және Күршім тау
жотасының оңтүстігі кіреді. Марқакөл ойпатының өсімдіктер ... өте ... ... ... Оның құрамына жоғары сатыдағы өсімдіктердің бір мыңнан
астам түрлері кіреді. ... ... де бай, ... 232 ... олардың 125 түрі ұя салады.
Бетпақ-дала. Сарысу өзені мен Балқаш көлінің арасында ... Ол ... төрт ... ... ... ... қорығы. Оңтүстік Қазақстан облысының Арыс және
Шардара аудандарының ... ... ... 150,6 мың га ... ... облыстық Атқару Комитетінің шешімімен құрылған. Қаратау қорығы
Қаратау тау жоталарының өте бай табиғатын ... ... ... шамамен 1,5 мың түрлері кездеседі. Өсімдіктердің ... саны ... ... тау ... республикада бірінші орында
тұр.
Қорықша – жануарлардың, өсімдіктердің жеке түрлері, су, ... ... ... және табиғи ресурстары шектеулі түрде пайдаланатын
аумақ. Ол ... ... ... бір немесе бірнеше нысандарын
сақтауға және толықтыруға ... ... ... ... ... ... ғана жүргізіледі. Қорықшаның қорықтан айырмашылығы
онда бүкіл табиғат кешені емес, оның тек бір ... ғана ... ... ... ... қарай жергілікті және
республикалық мәндегі болып бөлінеді. Мысалы, ... ... ... ететін жануарлардың сирек кездесетін және жойылып кету
қаупі бар түрлерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған арнайы аумақтар. Бұл
аумақтар ... ... және ... ... ... Ең
алғаш ұйымдастырылған зоологиялық қорықша–Андасай қорықшасы. ... мәні бар 44 ... ... ... қорықша – Қазақстанда өсетін өсімдіктердің және бағалы
түрлерін қорғау, байырғы қорын қалпына келтіру және ... ... үшін ... шағын аумақтар. Бұларда шаруашылыққа
пайдаланылмайды және мемлекет қорғауында ... ... ... байланысты бұнда орман кесудің барлық түрлеріне (санитарлықтан
басқа), мал бағу, шөп ору ... ... ... ... жол
берілмейді. Республикамызда жалпы көлемі 217 мың гектар ... ... ... ... ... ... ... қорғауға алынған территориялардың
бір формасы болып табылатын биосфералық қорықтар көптеп құрыла бастады.
Биосфералық қорық Жердің әр ... ... ... ... ... ... табылады. Олар экожүйелерге жыл бойы
және ... ... ... мен ... антропогенді әсердің
мониторингін жасау үшін жақсы база болып табылады. Биосфералық ... ... ... ... буферлік белдеу мен интенсивті
шаруашылық белдеуінен ... ... ... ... бір ... және ... онша алыс емес ара ... орналасуы қажет.
Биосфералық қорықтар туралы концепцияны 1974 жылы ЮНЕСКО-ның «Адам
және биосфера» ... ... тобы ... ... ... 1976 жылы ... 1995 ... наурызында оған 82 елде орналасқан 324
резерват кірді. 1983 жылы ЮНЕСКО мен ... ... орта ... ... ФАО, ... ұсынуымен Минск қаласында биосфералық
қорықтар ... ... ... Конгресс өтті. Конгрестің жұмысы
нәтижесінде 1984 жылы «Биосфералық қорықтар ... ... ... жылы ... ... Жердің жоғарғы форумында Биологиялық
алуантүрлілік туралы Конвенцияға қол қойылды. Конвенцияның негізгі мақсаты
биологиялық ... ... мен оның ... ... ... ... ... қорықтардың осы конвенцияны орындауға ... ... бар. ... ... мен қорғауға алынған
территориялар мәселесі ... ... ... 1992 жыл) қаласында
өткен төртінші Дүниежүзілік Конгресте биосфералық ... ... ... және ... жаңа ... жасалды. Мысалы,
«Кластерлік» және трансшекаралық қорықтар. Биорезерваттардың ... ... ... ... ... Оны ... ... жүзеге асыруда.
Биосфералық қорықтар туалы Халықаралық ... ... ... XXI ... ... ... рөлі мен ... Севилья
стратегиясын жасады.
Биосфералық қорықтар өзара толықтырушы үш функцияны атқаруы керек:
генетикалық ресурстарды, биологиялық түрлер, ... мен ... ... ... функциясы;
тұрақты экономикалық және адамзаттық дамуға көмектесу үшін даму функциясы;
зерттеу жұмыстарын қолдау үшін материалдық-техникалық ... ... ... ... ... ... ... дайындау, жергілікті,
ұлттық және ғаламдық сипаттағы іс-шараларға ... ... ... ... ... үш элементтен тұруы қажет.
1.Қорықтық белдеу. Биологиялық алуантүрлілікті сақтау мақсатында ұзақ
уақыттық қорғауға алынған территория. Онда ең аз ... ... ... ... зиян ... ... ... беру саласында жүргізіледі.
2.Буферлі белдеу. Әдетте, қорықтық белдеудің ... ... Ол ... ... ... ... соның ішінде экологиялық
білім беру, демалу, экотуризм, қолданбалы және фундаменталды зерттеулер
жүргізу үшін қолданылады.
3.Өтпелі ... ... ауыл ... ... кейбір түрлері,
тұрғын жерлер, осы территорияның ресурстарын ттұрақты игеру мен ... ... әр ... кәсіпорындардың өзара бірлескен жұмысы
жүргізілуі ... ... ... ... ... ... ... туралы
Халықаралық конференция өтті. Жоспар ... ... ... ... ... ... түзілді. Олай болса, биосфералық
қорықтар жаңа рөл атқара бастайды. Олар тек осы аудандарда өмір ... ... ... ... ортамен дамуға мүмкіндік беріп
қана ... ... ... қамтамасыз етуге де жағдай жасайды.
Яғни, олар болашақтағы тұрақты дамудың ... ... ...... және ... геологиялық құрлымды жер
бедерінің формалары бар ландшафтар территориясында ұйымдастырылады. ... ... мен ... ... қоры ... ... ... рельеф формаларының учаскілері жатады. Геологиялық
қорықшалар территориясында ... ... ... ... қазба және
құрлыс жұмыстарын жүргізуге тыйым салынады.
Үлкен маңызы бар қорықша – ... ... ... ... ... ... ... Бұл қорықшаларда шаруашылық іс –
әрекеттің кей түрлері жүргізілуі мүмкін (шөп ... мал ... бұл түрі ... ... кең ... парктер дегеніміз – құрамына адамның іс-әрекеті ... ... ... ... ... және рекреациялық
пайдалануда жарамдылығымен ерекшеленетін типтік және табиғи ... ... ... ... ... ... территориялардың
категориясы. Қорғалатын нысанлары жергілікті мәнге ие. ... ие ... ... парктер ұлттық парктер қатарына ... ... ... деп ... табиғи парктер деп – ЕҚТТ ... және аз ... ... мен ... ... ... құндылығы бар
табиғи, тарихи-мәдени обьектерді айтамыз. ... ... ... ... мақсатта, әсіресе, аз уақытты демалыс пен ... ... ... ... Қорғау режимі – ... ... ... ... ... ... ... мен
табиғи парктердің дамуы тек соңғы 10 жылдықта басталды. ... ... 1986 жылы ... ... ... 7 ұлттық табиғи парк бар: Алтын
–Емел, Баянауыл, ... ... ... ... ... Іле ... «2005-2006 жылдары тағы 2 ұлттық парк ... (567,4 мың ... ... ... (161,7 мың га) сияқты ұлттық парктер ... ... бар. ... ... ... ... бұл түрі ... шығысы мен оңтүстік–шығысындағы таулы аудандарда және Орталық пен
Солтүстік Қазақстанның таулы–орманды экожүйелерінде шоғырланған.
Табиғи ... ...... ... ... ...
эстетикалық, ғылыми–танымдық қасиетімен ерекшеленетін тірі ... ... ... жеке табиғи обьектілер. Олар әрқашанда ... ... ... ... ... бір ... сирек
кездесетін ағаштардың, бұталардың түрлері мен топтар, құрып бара жатқан
өсімдіктердің жеке ... ... ... жер асты ... ... және тағы ... жатады. Барлық табиғи ескерткіштер
экотуризм обьектісі болып табылады. Сондай-ақ ... ... ... үлкен қызығушылық тудыратын экзотикалық ... және ... апат ... мен ... ... ... ... Есік, Кіші және Үлкен Алматы ... ... ... зоологиялық парк – жануарлар ... ... және ... арналған,табиғат қорғау және ғылыми-зерттеу
мекемелері мәртебесі бар және ... ... ... ... ... ... ... парктерге
әдетте елді мекендердің жерінен белгіленген тәртіппен тұрақты пайдалануға
жер учаскілері ... ... ... ... ... ... байланысты емес және оларда ұсталатын жануарлардың
жойылуына әкеліп ... ... кез ... ... ... ... ... – Отандық және дүниежүзілік фаунадағы жануарлар
коллекциясын ... және ... ... қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік зоологиялық парктер белгіленген тәртіп бойынша жануарлармен
импорттық және экспорттық операцияларды, ... ... ... ... ... ... асырады.Бұнда сондай-ақ, мал дәрігерлік
және зоотехникалық қызмет, сирек кездесетін және ... кету ... ... ... ... құрылады.
Мемлекеттік ботаникалық бақ – өсімдіктер дүниесін ... және ... ... қорғау және ғылыми-зерттеу
мекемелері мәртебесі бар және ... ... ... қорғау режиміндегі
ерекше қорғалатын аумақ. Мемлекеттік ботаникалық бақтардың жергілікті және
республикалық маңызы болуы мүмкін. Мемлекеттік ботаникалық бақтарға ... үшін ... ... жер ... ... ... мынадай:
экспозициялық- өсімдіктерді егуге және ... ... ...... ... жүргізуге арналған;
қорықтық – табиғи өсімдіктердің бірегей, типтік және сирек кездесетін
топтарын сақтауға арналған;
қоғамдық – ... ... ... арналған;
әкімшілік және өндірістік шаруашылық өңірлерге бөлінеді.
Мемлекеттік ботаникалық бақтарда олардың ... ... ... емес және ... ... ... ... әкеліп соғуы
мүмкін кез келген іс-әректке тыйым салынады.Мемлекеттік ... ... және ... ... ... және мәдени өсімдіктер
коллекциясын қалыптастырады және олардың ... ... ... ботаникалық бақтар өсімдіктерімен импорттық және экспорттық
операцияларды жүргізуді, оларды ботаникалық басқа ... ... ... Мемлекеттік ботаникалық бақтарда коллекциялық және
эксперименттік учаскелер, гербарийлер, ... және ... ... ... ... ... пайдалану ерекшеліктері:
мемлекеттік ботаникалық бақтар белгіленген тәртіппен ғылыми, мәдени-ағарту
және оку мақсатында пайдаланылады;
мемлекеттік ботаникалық бақтардағы ... ... ... ... ... ... және құрып кету қаупі төнген түрлерін және
жерсіндірілген дақылды өсімдіктерді қолдан ... ... ... ... ... ... ... парк – табиғат қорғау ... бар және ағаш пен бұта ... ... ... ... арналған өңірлер бойынша сараланған қорғау режиміндегі ерекше
қорғалатын табиғи аумақ. Мемлекеттік ... ... ... бақтар сияқты тәртіппен және нақ сондай шарттар мен ... ... және оқу ... ... ... қоса ... ... өсімдіктер мен жануарлар дүниесі,
әсіресе су құстары мекендейтін жер ... ... ... және
жасанды су қоймалары халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптар болып
табылады. Халықаралық маңызы бар ... ... ... ... мен ... ... кіреді не халықаралық маңызы
бар ерекше қорғалатын жеке табиғи аумақтар ... ... ... бар ... ... негізінен су құстары мекендейтін жерді
қорғау мен ... ... ... ... ... және ... ... шаруашылық қызметтің реттеленетін режимі белгіленеді.
Халықаралық маңызы бар ... ... ... мен ... ол ... осы ... бойынша қолданылып жүрген халықаралық
келісімдер ескеріле отырып бекітілген жеке ... ... ... ... бар ... ғылыми жағынан ерекше құнды су
қоймаларына ерекше қорғалатын құқықтық режиміндегі ... ... ... ... ... ... ... су қоймалары
жатады. Шаруашылық тұрғыдан ерекше құнды су ... ... ... ... ... мен ... ... бар су қоймалары, ұзақ
мерзімді перспективадағы ғылыми зерттеулер обьектілері болып ... ... ... сел қаупін төндіретін су қоймалары ерекше ... бар ... ... ... ... ... су қоймалары болып табылады.
Ерекше мемлекеттік маңызы бар немесе ғылыми жағынан ерекше құнды су
қоймалары жергілікті және ... ... бар ... ... ... ... жатады. Ерекше мемлекеттік маңызы бар немесе ғылыми
жағынан ерекше құнды су қоймаларын пайдалануға беруге ішінара шек ... ... ... ... ... табиғат ескерткіштері. Мемлекеттік ... ... ... ... бір ... тән, ... ... және денсаулық сақтау тұрғысынан бағалы табиғат объектілері
кіреді. Оларға: ормандар, ... ... мен ... ... сарқырамалар, сирек геологиялық жыныстар, үңгірлер, әсем жартастар
және т.б. жатады. Табиғат ескерткіштеріне, сонымен ... ... ... бар табиғат объектілері - ертеден келе жатқан ... мен ... т.б. ... болады.
Тірі табиғат ескерткіштеріне жекеленген ұзақ өмір сүріп келе ... да ... Бұл ... жылдық сақиналарын зерттей ... ... ... ... ауа райының өзгерулерін,
астрофизиктер - жаңа жұлдыздардың ... болу ... ... - ... ... ... ... ағаштар да табиғат ескерткіштеріне жатады. Африкада биіктігі 189
м, диаметрі 44 м ... ... ... ... биіктігі 100 – 110
м, жасы 3 – 3,5 мың жылға дейін жетеді.
Беловеж нуында биіктігі 42 м, ... 9 м ... емен ... өсіп тұр.
Ұзақ өмір сүретін ағаштарға арша жатады. Жекеленген ағаштардың жасы ... ... ... облысының территориясында 39 табиғат ескерткіштері
орналасқан. Палеолит пен неолиттің ... және ... ... - ... Оларда адамдар орта ғасырларға ... ... ... ... ... бірінде Қазақстандағы ең бірінші
жер асты мешіті орналасқан. Сонымен ... ... ... ... ... ... ауданы) және т.б. ... ... ... ... ... ... ... бірнеше компоненттерін сақтау, қалпына келтіру, көбейту және жалпы
экологиялық ... ... тұру ... ... ... ... геологиялық, палеонтологиялық болуы мүмкін.
3.Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны ... ... ...... ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы.
Ноосфера (гр. – сана және – ... шар) – ... жаңа ... ... ... саналы түрде жүргізген іс-әрекеттерінен туындайтын
жер сферасындағы барлық өзгерістер мен олардың дамуын ... ... ... 30 – ... ноосфераны материалистік тұрғыдан
сипаттап ... В.И. ... ... Ол ... ... мен ... ... туындайтын тіршіліктің жаңа формасы, бұл саналы,
ақыл-ойы жетілген адамзаттың бағыттауымен қалыптасатын биосфераның ... ... деп ... ...... ... ... заңдарымен және әлеуметтік-экономикалық заңдылықтармен тығыз
байланысып жататын біртұтастығын (бүтіндігін) басқарушы жоғарғы тип. ... ... ... ... бұрын игерілмеген жерлерді игеріп,
бұрын пайдаланылмай келген табиғат байлықтарын пайдаға асырып қоймай, ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік берді.
Жер ғаламшарындағы органикалық дүние эволюциясының бірнеше кезеңдерін
ажыратады. Бірінші кезең — ... ... ... ... болып,
биосфераның қалыптаса бастауы. Екінші кезең — тіршіліктің ... ... ... ... пайда болуы. бұл екі кезеңді ғылымда биогенез,
яғни тіршіліктің толық мәнінде пайда болу ... деп ... ... ... ... — адам ... ... болуымен ерекшеленеді.
Биосфера эволюциясының келесі жаңа кезеңі — қазіргі ... Мұны ... ... деп ... ... "noos" ақыл-ой, сана, "sphaira" — шар
деген ұғымды білдіріп, ... ... деп ... Ноосфера — адамның
санасы, ақыл-ойы ... рөл ... ... жаңа ... ... ... ... 1927 жылы француз ғалымдары Э.Лepya мен
П.Тейяр де Шарден енгізді. ... ... ... ... ... ... ... бүкіл ғаламшарды қамтитын "ойлау қабығы".
1930—1940 жылдары В.И. Вернадский ноосфера туралы ілімді дамытып,
терендете ... Ол ... ... ... жаңа ... биосфера мен адам қоғамының ... ... ... ... ... Вернадскийдің пікірі бойынша: "Ноосфера — ... пен ... ... ... әсер ... біртұтас жоғары жүйе". Биосфераның
ноосфераға ұласуы кезінде ... ... ... ... ... ... бөлу ... ғалым атап көрсетті.
Ноосфера кезінде бүкіл адам баласының ... ... ... және
әлеуметтік еңбегі бір арнаға түсуі керек. Адам мен табиғат арасындағы қарым-
қатынасты адамның саналы ақыл-ойы басқарған кезде ғана жеңіске ... ... ... кезінде табиғат пен қоғам арасындағы өзара байланыс
айқын байқалады. Бұл кезде ... ... үшін ... ... ... қоғамның да бір-бірімен үйлесімді өркендеуіне жол ашылу керек. Бұл
кезде әрбір жеке ... да ... ... ... ... ауысу кезеңіне орыс ғалымы М.И.Будыко терең
талдау жасаған (1984 ж.). Ол ... ... ... ... ... ... керектігін ерекше ескертті. Қазіргі кезде ғылыми-
техникалық прогресс бүкіл Жер шарын қамтып отыр. ... жаңа ... ... ... отырып, пайдалануға басты назар аудару көзделуде.
Ноосфера кезінде Жер ... ... ... ... ... ... ... көтеру үшін биосфераның қалыпты жағдайын сақтауға айрықша
көңіл бөлінеді.
Соңғы жылдары экологиялық мәселелер — ... ... ... ... ... ... ... отыр. Қоғамның өркендеп дамуы,
табиғат байлықтарын ұқыпты пайдаланумен тығыз байланысты. ... ... ... ... және ... ... ... ортаның ластануы адамның денсаулығына да қауіп
төндіруде. Адам денсаулығын сақтау, адамның ұзақ өмір ... ... ... — қоғамның басты міндеті. Ол үшін қоғам мен табиғат ... ... ... ... ... ... сәйкес казіргі кездегі
әлеуметтік экология ғылымының басты ... ... ... ... ... ғасырдың 60-жылдарынан бастап ауқымды түрде экология ғылымы да
қалыптасып ... Оның ... ... ... да әлеуметтік экология
және адам экологиясы жатады.
Қорытынды.
Қорытындылай келе, экологиялық ... ... ... және
эстетикалық проблемаларды оқып білу, әсіресе біз өмір сүріп жатқан ... ... ... жас ... ... білім бере отырып, экологиялық
сана, ой-пікір қалыптастырамыз. Ерекше ... ... ... ... ... қорғау шараларының бір түрі. Неге десеңіз, қазіргі жер
ғаламшарының флорасы мен фаунасын сақтап ... ... ... ... міндеті болып отыр. Белгілі аумақтарда азайып бара жатқан ... ... ... көбейтіп, жойылып кетудің алдын аламыз. Табиғатты
ұтымды пайдалану мен қоршаған ... ... ... ... ... ... ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы екені барлығымызға
мәлім. Табиғатты пайдалану дегеніміз оны ... ... ... Бұл ... егіз болғандықтан, екеуі қатар дамуы керек. ... біз ... мен ... ... дәрежесін теңестіріп, еңбек пен қаржыны
екеуіне бірдей жұмсайтын кезеңге ... ... ... ... ... ... пен қаржы қаражат экологияға салынатын болады. Сол
арқылы біз табиғатты өмір сүруге ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
Оспанова С. Г., Бозшатаева Т. Г. «Экология оқулығы». 336-337,321-328, 155-
158 беттер аралығы.
Жатқанбаева Ж. Ж. «Экология ... ... ... А., ... Ж. «Экология және тұрақты даму». Оқулық. Фолиант
баспасы. Астана, 2014 ж. 325-327 беттер.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар9 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар жайлы ақпарат9 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар жайлы мәлімет7 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар және ерекше қорылатын табиғи территориялар7 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар туралы ақпарат8 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар туралы мәлімет9 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар. Ерекше қорылатын табиғи территориялар – қоршаған ортаны қорғау шараларының бір түрі. Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы11 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық, эстетикалық проблемалар19 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Бастауыш мектеп оқушыларына экологиялық білім және тәрбие беру мазмұны69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь