Азаматық іс жүргізу құқығы

КІРІСПЕ
1 Азаматық іс жүргізу құқығының пәні, әдісі және жүйесі
1.1 Азаматтардың ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау нысандары
1.2 Құқық саласы ретінде азаматтық іс жүргізу құқығының түсінігі, пәні, әдісі және жүйесі
1.3 Бірінші сатыдағы сотта іс жүргізудің түрлері
2. Азаматық іс жүргізу құқығының қағидалары
2.1 Азаматтық іс жүргізу құқығының қағидаларының түсінігі
2.2 Азаматтық жүргізу құқығының ұйымдастырушылық .функционалды қағидалары
2.3 Азаматтық іс жүргізу құқығының функционалды қағидалары
3. Азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастары
3.1 Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастардың түсінігі және оның ерекшеліктері
3.2 АІЖК құқықтық қатынастардың пайда болуының алғы шарттары
3.3 Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастардың субъектілері және оларды жіктеу
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Біздің елімізде жоғары заң күші бар жөне бүкіл аумақта тікелей қолданылатын Конституция әр адамның, ұйымның бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандыңтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін сот арқылы қорғау мүмкіндігін бекітеді. Осындай қорғанудың негізгі нысаны — азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен істерді қарап шешу болып табылады.
Азаматтық істерді сотта қарап шешуге көптеген құқық субъектілері қатысады. Олардың барлығы сот ісін жүргізуде оның принциптерін сақтап ұстануға тиіс. Азаматтық сот ісін жүргізудің принциптері сотта тараптар арасындағы құқықтың дауды демократиялық жолымен дұрыс және жылдам шешуге үлкен үлес қосады. Азаматтық сот ісін жүргізудің принциптерінің түсінігін беру үшін ең алдымен оны жалпы құқық принциптерінен бастаған дұрыс. Принцип латын сөзінде (ргіп-сірішп — негіз, бастапқы) деген екі негізгі мағынаны білдіреді: объективтік (қандай болмасын ғылымның, теория-ның негізгі ережелері) және субъективтік (болмысқа қатынасын белгілейтін адамның ішкі қасиеті — сендіру).
1. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2012. – 176-бет.
2. Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право РК Алматы:2005
3. Елисейкин П.Ф. Предмет и принципы советского гражданского процессуального права. – Ярославль,1974
4. Рассахатская Н.А. Гражданская процессуальная форма:Уч.пособие.-Саратов, 1998.
5. Шерстюк В.М.Система советского гражданского процессуального права: -М., 1989.
7. Авдюков М.Г. Принцип законности в гражданском судопроизводстве. - М., 1970
8. Баймолдина З.Х. К вопросу о сущности принципа дизпозитивности гражданского процессуального права // Научные труды КазГЮУ. – Алматы, 1999. – Вып.1. – С. 49-60.
9. Боннер А.Т. Принцип законности в советском гражданском процессе: Учебное пособие.- М., 1989.
10. Семенов В.М. Конституционные принципы гражданского судопроизводства. – М., 1982.
11. Стецовский Ю.И. Судебная власть: Учебное пособие. – М., 1999.
12. Постановление Пленума Верховного суда РК от 14 мая 1998 г. «О некоторых вопросах применения законодательства о судебной власти в РК» // Бюллетень Верховного суда РК. – 1998.-№ 2.-С. 26-29.
13. Щеглов В.Н. Субъекты судебного гражданского процесса. – Томск, 1979.
14. Треушников М.С Гражданский процесс М, 2000.
15. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі. Алматы 1999ж.
16. Зейдер Н.Б.Гражданские процессуальные правоотношения.- Саратов, 1965.
17. Чечина Н.А. Гражданские процессуальные правоотношения.- Л., 1962.
18. Баймолдина З.Х. Гражданский процесс. право РК Алматы: 2003.
        
        КІРІСПЕ
Біздің елімізде жоғары заң күші бар жөне бүкіл аумақта тікелей 
қолданылатын ... ... ... ... бостандыңтарын және заңмен ... ... ... ... ... ... негізгі нысаны
— азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен істерді қарап шешу болып табылады.
Азаматтық істерді сотта  қарап шешуге ... ... ... ісін жүргізуде оның принциптерін сақтап
ұстануға тиіс. Азаматтық сот ісін жүргізудің принциптері ... ... ... дауды демократиялық жолымен дұрыс және жылдам шешуге
үлкен үлес қосады. ... ... ... принциптерінің
түсінігін беру үшін ең алдымен оны жалпы құқық  принциптерінен бастаған
дұрыс. Принцип латын сөзінде (ргіп-сірішп — ... ... ... ... ... білдіреді: объективтік (қандай болмасын ғылымның, теория-
ның негізгі ережелері) және ... ... ... белгілейтін
адамның ішкі қасиеті — сендіру).Әрбір ... ... ... онын,
принциптерінде өз көрінісін табады. Құқық теориясында ... ... ... ... бастапқы идеялар, негіздер деп
ңарастырған. Атақты ... ... ... С.С. ... пікірінше
«принциптер — бұл құқықтың мазмүнын тереңінен аша-ды. ... ... ... оның ... салаларындағы сипаттаушы белгілер
кристалданады. Құқық принциптері нақты құқықтьқ нормаларда анық ... ... ... ... оның ... не көбінесе құқықтың
нормаларына енгізілген.
Құқық принциптері —  бұл заңнамалармен бекітілген және ... ... ... ... ... негізгі бастаулар.
Құқық принциптері қоғамдағы  құқықтық реттеуді және кұқық жүйесін  құрайтын
объективті негізделген бастапқы ... ... ... арқылы құқықтың
әлеуметтік-экономикалық, саяси және өнегелі табиғатының анық сипаттамасын
біле ... ... жеке ... салалардың, институттардың және
нормалардың мазмұны мен мәнін аша біледі. Тиісті құқық саласына ... ... сол ... ... ... және әсер ... Салалық принциптерді білген, кәсіби заңгер ... ... ... түсінетін болады. Сондай-ақ, оның ... ... ... ... ... ... ... азаматтың
істерді қарап және шешу тәртібін белгілейтін құқықтық іс ... ... ... ... ... ... сот ісін жүргізудің
принциптері құқықтық нормаларда ... ... ... ... ... сот
отырысында шешуді, сот пен іске қатысушылардың іс ... ... ... жүргізу міндеттерін, қатынастарын ... ... ... Н.А. Чечина былай деп айтқан: ... іс ... ... осы ... ... ... қызметтерінің
сипаты мен мазмұнын айқындайды».
Азаматтық сот ісін жүргізудің принциптерінің ... ... ... ... ... болады. Сотта азаматтьқ істерді
қарайтын және ... ... ... судьялар азаматтық сот ... ... ... алып ... ... қолдану арқылы
азаматқы істер бойынша сот төрелігі дұрыс және уақтылы атқарылады. Егер ... заң ... ... ... ... ... онда ... жағдйда ұқсас қатынастарды рет-тейтін құқық ... ал ... ... ... ... оны ... ... Осылай, азаматтық сот  ісін жүргізудің жеке өзіне тиесілі 
принциптерін ... ... ... ... өзгеріп, ал оның мазмұны үнемі толыға, жаңара береді.
Сол арқылы ... ... ... қатынастарды реттеуге ат салысады.
Азаматтық сот ісін жүргізудің принциптерін ғылыми зерттеулермен  айналысқан
ғалымдар аз емес. ... ... ... ... белгілі 
ғалымдар М.Г. Авдюков, З.Х. Баймолдина, А.Т. Боннер, Р.Е. ... ... П.Ф. ... С.З. ... В.М. Семенов, А.К. Сулейменов және
т.б. жатқызуға болады.
 
 
 
 
 
 
 
1 Азаматық іс ... ... ... ... және ... ... ұйымдардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... 2-тармағында және АІЖК-ң 8- бабында
көрсетілгендей әрбір азамат бұзылған ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау үшін
белгіленген тәртіппен сотқа жүгінуге құқылы.
  Соттық қорғалуға құқық ҚР-ң сот ... мен ... ... ... заңының нормаларына сәйкес:
-Әркімге мемлекеттік  ... ... ... бостандықтар  ... ... мен ... сот ... ... кепілдік беріледі [13,54-б].
-Ешкімді де оның  ... ... ... ісін ... ... ... ... арыздар мен
шағымдарды басқа ешқандай органның лауазымды немесе өзге де ... ... ... ... ... ... ҚР –да сот билігін жүзеге
асырушы лауазымды тұлға . Өз  құзіретін жүзеге ... ... ... ... ... органдар мен олардың лауазымды тұлғасына және
жеке, заңды тұлғаларға міндетті т.б.
Сот жүйесі және соттың мәртебесі  туралы заңнын ... 3 ... ... ... деп ... . ... және
әділдікті сақтауы тиіс. Әділшілікпен сот актісін шығаруды қамтамасыз
ету үшін заң сотқа  қарсылық білдіру құқығы негіздерін қарастырған. Ол АІЖК-
ң 40,43 ... ... ... ... мен ... ... қорғау нысаны дегеніміз-
құқықты қорғау жолында құзіретті органдардың белгілі әрекеттер жасауы, яғни
нақты мән-жайларды ... ... ... ... құқық қорғау тәсілін
анықтау және ... ... ... ... ... ҚР ... актілерінде
қарастырылған белгілі тәсілдер арқылы жүзеге асады. Оларға:
1. Соттық (мемлекеттік соттар)
2. Қоғамдық (келісім комиссиялары)
3. Нотариалдық
4. Әкімшілік ... және ... ... Өзін-өзі қорғау тәсілдері жатады.
Сотта азаматтық істерді қарау ... іс үшін ... бар ... ... ... тану жолымен  жүзеге асырылады. Соттық тану ... ... ... ... ... тану процесіндегі
адамның танып білуге бағытталған іс-әрекетінің көп түрлілігі. Азаматтық сот
өндірісінде мән-жайларды танудың ... ... ... іс үшін ... ... бар ... жоқ екенін, тараптардың қарсылықтары мен талаптарын,
басқада жағдайларды соттағы дәлелдемелер, яғни ... ... ... ... ... ... табиғат пен қоғамдағы құбылысты
байланыстырады. Бұл байланыс сотқа бір құбылыстың ... ... бар ... бір ... ... ... болатынын айқындайды.
Жалпы, соттағы  дәлелдеуді-соттағы дәлелдемелердің  көмегімен істі
дұрыс шешу үшін маңызы бар мән-жайлардың бар немесе жоқ ... ... ... ... деп ... ... дәлелдеудің  мақсаты азаматтық істерде мән-жайды  бекіту.
Соттағы дәлелдеу өзара байланысты және өзара шартты бір-бірінен ажырамайтын
үш этаптан тұрады:
- Дәлелдемелерді  жинау және табыстау.
- ... ... ... ... пәні іс бойынша нені бекіту қажет  және нендей мән-жайлар
дәлелдеуге жатады деген сұраққа жауап береді. Іс ... ... және ... ... ... ... бойынша заңды және
негізді шешімнің шығуына негіз ... ... ... ... ... ... мен  өзге де мән-
жайлардың жиынтығы. Сондықтан ... ... іс ... пәніне байланысты.
 
 
1.2 Құқық саласы ретінде азаматтық іс жүргізу құқығының түсінігі, ... және ... іс ... ... құқық саласы ретінде –азаматтық
істер бойынша сот төрелігін  жүзеге ... ... ... ... ... ... жиынтығы. АІЖҚ-ң пәні-
азаматтық істерді  қорғау және шешу ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар.
АІЖҚ - азаматтық істер бойынша сот өндірісі саласындағы қоғамдық
қатынастарды императивті- ... ... ... ... ... яғни іске ... тұлғалардың 
құқықтық жағдайының заңда белгіленген  тәртіппен шектелуі. Сот өзіне тиісті
құзіретке ие мемлекеттік ... ету ... б.т. ... ... ... іске ... ... хабарлаулары басқа да тапсырмалары іске
қатысушылар үшін міндетті. Сондықтан азаматтық іс ... ... ... және ... ... сипатталады. Ал диспозитивті
тәсіл керісінше  субъектілердің әрекеттерінің еріктілігіне бағытталады.
Азаматтық іс ... ... ... талап арыз жазуы 
арқылы қозғалады, яғни құқық туралы даудың субъектілеріне байланысты, ал
сот өз бастамасымен ... істі ... құқы жоқ. ... ... ... ... реттейтін 
процессуалдық құқық нормаларының реттелген жиынтығы.
Іс жүргізу жүйесі 2-ге бөлінеді:
а) Жалпы бөлім
б) Ерекше бөлім
Жалпы бөлімінде сот өндірісінің  жалпы ережелері сипатталады. Оған АІЖК-ң 1
бөлімі “Жалпы ережелер” кіреді. Олар:
АІЖ заңдары
• Сот ... ... мен ... ... істердің ведомствалық бағыныстылығы
• Азаматтық істердің соттылығы
• Соттық құрамы және қарсылық білдіру
• Іске қатысушы тұлғалар
• Сотта өкілдік ету
... және ... ... ... Мәжбүрлеу шаралары
• Іс жүргізу мерзімдері
• Сот хабарлары мен ... ... жеке ... Оған АІЖК ... 4, 5- ... ... 1 инстанцияда азаматтық істерді қарау.
• Сот қаулыларын қайта қарау.
• Жайылған сот ісін қайта қалпына келтіру.
• Атқару өндірісі.
АІЖҚ-ң қайнар көздері.
Жалпы құқықтың ... ... ... мемлекеттік актілер болып 
табылады. ҚР-да құқықтық  қайнар көздерге нормативтік құқық актілер жатады.
Нормативтік ... ... ... топтарға бөлінеді.      
Қайнар көздердің 1- тобы:
1. ҚР Конституциясы.
2. ҚР Конституциялық заңдары.
3. Бір деңгейлі ... ... ... ... ... жарлықтары жатады.
ІІ тобы:
Заң асты нормативтік  құқықтық  актілер.
ІІІ. Халықаралық шарттар.
ҚР халықаралық шарттын және өзге  де міндеттемелері, ҚР ... ... ... ... іс ... ... ... болып табылады.
ҚР бекіткен  халықаралық шарттар  ҚР кодіксінен басым болады және олар
тікелей қолданылады.
Азаматтық ... ... іс ... ... орындау, іс
жүргізу шешімін  қабылдау кезінде қарай күшіне енген  азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... уақытта қолданылып жүрген мен айқындалады [16,91-б].
• Нормативті құқықтық ... ... ... ... ҚР ... ҚР ... жарлықтары, ҚРҮкіметінің қаулылыры-егер
заңның өзінде басқа мерзімдер ... ... ... ... 10 күн ішінде,
• ҚР Парламентінің қаулылары –актіде өзгеше көзделмесе-ресми жарияланған
күннен бастап,
• ҚР Конституциялық  кеңесінің қаулылары –қабылданған ... ... ҚР ... соттының нормативті қаулылары ресми жарияланған күннен
бастап 10 күннен кейін.
Жаңа міндеттер жүктейтін , ... ... ... ... ... , ... шектейтін азаматтық  іс жүргізу заңының кері күші болмайды.
Азаматтық іс жүргізу заңының кеңістіктегі күші «Нормативтік ... ... ... ... ... Үкіметі, Конститутциялық кеңесі,  жоғарғы соты
қабылдаған нормативтік  ... ... күші егер ... ... ... ҚР ... ... тарайды.  Нормативтік актілердің
күші ҚР территориясындағы  бүкіл ... мен ... ... ... ... өзгеше  көзделмесе шетел азаматтары   мен азаматтығы
жақтарға қолданылады [1].
Дәлелдемелер дегеніміз  –істің дұрыс шешілуіне әсер ... ... ... ... іске қатысты болуы тиіс;
екіншіден, заңда көзделген  дәлелдемелердің түрі болуы тиіс. Соттағы
дәлелдемелерді сипаттайтын бірінші ... - ... ... ... ... нақты мән-жайлар болуы тиіс ... ... ... ... ҚР Конституциясының 77-бабының 3-тармағының 9-тармақшасында
заңсыз тәсілмен алынған айғақтардың заңды күші болмайды делінген  [17, ... ... ... ... ... ... бұза отырып
алынған дәлелдемелердің заңдық күші жоқ деп ... және сот ... ... ... сондай-ақ іс үшін маңызы бар кез келген мән-
жайды дәлелдеу ... ... ... деп ... ... дәлелдемелерге жол беру
ережесі көрініс табады. АІЖК-ң 68-бабының ... егер ... ... ... ... ... ... жауап, тараптар мен үшінші тұлғалардан жауап,
жазбаша және ... ... ... қорытындысы заңда көрсетілген
тәртіппен  алынуы тиіс. АІЖК-ң 69-бабында дәлелдемелер ... ... ... ... деректер, егер олар заң
талаптарын бұза отырып, іске қатысушы тұлғалардың заңмен ... ... ... ... оларды ығыстыру арқылы немесе істі сотта қарауға
дайындау ... ... ... ... ... процестің өзге де
ережелерін бұза отырып, оның ішінде:
1. Күш қолдану, қорқыту, алдау, сол ... өзге де ... іс - ... ... ... ... немесе дұрыс түсіндірмеудің салдарынан
туындаған іске қатысушы адамдардың өз құқықтары мен ... ... ... отырып;
2. Осы азаматтық іс бойынша іс жүргізуді жүзеге асыруға құқығы жоқ адамның
іс жүргізу іс-әрекетін жүргізуіне байланысты;
3. Қарсылық ... ... ... іс ... ... ... Іс жүргізу іс-әрекетінің тәртібін айтарлықтай бұза отырып;
5. Белгісіз көзден немесе сот отырысында анықтала алмайтын көзден;
6. Дәлелдеу ... ... ... ... ... ... ... отырып алынған болса, олар нақты деректердің растығына әсер ... әсер етуі ... ... оларды сот дәлелдемелер ретінде пайдалануға
жол беруге болмайды деп ... ... ... ... ... ... ... оларды шектеп
пайдаланудың мүмкіндігін өз бастамшылығы бойынша немесе іске ... ... ... сот белгілейді [12,32-б].
Аталған тәртіп бұзушылықтармен  алынған нақты деректер тиісті тәртіп
бұзушылықтардың және ... жол  ... ... ... ... Соттағы
дәлелдемелерге тән екінші белгі дәлелдемелердің іске ... ... ... іс үшін ... ... бар ... туралы тұжырымдарды
растайтын, теріске шығаратын оларға күмән ... ... ... ... ... іске ... деп таниды. Сот дәлелдемелердің 
қатыстылығына байланысты сұрақты  шешкенде ... ... яғни , ... ... Егер іс ... ... ... арасында байланыс бар болса, онда
сот дәлелдемелерді іске қатысты деп таниды. Ал ... ... ... ... іске ... емес деп ... Бірінші сатыдағы сотта іс жүргізудің түрлері
 
Азаматтық сот өндірісі-азаматтық  ... ... ... яғни ... ... бір-біріне сәйкес келетін,
белгілі бір ... ... ... ... бірінші инстанцияда заңда
бекітілген тәртіппен қарап ... ... сот ... пәні ... ... ... сот өндірісінің міндеттері кодекстің ... онда ... мен ... ... ... ... қорғалатын мүдделерін қорғау, заңдылық пен құқық тәртібін нығайту,
құқық бұзушылықтың  алдын алу болып табылады делінген ... ... ... ... ... ... ... шешілуіне
байланысты бір-бірінен ажыратылады және ... тән ... ... сот ... ҚР АІЖК-де мынандай 4 топқа бөлінген:
1. Бұйрық арқылы іс жүргізу
2. ... ... іс ... ... ... қою  бойынша іс жүргізу
4. Ерекше өндіріс
Бұйрық өндірісінде 1 тарап болып арыз беруші ... ... ... ... ... Тарптар ретінде іске ұйымдар  немсе жеке
азаматтар қатысуы  мүмкін.Бұйрық өндірісінде қаралатын істерге ... ... ... ... ... ... ... басқа да өндіру ... ... ... атап ... АІЖК 140
бабында көрсетілген.
Азаматтық істердің көптеген бөлігі талап өндірісі тәртібімен
қаралады. ... ... ... ... ... бойынша азаматтық істер талап арыз жазу ... ... іс ... ... ... қатынастардан  туындаған істер қаралып.
Шешілетіні белгілі. Талап өндірісінде қаралатын  істердің барлығы азаматтық-
құқықтық даулардың яғни, құқық ... ... бар ... мен ... ... даудың негізі- құқықтың бұзылуы немесе құқықтық бұзылу
қаупінің болуы.
Құқық қорғаудың талаптық ... яғни ... ... ... мүддеснің бар болуы.
2.Заңды мүдделері бір-біріне  ... ... ... ... ... және ... ... тараптарға
заң бірдей іс жүргізу мүмкіндіктерін береді.
Ерекше талап өндірісіндегі  ... ... ... ... Оған сот өндірісінің қағидалары, іс жүргізудің
сатылары, дәлелдеу тәртібі, сот мәжілісінің хаттамасы істі ... ... ... ... т.б. ... ... ... дәлелдеу міндеті тараптарға жүктелген. АІЖК-
ң 65-бабына сәйкес әр ... ... ... және қарсылықтарының негізі
ретінде сілтеме жасайтын мән-жайларды дәлелдеуі ... ... ... іс ... жарыспалылық қағидасына сүйенеді [2, 21-б].
Дәлелдеу  құқығы ... ... ... құқығы ... ... ... ... ... ... ... байланысты теорияға көптеген пікірлер
ұсынып, ... ... ... ... заң ... дәлелдеу міндетті
деп көрсетіп отыр АІЖК-ң ... ... іс ... құқығының қағидалары
 
2.1 Азаматтық іс жүргізу  құқығының қағидаларының түсінігі 
 
Құқық қағидасы бұл құқықтың нормативті-жетекшісі және ... ... ... тілінен аударғанда негіз, бастау деген мағынасы білдіреді.
Ал азаматтық іс ... ... ... ережесін, мазмұны мен ерекшелігін айқындаушы
нормалар. Азаматтық сот өндірісі азаматтық іс жүргізу құқығы нормаларымен
бекітілген бірнеше негізгі бастаулардан тұрады [14,87-б].
АІЖҚ қағидалары бір-бірімен  ... ... ... ... АІЖ қағидаларының  жүйесі дегеніміз –осы
құқық саласының  логикалық өзара байланысты  барлық қағидаларының жиынтығы.
АІЖҚ-ң қағидалары 2 ... ... яғни ... ... бекітілген
қағидалар. Оларға: Барлық адамдардың заң  мен сот алдындағы  теңдігі ҚР.
Конститутциясы ... Сот ... тек ... ... ... ... 1-
тармағы. Судьялардың тәуелсіздігі 77-бабы т.б. жатады.
2. Салалық яғни, ... заң ... ... ... ... істі ... ... , сот талқылауының ауызша және
тікелей жүргізілуі , азаматтық істерді алқалы және жеке дара ... ...  Іс ... ... құқықтық әрекеттері мен ... әсер ... ... ... ... ... реттейтін
Б) Іске қатысушы тұлғалардың  әрекеттерін реттейтін қағидалар  деп бөлуге
болады.
1-не: Сот төрлігін тек  соттың жүзеге асыруы, ... ... ... жатады.
2-не: диспозитивтік , іс  жүргізуде тараптардың теңдігі  т.б. жатады.
М.А. Гурвич және М.К.Треушников азаматтық сот өндірісінде ... ... ... ... ... яғни соттың және процестің реттелуін 
бір мезгілде ... ... ... ... және ... ... қағидаларын қатаң
сақтай отырып сотпен, тараптармен және басқа да іске қатысушылармен жүзеге
асырылады.
Дәлелдемелерді зерттеу  соттық талқылау ... ... ... ... жауап алу, сарапшының қорытындысын
тыңдау, жазбаша дәлелдемелерді жариялау, заттай дәлелдемелерді қарау,
хаттамаларды жариялау, сот тапсырмасын орындау және дәлелдемелерді
қамтамасыз ету ... іске ... ... ... әрекет етеді, дәлелдемелерді
зерттеу тәртібін сот бекітеді. Судьяның кез-келген уақытта істің ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар қоюға құқылы. Затты тұрған жерінде  қарау арқылы
дәлелдемелерді зерттеу  заңмен ... ... 84∙87, 88, ... ... ... ... мүмкін болмайтын жазбаша және заттай
дәлелдемелерді сот, істі сотта қарауға  ... ... ... ... ... тез  ... сот
дереу қарап шығады және зерттейді, одан кейін оларды қарап ... ... ... ... ... ... ... зерттеу орны мен
уақыты туралы іске ... ... егер олар ... ... ... қарау кезінде келе алса, хабарланады. Хабарланған іске ... ... ... ... ... зерттеуге кедергі
келтірмейді. Қарап шығу және зерттеу деректері ... ... ... ... ... ... емес заттар тұрған
жерінде сақталады. Оларды сот қарап, хаттамада егжей-тежейлігі ... ... ... ... ... түсіруге және мөрмен бекітуге тиіс. Заттай
дәлелдемелерді қарау хаттамасы іске қосып тігіледі [11,76-б].
АІЖК-ң 84-бабы бойынша  жазбаша дәлелдемелерді сотқа беру қиын ... сот ... ... ... және ... ... ете алады немесе жазбаша дәлелдемелерді олар сақталып қойылған жерде
қарай алады және зерттей алады. Затты ... ... ... туралы іске
қатысушы адамдардың келмеуі заттай дәлелдемелерді қарап, зерттеуге кедергі
келтірмейді. Жазбаша және заттай дәлелдемелерді тұрған жерінде қарау арқылы
жиналған ... іске қоса ... ... үшін сот залында жариялануы тиіс. Сот тарапынан дәлелдемелерді
бағалау-соттағы дәлелдеудің соңғы бөлімі болып табылады.
АІЖК-нің ... ... ... ... анықталса, дәлелдеме  рас деп есептеледі, деп көрсетілген.
Істің жән – жайы туралы дұрыс  емес мағлұмат беретін ... ... ... ... дәлелдменің жалған екені мәлімделген жағдайда
осы дәлелдемені ұсынған адам соттан оны дәлелдемелер қатарынан алып тастап,
істі өзге ... ... ... ... ... ... мәлімдеуді тексеру үшін сот сараптама
тағайындай алады, ... ... өзге ... ... ұсына
алады. Егер ұсынған дәлелдемесі жалған деп танылған ... ... ... ... ... материалдарды бұл жөнінде прокурорға хабарлай
отырып, қылмыстық іс қозғау туралы ... шешу үшін ... ... ... ... органына жібереді [5,78-б].
Дәлелдемелердің растығын өзара салыстыру арқылы да тексеруге  болады.
Дәлелдемелердің ... егер іске ... ... ... ... шығармаған барлық және әрбір мән-жайлар туралы ... ... жол ... және ... ... жиналса, азаматтық істі
шешу үшін жеткілікті болып табылады. Дәлелдеменің шындыққа сай екенін және
дәлелдеу күшін ... ... сот ... ... ... не ... ... қарсылық білдіреді. (қанағаттандырудан бас
тартады.)
Сот дәлелдемелерді бағалағанда  белгілі қағидаларды басушылыққа ... ... істе бар ... ... ... әділ, жан-жақты және
толық қарауға ... ... ішкі ... ... ... Аталған
бірінші ереже сот өндірісінің әлемдік практикасында көптеп қолданылады. Бұл
қағида дәлелдемелердің растылығы мен жеткіліктілігін, ... мен ... ... сыртқы әсерлерден тыс судьяның өзі дербес жүргізіледі.
2. Судьяның ішкі ... өз ... ... ... ... жалпы
айтқанда шығармашылық сипатқа ие болуға тиісті ... Ішкі ... ... толықтығына, жан-жақтылығына, әділеттілігіне негізделеді.
Дәлелдемелерді ішкі ... ... ... сот ... ... ... алады. Дәлелдемелердің дұрыс бағалануы апелляциялық және қадағалау сот
инстанцияларында тексеріледі. Шығарылған сот ... қай ... ... ал қай ... сот ... ... ... Сот дәлелдемлерді бағалағанда заңды, яғни  материалдық  ... ... ... ... ... ... ішкі сенімі оның
заңды біліміне, көзқарасына, заңдылықтың жалпы ... мен ... ... ... ақыл мен ... ... ... ең маңызды орында заңға дұрыс түсіндірме беру,
мағынасын терең түсіну, заң және ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын төртінші қағида былай
қортындыланады: Сот үшін ешқандай ... күні ... ... болмайды. Тіпті жазбаша нотариалды жолмен куәландырылған мәмілелер,
егер  олар ... ... тыс ... ... сот ... іске
қабылдамай тасталынуы мүмкін. ... ... ... ... және ... ... ... және іске қатысушылармен сот
мәжілісі залында, оларды зерттеу барысында жүргізіледі. Түпкілікті бағалау
сот шешім шығару барсында ... ... ... ... ... ... мен міндеттері туралы қортындылар жасалғанда жүзеге
асады. ... ... ... ... және ... ... ... соғады [10,71-б].
 
2.2 Азаматтық жүргізу құқығының ұйымдастырушылық –функционалды қағидалары ... 1. ... ... ... ... ... АІЖК-ң  7-бабы.
Азаматтық істер бойынша  сот төрелігін іс ... ... қана ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Өкілеттігін асыра ,
пайдаланған немесе қағидаларды бұза ... ... ... заңсыз болады.
      2. ... ... ҚР. ... ... ... ... конститутциялық заңына сәйкес сайланады немесе
тағайындалады және тұрақты негізде ... ие ... ... ... ... көзделген тәртіп бойынша тоқтатылады.
       3.  Судьялардың тәуелсіздігі –бұл  конституциялық қағида ... ... ... 12- ... ... сот ... іске асыру кезінде тәуелсіз
және Конститутиция мен заңға ғана бағынады.
Судьялардың ... ... ҚР ... ... 4 .  ... және алқалы түрде қарау. АІЖК-ң 37-
бабы.  1- инстанциядағы азаматтық  істерді судья жеке дара ... ... ... ... ... ... құрамда қарайды.
Алқалы құрамда саны тақ, кем дегенде 3 судья болады. Оның ... ... 5. Заң мен сот ... ... мен ұйымдардың теңдігі.
Конститутцияның 14-бабы. АІЖК-ң 13-бабы. ... ... ... ... заң мен сот ... ... негізде жүзеге асады. Ешкімді тегіне,
лауазымына, жынысына, ұлтына, нәсіліне қарап кемсітуге болмайды.
       6.  ... ... ... 18-бабының  1-тармағы. Азаматтық процеске 
қатысушы адамдардың қадір –қасиетін  кемсітетін шешімдерге тыйым  салынады.
Заңсыз әрекеттерден келген  моральдық зиян өтелуге ... ... ... 19-бабы.
Барлық сот сатыларын да  ... ... ... ... 8.   Сот ісін ... тілі –ҚР Конституциясының 7-бабы. АІЖК-ң 14-
бабы. Сот ісі мемлекеттік тілде жүргізіледі, қажет болған жағдайда ... және ... ... бірдей жүреді.
Дәлелдемелердің классификациясы  дәлелдемелердің жекелеген түрлерінің
ерекшеліктерін ашады және дәлелдеу процесінде нәтижелі қолдануға себеп
болады ... ... ... ... ... ... ... қайнар көзіне байланысты:
2. Дәлелдемелердің қалыптасу сипатына байланысты:
3. Дәлелдемелер мен ... ... ... ... ... алу ... немесе құралына байланысты. Дәлелдемелерді
алудың қайнар көздеріне байланысты барлық дәлелдемелер 3 топқа бөлінеді:
жеке, ... және ... ... ... ... қайнар көздері жеке
тұлғалар болып келетін нақты деректер ... ... ... ... үшінші түсініктемелері мен куәлердің жауап ... ... ... ... ... ... шарттар мен басқа да мәмілелер, заттар). ... ... және ... ... ... ... қайнар көзі бір мезгілде
жеке тұлғалар және материалдық объектілер болып  табылатын ... ... ... сарапшылардың қорытындылары жатады. Қортындыны арнаулы
ғылыми білімі бар тұлға жасауы тиіс, ... ... ... талаптарды
сақтай отырып, құжат түрінде берілуі керек. Алғашқы дәлелдемелер істің  мән-
жайынан тікелей алынған нақты  деректер. Бұндай ... ... ... ... атайды. Мысалы:
Шарттардың, өсиеттердің, сарапшының қорытындысының түпнұсқасы, (оригинал)
немесе өзі ... ... ... ... (свидетель-очевидец) [9,56-б].
Туынды дәлелдемелер – алғашқы дәлелдемелердің мазмұнынан
туындаған нақты деректер. Мысалы: ... іс ... ... ... өзі ... куәдан естуі бойынша сотта
жауап беруші куәнің ... ... ... ... ... дәлелдемелерді
сотта қолдану үшін олардың алғашқы қайнар ... ... ... ... ... болған жағдайда алғашқы және
туынды дәлелдемелер арасындағы қарама-қайшылықтар жоқ па оны да ... ... ... заманда ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... мүмкін еместей етіп
жасау кездесетіні белгілі.
Дәлелдемелер мен болжанған  фактілердің арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... бұл - ... байланысты
нақты деректер. Бұндай өзара байланыс болжанған фактілер бар немесе жоқ
екендігі жөнінде қорытынды жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... егер ол заң ... сәйкес жасалса, ол мәміле нақты
тұлғалар арасында  жасалғанын дәлелдейді [7,45-б].
Жанама дәлелдемелер бұл - ... ... ... ... ... ... бар немесе жоқ екеніне қатысты 
бірнеше болжамалы қортындылар (версия) жасауға ... ... ... ... ... ... ... қарызға алынған ақшаны
қайтарып алуға ... ... ... ... ... ... тұлғаларда дәл тараптар сияқты
іс жүргізу статусына ие болғандықтан олар тараптармен бірдей нақты деректер
беретін тұлғалардың қатарына ... ... ... ... де талапкер мен жауапкердің ақпараты сияқты іс
жөнінде мағлұмат ... ... ... ... бұл ... ... ... шешуге қажетті мән-жайларды ... ... ... және тұлға-куәнің нақты деректерді хабарлау немесе
айтып ... ... ... ... неке және отбасы туралы заңда бекітіледі.
Осы заңының 1-бабының 13-тармағында жақын туыстарға: ата-аналары, балалары,
асырап алушылар, асырып ... ... ... ... ... [10, 33-б].
Куәлер жауап беру кезінде жазбаша материалдарды  пайдалануы мүмкін,
егер жауап әлдеқандай ... ... есте ... қиын ... ... ... Бұл ... сотқа және іске
қатысушы адамдарға көрсетіледі және  соттың  ... ... іске ... ... ... оның ... қатысты оның қолында бар құжаттарды
оқуына рұқсат етіледі. Бұл құжаттар сотқа көрсетіледі және оның ... іске ... ... ... Заң арнайы кәмелетке  толмаған
куәлерден жауап алудың тәртібін қарастырған. Он төрт жасқа  толмаған куәден
жауап алу, ал ... ... ... төрт ... он ... ... жауап  алу да ... ... ... ... болған жағдайда кәмелетке толмаған куәнің заңды
өкілдері де шақырылады. Аталған адамдар төрағалық етушінің ... ... қоя ... ... куәнің жеке басына және оның берген ... ... өз ... айта ... Азаматтық іс жүргізу құқығының функционалды қағидалары
 
1.Заңдылық қағидасы -барлық  құқық саласына қолданылады. Соның 
ішінде АІЖК-ң негізгі бастауларының бірі. ... ... ... сот ісін ... сот ҚР-ң конституциясының, АІЖК-ң , басқа да
нормативтік актілерінің талаптарын орындауы тиіс.
 Істі шешу кезінде  ... ... ... ... ... ... ... ... ... оның ... ... ... ... өз қалауынша
қолданады. Сондықтан диспозитивті қағида бойынша ... ... ... мен іске ... ... ... ... құны, пәні, негізі, талаптың мөлшерін ұлғайту немесе азайту т.б.
3.Жарыспалылық қағидасы  АІЖК ... ... ... ... Сот өз бастамасымен айғақтар жинамайды. Бірақ
тараптардың өтініші бойынша көзделген тәртіппен оларға ... ... Сот ... ... ... ... 15- ... тараптар бірдей іс жүргізу құқығын пайдаланады және
бірдей іс жүргізу міндеттерін көтереді.
5.Сотта істі қараудың  тікелейлігі (непосредственность) ... ... ... ... ... тыңдауға,
куәлердің айғақтарын, сарапшының қорытындыларын тыңдауға, ... ... ... ... ... ... т.б. ... ауызша жүргізілуі АІЖК 177- бабының  2-
тармағы.                 Істі қарау ауызша жүргізіледі. Сот мәжілісі ауызша
нысанда ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастары
3.1 Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастардың түсінігі және
оның ерекшеліктері
 
Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... АІЖ  ... ... реттелген қоғамдық
қатынастар [8, 49-60 б ].
АІЖ құқықттық  қатынастарының ерекшеліктері:
1. АІЖ құқығының міндетті субъектісі ретінде: бір тарап сот ... ... ... ... ... ... АІЖ құқықтық қатынастары  тек құқықтық нысанда пайда болады.
3. АІЖ құқықтық қатынастары бір-бірімен ... ... және ... іс үшін жеке жүйе ... (іс жүргізу сатылары)
Азаматтық іс жүргізу  құқықтық қатынастарын ... ... ... Негізгі құқыққатынастары-сот  және талапкер, сот және жауапкер, сот 
және арызданушы, ерекше ... ... өзге ... ... іске қатысушылар ( ҚР АІЖК 55-56 б.) арасында пайда болды.
В) Қосымша құқыққатынастары-сот  және ... ... ... ... ... ... ... арасында.
- Сот және басталған  ... ... ... ... арасында.
В) Қызметтік –қосалқы құқыққатынастары-бір тарап ретінде  сот, ... ... ... ... ... ... қатынастарының соңғы 2 түрі алғашқы, ... ... ... АІЖК ... қатынастардың пайда болуының алғы шарттары
 
Құқық теориясының жалпыға  ... ... ... ... алғы шарттардың пайда болуына байланысты
туындайды.
Алғы шарттардың 2-түрі бар: 1. Жалпы,  2. Арнайы.
Жалпыға : а) құқық нормасы
                   ... ... ... ... ... ... іс ... құқығының нормалары -әділсотты  жүзеге асыруға сот
пен іске қатысушыларға қатысты жалпыға міндетті тәртіп ережелері.
Іс жүргізу нормаларының белгілері:
а) Нормаларды мемлекет ... ... ҚР ... ... ... міндетті болып 
табылады
в) Олар тек азаматтық  сот өндірісі саласындағы қатынастарды реттейді.
Азаматтық іс ... ... ... ... ... қабілеттілігі. Ол 2 элементтен
тұрады:
а) құқық қабілеттілік
б) әрекет қабілеттілік (АІЖК 45-46 ... іс ... ... мен ... ие болу ... ... субъектілері болып табылатын барлық азаматтар мен ұйымдар
үшін бірдей дәрежеде танылады. Азаматтардың  іс жүргізу құқық қабілеттілігі
ол ... ... ... ... ... ... тоқтатылады.Заңды
тұлғалардың құқық қабілеттілігі заңда көзделген тәртіп бойынша ... ... ... уақыттан бастап пайда болады, ол ... ... ... ... ... ... мен әрекет қабілеттілігі
бір мезгілде пайда болады, бір ... ... ... ... өз ... жүзеге асыру  және
міндеттерін орындау, іс жүргізуді өкілге тапсыру, яғни ... ... ... он ... ... ... болады. Он төрт жастан он сегіз жасқа дейінгі
кәмелетке толмағандардың, ... ... ... шектеулі деп
танылған азаматтардың құқықтарын, ... ... ... ... өкілдері қорғайды. Алайда сот мұндай істерге кәмелетке толмағандардың
немесе әрекет қабілеттілігі шектеулілердің өздерін ... ... ... ... ... және әрекетке қабілетсіздердің құқықтары мен
бостандықтарын сотта олардың ата-аналары қорғайды. 
Субъективті құқықтар мен  ... ... ... ... факт ... ... ... факт-оқиға немесе жағдай –құқыққатынастарының пайда  ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастардың субъектілері ... ... іс ... ... субъектілері дегеніміз –нақты
азаматтық іске қатысушы және сол іс бойынша ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу  құқығының субъектілеріне ҚР
азаматтары заңды тұлғалары, шетел азаматтары ... ... және ... ... ... 4 ... ... асырушы тұлғалар.    
 Оған: сот, сот мәжілісінің  хатшысы, сот приставы, сот орындаушысы 
кіреді.
Іске ... ... АІЖК ... ... тараптар, үшінші тұлғалар,
прокурор, мемлекет ... ... ... ... ... 56 ... ... бойынша арызданушы жекелеген азаматтар.
    Тараптар дегеніміз- шын мәнінде немесе болжанған ... ... ол ... ... ... ... ... істің барысында материалдық құқықтық және процессуалдық құқықтық
қызығушылыққа ие ... ... ... болуы.
2.Заңды күшіне енген  сот шешімінің толық әсер етуі.
3.Іс бойынша сот  шығындарын төлеу міндеттерінің  жүктелуі.
Өз мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... талабына сәйкес сотта жауапқа тартылатын тұлға жауапкер
болып табылады.
Азаматтық іс ... ... ... құқықтары  мен міндеттері АІЖК 47,49-баптарында қарастырылған.
Іске қатысушы тұлғалар  іс материалдарымен танысуға, олардан  көшірмелер
түсіруге, ... ... ... ... ... ... ... беруге, сот жарыссөздеріне қатысуға,
хаттамамен танысуға, оған ескертпелер келтіруге, сот актілеріне шағымдануға
т.б. әрекеттер ... ... ... ... ... ... нысанасын
өзгертуге, талаптың мөлшерін ... ... ... ... бас
тартуға құқылы. Жауапкер талап қоюды  тануға құқылы, бұл туралы қолхат
жазып  беруі тиіс. ... істі ... ... ... ... қол ... және ... бекітіледі. Олар өздеріне берілген барлық іс
жүргізу құқықтарын адал пайдалануға міндетті. ... ... ... ... тең  ... Азаматтық процесте
бірнеше  талапкер және бірнеше жауапкер бірге  бір мезгілде іске ... ... ... іс ... тең ... деп аталады.  
Тең қатысу АІЖК 50- бабында  қарастырылған.
Тең қатысудың мақсаты:
а) Сот процесін жылдамдату  және ... ... ... ... ... ... ... мынандай екі  жағдайда пайда болады:
а) Даудың пәні жалпы құқыққа  немесе міндетке негізделсе (мыс:мұрагерлік
құқық, міндеттемелік құқыққа жауапкершілік)
б) ... ... ... ... ... ... ... пассивті және аралас болып үшке  бөлінеді.
а) Бірнеше талапкердің  бір жауапкерге қарсы талап қоюы активті қатысу
деп аталады.
б) Бір талапкер бірнеше  ... ... ... ... ... ... ... қоятын
болса бұл аралас қатысу деп  аталады.
Тең қатысу –міндетті  не факультетті болуы мүмкін.
Міндетті қатысуда сот  ... ... іске ... ... қатысушының бірыңғай талабын өзара бір
қатысушыға тапсыру мүмкіндігі. Істі жүргізуді тапсыру сенімхат арқылы
немесе ауызша жүргізіледі. Талап қоюшылардың ... ... ... тарапқа қатысты процесте дербес болады. Тиісті емес
жауапкедің түсінігі, оны ауыстыру шарттары, тәртібі, салдары. Заңсыз немесе
негізгіз жауапкер ... іске ... емес ... Сот  істі ... ... ... сатыдағы
сотта оны қарау кезінде  талап бойынша жауап беруге тиісті емес адамға
талап қойылып отырғанын анықтаса, істі тоқтатпай талап қоюшының өтініші
бойынша тиісті емес жауапкерді тиісті жауапкермен ауыстыра ... [16, ... ... ... үшін ... керек және
ол сот ұйғарымымен  ... ... істі ... ... ... ... қарау  басынанан жүргізіледі. Егер
тиісті емес жауапкерді ауыстыруға талапкер ... ... іс ... ... қаралады ( 51- бабтың 2 -тармағы ) және шешім шығарылады.
Іс жүргізу құқық  ... ... ... ... оның ... жағдайы.
Азаматтық іс ... 54- ... ... ... шешіммен белгіленген құқық қатынастарынан
тараптардың біреуі шығып қалған ... ... ... болуы, заңды
тұлғаның таратылуы т.б) сот ол тарапты оның құқық ... ... ... ... ... ... ... кіруі жөнінде сот ұйғарым  шығарады. Мұндай
ұйғарым  шағымдануға  жатпайды. Құқық мирасқоры іске қатысу үшін өзінің
құқықмирасқоры ... ... ... ... ... ... ету, заңды тұлғаның қайта құрылғаны т.б.
Азаматтық іс жүргізудегі  үшінші тұлғалар.
Азаматтық іс жүргізуге  үшінші тұлғалардың қатысуы. Олардың  түрлері
Үшінші тұлгғалар АІЖҚ 44-бабаына сәйкес іске ... ... ... Сондықтан іске қатысушы тұлғаларға тән белгілер үшінші тұлғалар да
тиісті болады. Атап айтқанда:
- ... ... ... ... ... ... тигізеді.
- сот шешімінің заңды  күші тікелей әсер етеді. 
       Үшінші тұлғалар АІЖК 47-бабында қаратырылған барлық іске қатысушы
тұлғаларға тиесілі ... мен ... ...   Егер азаматтық іс жүргізуде тек талаптар мен ... ... ... бұл жай ... қатысушылардан тұратын процесс болып
табылады.
Кейбір құқық жөніндегі  дауларды шешу барысында тараптардың  ... ... қоса ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау үшін заң ... ... ... процеске қатысу құқығын береді. Тараптарға қатысты
аталған тұлғалар үшінші тұлға ретінде іске ... [8, 49-60 ... ... ... ... ... ... басталған іске қатысатын немесе іске қатысуға тартылатын іске
қатысушы тұлғалар.
 Азаматтық іс жүргізуде  ... 2 ... ... ... дербес талабын мәлімдейтін үшінші тұлғалар.
2. Даудың нысанасына дербес талабын мәлімдемейтін үшінші тұлғалар.
Үшінші тұлғалардың  іске тартылуының мақсаты:
-Тарап болып табылмайтын,  ... ... ... ... талабы және үшінші тұлғаның талабы)
Дербес талабын мәлімдейтін  және ... ... Олар ... ... ... ... іске қатысады. Өздігінен ешқашан
іс бастамайды.
2. Олар сотта өздерінің жеке құқықтары мен ... ... Сот ... ... ... ... міндетттеріне әсер етеді
 
Даудың нысанасына дербес талаптарын ... ... ... ... ... ... 52-бабы бойынша даудың нысанасына дербес талабын мәлімдейтін үшінші
тұлғалар бір немесе екі тарапқа талап қою арқылы ... ... сот ... ... іске ... алады, Үшінші тұлғалар іске өз бастамасы
бойынша қатысады. Олар істі сотқа ... ... ... 1- ... ... ... шешім шыққанға дейін ... ... ... ... ... ... іске ... тұлға жалпы тәртіппен талап бере
алады. Бұндай жағдайда жеке іс қозғалады [15].
Үшінші тұлғалар іске талап арыз жазу арқылы ... және ... іс ... ... ... ... ... тәртібі сақталады.
Үшінші тұлғаның іске қатысуы ... сот ... ... ... ... ... ... пайдаланады және барлық міндеттерін орындайды. Оның талапкерден
айырмашылығы-процеске ... ... ... ... ... ... іс бастамайды, олар тараптар арасында
басталған іске ... Ал ... ... жазу ... істі ... Талаптарын мәлімдейтін  үшінші тұлғалар қатысатын істерде бір мезгілде 2
талап қаралады, талапкердің және үшінші тұлғаның талаптары.
г) ... ... ... ... болады.
Сонымен дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалар ... ... ... іске ... құқықтары мен заңды
мүдделерін ... үшін іске ... іске ... ... ... ... мәлімдемейтін үшінші тқлғалар.
Олардың іске кірісуінің негіздері , тәртібі, ... ... ... нысанасына дербес талаптарын мәлімдемейтін  үшінші
тұлғалар, егер іс бойынша тараптардың  беруіне қатысты шығатын сот  ... ... әсер етуі ... ... ... ... шешімі шыққанға дейін талапкер немесе
жауапкер жағында іске кірісе алады [9,39-б].
Дербес талаптарын ... ... ... ... ... боып ... мәлімдемейтін  үшінші тұлғалардың белгілері:
1.Даудың пәніне жеке  талаптарын қоймайды;
2.Қайсы тарап жағынан қатысса сол ... ... ... ... мүмкін болғандықтан ... ... ... ... 3-ші ... ... тараптардың өтініші бойынша немесе соттың бастамасымен ... ... ... ... іске ... сот ... рәсімделеді.
Дербес талаптарын мәлімдемейтін 3-ші тұлғалардың тең қатысушылардан
айырмашылығы:
1. ... ... ... ... ... ... Талапкерге немесе жауапкерге қандай да болмасын талап қоймайды.
3. Екі ... ... ғана ... ... байланыста
болады.
Азаматтық іс жүргізуге  прокурордың қатысуы.
1. Азаматтың іс жүргізу  прокурордың қатысуының негіздері және нысандары.
2. ... ... ... және қадағалау сатысындағы соттарға 
қатысуы.
Азаматтың іс жүргізу  прокурордың қатысуының негіздері  және
нысандары. ... іс ... ... ... негізі - сот 
ісін ... және ... ... ... ... және ... мүдделерін, ұйымдардың
заңды мүдделері  мен құқықтарын, мемлекеттік мүдделерді қорғау болып
табылады. ... ... ... ... 55 ... 1- тармағы.)
АІЖК-ң 44-бабына сәйкес прокурор іске қатысушы тұлғалардың құрамына
кіреді.
Азаматтық сот өндірісінде  прокурордың іске қатысуының 2 ... ... ... ... арыз ... ... беру арқылы істі бастау.
2. Басқа тұлғалардың бастамасымен басталған іске ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мүдделерді қорғау туралы сотқа талап қоюға, егер адам
дәлелді себептермен өзі ... ... ... тек ... ... өтінішімен
ғана прокурор талап қоя алады. Ал, әрекетке қабілетсіз азаматтың мүддесін
қорғау үшін прокурор мүдделі адамның ... ... ... қоя ... 309-бабының 1-тармағы  бойынша азаматты ... ... іс ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
- Прокурор баж салығын  төлемейді және барлық сот  шығындарынан босатылады.
- 154- ... 1- ... 3-4 ... ... (қол қоюға өкілеттілігі жоқ адам қол қойса,
талапты әрекетке қабілетсіз адам ... ... ... ... ... ... өзі ... қоя алмау себебін және өз атынан
талап қоюға келісімін білдіретін құжатты қоса тіркеуі қажет. ... ... ... ... ... ... мәлімдеген талапты қолдамаса, үшінші
тұлғалардың заңды мүдделері ... онда сот ... ... қараусыз
қалдырады.
Прокурордың басқа тұлғаның мүдделерін қорғау үшін талап қоюдан бас тартуы
ол тұлғаның ... ... ... талап қоюшы мемлекеттік баж  салығын төлеуден босатылмайды.
Прокурор өз бастамасы бойынша немесе соттың бастамасымен басталған істерге
қорытынды беру үшін қатысады. ... ... ... өзі ... ... қатысу
б) Факультативті қатысу.
Міндетті қатысу заңмен көзделген жағдайда немесе прокурордың  қатысуын
сот міндетті деп тапқан ... ... ... АІЖК 284,299, Неке және ... заңының 68,71,96,
баптары т.б кіреді.
Прокурордың қатысуын сот  міндетті деп табады, егер іс күрделі  немесе
қоғам үшін ... ... ... Іске ... ... ... істі
әзірлеу сатысында судья ... ... және оны ... аталған жағдайлардан басқа уақытта прокурордың іске
қатысауы міндетсіз болады.
Бірінші ... ... ... Оның ... ... ... 2 түрлі нысанда іске
қатысу барысында іс-материалдармен танысуға ... ... ... 47- ... ... ... ... бітімгершілік келісіміне келе
алмайды және оған қарсы ... ... ... ... ... материалдың
құқыққатынасының субъектісі болып табылмайды. Азаматтық іс прокурордың 
талабы бойынша басталса, сол іс ... ... ... ... және қадағалау сатысындағы соттарға қатысуы.
Прокурор апеляциялық  ... ... ... ... ... ... іске ... қатысуға құқығы бар.
Заңды күшіне енбеген  сот шешімдеріне ҚР Бас прокуроры  мен оның
орынбасарлары, облыстық ... ... ... ... орынбасары іске қатысу түрі мен нысанына қарамастан ... ... [11, ... күшіне енген сот  актілеріне ҚР Бас Прокуроры, оның орынбасары,
Бас әскери Прокурор, облыс пркуроры және оған ... ... ... ... егер пркурор: осы істі мұның алдындағы қарау негізінде куә, сарапшы,
маман, ... сот ... ... сот ... сот приставы
ретінде қатысса.
б) іске қатысушы адамдардың немесе ... ... ... ... ... түрде мүдделі немесе оның
әділдігіне негізді ... ... өзге де ... ... ол ... ... ... процеске басқа  тұлғалардың құқықтарын ... ... ... ... және ... ... ... процеске басқа  тұлғалардың құқықтарын қорғау үшін
мемлекеттік ... ... ... және ... ... қатысуының негіздері
және мақсаттары.
  Басқа тұлғалардың мүдделерін қорғау үшін іске қатысушы мемлекеттік
органдар, жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары, ... ... ... ... материалдың құқыққатынасының субъектісі болып табылмайды.
Сондықтан олар азаматтық процесте талапкер болып саналмайды. Іс бойынша
өзінің атынан қозғалған тұлға талапкер болып табылады.    
Жоғарыда аталған тұлғалар ... ... ... ... кіреді және ... ... ... ... және міндеттерді атқарады.
Аталған тұлғалардың  іске қатысу ... ... ... ... белгіленген құзіреттерін, функцияларын немесе қызметтік
міндеттерін атқаруы ... ... ... олар іс ... ... қызығушылыққа ие болады. Аталған тұлғалар процеске
өз атынан қатысады, бірақ бөтен адамдардың ... ... ... ... ... ... сай ... жауап береді, ал прокурор  қорытындыны бүкіл іс бойынша жасайды.
     Сотта өкілдік ету.
Сотта өкілдік етудің және соттағы өкілдің түсінігі, мақсаты 
АІЖҚ-ң ... ... ... азамат өзі немесе
өкілі арқылы жүргізуі мүмкін.
Істі азаматтың тікелей  өзі жүргізуі оны осы іс бойынша  өкіл алуқұқығынан
айырмайды. ... ... ... ... ... ... құрылтай құжатымен бекітілген органдары  немесе
өкілдері жүргізеді.
   
  
 
 
 
 
 
 
 
Қорытынды
 
Құқық принциптерінің мәнін  дұрыс түсіну үшін ... ... ... ... құрылымын  да білу қажет. Бұл құрылым үш компоненттен
тұрады: ... сана ... ... ... ... ... және басқа да заңгерлердің құқықтық санасынан; 2-тиісті
ережелерді қолданыстағы заңнамада бекіту; ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, азаматтық істерді
қарап және шешу барысында сот қызметінде).
ҚР АІЖК-де ... іске ... ... ... нақты азаматтық  істі шешуге бағытталған азаматтық  ... ... ... ... бекітілген. Олар азаматтық іс
жүргізу құқығының  жеке зерттеу ... ... ... ... іс жүргізудің құқық саласында құқықтық нормалар қабылдау және
қолдану қызметінде азаматтық сот ісін ... ... мәні ... байқауға болады. Азаматтық сот ісін жүргізу міндеттерін орындаудың
бастапқы шарты ретінде азаматтың сот ісін жүргізу принциптерін сақтау ... ... іс ... ... сот және басқа да іске қатысушыларымен
жасау болып танылады. Азаматтық сот ісін жүргізу  ... ... ... ... ... іс ... құқықтық саласының
дамуына және азаматтық істер ... сот ... ... ... қызметін жетілдіру үшін қажет.
Құқық нормаларын ... ... іс ... және ... ... ... ... білу қажет-ақ. Тек қана азаматтық сот ісін жүргізу принциптерінің мән-
мағынасын біліп түсінгенде ғана төрағалық ... ... және ... да
қатысушылар өздерінің іс жүргізу ... ... ... және ... ... ... ... алады. Осылай, азаматтық істер бойынша
сот ... ... ... сот, іске ... және тағы басқалары ҚР
АІЖК-де белгіленген мынандай нормаларды ескерулері тиіс:
-   істерді шешу  кезінде соттың заңды бұзуына  ... ... ... әкеп соғады. Заңнын, бұзылуына кінәлі судья заңда
белгіленгендей жауапты болады (6-баптың 3-бөлігі);
-   азаматтық сот  ісін жүргізу принциптерін бұзу  оның ... ... ... ... сот актілерінің күшін жоюға әкеп соғады (23-
бап).
Басында жазылғандай, бірқалыпты және өзгермейтін құқық принциптері 
болмайды. Сондықтан қолданыстағы заңнамамен ... ... ... ... зерттеуге жатқызылады.
Азаматтық сот ісін жүргізудің ... ... ... ... ... және ... септігін тигізеді, заң шығару
тәжірибесі үшін негіз қалаушы болып ... ... ... іс ... құқық саласында мазмұны бойынша жаңа құқық нормаларын
әзірлеп қабылдауға және ... ... ... ... үлес
қосады. Азаматтық іс жүргізу  құқық нормаларымен реттелген азаматтық 
сот ісін ... ... ... негіздеріне сүйене отырып
құрылады. Осы азаматтық сот ісін ... ... ... ... ... бойынша сот төрелігінің тиімді жүзеге асырылуын қамтамасыз
етеді. Барлық азаматтық сот ісін жүргізудің принциптері жиынтығы ... ... ... құрып және бір-бірін толықтыра отырып, біртұтас
жүйе (грек тілінен ...... ... ... ... құрайды.
Жүйе дегеніміз — нақты тұтастықты құрайтын, бір-бірімен тиісті ... ... ... ... ... сот ісін ... бір-
бірімен байланыстағы принциптердің жиынтығын құрайды. Тиісінше принциптер
өзара байланыс пен ... ... ... жүйе ... ... жүргізу  ... ... ... ... ... оның ... және осы жүйеге кіретін 
кейбір жеке принциптердің атауы  бойынша бірқатар ой-пікірлер бар.
Біртұтас жүйеде орналасқан азаматтық сот ісін жүргізу принциптерінің
әрқайсысы азаматтьщ іс жүргізу  ... ... ... ... ... ... ... қарай құрылған жоқ, олардың 
әрқайсысы өздерінің қызмет атқару, мағынасы және ... ... ... ... жүргізу  принциптерінің атаулары мен көлемі
өздігінен өзгермейді. Әдетте, азаматтық  сот ісін ... ... ал ... ... ... даму ... ... бұзбай қолдану  және олардың кеңінен таралуы  оның
демократиялық және құқықтық мемлекет болуына кепілдік беретіні даусыз.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР ... іс ... ...... ЖШС ... ... – 176-бет.
2. Баймолдина З.Х. Гражданское  процессуальное право РК Алматы:2005
3. Елисейкин П.Ф. ... и ... ... ... ...... Рассахатская Н.А. Гражданская процессуальная форма:Уч.пособие.-Саратов,
1998.
5. Шерстюк В.М.Система  советского гражданского процессуального  ... ... ... ... - М.,
1970
8. Баймолдина З.Х. К вопросу о ... ... ... ... права // Научные труды КазГЮУ. – Алматы, 1999.
– Вып.1. – С. ... ... ... ... М., 1989.
10. Семенов В.М. Конституционные принципы гражданского судопроизводства. –
М., 1982.
11. Стецовский Ю.И. Судебная  власть: Учебное пособие. – М., 1999.
12. Постановление Пленума  ... 14 мая  1998 г. ... ... применения  законодательства о судебной власти в РК» //
Бюллетень Верховного суда РК. – 1998.-№ 2.-С. 26-29.
13. Щеглов В.Н. Субъекты  судебного гражданского процесса. – Томск, ... ... ... ... ... ... ... Зейдер Н.Б.Гражданские процессуальные правоотношения.- Саратов, 1965.
17. Чечина Н.А. Гражданские  процессуальные правоотношения.- Л., 1962.
18. Баймолдина З.Х. Гражданский  процесс. право РК Алматы: 2003.
 
 
 

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы: пәні, әдісі, жүйесі6 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығының жалпы сипаттамасы70 бет
Азаматтық іс-жүргізу құқық қатынастарының алғышарттары23 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы туралы ақпарат46 бет
Азаматтық іс жүргізудегі үшінші тұлғалар18 бет
Азаматтық іс-жүргізу25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь