Өсімдіктер және жануарлар экологиясы

Жер шарында өсімдіктердің 500 млн. астам түрі бар. Жыл сайын ғылыми-лабораторияларда олардың бірнеше жаңа түрлерін өсіріп шығарады. Өсімдік – жер шарының «өкпесі» деп бекер айтылмаған. Тіршілік атаулыны өсімдіксіз елестетуге болмайды. Жер шарында өсімдіктер жамылғысы біркелкі тарамаған.
Қазақстанда орман қора 21,8 млн. га жерді алып жатыр. Яғни, республикамыздың барлық жерінің 3,35 %-ын құрайды. Біздің еліміздегі ормандар жүйесі негізінен Солтүстік және Шығыс аймақтарда шоғырланған. Ормандардың бірнеше типтері бар. Олар – сексеуіл, қарағай, шырша, самырсын, қайың ормандары, тоғайлар мен бұталар.
Орман қоры жер шары бойынша жылдан-жылға азая түсуде. Құрлықтың 62 млн. км² жерін өсімдіктер мен орман алып жатыр. Республикамызда ормандар аз және олардың жағдайы мәз емес. Оның негізгі себептері – адам факторы, өрт, ауа райының өзгеруі мен айнала қоршаған ортаның ластануы.
Орманды қорғау біздің міндетіміз. Орманның адам мен жалпы биосфера үшін маңызы зор.
Орман топырақтағы ылғалды сақтай отырып, су балансын тұрақтандырады. Ылғалды жер өсімдік жамылғысы мен жан-жануарлардың көбейе түсуіне ықпал етеді. Орманды алқаптардағы жер асты сулары өзен мен көлдерді қоректендіреді. Орман аң мен құстың мекені, дәрі-дәрмектік өсімдіктер мен жеміс-жидектердің панасы әрі қолайлы тіршілік ортасы болып табылады.
Ормандардың егістік алқаптарын қорғауда да рөлі зор. Орманды жерде топырақ, су және жел эрозиясы болмайды. Ал ормансыз жердің топырағы кеуіп, шөлге айналады. Ағаштарды қар тоқтату үшін де отырғызады.
Орманның ауаны тазартатын да қасиеті бар. Мысалы 1 га орман бір күнде 220-280 кг көмірқышқыл газын сіңіріп, 180-200 кг оттек бөліп шығарады. Яғни ауаның құрамын толықтырып отырады.
Орман сонымен бірге денсаулық сақтау ортасы. Сондықтан курорт пен сауықтыру кешендері, т.б. демалыс орындарының тек қана орманды жерде салынуы тектен-тек емес.
Қазақстанда орманға қарағанда табиғи жайылымдар басым. Өсімдіктің біздің жерімізде 57000 түрі өседі. Оның 506 түрі қорғауды қажет етіп отыр. Жойылып бара жатқан өсімдіктерді сақтап қалу мақсатымен 1981 жылы «Қызыл кітап» шығарылды. Оның мақсаты құрып бара жатқан өсімдіктерді есепке алып, оларды сақтап қалу. Ол үшін көптеген мемлекеттік шаралар жүргізіледі. Солардың бірі – сиреп бара жатқан өсімдіктер мен жерлерді адам
        
        Өсімдіктер және жануарлар экологиясы
Жер шарында өсімдіктердің 500 млн. астам түрі бар. Жыл ... ... ... ... жаңа ... ... шығарады. Өсімдік –
жер шарының «өкпесі» деп бекер айтылмаған. Тіршілік ... ... ... Жер ... ... ... біркелкі тарамаған.
Қазақстанда орман қора 21,8 млн. га ... алып ... ... ... ... 3,35 %-ын құрайды. Біздің еліміздегі
ормандар жүйесі негізінен Солтүстік және ... ... ... ... типтері бар. Олар – сексеуіл, қарағай, шырша, самырсын,
қайың ормандары, тоғайлар мен бұталар.
Орман қоры жер шары бойынша жылдан-жылға азая ... ... ... км² ... өсімдіктер мен орман алып жатыр. Республикамызда ормандар аз
және ... ... мәз ... Оның ... ... – адам ... өрт,
ауа райының өзгеруі мен айнала қоршаған ортаның ластануы.
Орманды қорғау біздің міндетіміз. Орманның адам мен ... ... ... ... топырақтағы ылғалды сақтай отырып, су балансын тұрақтандырады.
Ылғалды жер өсімдік жамылғысы мен ... ... ... ... ... ... жер асты сулары өзен мен көлдерді
қоректендіреді. Орман аң мен ... ... ... өсімдіктер мен
жеміс-жидектердің панасы әрі қолайлы тіршілік ортасы ... ... ... ... ... да рөлі зор. ... ... су және жел эрозиясы болмайды. Ал ормансыз жердің топырағы кеуіп,
шөлге айналады. Ағаштарды қар тоқтату үшін де ... ... ... да ... бар. ... 1 га ... бір ... кг көмірқышқыл газын сіңіріп, 180-200 кг ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге денсаулық сақтау ортасы. Сондықтан курорт пен
сауықтыру кешендері, т.б. демалыс ... тек қана ... ... ... ... ... ... табиғи жайылымдар басым. Өсімдіктің
біздің жерімізде 57000 түрі өседі. Оның 506 түрі қорғауды қажет етіп ... бара ... ... ... қалу ... 1981 жылы «Қызыл
кітап» шығарылды. Оның мақсаты құрып бара ... ... ... ... ... ... Ол үшін көптеген мемлекеттік шаралар жүргізіледі.
Солардың бірі – сиреп бара ... ... мен ... адам ... ... ... ұйымдастыру ісіне біздің республикамызда соңғы жылдары көп көңіл
бөліне ... ... ... 9 ... ... 5 ... парк, 17
ботаникалық, 40 зоологиялық, 2 ... ... ... ... ... Қарағанды т.б. ірі қалаларда ботаникалық бақтар
жұмыс істейді. Осының бәрі сиреп бара жатқан өсімдіктерді қалпына ... ... ... мен ... ... ересектермен қатар
мектеп оқушыларының да міндеті. Көптеген аймақтарда жастардың белсенділігін
арттыру мақсатымен «Жас орманшылар», ... ... «Жас ... ... атты ... ... Олар – ... орман
шаруашылығының белді көмекшілері.
Сирек және дәрілік өсімдіктерді де ... ... ісі. ... дәрілік өсімдіктерге өте бай. Олар ... Іле ... ... ... ... мен ... тау ... көп шоғырланған. Әсіресе
алтын тамыр, марал оты, дәрмене, жусан, қылша, шайқурай, жалбыз, бәйшешек,
тартар жапырақ, түймедақ, ... тау ... ... ... рауғашы, қызылжидек, сасыр, т.б. өсімдіктерден дәрі-дәрмек жасайтын
формоцевтік зауыт жұмыс істейді.
Қазақстанда дәрілік өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ... түрлері де бар. Олардың саны ... ... ... ... ... 1500 түрі ... ... болар Қаратау
өсімдіктердің «Меккесі» деп аталады. Табиғаттың әсем көріністері табиғи
ортаның ... ... тозу ... ... кездесетін
өсімдіктердің азаюынан бүлінуде. Қазір кең-байтақ ... ... ... ... ... ... ... іле
бөріқарақаты, іле ұшқаты, жатаған ... ... ... ... ... жіңішке көкнар, меруертгүл, жабайы жүзім, т.б. ... ... ... ... міндетіміз.
Республикамыздың шөл-шөлейтті белдемдерінде орналасқан Мойынқұм,
Тауқұм, Сарыесік Атырау, Жалпаққұм, Қызылқұм сияқты ерекше құм ... ... бәрі ... ... ... ... ... жайылым қоры болып саналады. Бірақ елімізде полигондар мен ... ... ... ... 25 млн. ... жетіп отыр. Осыған орай,
біз шұрайлы жайылымдар қорын ... қалу үшін осы ... ... ... ... қамқорлыққа алуымыз керек.
Сирек өсімдіктердің қатарына ағаштар да жатады. ... ... ... материалы үшін пайдалануды азайту керек. Қазірдің өзінде Іле
шыршасы, самырсын, ... ... ... ... шырғанақ, емен, т.б.
ағаштары қорғауды қажет етіп отыр. Әсіресе орман ағаштарын кесу етек алуда.
Орманды қорғаудың ең ... ...... ... ... ... көбейту.
Жыл сайын орман шаруашылығы мыңдаған түп ағаштар отырғызады. ... ... ... ... ... ... қорғау мен қалпына келтіру
шараларына оқушылардың араласуы керек.
Орманда ... ... ... ең ... ... - өрт. Өрт ... жіберген ағаттығынан болады. Олар негізінен отқа ... ... ... ... ... ... ... тастаудан
болатын орман өрті өте қауіпті. Әсіресе қылқын жапырақты ... ... ... соғады. Кейде орман өртін басуға ұзақ уақыт керек болады.
Жыл сайын адамдардың ағаттығынан ... ... ... ... өрт
құшағына оранды. Дүние жүзінде болып жататын өрттердің 97% -ы ... ... ... болады. Кейбір тропикалық ормандардағы өрттер 2-
3 айға ... ... ... ... ... орман ережелерін
сақтау баршаның міндеті.
Орманның өрттен басқа да жаулары бар. Олар – ... ... ... ұсақ ... ... ... паразиттер, саңырау-құлақтар
мен вирустар. Зиянкестердің кесірінен ... ... ... ағаштардың 45%-ы сапасыз болып шығады. Кейбір жылдары жүздеген
гектар ормандардағы зиянкестермен үзбей күресуге тура ... Олар ... ... ... ... асады. Химиялық күресте химиялық
заттарды қолдану тәртібін қатаң ... ... орта мен ... тірі
организмдер үшін ұқыптылықты қажет етеді.
Жануарлар – табиғат туындысы. Өсімдіктер тәрізді ... ... ... зор. ... ерекшелігі – олар жер шарында қозғалып, ... ... мен ... ... ... да кездеседі. Дүние
жүзінде жан-жануарлардың 1,5 млн түрі бар деп ... ... жыл ... жаңа ... ... болып отыр.
Жануарлардың тіршілік үшін қызметі сан алуан. Оларды адам баласы қолға
үйретіп, өзінің материалдық игілігі үшін ... ... ... ... еті, сүті өте ... Адам баласы ерте кезден бастап-ақ
жабайы аң мен құстарды қолға ... ... ... ... ... ... ... оларға қызмет етіп келеді. Сондықтан адамдар жануарлар
экологиясын оқып-үйрене ... ... ... да ... ... Саналы адам
бүгінгі күнге дейін ... ... ... олардың кейбір
түрлерінің жойылуына себепші болып отыр. Мысалы, ... ... ... ... бері ... ... 36, ... 94 түрінің
жер бетінен біржола жойылып кетуіне адамдар тікелей әсер ... ...... ... кептер, қанатсыз гагарка, лабрадор гагасы,
каролин тотысы, көзілдірікті суқұзғын, стеллер сусиыры, жүндес ... ... ... ... ... мүйізтұмсық, т.б. жатады.
Қазақстан жерінде де өткен ғасырларда жабайы бір өркешті ... ... ... ... тур, арыстан, жолбарыс, керік, т.б. аңдардың
тіршілік еткені белгілі. Тіптен, Іле тоғайынан ... ... 1947 ... ... атып ... ... ... қорытынды адамның іс-әрекетінің
жануарлар үшін қаншалықты қауіпті ... ... Шын ... қазақ
жерінің кең даласында аң мен құстардың тіршілік етуіне қолайлы аймақтар көп-
ақ. Сондықтан да болар ... ... ...... – 481, ... ... – 48, қосмекенділердің – 33,
балықтардың – 140 түрі ... ... ... ... ... ... ... үшін, адам үшін маңызы зор.
Десек те, соңғы 100 жыл ішінде Қазақстнда жануарлар дүниесі саны мен
сапасы жағынан көп ... ... Оған ... әсер етіп ... ... ... ... аң мен құстар біржола құрып кетудің аз алдында тұр.
Олардың қатарына – қар ... ... ... қасқыр, арқар, үстірт қойы,
тауешкі, қабылан, дала ... ... ... ... көк суыр,
қоңыр аю, күзен, сусар, құндыз, қаракөл, сабаншы, т.б. жатады. Ал ... ... ... ... құр, ... аққу, дегелек, қоқиқаз,
реликті шағала, сарыала қаз, шалшықшы т.б. атауға болады.
Қазақстанның інжу-маржаны атанған ... ... ... ... ... ... жылдары адамның іс-әрекетінен тартылып, көп өзгерістерге
ұшырап отыр. Әсіресе кәсіптік балық аулау ... ... Ал ... ... ... ... ... өте нашар. Арал теңізінің деңгейі 17 м
төмендеп отыр. Теңіздің тұздылығы көтеріліп, ... ... ... ... теңізінің экологиялық жағдайы да ауыр. Әсіресе Каспий ... ... ... ... ... мен ... әлемі, итбалық сияқты
сүтқоректілір зардап шегуде.
Республикамыздың үлкенді-кішілі өзендерінің экологиялық жайы ... ... ... Іле, Жайық, Шу, Талас, Тобыл, нұра, Есіл, Ақсу
т.б. өзендер шаруашылық пен өндірістің ... ... ... ... ... ... бастады. Кейінгі жылдары өзен бойындағы
тоғайлар мен жайылымдадың тозуы, өртке шалдығуы жиі ... ол ... ... әсерін тигізіп отыр.
Адамның іс-әрекетінің жанурлар дүниесіне тікелей және ... ... ... кейбір түрлерінің жер бетінен құрып кетуі ьір қарағанда
табиғат заңдылығы. Өйткені ... даму ... бір тү ... түр ... ... отырады. Бұл құбылыстар көбінесе климаттың өзгеруіне
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... материалдық игілігін жақсарту
үшін міндетті түрде пайдаланған. Сондықтан аң мен ... ... олар ... отырған. ауылшаруашылығының зиянкестерімен күресу
жолында улы химиялық заттарды пайдаланып, кейбір организмдердің ... ... тірі ... ... ... ауыр түрі –
мемлекетаралық соғыстар. Дүниежүзілік ... ... ... ... ... қарулар қолданылды. Олар – атом ... ... ... заттар т.б.
Жануарлар дүниесін қорғау және қалпына келтіру ... ... ... ... 4 ... шарты бар. Олар: аулауға тыйым ... ... ... ... ... ... лабораториялық жағдайда
гендік қорын сақтап қалу жұмыстары.
Жануарларды сақтап қалудың ең басты жолы – адам ... ... ... ... және мәдениеті. Әрьір азамат ззін туған
өлкесі мен оның ... иесі ... ... ... ... қорғау
ережелерін қатаң сақтаған жағдайда болашақ ұрпақ алдындағы борышын ... еді.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХІХ ғасырда экологиямен айналысқан ғалымдарды атаңыздар. Қазіргі заман экологиясының негізгі мәселелерін түйіндеп айтыңыздар. Өсімдіктер мен жануарлар әлемінің түрлігі7 бет
Микроорганизмдер экологиясы – микроэкология3 бет
Талдықорған облысының ландшафтық, геоэкологиялық жағдайлары51 бет
Қазақстан Республикасы, топырағы, өсімдіктері, жануарлары туралы30 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары. Экологиялық мәселелерді шешу жолдары41 бет
Өндірістік қалдықтардың қоршаған ортаға әсері50 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Жануарлар тіршілігіне өсімдіктердің маңызы5 бет
Мұнайдың төгілуі және оның өсімдіктер мен жануарлар әлеміне әсері7 бет
Наурызым қорығының өсімдіктері мен жануарлары74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь