Өндіріс факторларының нарығы және факторлық табыстар

1. Еңбек нарығы және жалақы.
2. Капитал және процент.
3. Жер нарығы және жер рентасы.
Экономикада бөлу процесі өте маңызды рөл атқарады, ол өндірілген өнімдегі әрбір адамның үлесін, қоғам мүшелерінің табысы, әл-ауқат, тұрмыс дәрежесін сипаттайды. Бұл тақырыпта меншікке сәйкес өндіріс факторлары – еңбек, капитал, жер, сондай-ақ табыс нысаны – жалақы, пайда мен пайыз, жер рентасы. Бөлу баға арқылы жүзеге асады. Сондықтан табыстардың құрылуының экономикалық механизмін ұғыну үшін нарықтық экономикада өндіріс факторлары қалай бағаланады, соны түсіну керек.
Еңбек нарығы – бұл жұмыс күшін тауар ретінде сату — сатып алу туралы экономикалық қатынастардың жүйесі. Нарықтардың басқа да түрлеріне сәйкес еңбек нарығында жұмыс күшіне деген ұсыныс пен сұраныс туады.
        
        ӨНДІРІС ФАКТОРЛАРЫНЫҢ НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ФАКТОРЛЫҚ ТАБЫСТАР
* Еңбек нарығы және ... ... және ... Жер ... және жер ...
Экономикада бөлу процесі өте маңызды рөл атқарады, ол өндірілген өнімдегі ... ... ... қоғам мүшелерінің табысы, әл-ауқат, тұрмыс дәрежесін сипаттайды. Бұл тақырыпта меншікке сәйкес өндіріс факторлары - еңбек, капитал, жер, ... ... ... - ... ... мен ... жер рентасы. Бөлу баға арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... үшін ... экономикада өндіріс факторлары қалай бағаланады, соны түсіну керек.
Еңбек нарығы - бұл ... ... ... ... сату -- ... алу туралы экономикалық қатынастардың жүйесі. Нарықтардың басқа да түрлеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... пен ... туады.
Еңбек нарығына тән қасиеттер:
-- ... ... ... ... ... мол ... ... күшіне сұраныс);
-- әртүрлі мамандықтағы еңбеккерлердің санының мол болуы (жұмыс күшінің ... ... ... ... -- бір кәсіпорын және бірде -- бір еңбекккердің күш ... ... ... ... ... ... ... экономикалық теорияда жалақыны кең және тар мағынада түсіндіруге болады. Кең мағынада жалақы ... ... ... жалпы еңбекақысы. Бұл жағдайда жалақы сомасына еңбекақымен қатар сыйақылар және ... да ... ... ... Тар ... ... - пайдаланған еңбек бірлігінің бағасы.Мұндай ... ... ... ... мен, жеке ... табысын бөліп қарастырады.
Мөлшерлемелі жалақы- бұл тұтыну тауарлары мен қызметтерінің бағасы,жартылай күнкөрісті қамтамасыз ... Бұл ... ... ... ... ... ... жалақы болып табылады.
Жалақы номиналды және нақты түрінде ажыратылады. Номинальды жалақы ақшаға шығарып берілетін жалақы, яғни еңбектердің өз ... үшін ... ақша ... ... жалақы еңбеккердің алған ақша санасына өзі үшін және отбасы үшін қанша қажетті өмір сүру тауарларын сатып алуға ... ... ... екі ... ... Номиналды жалақыға.
* Еңбеккердің тұтыну және әл-ауқат тұрмыс дәрежесін сипаттайтын тауарлар бағасының деңгейіне.
P S
E График.7.1. Еңбек нарығы
Pe
P0 D
Q
Еңбектің бағасы ретінде жалақының жалпы дәрежесі графикте ... пен ... ... ... ... ... ... Еңбекке деген сұраныстың қисығы тауарға деген сұраныс қисығына ұқсас, ал жұмыс күшінің ... ... - ... ... ... ұқсас болады.Жұмыс күшіне сұраныстың өсуі жұмыспен қамту деңгейіне және жалақыны өсіруге әкеледі, ал сұраныстың азаюы -- ... ... ... ... ... ... Сұраныс пен ұсыныстың қисықтарының қиылысуы жалақының теңдік ... (Ре) ... Е ... ... ... қамту жағдайы орнайды: сұраныс ұсыныспен теңеледі.
Ұсыныс және сұраныс қисығы анықталса еңбек бағасы ретінде жалақының ... ... ... ... ... ... еңбектің сұраныс қисығына аналогті турде,ал еңбектің ұсыныс қисығы- еңбектің ... ... ... ... ... ... ... және жалақының көтерілуіне әкеледі. Ал сұраныстың төмендеуі жалақы және жұмыспен қамтудың төмендеуіне әкеледі.Еңбек ұсынысының жоғарлауы,жалақы төмендеген кездегі ... ... ... Ал ... ... ... жоғарлаған кездегі жұмыспен қамтуды төмендетеді.
П.Самуэльсонның теориясы бойынша қоғамдағы жұмыс күшінің жиынтық ұсынысы төмендегі көрсеткіштермен анықталады:
-- ... ... ... ... ... санының ішіндегі еңбекке қабілеті бар халықтың үлесімен;
-- белгілі бір мерзімдегі жұмыс уақытының орташа санымен ... ай, ... ... ... ... яғни ... дәрежесінің құрамына сәйкес.
Осы көрсетілген факторлармен қатар, ... ... ... ... екі ... бар. Бұл ... ... -- жұмыс орнын қамту тиімділігі мен табыс эффектісі (тиімділігі).
Алмастыру эффектісінің пайда болу себебі жалақының ... ... ... ... ... әрбір атқарған сағатқа көп ақы төленеді. Яғни ысырап болған бос уақыт пайда болады. Осы пайда болған бос уақыт ... ... ... ... бос ... ... ... қажеттілігін түсініп, ол бос уақытын қосымша жұмыспен алмастыруға тырысады. Бұл жұмыс күші ұсынысының ... ... ... ... ... ... ... бағытта қызмет атқарады. Жалақының өсуіне еңбеккер өзінің бос уақытын өсіру ... ... ... яғни ... ... ... еңбекті қысқарту көрінеді. Бос уақытының өсуі еңбек ұсынысының төмендеуіне әкеледі.
Жалақы мөлшері өскен кезде кәсіподақтарға жұмыс ұсынысының ... ... ... ... ... ... тыс ... жұмысқа қабылдамау,жалақы көлемін ұлғайту,жәрдемақымен жоғары деңгейде қамтамасыз ету.)
Нақты тәжірибеде жалақының әр түрлі формаларын көрсетеді:
Жалақы
Мерзімдік жалақы Келісімдік жалақы
нақты ... ... ... ... қажеттң сапада өндірген өнімі
шамасына байланысты төленеді; нің мөлшеріне байланысты төленеді.
Сағаттық мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... формалары өз кезегінде бірнеше жүйеден құралады.
Жалақының формалары
Мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... Тікелей Келісімді үдемелі
Жалақы формасын екі негізгі топқа бөледі:
1. Мерзімдік жалақы-бұл жалақының еңбектің ... ... ... ... шамасына байланысты төленуі.
2. Келісімді жалақы- бұл жалақының жұмыскердің ... ... ... ... санына байланысты төленуі.
Қоғамда табыстар біркелкі бөлінбейді, табыстың біркелкі бөлінбеуі деңгейі графикте Лоренц қисығымен көрсетіледі.
Капитал -- көп ... ... ол ... ... ... ол ... қатар материалдық емес элементтерді де қамтиды, атап ... ... ... білімі. Капиталдың екі негізгі формасын айтуға болады: өндіргіш капитал-өндіріс құрал -- жабдықтары, ... ... - ақша ... ... пайдалану арқылы ол иесіне табыс әкеледі, Капиталдың өсімі - пайызы деп аталады.
Нарықтағы сатушылар мен сатып ... ... ... байланысты, капитал нарығы деген түсінікке анықтаманың екі түрлі болуы мүмкін.
-- Өндіріс факторлары нарығында капитал деп олардың құндық өлшеміндегі ... ... ... Бұл ... капиталдар нарығы өндіріс факторлары нарығының бір бөлшегі болып табылады.
-- Қаржы ... ... дер ақша ... ... ... ... ... қарыз капиталдар нарығының құрамды бөлігі болып табылады.
Қарыз капиталының нарығы деп ақша ... ... ... ... және осы ... ... пен ... қалыптастыратын, өзара қатынастардың жиынтығы аталады. Қарыз капиталдарының нарығы ақша нарығына және ... ... ... Ақша ... ... бір ... дейінгі банк операцияларын жүргізумен байланысты болады. Капитал нарығы банктің орта мерзімді және ұзақ мерзімді ... ... ... нарығындағы сұраныс - бұл өздерінің инвестициялық жобаларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін фирмалардың физикалық ... ... ... ... ... ... бар үй ... бизнеске материалдарына сұраныс түрінде қолнадуға өз капиталын береді. Бұл үшін олар салынған қаражаттарға процент түрінде ... ... ... - ... бір ... капитал иесіне оның құралдарын пайдаланғаны үшін төленетін бағасы. Несие проценті капиталға деген сұраныс пен ұсыныс арқылы қалыптасады. ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығына,
-- экономиканың дамуына,
-- мемлекеттің сұранысына,
-- салым мерзіміне,
-- ... салу ... ... және басқа да факторларға.
Несие пайызы номиналды және нақтылы ... ... ... процент ставкасы - инфляцияның өсімін есепке алмайтын, ағымдағы нарықтық пайыздың мөлшері.
Жердің саны ... ... ... ... ... икемсіз. Жердің ұсынысына төмендегі факторлар әсер етеді:
* Жер құнарлылығы;
* Жер участкісінің нарыққа алыс-жақын орналасуы.
Жер нарығында тек ... ... ... ... сұраныс өзгерістерінің нәтижесі шамалы болғандықтан, оны пайдаланғанда осы ресурстың иесі ... баға ... ... ... ... ... ... түзетілген номиналды мөлшерлемесі болып табылады. Мысалы: номиналды жылдық сыйақы мөлшерлемесі - 15%, күтілетін инфляция деңгейі - 7% Жыл ... ... ... - (15-7) - 8%. Есептелген кейінге қалдырылған кіріс немесе есептік анықтау капиталдың таза ... деп ... , ). ... ... ... ... ... арқылы, әр түрлі уақытта алынған қолма-қол ақша қаражатын салыстыруға мүмкіндік береді. Пайыздық мөлшерлемеде осы есептеулерде шешуші роль атқарады.Оның ... және ол ... ... ... ... ... болашақ инвестициялық жобалар алынуы мүмкін. Мысалы, 10% ставка бойынша, біз ... ... ... ... қалдыруға болады, және бұл сома жылына 110мың теңгеге ... ... Біз ... бүгінгі таңда болашақ құнын анықтадық
Жер-ауыл шаруашылығында өндірістің басты факторы болып табылады. Жердің ерекшелігі оның шектеу болып табыладындығы және ... ... ... ... ... құны ... бастап, жер жабдықтау икемсіз болып табылады. Нарықтық экономика жағдайында, жер сатып алынған және сатылған, және бағасын бар болып табылады. Жер ... ... иесi, ... бұл ... ... ... сол сомаға жылдық пайыз және жылдық рентаға сатуға тырысады.
Сондықтан, жер бағасы екі айнымалымға байланысты:
- ... ... ... жер ... жер ... меншiк иесi;
- Қарыз пайыздық мөлшерлемелер
Жер бағасы=жер бағасы/пайыз мөлшерлемесі * 100%
Мысалы, ... ... ... ... 1 000$, ал ... ... мөлшерлемелері 5%, онда жер бағасы 1 000/5*100%=20 000$
Қорытынды: егерде ... ... ... ... ... ... ал пайыз мөлшері көтерілсе керісінше төмендейді.
жерді қамту бойынша мынадай факторлар әсер етеді :
1) туу
2) орналасқан жерi (нарықтан қашықтық)
Жерге сұраныс ... ... ... және ауыл ... ... және ауыл шаруашылық еместі қамтиды. Бұл әсер түрлі факторлармен байланысты.
Жер рентасы - бұл меншіктен түсетін табыстың бір түрі ... жер ... ... қолданғаны үшін төленетін төлем. Ол екі түрлі деңгейге байланысты:
1)Қолайсыз ұсыныс
2)Соңғы өнімге деген сұраныстан. ... ... мен ... ... онда ... шаруашылығы) үшін сұраныста көтеріледі.Ал егерде құрылысқа деген сұраныс пен баға ... ... ... емес ... ... өседі
Экономикалық әдебиетте абсолютті және дифференциалды рента түрлерін ажыратады:
Абсолюттік рента - бұл жериелерінің ... ... бір ... Оның ... деп ... себебі - ол құнарлылығы мен басқа да жағдайларға байланыссыз жалға ... ... ... алынады. Мұны жерге меншік монополиясы болу ... жер ... ... ... пайдалану үшін төленетін төлем. Қай елде болмасын, халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін құнарлы жермен қатар өнімділігі төмен ... де ... тура ... ... ... бағасы құнарлылығы төмен жерде өндірілетін өнімдердің жеке өндірістік бағасымен өлшенеді. ... ... ... жерлерден де орта пайдадан артық пайда ... ... ... артық пайданы абсолюттік рента түрінде жер иелері иемденді.
Дифференциальды рента-.табиғи күші бар учаскелердегі индивидуалдық ... баға мен ... ... бағаның айырмасы болып табылады. Жер меншігі артық пайдаға қатынасы жоқ, ... ол оның жер ... ... ... ... ... ...
Дифференциалды рентаның екі түрі бар:бірінші дифференциалды рента және екінші дифференциалды рента.
Бірінші дифференциалды рента-жердің сапасының әр түрлі болатынымен ... ... ... ... ... алынатын,құнарлыққа байланысты рента болып және стратегиялық жағынан материялдарға, еңбекке, тұтынушыларға қолайлы ... жер ... ... рента болып бөлінеді.
Екінші дифференциалдық рента- егіншілікті интенсивті жүргізу әдісін жіне ... ... ... ... жердің құнарлылығын өсіруді, прогрессивті биотехнология қолдануды, жоғарғы потенциалды бар тұқымдарды т.б. тілейді Нәтижесінде өнімділік жоғарлайды, шығындар тез өтеледі. Кәсіпкер ... ... ... ... ... ... Бұл ... келісім шарттың мерзімі өткенше арендаторға түседі.Ал аренда мерзімі мерзімі біткен соң,бұл да жер иесінің қарамағына түседі. Осы жағдай ... ... ... секторға енгізудің өте зор кедергісі болып табылады.
Сонымен, ... және ... ... ... ... ... ... жалақы, рента және пайыз тек шаруашылық агентерінің (субьективті ұсыныстарының факторларының) табысы болса, ал ... ... ... ... болып табылады.
Негізгі ұғымдар мен терминдер:
Абсолютті рента Нақты жалақы
Дифференциалды рента Рента
Жалақы Еңбек нарығы
Номиналды жалақы Пайыздық мөлшерлеме
Бақылау сұрақтары
* Еңбек нарығының сипаты
* Жалақы:түрлері ен ... ... ... ... нарығы
* Пайыздық мөлшерлеме
* Жер нарығы.Жұмыс істеу ерекшеліктері.
* Рента және оның түрлері.
Тесттік тапсырмалар
1.Жалақының ... ... не ... көрсетіңіз?
* өндіріс факторы ретінде қызметкердің бағасы;
* Қор, оның өз қалтасынан капиталдық қолдауы
* ... ... ... тіршілігі мен оның отбасы құралдарының құны түріндегі өндіріс шығындары;
* қоғамдық ... ... ... ... ... ... калай анықталады?
* Квалификациясы жоғары жұмыскерлері бар фирмалардың арасындағы бәсекелестік
* еңбек нарығында сұраныс пен ұсыныс арқылы;
* баламалы ... ... ... таңдау мүмкіндігі,білікті қызметкер;
* мемлекеттiк реттеу мен кәсіподақ жалақы қызметкерлері;
* Кәсіпкерлер қауымдастығы
3. Өндіріс факторларының иелері қандай табыс алатынын атаңыз:
* ... ... ... сақтандыру төлемдері;
* салықтық шегерiмдердi;
* жалға төлемдер;
* ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді.
4. І -Дифференциалдық рентаның туындау жағдайларын көрсетіңіз:
а) әр түрлі жер учаскелерін және нарыққа қатысты ... ... ... айырмасын;
б) нарыққа қатысты бөлігігің айырмашылығы;
с) жер телімінің капиталдың қосымша инвестициялар өнімділік айырмашылығы;
д) фермерлер біліктілігін айырмашылықтарын;
е) жерлердің түрлі учаскелерін ... ... ... ... ... жағдайларын көрсетіңіз:
а) әр түрлі жер учаскелерін және нарыққа қатысты сайттың айырма құнарлылығын айырмасын;
б) жер телімінің ... ... ... өнімділік айырмашылығы;
с)жерлердің түрлі учаскелерін құнарлылығының айырмашылықтары
d) табиғи айырмашылықтар бар жерлер;
e) өндіріс құралдарын иелену.
6. Рентаның дұрыс анықтамасын таңдаңыз:
а) табыс ... ... ... ... ... мөлшерлемеге алынған;
с) табыс акцияға алынған;
д) жабдықтардың жалға алынуы;
е) жалға берушiнiң табысы.
7.Өндіріс қандай шарттарында ауыл шаруашылығының бағасы анықталады?
а) ең жақсы ... ең ... ... орта ... кез ... ... балама шарттары.
8. Жер бағасы анықталады қандай?
а) Үкіметінің қаулылары;
б) жер ... ... ... ... ... жер ... ... құны қатынасы мен рентасы бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
е)жер құны
9. ... ... ... ... мерзімді экономикалық тепе-теңдік үлгісін әзірледі?
a) Д. Кейнсон
b) К. Марксон
c) Л. Вальрасон
d) Ф. ...
e) В. ... ... ... ... ... алуы қандай анықтаңыз?
a)Тұтыну тауарлары алыстығы;
б) Еңбек пен капиталдың қосымша инвестицияcs;
с) ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрістер тезисі58 бет
Еңбек нарығы. Жалақы факторлық табыс ретінде10 бет
Негізгі өндіріс факторларынан алынатын табыс: мәні және формалары24 бет
Табысты құраушы факторлары91 бет
Өндіріс факторларынан түсетін табыстар10 бет
Өндірістің факторлары мен олар тудырған табыстар23 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Туристік қызмет көрсетулер және олардың мәні7 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
Кәсіпорынның негізгі шаруашылық қызметі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь