Дала дақылдарының өніп - өсуінің агроклиматтық жағдайлары

Кіріспе
Бидай туралы жалпы түсінік.
Негізгі бөлім
2.1. Күздік бидайдың өніп . өсуінің агроклиматтық жағдайлары.
2.2. Ерте жаздық бидайдың өніп . өсуінің агроклиматтық жағдайлары.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Бидай – астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді дақыл. Қазақстанда 6 түрі өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі. Биіктігі 40 – 130 см, тамыр жүйесі – шашақты, тарамдалған. Сабағы қуыс, жұмыр, жапырағы таспа тәрізді, сағағы сабағын орай орналасқан. Гүлшоғыры – күрделі масақ, оның қынабында 2 масақша қабыршағынан тұратын масақтар орналасқан, ал олардың аралығында 3 – 5 гүлдері болады. Масақтың пішіні ұршық тәрізді, түсі ақ, қызғылт, кейде қара, ішінде қылтанағы болады. Тұқымы – ұзына бойына тартылған сызаты бар, беті жылтыр дән. Қазақстанда негізінен жұмсақ және қатты бидай өсіріледі. Жұмсақ бидайдың (T. ae»tіvum) масағы да жұмсақ, дәні жұмыр әрі жылтыр, сабағы қуыс.
1. Ж.О. Оспанбаева, З.Ж. Жексекенева «Система ведения сельского хозяйства Восточно Казахстанской области», Өскемен 2004ж
2. Курманбаев С.К « Агроландшафтная система земледелия», Семей 2015ж
3. Қ.К. Әрінов, Қ.М. Мұсынов, А.Қ. Апушев, Н.А. Серекбаев, Н.А. Шестакова, С.С. Арынтанғұлов «Өсімдік шаруашылығы» Алматы 2011ж
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік Университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Дала дақылдарының өніп - өсуінің агроклиматтық жағдайлары.
Орындаған: ... ... ... Сагандыков С.Н
Семей 2015
Жоспар:
Кіріспе
Бидай туралы жалпы түсінік.
Негізгі бөлім
2.1. Күздік ... өніп - ... ... ... Ерте жаздық бидайдың өніп - өсуінің агроклиматтық жағдайлары.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Бидай - астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді дақыл. ... 6 түрі ... ... ... ... ... ... 40 - 130 см, тамыр жүйесі - шашақты, тарамдалған. Сабағы қуыс, жұмыр, жапырағы таспа тәрізді, сағағы ... орай ... ... - ... ... оның ... 2 ... қабыршағынан тұратын масақтар орналасқан, ал олардың аралығында 3 - 5 гүлдері болады. Масақтың ... ... ... түсі ақ, ... ... ... ішінде қылтанағы болады. Тұқымы - ұзына бойына тартылған сызаты бар, беті ... дән. ... ... ... және ... бидай өсіріледі. Жұмсақ бидайдың (T. ae>>tіvum) масағы да жұмсақ, дәні ... әрі ... ... ... Оның ... ... нан пісіріледі, ол нәрлі және жоғары сапалы болып саналады, құрамында 16%-дай белок болады, жылтырлығы 70%, дән уызы ... әрі ... ... ... ... ... егіс ... негізгі бөлігін алып жатыр. Әсіресе, Қазақстанның Батыс, Орт., Шығыс аудандарында өсетін жұмсақ бидай өте құнды болып есептеледі. ... ... (T. durum) дәні ірі, ... ... Оның ... 24% ... бар. ... және қатты бидайлардың жаздық және күздік сорттары бар. ... ... ... ... бидай күзде егіледі. Күздік бидайдың тұқымы 1 - 2 С жылылықта, 7 - 9 ... ... ... 12 - 14 С жылылықта бітік шығады. Сол қалпымен қар астында қыстап, көктемде өсіп дән ... ... ... соң ... ... Күздік бидай түптену және сабақтану кезеңінде, дәні толыға бастаған кезінде ылғалды көп мөлшерде қажет етеді әрі топырақтың ... ... ... ... оның ... ... әсер етеді, дәні солыңқы болады. Сондықтан қыста қар ... ... ... ... ... ... ... оңт. облыстарда өсіріледі. Әсіресе, қызғылт қоңыр, құнарлы, саздау топырақтарда, тың жерлерде жақсы өседі. Тұқым себу мөлшері мен ... әр ... ауа ... топырағына байланысты.
Күздік бидай. Елімізде күздік бидай сатылымға арналған және астық ретінде қолданылады. Күздік бидайды себу ... - ... ... Зырян, Күршім, Шемонаиха аудандарының таулы - жасыл далалы, ... - ... ... жыл ... жылу мен ылғал қамтамасыз етілгенде және қыс айларында қолайлы жағдайды бақыланғанда себу ... өсіп - өніп ... ... ... ... ... жағдайлардың әсерінен өсімдіктердің жойылуы, егістіктердің жойылуы (топырақтың төмен температурасынан қардың аз болуынан) және ерте көктемде ауа температурасының күрт ... ... ... ... кері әсерін тигізеді. Күздік бидай түсімі оның қыста қалай сақталғанына өсіп - өну ... ... ... өз ... ... өсіп - өнудің агрометеорологиялық жағдайларына және егу мерзіміне ... ... Өніп - өсу ... ... ... 3 - 6 ... шыға ... күздік бидай үшін оңтайлы уақыты болып саналады. Осы облыс жағдайына тамыз айының екінші жартысы қолайлы мерзім болып ... ... ... ... ... егуге келетін оңтайлы қор болып 25 - 40 мм терең ылғалдылық саналады. Ылғал ... ... 10 - 20мм ... ... ... егіс жағдайы нашарлайды.
Тұқымның өніп - өсуі және өркендерінің шығуы үшін 14 - 16 С оңтайлы. Егін егілгеннен кейін, 9 - 12 ... ... шыға ... Күз айы ... әрі ... ... күздік бидай 6 - 8 күнде өне бастайды, ал құрғақшылық кезінде өніп - өсуі 18 және одан көп ... ... Егін ... ... ... санағанда 200 - 300 С температура күздік бидай ... үшін ... ... табылады.
Бидайдың төмен температураға шыдамдылығы оның жағдайына, даму фазаларына, қалыптасу деңгейіне байланысты. ... ... ... күздік бидайлар қыс мерзімінде шыдамды болып келеді, себебі олар ... ... 3 - 6 ... ... және ... ... ... жақсы дамыған. Өсіп - өнуінің үшінші фазасында бидай нашар өсіп шығады.
Күздік бидайдың қыстан өсіп шығуы тек даму фазаларына ғана ... ... ... бірге қысқа шыдамдылығына байланысты. Қыс мерзімінде өсіп шығуы екі фазадан өтеді: бірінші фаза 5 С температурада ... ... ... ... ... ... да ... зор. Төмен температуралы ашық ауа райы жақсы қалыптасуына ... ... Осы ... крахмалдың қантқа айналу процесі жүреді, ол жақсы қорғаныш болып табылады. Бұл фаза жүріп ... ... ... ... 12 - 13 С температураны қабылдай алады. Екінші фаза аязды ауа райының орташа 2 - 5 С ... ... Бұл ... ... ... ... ... фаза аяқталғанда өсімдіктер біршама төзімді болады және олар 20 - 23 С және одан төмен температураға шыдай алады. ... ... ... ... дұрыс бейімделіп өсе алады, осы кезде бойына қанттар мен минералды заттарды бойына жақсы сіңіре алады. Кеш егілген күздік бидай ... өсе ... ... ... мен минералды заттар жаңа жасушалардың пайда болуына жұмсалады. ... ... ... ... тұрақты болып қалмайды, ол қыс кезінде өзгеріп отырады. Қорғаныш заттарының (қанттар мен минералды заттар) жұмсалу ... ... ... ... ... ... алуға бейімді болып келеді.Ерте көктемде күздік бидайдың аязға бейімділігі 8 - 10С ... ... ... ... ... және өсіп келе жатқан өнімнің аязға төзімділігі өте ... ... ... 2 -3 С ... ...
Күздік бидайдың қыстауы агроклиматтық жағдайы жер бетіндегі қардың қалыңдығына, топырақ пен ауаның температурасына тәуелді. Жер ... ... ... үсіп ... үшін жақсы қорғаныш болып табылады. Қардың тұрақтылығы қараша айының бірінші онкүндігінде қалыптасады. Күздік бидайды 100 % ... ... үшін ... ... ... ... ... Күздік бидай жақсы бейімделуі үшін ауаның абсолюттік ең төмен ... 45 С, ... ... ... 21 - 30см, ал нашар бейімделген жағдайда 31 - 50см болуы керек.
Қыстың алғашқы жартысында қардың орташа түскен кезінде, суық ... ... және ... ... ... ... күздік бидай зақымдалады.
Қар жұмсақ және қалың түскенде және топырақтың температурасы 0 С дейін төмендеп, топырақ ... ... ... ... ... шіри ... Мұндай жағдайда шіріп кетуге қарсы сұрыптарды таңдап алу қажет.
Ерте көктемде ... (5 С ... және ... (-9 С ... жағдайда да күздік бидайдың зақымдалуы мүмкін. Сонымен қатар қар ерте ... ауа ... ... ... да зақымдалуы мүмкін. Күздік бидайдың өніп - өсуі сәуір айының үшінші онкүндігінде облыстың ... және ... ... ... ... ... Ол ... тәуліктік температураның 5 С - ға ауысуына тең келеді. Көктемгі ауа - райының жағдайларына байланысты күздік ... ... ... ... ерте ... онкүнге кеш өсуі мүмкін. Оңтайлы температура болған кезде ... ... ... ... ең ... ... ... жүйесін жақсы жетілдіре алады. Алғашқы өсіп - өсу кезінде топырақтағы ылғал қорлары орташа есеппен 140 - 190 мм ... ... ... және ... ... ... күздік бидай сабақтарын жая бастайды. Тек мамыр айының екінші онкүндігінің ... ... ... ... ... ... шыға ... Шыққан уақытқа қарай өніп - өсудің мерзімі көктем мен қыс ... ауа - райы ... ... Ерте көктемде құрғақшылық жиі әсер етеді.
Күздік бидайда түтікшесі пайда болғаннан кейін 20 - 25 күнде дән шыға бастайды, яғни ... ... - ... ... ... ... ... онкүндігінде гүлдеу байқалады. Агрометеорологиялық климаттық жағдайға байланысты күздік бидайдың өніп - өсуі тұрақты болмауы мүмкін.
Күздік ... ... ... ... ... мерзімінде басқа да қосымша мүшелері, яғни сабағы, гүлі шығып, ... ... ... қажет етеді. Өсіп өну кезінде 100 - 125мм дейінгі ылғал оңтайлы қорлар ... ... Егер ... қоры 80 мм ... ... ... бос болуы мүмкін.
Сүттену кезеңі 15 - 20 күнге созылады. Орташа сүттену кезеңі алғашқы онкүндіктің соңында басталады. ... ... ... күздік бидайдың ылғалы азаяды, ол бидай дәні массасының абсолюттік ... әкеп ... ... шілде айының үшінші онкүндігінде өсіп жетіледі. Ыстық ... ауа райы оның өсіп - ... ... ... ... толығымен пісіп - жетілуі, өнімді жинап алуға дайын екендігін білдіреді. Тамыз айының бірінші онкүндігінде күздік бидайды жинау басталады. Жинау ... ... үшін ... ... ... басы ... ... келеді. Орташа есеппен бақылағанда алғашқы онкүндіктегі 6 - 8 күн тиімді мерзім болып табылады.
Ерте ... ... ... ... ... бидай арасында жаздық бидай, арпа және сұлы негізгі болып есептеледі. Олардың ішінде жаздық ... ... орын ... Жаздық бидай мен сұлының пісіп жетілу уақытының ұзақтығы ауа райының жағдайларына және сорттардың ерекшелігіне байланысты. Орташа пісіп жетілу ... ... 115 ... ... 85 - 95 ... тең.
Жаздық бидай және арпаның орташа пісіп жетілуі аудандардың агроклиматтық жағдайлары оларға қолайлы болған жағдайда олардың барлық ... ... ... ... ... өсіп - ... ... мерзімінде үздіксіз және жеткілікті ылғал болған жағдайда түсімі көп мөлшерде болуы мүмкін. Солтүстік - ... ... және ... ... ерте ... бидайдың пісіп - жетілу мерзіміндегі ылғалдылығы 80 - 100%-ды құрайды. ... - ... ... қарай ылғалмен қамтамасыз етілу төмендейді.
Ерте жаздық бидайды себу үшін 5С жоғары температура, топырақтың борпылдақтылығы және оның температурасы 10 см ... 5 С ... ... ... ... табылады. Жаздық бидайдың кеш пісетін сорттары орташа уақытта пісетін ... ... ... ... үсік ... үшін 5 - 7 күн ерте ... ... ауа райына қарай ерте жаздық бидайлар 8 - 12 күнге ерте егілуі мүмкін.
Жергілікті аймақта ерте жаздық бидайды себу ... ... ... - ... есебінен топырақ ылғалының қорлары көбейеді. Жаздық бидайдың алғашқы өсіп - өнуіне және әрі ... ... ... - ... ... зор. Ылғалдың қорлары 20 см тереңдікте 20мм және одан жоғары тереңдікте болса қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... қоры 10мм болса тұқымның өсіп - жетілуін қамтамасыз ете алмайды, ал ылғал қорлары 5 мм төмен болса, онда ... ... ... жалпы қорытындылай келсем, бидай - негізгі азық - түліктік дақыл. Қазақстанда бидайдың көп тараған ... ерте ... , , , , , , т.б. ... ... бидайдың 29 сорты аудандастырылған. Жұмсақ және қатты бидайлардың жаздық және күздік сорттары бар. Жаздық бидай көктемде, күздік бидай күзде егіледі. ... ... ... 1 - 2 С ... 7 - 9 ... көктеп шығады, 12 - 14 С жылылықта бітік шығады. Сол қалпымен қар астында қыстап, көктемде өсіп дән ... ... ... соң ... ... ... ... түптену және сабақтану кезеңінде, дәні толыға бастаған кезінде ылғалды көп мөлшерде қажет етеді әрі топырақтың ... ... ... ... оның өнімінің азаюына әсер етеді, дәні солыңқы болады. Сондықтан қыста қар тоқтату жұмыстарын жүргізу керек. Күздік бидай көбінесе оңт. облыстарда ... ... ... ... құнарлы, саздау топырақтарда, тың жерлерде жақсы өседі. Тұқым себу мөлшері мен мерзімі әр аймақтың ауа ... ... ... ... дәнінен жарма, ұнынан нан, макарон, кеспе жасайды, кондитер өнеркәсібінде кеңінен пайдаланады. Оның дәні, кебегі, сабаны құнарлы мал азығы, құрама жем ... ... ... сұрыптаумен Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығына қарасты Қазақ егін шаруашылығы ғылыми зерттеу институты, Ботаника және фитоинтродукция институты, ... ... ... ... ... ... тәжірибе станциялары шұғылданады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Ж.О. Оспанбаева, З.Ж. Жексекенева , Өскемен 2004ж
* Курманбаев С.К >, Семей 2015ж
* Қ.К. ... Қ.М. ... А.Қ. ... Н.А. ... Н.А. ... С.С. Арынтанғұлов Алматы 2011ж

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық сақтау кезндегі микроорганизмдер тіршілігі. Микрофлораның тегі және оның қалыптасуы2 бет
Паповавирустар. Парвовирустар. Поксвирустар8 бет
Техногенді заттармен ластанған аймақтардағы өсімдіктердің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу38 бет
Экономикалық өсу туралы ақпарат26 бет
Экономиканың өсуі13 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
1723 ж. Қазақ даласындағы тойтарыс10 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь