Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы

1.Термин түсінігі.
2.Анатомиялық терминдердің құрылымы.
3.Анатомиялық терминдерді жетілдіру мәселелері.
4. Қазақ анатомиялық номенклатурасын жасаудың негізгі қағидалары.
Қорытынды:
Термин дегенiмiз (terminus – предел, граница – шегi, шекара) - ғылыми ұғымның атауы. Ол бiр мағыналы болады.
Термин бiр сөзден де тұруы мүмкiн: corpus- дене, costa – қабырға, және сөз тіркестерінен де құралуы мүмкiн: vertebra thoracica – төс омыртқа, caput costae – қабырғаның басы.
Медициналық терминдер III топқа бөлiнедi:
I –шi – анатомиялық терминдер.
II –шi – фармацевтiк терминдер.
III –шi – клиникалық терминдер.
Анатомиялық терминнен фармацевтiк терминге, фармацевтiк терминнен клиникалық терминге өтуге болады. Мысалы:
1. cor. cordis, n – жүрек – анатомиялық
2. corvalolum – корвалол – фармацевтiк
3. corgliconum –коргликон - фармацевтiк
4. cordiaminum – кордиамин - фармацевтiк
5. epicardium - жүрек сөмкесiнiң висцералды жапырағы - клиникалық
1. Азаматова А.Х. Латинский язык и основы научной терминологии. Алматы, 2008.2.Куприянов В.В. Москва, 1981.
2. Михайлов С.С. Международная анатомическая номенклатура. 1980.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын ... ... ... Нұрсұлтан
Тобы: ВМ-501
Семей 2015жыл
Жоспар:
1.Термин түсінігі.
2.Анатомиялық терминдердің құрылымы.
3.Анатомиялық терминдерді жетілдіру мәселелері.
4. Қазақ ... ... ... негізгі қағидалары.
Қорытынды:
Термин дегенiмiз (terminus - предел, граница - шегi, шекара) - ғылыми ұғымның атауы. Ол бiр ... ... бiр ... де тұруы мүмкiн: corpus- дене, costa - қабырға, және сөз тіркестерінен де құралуы мүмкiн: vertebra thoracica - төс ... caput costae - ... ... ... III ... ... - шi - анатомиялық терминдер.
II - шi - ... ... - шi - ... ... ... фармацевтiк терминге, фармацевтiк терминнен клиникалық терминге өтуге болады. Мысалы:
1. cor. cordis, n - ... - ... ... - ... - ... ... - коргликон - фармацевтiк
4. cordiaminum - ... - ... ... - ... ... висцералды жапырағы - клиникалық
6. endocardiom - жүрек iшкi ... - ... ... ... еске ... үшiн, оларды бiзде айтылып жүрген орыс сөздерiмен ... ... ... ... ... "Radix"- ке ұқсас сөздердi алайық. Осы сөзге жақын, туысқан қандай ... ... ... ... "aqua" - ... ... акватория; "aer" - аэропорт, аэроплан, аэрофлот, т.б.
Мұндай сөздiк жұмыстарының ... тез еске ... үшiн және ... ... ... таза сөйлеу үшiн, көмегi көп.
Әрбiр анатомиялық терминдер бiр сөзден тұрады. Мысалы:
- thorax - көкiрек ... atlas - I-шi ... ... ... ... сөздерден тұрады: - зат есiм мен сын есiм қосындысынан құралады. Мысалы:
vertebra cervicalis - ... ... ... - төс ... ... - бел ... ... бүкiл сөз тiркесiне тиiстi болса, ол олардың алдында тұрады:
medulla ossium rubra - қызыл ... ... ossium flavum - сары ... ... ... үш бөлiмнен тұрады:
I. Анатомиялық терминдерге анатомиялық және гистологиялық номенклатуралар негiздерiн шыққан сөздер ... ... ... ет, ... ... ... ... Клиникалық терминдерге әртүрлi медициналық мамандықтардың терминi жатады: терапия, ... ... ... неврология, психиатрия, офтальмология және педиатрия. Бұлардың бәрi де ... ... және ... ... ... түзiледi. Бұл терминдер: аурудың аты, аурудың жағдайы; операциялық әдiстер, ... ... ... ... аты, ... ќ+-ралдар атауы.
III. Фармацевтiк терминге: дәрiлік формалар атауы, дәрiлердiң атаулары, дәрiлiк өсiмдiктер атаулары және олардың бөлшектерi, химиялық номенклатуралары ... ... ... және қатесiз қолдану үшiн, бiзге, студенттерге, латын әрiптерi мен сөздерiн анық, нақты, ... ... ... оны ... ... ... бiлуiмiз керек және қазақ-орыс тiлiнен латын тiлiне аудара алуымыз қажет.
Optimum medicamentum quies est - ... ең ... - ... ... sanat, medicus curat morbos - табиғат ауруды жазады, дәрiгер аурудың жазылуына көмектеседi. ... ... ... ... ... түрi әртүрлi болып келедi. Бiр сөзден тұратын терминдер бар. Олар атау септiгi ... және ... ... зат ... ... sternum - төс, thorax - ... ... ossa - ... ... ... ... екi ... тұрады. Латын тiлiнде анатомиялық терминологияда бiр сөзден тұратын терминдер өте аз: көбiнесе терминдер - сөз ... ... ... ... ... термин мүшелер мен ағзалардың нақты белгiлерiн көрсете алуы тиiс. Тiркестi ... зат есiм мен сын ... ... сын ... немесе атау септiгiндегi және iлiк септiгiнде зат есiмдерден тұрады. Мысалы: Vertebra ... - ... ... collum costae - ... мойыны.
Көп жағдайда нақты атауларды көрсету ұшiн олардың қ+-рамында анықтауыштар қолданылады. Б+-л анықтауыштар тек зат есiмдi ғана емес, бұкiл сөз ... ... ... ... superior - жоғарғы буынды өсiндi
1. Медицина терминдерiнде бiрiншi орында әр уақытта атау септiгiндегi зат есiм тұрады, содан кейiн бiр немесе ... ... ... ... Жалпы бүкiл сөз тiркесiн анықтап тұрған сөздер көбiнесе анатомиялық құрылымдардың көлемiн, ... ... ... ... ... ... дөнгелек, сопақ, сыртқы, iшкi). Бұл сөздер зат есiммен байланысып, сөйлем ... ... ... ... externa - сыртқы шүйделiк шығыңқы.
Анықтауыштар ... ... ... 2-ге ... Мына ... ... ... palatinum- таңдайлы сүйек. 4.os pubis-қасаға сүйек.
2.os frontale - маңдайлы сүйек. 5.ossa ... ... coxaе - ... ... ... ... ... анықтап тұрған сын есiмдердiң жалғаулары әр түрлi. Себебi латын тiлiнде сын есiмдердiң 2-тобы бар және олар әр ... ... ... ... ... - ... тұрған зат есiммен 1-текте,1-түрде,1-септiкте болатын сөздер. Байланысқан анықтауыш қызметiн көбiнесе сын есiмдер атқарады. Мысалы:columna vertebralis-омыртқалық бағана.
Байланыспаған анықтауыш дегенiмiз - iлiк ... ... зат ... Мыс: corpus ... ... ... құрылымын тез және дәл түсiне бiлу үшiн,терминдердi схема түрiнде жазып үйренген дұрыс.
Бір кездегі еліміздегі ұлттық саясаттың саяз, қиын жылдарында алғашқы ... ... ... ... ... ... (1963, 1966) қазақ халқының көрнекті азаматтары -- Қарынбаев Сибағадолла Рысқалиұлы мен Сүбханбердин Сәлкен ... еді. Олар ... ... ... ... ... ... қарамастан (Қазақстанның денсаулық сақтау министрі, республикалық дәрі-дәрмек басқармасының төрағасы), "ұлтшыл" деген жала жабылудан қорықпай ... ... ... ғылым салаларында және әкімшілік қызметтерінде жетіліп қалыптасуына ... ... Ж.Б ... Республикалық терминология комитетінің мүшесі ретінде медициналық сөздіктер жазуға үзбей атсалысып келеді. КазҰМУ- тінде дайындалған (Алматы, 1999,242 бет), ... 2003, 352 бет), ... 2003, 600 ... бір ... ... ... ... бір саласы - адам анатомиясы -медицинаның іргесін қалайтыны белгілі. Болашақ дәрігеpлердің адам денесінің құрылымы туралы ... алуы ... ... ... ... ... оқу ... түскен студенттерге ең алғашқы күндерден бастап-ақ анатомиялық латын терминологиясының сөздігі қажет ... Г. ... ... ФАН, 1944) түйе ... ... ... ... 112 терминді есепке алғанда, оның 40-ы тек қана түйе және оның төлдері атауларына ... ... С. ... ... ... ... (1971) атты кітабында жылқы малының 38-ден астам ... атап ... ... ... академик В.В.Радлов қазақтардың өмір сүру салт-тұрмысымен байланыстырады. Алайда нерв, қан тамыр - лары ... мен ... ... құрылымдарына қатысты кейбір баламаларда орыс анатомиялық терминологиясын құру ... ... ... ... ... және ... пайдаланған. Мәселен: орыс анатомиялық термині (латынша ... -- ... ... ... -- гипофиз; және т.б. Көптеген ғылым салаларында және оның ... ... ... ... ... ... ... орай, анатомиялық терминология да біртіндеп, баяу және кейде ретсіз түрде ... ... сол ... де ол ... бола алмады. Біз жамбас астауы қуысындағы вегетативті нерв жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) арнаулы мақсатпен тексергенде(А.Рақышев, кандидаттық диссертация, Қарағанды, 1960), ... ... ... ... бір ... келмегендігін көрсеткен едік. Мәселен, латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicus saralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв талшықтарын әр түрлі атайды. Біз ең ... ... ... pelvini" деп ... ... еді. Бұл ... тек 1980 жылы ғана іске ... Оны С.С.Михайловтың "Международная анатомическая номенклатура" кітабынан көруге болады. Анатомиялық терминдерді жасауда әр елдің өз дәстүрлері пайдаланылды, сондықтан да, ... ... әр ... әр ... ... жүрді. Көптеген анатомиялық құрылымдар, соларды алғаш рет зерттеген ғалымдардың есімдерімен аталды. ... ... ... құрудың жауапты редакторы, белгілі кеңес анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия номенклатурасын ... ... ... және транслитерация әдісін пайдаланбау мүмкін емес. Тіл дамытудағы мүмкін жолдарының бірі осы ... -- деп ... Ал ... ... ... ... деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: "Тіл әрқашан да дами береді,ол шындығында да тірі" -- деп ... Орыс ... ... ... терминдерінің орысша баламалары бола тұра, латыңданған түрін жиі беру кездеседі: Diafragma -- грудобрюшная переграда -- диафрагма; ... -- ... ... -- ... ... ... қазақ терминдері келеді, мысалы: Арonevrosis -- жалпақ сіңір, апоневроз. Diafragma -- ... ... ... ... және анатом Г. Бидлооның 1685 жылы латын тілінде шыққан атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс ... ... Бұл ... ... мақалада Н.А.Оборин мен А.Н.Оборин, орыс анатомиялық терминологиясы - ның негізін салды деп атап ... ... ... әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. Сондықтан, КСРО Денсаулық сақтау министрлігінің медициналық ... ... 31/1, 1959 ... ... Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс анатомиялық номенклатурасы қолданылсын деп тапты. Алғаш рет Р.ИА. терминдеріне сәйкес келетін орыс ... ... ... тізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаев жасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., , 1970). Д.А. Жданов: -- деп ... Орыс ... ... жасаудың негізгі қағидалары деген кітаптардың (1980, 1986) алғы сөздерінде ... Бұл ... ... ... ... кұру ... негізге алынған.Бұлар : 1. Орыс анатомиялық терминдері ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. Алайда сөздің шығу тегін (этимологиясын) сақтау әрекеті үстем болмауы ... ... ... ... ... ... лық құрылымдардың мәнін бұрмалауға жол беруге болмайды. 2. Эпонимикалық терминдер, яғни ғалымдардың есімдерімен аталған анатомиялық құрылымдар аттары, клиникалық терминдердің негізі ... ... ... ... ғана орыс ... номенклатурасында синонимдер ретінде сақталады (мысалы, - , -- және т.б.). 3. Шет ... ... ... ... ... ... ... және медицинада кеңінен пайдаланатын кірме сөздердің де (медиалді, латералді, миокард, ганглии және т.б.) қолданылуына жол ... ... 4. Шет ... ... орыс ... қолданылатын қанағаттанарлық және қолайлы эквиваленттері жоқ болса, олардың орысша транскрипциясы пайдала - нылуы керек (мысалы, гипокамп, таламус, гипоталамус т.б.). Сонымен ... егер шет тіл ... ... ... ... ... олардың орыс тіліндегі транскрипциясын қолданған дұрыс. 5. Мүмкіндігінше белгілі бір латын сөзін аударғанда, оның орысша бірнеше экви- валенттері ... ... ...
Қорытынды: Медициналық терминдерді білудің маңызы өте зор.Және де латын тіліндегі терминдер мен анықтамаларды да білу керек.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Азаматова А.Х. Латинский язык и ... ... ... ... ... В.В. Москва, 1981.2. Михайлов С.С. Международная анатомическая номенклатура. 1980.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь