Негізгі абиотикалық фактор

1. Ағзалар « Негізгі абиотикалық фактор»
2. Экологиялық факторлар:
а)Температура
ә)Жарық
б) Ылғалдылық
3. Абиотикалық фактордың сигналдық мәні
Экологиялық факторлардың әсер етуінің кейбір заңдылықтары организмге қатысты факторлардың әсерінен бірнеше жалпы заңдылықтарды бөліп көрсетуге болады. Ондай заңдылықтарға оптимум ережесі, шектеулі факторлар ережесі, факторлардың өзара әсері ережесі және т.б. жатады. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
Стенобионттық тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Олар стенотермді тек температураның аз ғана ауытқуына шыдамды (теңіз маржандары), стеногалинді су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтындар (ұлу) стенобатты қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар стенофагтар азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар тек белгілі бір тіршілік ортасында ғана өмір сүре алады және т.б.
М. С. Тонкопий, Г. С. Сатбаева, Н. П. Ишкулова. Оқулық: «Экология жəне тұрақты даму» (41-49б) – Алматы 2011. – 312 бет.
        
        Қазақстан Республикасы  Білім және ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: 1 Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2 Негізгі ... ... - ... температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні.
3 Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
Орындаған: Отарғажыева А.А
Тобы: ... ... ... ... Ағзалар >
* Экологиялық факторлар:
а)Температура
ә)Жарық
б) Ылғалдылық
3. Абиотикалық фактордың сигналдық мәні
Экологиялық факторлардың әсер етуінің кейбір заңдылықтары организмге қатысты факторлардың әсерінен бірнеше ... ... ... ... ... ... ... оптимум ережесі, шектеулі факторлар ережесі, факторлардың өзара ... ... және т.б. ... ... және ... ... тек ... бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Олар стенотермді тек ... аз ғана ... ... ... маржандары), стеногалинді су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтындар (ұлу) стенобатты қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар стенофагтар азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, ... тек ... бір ... ... ғана өмір сүре алады және т.б. Эврибионттар (грек. eurys - кең, ... және bіontos - ... ... - ... орта ... ... ... өзгерістеріне бейімделе тіршілік ететін өсімдіктер немесе жануарлар. Қоңыржай белдеулердегі құрлықта мекендейтін жануарлардың көпшілік түрлері ... ... ... т.б. ... орта ... ... ... өзгерістерін елемей тіршілік ете береді. Эврибионттардың сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі ауытқуларға бейімделуі олардың жоғары деңгейлік ... ... ... ... ... механизмдер арқылы анықталады. Мұндай бейімделушілік белгілер мен қасиеттер арқылы Эврибионттар өздерінің ішкі орта жағдайларыныңгомеостазын белсенді түрде сақтай ... ... - ... ... ... беретін организмдер, эвритоптар - әр түрлі тіршілік орталарында кең ... ... ... ... және Шельфордтың максимум заңдары.1913 жылы В. Немiс ... ... ... 1840 жылы ... Ол ... тәжiрибе жасап, өсiмдiктiң өсуi топырақтағы жетiспейтiн ең аз микроэлементтiң ... ... ... ... ... өсiп-дамуын олар ең аз мөлшерде қажет ететiн микроэлементтер анықтайтыны белгiлi болған. Бұл Либихтың деп ... ... 1913 жылы В. ... ... әсерлердiң минимум заңына сай заңын, яғни төзiмдiлiк шек заңын ашты. Оны Шельфордтың толеранттылық заңы деп ... ... ... ... ... - ... төзу). Кез келген жағдайдың толеранттық шекке жақындауы немесе одан жоғарылауы лимиттiк жағдай немесе лимиттiк ... ... деп ... ... ... ... кетсе, организм тiршiлiгiн жояды.Оптимум және пессимум аймақтары мөлшерінің диапазоны организмнің сол экологиялық фактор әсеріне деген ... ... ... ... ... ... да, экологиялық валенттілік не толеранттылық деп аталады.
Экологиялық факторлар
Ағзалар - бұл өмірді нақты ... ... ме- ... ортамен зат алмасудың . Экологияда орта деп тірі ағзаға қатысты сыртқы əлемнің денелері мен күштерінің бүкіл жиынтығы ... ... орта ... ... ... ... қайсы бір түріне тəн өмір сүрудің табиғи жағдайларын атау үшін ... Ал ... ... ... орта ... ұғым ағза ... өзара байланысатын экологиялық орта элементтеріне сəйкес келеді. Көбінесе, бұл ұғым адамды қоршаған ортаға қатысты адам баласына ... Тірі ... ... ортадан қажетті заттарды тұтынып, оған өздеріне қажетсіз, өз кезегінде басқа ағзалар пайдалануы мүмкін алмасу өнімдерін бөледі. Алмасу өнімі ғана ... ... ... ... де, ... өлгеннен кейін де басқа тірі жəндіктерге қорек болады. Осы орайда деген ұғымды ұғымынан айыра ... жөн. ... ... тоқталатын болсақ, тіршілік жағдайлары өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... , олар өмір сүру жағдайының əсерімен өзгеруі мүмкін, алайда, өздері жұмсалмайды, таусылмайды. Бұл ... ... ... ... ... əсер ете алмайды. Сол себепті, бір фактор бір түр үшін ресурс жəне екінші түр үшін жағдай ... ... ... жарық - өсімдіктердің өмір сүруі үшін қажетті энергетикалық ресурс, ал көзі бар жануарлар үшін - ... ... үшін ... ... ағзалар үшін су өмір сүру жағдайы мен ресурс болуы мүмкін. Ағзаның ресурстары - бұл ағза ... ... ... ол ... ... ... ... таусылуы мүмкін сан көрсеткіштерімен өлше неді. Бұл тірі ағзалар қоректенетін жəне олардың денелері ... ... ... ... ... энергия жəне олардың өмірінің əртүрлі фазалары өтетін жерлер. Ағзаларға ... ... ... ... ... жəне ... ... қарастырылуы мүмкін, мы- салы, жарық, ылғал, топырақ ерітіндісіндегі тұздар. ... осы ... ... ... ... тұрақты əсер ететіндіктен, мекендейтін табиғи ортаның күрделі, динамикалық жағдайында өтеді. Осы факторлардың жиынтығы ағзаның өмір сүру жағдайын құрайды. Оған ... ... ... ... ... жəне т.б. жатады.
Температура. Ағзадағы зат алмасуды құрайтын биохимия лық реакциялардың жылдамдығы температураға ... Егер ... ... ... ... ... болса, онда температураның өзгеруі зат алмасудың теңгерімділігін қатты бұзуы ықтимал. Температура төмен түскен жағдайда зат алмасудың ... ... ... осының барысында ағзаның өмірлік негізгі қызметтерін жүзеге асыру мүмкін ... ... ... ... ... ... ... болады, мұз түйіршіктерінің пайда болуы ішкі жасуша құрылымын толық ... ... ... ... 42 - 43 °C-қа ... ... биохимиялық жəне физиологиялық үдерістердің үйлеспеуі басталады, ал ... ... 60 °C-ға жуық ... ... ... ... бұзылуына əкеп соқтырады. Осы жағдайда, төмен, жоғары жəне ауытқымалы темпе- ратуралық ортадағы ағза тіршілігі біртіндеп жəне жеке даму ба- ... ... ... ... жағдайын көрсетеді. Тірі ағзалардың даму үдерісі барысында қоршаған ортаның температурасы өзгергенде ағзалардың ... зат ... ... ... ... əртүрлі тетіктер пайда болды. Ағзалардың орташа белсенді тыныс-тіршілігін қолдау үшін су ... жəне ... ... ... ... 0-ден бастап +50 °C-ға дейінгі дағдарыстық шектермен шектелген температуралардың біршама тар аралығы ... ал ... ... ... одан да тар ... тиіс. Көптеген тірі ағзалар үшін 16-250 аралығындағы температура оңтайлы болып табылады. Алайда, іс ... осы ... ... көп ... ... ... арқылы еңсереді. Оптимумы төмен немесе жоғары температура жағына қарай ойысқан ... ... ... өмір ... Тірі ... ... бастап, 100°С дейінгі температурада тіршілік етеді деп саналады. Криофилдер - суықты жақсы ... жəне осы ... өмір ... ... түрлер. Олар биохимиялық механизм арқылы бейімделеді. Термофилдер - бұл ... ... ... тыныс- тіршілік етуге бейімделген экологиялық түрлер тобы. ... ... ... өмір ... ... ... ... əр алуан болады. Тəжірибе барысында +110°C-ден аса- тын температураларда өсу жəне жасушалардың бөліну қабілеті сақталатын бактериялар өте ... ... ... ... ... тыныс-тіршілігі мен белсенділігі ең алдымен, сырттан келетін жылуға, ал олардың денесінің температурасы - ... ... ... Мұндай ағзалар пойкилотермді деп аталады. Аталмыш термин ағзалардың жылу ... ... ... білдіреді. Пойкилотермдік барлық микроағзаларға, саңырауқұлақтарға, өсімдіктерге, омыртқасыз жануарлар мен хордалылардың басым түріне тəн. Жануарлардың екі жоғары тобы - ... мен ... ... жатады. Олар өз денесінің оңтайлы температурасын ортаның температурасына қарамастан қолдауға қабілетті.
Жарық. Барлық тірі ағзаларға тыныс-тіршілік ... ... ... үшін ... ... қуат ... Қуаттың негізгі көзі Жердегі қуаттың жалпы балансының 99,9 %-ы ... Күн ... ... ... Егер Жерге жететін Күн қуатын 100 %- деп қабылдасақ, онда оның 19 %-ы ... ... ... ... 34 %-ы ... ... шағылысады жəне 47 %-ы Жердің бетіне тікелей жəне шашыраңқы радиация түрінде жетеді. Тікелей Күн ... сы - бұл ... ... 0,1 до 30000 нм ... ... ... ... Спектрдің ультракүлгін бөлігі 1 -5 %, көзге көрінетін - 16-45 %, инфрақызыл бөлігі - 49- 84 %-ды ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді жəне Күннің əртүрлі биіктігінде өзгереді. Шашыраған радицияның (көрінетін сəуленің) мөлшері Күн тұрған биіктік азайған сайын жəне атмосфераның күңгірттігі қоюланған ... ... Күн ... ... ... ... тірі ағзаларға əртүрлі əсер етеді. Ульракүлгін сəуле (УКС) арасында Жердің бетіне тек ұзын толқынды ... (290 - 380 нм) ... ал ... тірі ағзаларды құртатын қысқа толқынды сəулелерді 20- 25 км биіктікте озан қабаты - ... ... О3 мо- ... бар жұқа ... ... ... үлкен энер- гиясы бар ұзын толқынды ультракүлгін сəулелерінің химиялық ... ... ... көп ... ... үшін зиян- ды, ал шамалы дозалары көп түрлерге қажет. 250-300 нм ара- ... УКС ... ... ... əрекет жасайды, ал жануарларда стеролдан рахитқа қарсы D дəрумені пайда бола- ды; ... ... 200-400 нм ... адам ... ... ... ретінде оның терісі Күнге күйіп тотығады. Толқынының ұзындығы 750 нм-дан асатын инфрақызыл ... жылу ... ... жануарларға айналаны көру үшін қажет. Кез келген тұрғылықты Жердің жарық режимі тікелей жəне шашыраңқы жарықтың қарқындығымен, жарықтың мөлшерімен(жылдық жиынтық ... оның ... ... ... ... - яғни, жарық түсетін беттің ... ... ... Жарық режимінің атап өтілген элементтері өзгермелі жəне геогра фиялық жағдайға, теңіз ... ... ... ... ... атмосфераның жай-күйіне, Жер бетінің сипатына, өсімд ік- терге, тəуліктің уақытына, жыл ... ... бел ... гіне, атмосферадағы ғаламдық өзгерістерге тəуелді. Жарық жағдайына қойылатын талаптар бойынша өсімдіктер келесі экологиялық топтарға ... 1) ... ... ... немесе гелиофиттер, - ашық, тұрақты жарық жақсы түсетін Жердің өсімдіктері; 2) көлеңке сүйгіш (көлеңкеде өсетін) немесе сциофиттер - ... ... ... ... қабатының өсім- діктері мен судың тереңінде өсетін өсімдіктер; олар тікелей Күн сəулесінің күшті ... ... ... 3) ... ... ... факультативтік гелиофиттер - көп немесе аз көлеңкеге ... ... ... да ... ... олар ... өсімдіктермен салыстырғанда, жарық жағ- дайының өзгеруінің əсеріне оңай бейімделеді. Жануарлар үшін Күн ... ... ... ... сон- ша лықты қажетті фактор болып табылмайды. ... жа- рық ... ... ... ... ... үшін қажет. Жануарлардың көру органдары қабылдайтын шашыраңқы, қор- шаған заттармен шағылысатын ... ... ... əлем ... ... басым бөлігін береді.
Ылғалдылық. Жасушадағы барлық биохимиялық үдеріс- тердің жүруі жəне жалпы ағза қалыпты өмір сүру үшін ... ... ... ... ... ... Барлық тірі ағзалар үшін судың болуы өте маңызды рөл атқарады. Сумен қамтамасыз ету мəселесі əсіресе, құрлықта мекен- дейтіндер үшін ерекше ... ... ... ... ... еліктері олардың қандай экологиялық жағдайда өмір сүретініне, өмір сүру салтына, əртүрлі су көздерін қаншалықты пайдалана алатынына жəне суды ... ... ... бай- ... ... өсімдіктер суға қатысты 5 топқа бөлінеді.
Гидатофиттар - бұл ... ... ... су ... ... Бұл өсімдіктерде транспирация (судың буға айналу) бол- майды, ал су ерекше жасушалар - гидатодтар арқылы шығады. ... - бұл суға ... ... су ... ... су таяз ... ... өсетін Жер үсті-су өсімдік- тері. Мұндай өсімдіктер климат жағдайлары əртүрлі аудандарда кездеседі. Гидрофиттерде аузы бар эпидерма болады, транспира- ция ... буға ... ... өте ... жəне олар суды ... көп тұтынудың нəтижесінде ғана өсе алады. Гигрофиттер - ауаның жоғары ... жəне ыл- ... ... ... Жер беті ... Олар көлеңкеде жəне жарықта өсетіндер болып бөлінеді. Мезофиттер ұзаққа созылмайтын жəне қатты емес қуаң- шылыққа ... ... Бұл ... ... қа- ... жылы ... мен минералдық қорекпен біршама жақсы қамт амасыз етілген жағдайда өседі. ... ... ... ... өседі жəне олар су жетіспейтін кезде оны табуға, судың буға айналуын шектеуге не- месе ... ... оны ... мүмкіндік беретін тетігі болады. Ауаның газ құрамы. Өсімдіктердің Жер үстінде тіршілік етуі үшін атмосфералық ауаның химиялық ерекшеліктері ... рөл ... ... ... ... ... ауа- ның газ ... газдардың жоғары диффузиялық қабілеті мен конвекциялық жəне жел ағындарының үнемі араласуының арқа- сында құрамы (құрамы бойынша азот - 78,1 %, ... - 21,0, ар- гон - 0,9, ... газы - 0,035 %) ... ... ... Сонымен қатар, Жергілікті көздерден атмосфераға түсетін газ тəріздес, сұйық жəне қатты (шаң) бөлшектердің, оның ішінде антропогендік əртүрлі қоспаларының ... ... ... ... ... ... ... құрамының жоғары болуы Жер үстіндегі өмірді шектейтін ... ... ... Тек ... жағдайларда, кей Жерлерде, мысалы, шіри бастаған өсімдік қал- дықтары жиналған Жерде, астық, ұн ... оның ... ... ... мүмкін. Көмірқышқыл газының құрамы ауаның Жер үстіндегі жекелеген учаскелерінде біршама шектерде өзгеруі мүмкін. Мысалы, жел болмаған кезде үлкен қа- ла ... ... оның ... ... есе ... ... ... серпінімен байланысты Жер үсті қабаттарында көмірқышқыл құрамының тəуліктік өзгеруі заңды нəрсе. Вулкан оянған аймақтарда, жылу су ... мен осы ... Жер ... шығатын Жерлерінде, ауада көмірқышқыл газы көп болады. Көмірқышқыл газының шамадан тыс көп болуынан улану ... ... ... осы газдың шамадан тыс шоғырлануы сирек кездеседі. Табиғатта көмірқышқылдың ... көзі ... ... алуынан пайда болады.
Пайдаланылған әдебеттер:
М. С. Тонкопий, Г. С. Сатбаева, Н. П. ... ... ... - ... 2011. - 312 бет.
Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
Түрлердің мекен ету ... ... ... да бір ... ... ... қабілетін экологиялық валенттілік деп атайды.
Экологиялық валенттілігі төмен түрлерді стенобионттар,ал төзімділігі жоғары түрлері ... ... ... пен ... ағзада өзінің тіршілігін сақтауда пайда болатын әр түрлі бейімделу типтерін ... ... эври және ... ... ... ... эври және ... жарыққа эври және стенофантты;тамақ түріне байланысты эври және ... ... ... ... ... ... кең ... жағдай жасайды. Эврибионтты түрлер қолайсыз экологиялық орталарда қалыпты ... ... ... ... ... жатады да,олар барлық мекен ету орталарында таралған.Стенобионттылық таралу ареалын шектейді.
Пайдаланылған әдебиет:
Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология.Оқу құралы.Алматы,2009ж.27-29б.
Абиотикалық фактордың ... ... ... ... ауа райы - ... ... температура, жел, қысым, ағындар, тəуліктің ұзақтығы Биоценозда ... ... жəне ... ... ... ... (тікелей немесе жанама)
Физикалық эдафикалық - топырақтың ылғал сыйымдылығы, жылумен қамтамасыз етілуі, механикалық құрамы мен өткізгіштігі
Биоценозда жануарлардың бір- ... жəне ... ... ... тын əсері
Химиялық - ауаның құрамы, топырақта немесе суда қорек элементтерінің құрамы, ауа мен судың ... рН ... ... - адам қызметінің барлық түрі
Абиотикалық ... - ... (өлі) ... ... Бұл ... ... ылғал, қысым мен басқа да геофизикалық факторлар; ауа, су, топырақ ортасының өзінің та биғаты; ортаның химиялық құрамы, ондағы заттардың шоғырлануы. ... ... ... ... өріс (гравитациялық, магниттік, электромагниттік), иондармен қа нық- тыратын жəне өтетін радиация, ортаның қозғалысы (акусти калық ауытқу, толқын, жел, ... ... ... табиғаттағы тəуліктік жəне маусымдық өзгерістер жатады. Көптеген ... ... ... ... өлшеуге болады. Экологиялық факторлар бірге мекендейтін əртүрлі ағзаларға бірдей əсер етпейді. Бір түр үшін əсері қолайлы, ал ... түр үшін ... ... ... ... ... фактордың əсерінің күшіне ден қою маңызды элемент болып табылады, фактордың мөлшері артық немесе ... ... ... əсер жасалуы мүмкін. Сондықтан қолайлы доза немесе оптимум аймағы жəне пессимум аймағы (ағзалар ... ... ... сезінетін факторлар дозасы мағыналарының аралығы) қолданылады. Оптимум жəне пессимум аймақтарының аралығы ... лық ... ... - тірі ... орта ... өзгеруіне бейімделу қабілетін анықтаудың өлшемі болып та- былады. Сандық тұрғыдан ол орта диапазонымен бейнеленеді, оның шегінде түр тіршілік етеді. ... ... ... ... ... ... ... (солтүстік бұғысы ауа температурасының - 55-тен +25/30°С-ға дейін ... ... ал ... маржандар температура 5-6°С өзгергенде тіршілігін жояды). Ағзалар экологиялық валенттік бойынша стенобионттерге - орта ... аз ... ... форель, қиыр шығыстық қарабауыр, тереңдегі балықтар) жəне эврибионттерге (колорада қоңызы, тышқан, егеуқұйрық, қасқыр, тарақан, қамыс, бидайық) бөлінеді. Төзімділіктің салыстырмалы дəрежесін ... үшін ... ... тар ... ... жəне эври кең ... ұғымды білдіретін қосымшалар қолданылады. Осы фактор бойынша төзімділігінің аралығы тар түрлер (1) стеноэктер, ал төзімділігінің ... кең ... (2) ... деп ... Нақты жағдайларда пессималдық (яғни ең нашар) мағыналарға ие орта факторлары басқа факторлардың оңтайлы үйлесуіне қарамастан популяцияның, түрдің осы ... ... ету ... ... ... ең ... ғана емес, сонымен бірге ең жоғары ма- ғыналары да, мысалы, топырақ ... ... ... мен онда кальций мен натрийдің шамадан тыс көп болуы, жоғары температура, шамадан тыс жарық жəне т.б. ... рөл ... ... ... заңы осы ... ... яғни аралығы ағзаның осы факторға төзімділігінің (толеранттығының) мөлшерін айқындайтын экологиялық əсердің ең аз мөлшері де, сондай-ақ ең көп ... де ... ... ... ... ... ... факторлардың жиын- тығына тəуелді. 1913 жылы В. ... ... ... заңы ... ... ... бірі. Толеранттылық заңы ағзалардың максимум жəне минимум деңгейіндегі төзім- ділікті анықтайды. Фактордың ең аз жəне ең көп шектерінің ара с ... ... ... ... деп ... яғни ағза тіршілік ете алатын шегі орналасады. 2-суретте бейнелен- ген толеранттықтың қисық сызығы толеранттық заңының гра- фикалық түрі болып табылады. ... тірі ... ... ... ... заңы ШЖШ ... ... шама) ластау- шылардың мөлшерін анықтауға негізделетінін атап өту қажет.
ШЖШ ретінде фактордың ағзада əлі ешқандай патологиялық өзгеріс байқалмайтын мағынасы ... ... ... ... ... кең жəне тар ... мүмкін. Төзімділігінің ауқымы кең ағзалар эврибионттар, ал ауқымы тарлар стенобионттар деп аталады. Төзімділігі кең ... ... ... ... кең таралған. Температураның, радиацияның, тұздылықтың, рН жəне т.б. кең ауқымында өмір сүре алатын бактериялар мен көк-жасыл балдырларға ең ... ... тəн. ... ең маңызды ұғым болып табылатын ШЖШ анықтау төзімділік (толе ранттылық) заңына ... ШЖШ - ... ... əлі ешқандай патологиялық өзгеріс байқалмайтын мағынасы. Экологияда толеранттылық заңымен байланысты шектеуші фак- тор, яғни минимум заңы қолданылады. Ол ... ... ... ің ... да бір ... ... қоршаған орта жағдайл арының жиынтығын көрсетеді. Мұнда экологиялық фак- тор ең төменгі немесе ең ... ... ... Бұл заңды неміс химигі Либих (1840 ж) ... ... ... заңы деп ... ... өзара байланысу ережесінің ұғымы да өте маңызды. Осы ұғымға сəйкес кейбір ... ... ... ... ... күшін күшейте немесе жеңілдете алады. Мысалы, жылудың шамадан тыс артығын ... ... ... ал ... ... үшін ... жетіспеуі ауадағы көмірқышқылы газының көтеріңкі құрамымен өтеле алады. Осыған қарап факторлар бірін-бірі алмастыра алады деген тұжырым жасауға болғанымен, іс жүзінде ... ... ... ... Көп ... ... ... биогендік заттар, ағындар мен ортаның қысымы, өрт жəне т.б. шектеуші фактор болып та- ... ... ... айырмашылық өмір сүру жағдайы өсімд іктер мен жануарлардың тыныс-тіршілігін қамтамасыз ете т інімен, олардың өмір сүру жағдайының əсерінен өзгерсе де жұмс ... ... ... ... ... ... ағза өмір сүру ... басқа ағза үшін қол жеткізімсіз етуге қабілетсіз келеді.
Пайдаланылған әдебеттер:
М. С. Тонкопий, Г. С. ... Н. П. ... ... ... - Алматы 2011. - 312 бет.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абиотикалық факторлар6 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі22 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық фактордың сигналдық мәні12 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні4 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні7 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь