Қор биржа

Кіріспе 3
1 Қор биржаның пайда болуы және құрылымы 5
1.1 Қор биржаның пайда болуы және мәні 5
1.2 Қор биржаның құрылымы 7
1.3 Шетелдерде қор биржаның қызмет етуі 10
2 Қазақстан Республикасы қор биржаның даму ерекшелігі 13
2.1 Қазақстанда қор биржаны дамуы 13
2.2 Қор биржада мәміле жасауды талдау 14
2.3 Қор нарығы және оның дамуы 17
3 Қазақстан Республикасы биржасының негізгі мәселелері және оларды шешу жолдары 21
Қорытынды 23
Қолданылған әдебиеттердің тізімі 25
Қазіргі заманғы қор биржалары әрине, өздерінің түп тамырынан мүлде өзгеше, бірақ бұған қарамастан осы уақыттың ішінде биржалық сауданың негізгі қағидасы өзгерген жоқ. Биржа дегеніміз бұл – ұйымдастырылған, дәйекті жұмыс істейтін нарық, онда сұраныс пен ұсыныстың негізінде ресми түрде белгіленетін бағалар бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор саудасы), стандарттар мен үлгілер бойынша көтерме сауда (тауар саудасы) немесе валюта саудасы (валюта) іске асырылады.
Қор биржасы қандай да бір бағалы қағаздарды сатады деп ойлайтын адамдар көп. Шын мәнінде биржада сатылатын бағалы қағаздар онда жоқ. Биржаның өзі ештеңе де сатпайды, сатып та алмайды! Бұл әншейін мыңдаған компаниялар мен адамдар бағалы қағаздарды өздерінің агенттері арқылы сатып алатын жер, бұл агенттер брокерлер деп аталады.
1 Я.Әубәкіров. Есқалиев. Экономикалық теория негіздері. А., Республикалық баспа кабинеті, 1994-300 бет
2 Ө.Қ..Шеденов, Е.Н.Сағындықов, Б.А.Жүнісова, Ү.С. Бажомартов, Ү.С.Бажомартов, Б.И. Комягин. Жалпы экономикалық теория, Ақтөбе, А-Полиграфия, 2004-455 бет.
3 Н.Қ Мамыров. Микроэкономика. А., Экономика, 2004-175 бет.
4 Г.М.Осипова. Экономикалық теория негіздері.А., ҚазҒЗУ, 2002-31 бет.
5 С.С.Сахариева. Жаңа кезең экономикалық теориясы. А., Дәнекер, 2004- 150 бет.
6 Х..Ілиясов, С.Құлпыбаев. Қаржы: жоғарғы оқу орындарына арналған Оқулық. А., Экономика, 2003-150 бет.
7 Ғ.С.Сейітқасымов. Ақша, несие, банктер.А., Экономика, 2001-210 бет.
8 Эконмикалық саясат лекциялары /Ред. Алқасы: Д.Қ.Қабденов, Т.Қ.Оралтаев, А.Е.Ескендіров, С.Қ.Бекмолдин және т.б. А., Экономика,2002-170 бет
9 В.Крымова. Экономикалық теория. А., АРКАИМ,2003-120 бет
10 Экономика: Учебник / Под ред. А.с.Булатова-М., Юристъ, 1999-320с
11 Общая эконмическая теория:Учебник /Под ред. В.И.Видяпина,Г.П. Журавлевой. М., Наука, 1995-300 с
12 Шумпетер И.Теория экономического развития.-М.,Экономика6 1982-280 с
13 Курс экономической теории /Под ред. М.Н. Чепурина Е.А.Киселевой-Киров, Кировъ, 1994-320 с.
14 Макконелл К.Р., Брю С.Л. Экономикс: принципы, проблемы, политика.-М., Наука,1992-350 с..
15 Дайджест экономической теории.М., Аналитика-Пресс, 1998-120 с.
16 Прикладная экономика. Пер. с англ.-А., ТОО «Книга», 1997-180 с.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе |3 |
|1 |Қор ... ... ... және ... |5 ... ... пайда болуы және мәні |5 ... ... ... |7 ... қор ... ... етуі |10 |
|2 ... ... қор биржаның даму ерекшелігі |13 ... қор ... ... |13 ... ... мәміле жасауды талдау |14 ... ... және оның ... |17 |
|3 ... ... ... негізгі мәселелері және оларды |21 |
| |шешу жолдары | |
| ... |23 |
| ... ... ... |25 ... ... қор ... ... ... түп ... мүлде
өзгеше, бірақ бұған қарамастан осы ... ... ... ... ... ... жоқ. Биржа дегеніміз бұл – ... ... ... нарық, онда  сұраныс пен ұсыныстың негізінде ресми
түрде белгіленетін бағалар бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор ... мен ... ... ... ... ... ... немесе валюта
саудасы (валюта) іске асырылады.
Қор биржасы қандай да бір ... ... ... деп ойлайтын
адамдар көп. Шын мәнінде биржада сатылатын бағалы қағаздар онда ... өзі ... де ... ... та ... Бұл ... мыңдаған
компаниялар мен адамдар бағалы қағаздарды өздерінің агенттері арқылы ... жер, бұл ... ... деп ... ... ... сатылатын және сатып алынатын акциялардың
бағасын белгілеуге тікелей қатысы ... ... ... ... ... пен ... ... қалыптасады. Бірақ биржада нарықтық
бағаларды айқындау үшін арнайы жағдайлар жасалған. Сатып алушылар қай ... да және ... ... да ... ... ... ... алуға,
ал сатушылар – мүмкіндігінше қымбатырақ сатуға тырысады. Қор биржасы –
нарықтардың барлығының ... ең ... ... ... ... пен
ұсыныстың өзара еркін әрекеттесуі үшін барлық кедергілерді ... ... ... ... сәтте, бағалардың арасалмағы сатушы мен сатып
алушы үшін ең оңтайлы болатындай етіп жасауға болады.
Егер сатушы акцияларды ең ... ... ... бұл ... пайдалы
болар еді де, бірақ сатып алушы үшін пайдасыз болар еді. Егер сатып алушы
акцияларды ең ... ... ... ... бұл оған пайдалы болар еді де, бірақ
сатушы үшін мүлде пайдасыз болар еді. Бұл ... ... ... ... ... ... ақылға қонымды шектері туралы айтылып отыр. ... ... ... мүлде мөлшерлес келмейтін, ақылға ... ... ... ... сатып алу немесе сату ниетімен ... ... ... та ... ұсыныс та емес. Бұл әншейін орындалмас қиял ғана,
салиқалы инвесторлар ... ... жол бере ... ... ... мәселеге оралатын болсақ, биржада мәміле
жасаудың бағасы – бұл сатушы үшін мәміле ... ... ... ... сату бағасы, ал сатып алушы үшін – мүмкіндігінше оңтайлы
төмен сатып алу ... ... ... сіз ... ... ... ... жерді байқамай өтіп кетуіңіз мүмкін. Биржада бұлай
болуы мүмкін ... Сіз әр ... ... ... ... ... ... сіз сатып алушы немесе сатушы ... ... ... баға ... ... алмассыз және сатпассыз, бірақ сіз өзіңіз
жасаған ... сол ... ... ... ішіндегі ең жақсысы
екеніне сенімді ... Және де сіз, ... ... ... ... сатып
ала алмадым немесе сата алмадым деп биржаны тіпті де ... ... ... нашар болса, сіз ауа райын болжаушыны кіналай алмайсыз ғой.
Әңгіме қор биржалары туралы ... ... ... ... ... бағамының күрт ауытқулары, бағалардың күрт көтерілуі
мен күрт түсіп ... ... мен ... ... ... ... ... бағам қатты ауытқуы мүмкін, алайда ... ... ... ... ... ... күрт ... акцияларды
иеленушілердің көңіл-күйіне байланысты болады, ал ол өз кезегінде елдегі
жалпы экономикалық жағдайға және ... ... ... ... әсер ... ... тыс ... байланысты болады.
1 Қор биржаның пайда болуы және құрылымы
1.1 Қор биржаның ... ... және ... қоғамдар шығаратын бағалы қағаздар – жай және артықшылықты
акциялар, ... ... ... сол ... бағалы қағаздар нарығын
түзеді. Бағалы қағаздар ақшаға сатылатын негізгі ... ... ... ... ... ... мына жайт куә болады: бірнеше ондаған жылдар бойы
дамыған елдердегі айналымда ... ... ... мен ... құны
осы елдердің жалпы ұлттық өнімінің жылдық көлемінен асып түседі.
Барлық бағалы ... ... ... ... ... ...... арқылы сатып өткізіледі.
Егер дәлірек айтатын болсақ, биржада бағалы қағаздардың бәрі емес, тек
ең ірі әрі белгілі компаниялардың ғана бағалы ... ... ... ... ... деген не? Ең әуелі айтатын жайт – бұл ... ... ... ... үшін ... жасау және олардың нарықтық
бағасын айқындау болып табылады.
Алғашқы биржалар өте көп ... ... ... болған. Олардың ең
алғашқысының пайда болу ... ... ... ... ... XV ... ... Ван дер Бурсенің үйінің жанындағы алаңда саудалық
ақпарат алмасу, шетелдік вексельдерді сатып алу және нақты ... ... ... ... ... ... ... үшін түрлі елдерден
келген көпестер жиналатын. 
«Биржа» сөзі осы көпестің аты-жөнінен пайда болған, оның ... ... және ... «Borse» деген сөзінен тарайды да, әмиян
дегенді білдіреді. Көпестің ... ... үш ақша ... ... ... ... солардан алған. Ал қазіргі заманғы
биржаның ... ... деп ... ... ... ... ... Базарларда сауда үнемі жүріп жататын, бірақ биржадан
өзгешелігі, қолда бар тауар ... ал ... ... ... ... болатын.
Жәрмеңкелерде қолдағы тауар болмайтын, ал сауда тауардың үлгілері
бойынша, көтерме партиялармен жүргізілетін, ал тауарды ... ... ... ... ... жылына бірнеше рет қана ұйымдастырылатын.
Әдетте ... ... ... ... дамуына, ал базар - шектелген
көлемдегі аудандардың айналымына қызмет етті.
Өнеркәсіптің дамуымен қатар, өсіп келе жатқан шаруашылық ... ... ... ... нарыққа деген қажеттілік пайда болды.
Осындай нарық Испания мен Голландияның арасындағы сауданың даму барысында,
XYI ғасырда ... ... ... ... ... ... ... өркендеп келе жатқан Италияда
(Венеция, Генуя, Флоренцияда), сондай-ақ басқа елдердің ірі ... бола ... ... ... ... ... Антверпендегі биржа
саналады. Оның негізі 1531 жылы қаланды, ... ... ... ... ... аңызға айналған «Барлық халықтар мен тілдердің саудагерлері
үшін» деген жазу безендіріп ... ... бас ... ... ... ең маңызды рөл атқарды,
ол бір мезгілде әрі тауар ... әрі қор ... ... ... ... рет
жедел мәмілелер пайда болды, ал биржалық операциялар жүргізу тәсілі едәуір
жоғары ... ... ... ... ... өсуі ... ретінде бағалы
қағаздар жүретін мәмілелердің бұдан былай үнемі жасалуына мәжбүр етті. Сол
кезеңде қазіргі заманғы ең ірі қор ... бірі – ... қор ... ... ... қоғамдар үздіксіз құрылып жатты, олардағы
үлестерді алыпсатарлардың тұтас жасақтары ... алып ... XIX ... ... ... ... өндірісінің қарқынды дамуы
акциялардың жетілдірілуін және маңызды қаржылық құралға айналдырылуын ... даму ... ... ... ... ... ... мысалдарға толы, яғни, ірі алпауыттар ... зор ... ... бағаларды күрт көтеретін немесе түсіріретін болған, ал бұл ... ... ... ... ... әкеліп отырған. Мұндай
жағдайлар өткен ғасырдың орта ... ... ... да орын алып ... жағдайлардың теріс салдарлары және биржалық маклерлердің жағдайды
теріс пайдалануының жиілеуі көптеген елдердегі қор биржасының қатысушыларын
түрлі алаяқтықтан ... ... ... ... енгізуге мәжбүр етті. Бұл
заңдардың орындалуын арнайы мемлекеттік органдар қадағалайды.
Биржалық операцияларды ... ... ... ... өздерінің сипаты өзгерді. Әрине, алыпсатарлар биржада әлі де
бар. Олар ... ... ... ... сатады және сатып алады.
Мұндай операциялар ... ... ... Ал ... олар пайдаға да асады,
себебі қор нарығының әлдеқайда серпінді әрі икемдірек ... ... ... ... тұрақтануына көмектесіп, ... ... ... және қолайлырақ бағаға сатып алуына ... ... ... сатып алушылардың көпшілігі алыпсатарлардан
өзгеше, инвесторлар болып табылады. Олар ақшасын табыс алу мақсатында ... бойы ... ... Олар биржалық алыпсатарлықтан түсетін бір ... ... ... ең ірі әрі аты ... компаниялардың үлесін
иеленуші болуды қалайды.
Қор биржасы тағы бір маңызды артықшылықты береді. Онда сіз ... ... ... ... ... Егер компания
өзінің бағалы қағаздарының биржада сатылғанын қаласа, ол тек пайда ... ғана ... ... Оған ... сайын жоғары талаптар қойылатын
болады. Бағалы қағаздарды түрлі елдердегі биржаның ... ... ... ... ... өзгешеленеді. Бірақ олардың қағидасы біреу-
ақ. Биржаға орнықсыз және пайда әкелмейтін компаниялардың бағалы қағаздары
түспеуге тиіс. 
Ең әуелі, өзінің бағалы ... қор ... ... ұмтылатын
акционерлік қоғам биржаның ... ... ... ... тиіс. Компанияның пайдалылығының соңғы бірнеше жыл ... ... ... ... ... ... саны ... да параметрлер талданады. Листинг рәсімінің нәтижесінде ... ... ... ... кіргізілуі немесе одан бас тартылуы
болмақ.
Биржа ең төменгі көрсеткіштерді белгілейді, ал егер компания ... ... ... ... ... онда оның ... қағаздары бұл
биржада сатылмайтын болады. Бұл орайда биржада ең ... ... ... аса бай емес ... ... ... ... Бірақ
олар келешегі мол компаниялар болуы мүмкін.
Сондай-ақ биржада биржалық талаптардан ... асып ... өте ... ... ... ... кездестіруге болады. Егер компания
биржаның сауда-саттық ... ... ... ... ... өте ... ... құлдырай бастап, ол ең төменгі талаптарға енді ... ... онда ол ... ... ... ... ... қалады.
Сөйтіп, акционерлік қоғамдар үшін биржаға түсудің ғана ... ... ... ... қалудың да маңызы зор.
1.2 Қор биржаның құрылымы
Биржа неғұрлым ірі әрі дамыған болса, ол ... ... ... ... солғұрлым қатаң талаптар ... Ірі ... ... – бұл ... ... үшін ... ... және
жоғары деңгейінің көрсеткіші.
Биржаға шыққан компаниялардың деңгейі әр түрлі болатынын ескере
отырып, биржалар қай ... ... ... ... ... ... ... енгізеді.
Алайда биржа өзінің талаптарын тек бағалы қағаздарға ғана қоймайды.
Екінші жағынан, биржалық сауда-саттыққа кім ... сол ... ... тек
оның мүшелері ғана қатысады.
Биржаның мүшелері кейбір елдерде тек жеке тұлғалар, ... ... ... ... бола алады. Алғашқыларының қатарына бағалы қағаздармен жеке
дара сауда жасайтын тұлғалар (биржаның біліктілік талаптарына сай ... және ... ... ... маман) жатады.    Заңды
тұлғалардан биржада мамандандырылған несиелік-қаржылық ... ... ... құрамына тар мамандандырылған биржалық фирмалар ... мен ... ... кіреді.
Тағы бір ерекшелігі – биржаның барлық мүшелері ондағы өздерінің
орындарын сатып алады. Бірақ бұл ... ... мүше ... кезде, ақша
басты айқындаушы жайт болып табылмайды.  Оның әр ... ... сай ... ... ... ... екі санатқа бөлінеді. Олардың бірін брокерлер
(биржалық маклерлер) құрайды, олар – ... ... ... мен ... ... ... сатып алушылар мен сатушылар арасындағы мәмілелерді
жасаған кездегі делдалдар, өздерінің делдалдығы үшін ... бір ... ... ... ... ... ... немесе куртаж).
Биржашылардың комиссиялық сыйақыларының мөлшерлемесі мәміленің көлеміне
қарай құралады.
Брокерлер ... ... ... ... ... отырып,
клиенттердің тапсырмасы бойынша әрі солардың есебінен әрекет етеді. Кейбір
жағдайларда олар мәмілелерді өз есебінен ... ... ... ... ... ... бөлігін банктермен тығыз байланысы бар ірі
брокерлік фирмалар жүзеге асырады.
Қор биржасының мүшелерінің ... тобы ... ... бұлар –
бағалы қағаздарды сатып алу-сатумен айналысатын жекелеген тұлғалар немесе
фирмалар, банктер. Олар өз ... және өз ... ... ... ... тек өз ... және ... ғана жасай алады. 
Дилерлердің пайдасы ... ... мен ... ... ... ... есебінен, сондай-ақ валюталар мен бағалы қағаздардың
бағамдарының өзгерістері есебінен, яғни, түптің ... ... ... ... ... және ... бағалардың айырмасы ретінде
қалыптасады. Делдалдық операциялармен дилерлер айналыспайды.
Бағалы қағаздармен жасалатын ... ... ... мен ... болып бөлінеді. ... ... ... ... ... әлі жоқ ... қағаздарды мәміле жасау
кезінде бекітілген баға бойынша мерзімге сатады да, мәміленің ... сәл ... ... ... төменірек бағам бойынша сатып
аламыз да, мерзімді мәміленің шартында ... ... ... ... ... ... ойнайтын биржашылар («бұқалар»), ... ... ... ... ... мерзімге сатып алады да,
соңынан оларды олжалы сатамыз деп ... ... ... ... ... ... ... өзінің құрылымы мен
жұмысының мәселелерінде ол түгелдей дербес әрекет етеді. Әр биржада дерлік
нормативтік құжаттардың тұтас бір тобы болады, олар ... ... ... оның ... үшін біліктілік талаптарын және компанияларға
қойылатын ең төменгі ... ... Ең ... ... ... сауданың ережелері болып табылады.
Қор биржасы коммерциялық мақсаттарды көздемейді. Оның қызметі өзін ... ... ... Қор ... коммерциялық ұйым емес.
Биржаның қызметі биржадан «орын» сатып алған оның қатысушыларының
жарналарының, ... ... ... ... бағалайтын
кәсіпорындардың жыл сайынғы жарналарының, биржалық операциялардан жиналатын
алымдардың және биржаның қатысушылары мен ... ... ... ... (мысалы, анықтама беру, биржалық мәмілелерді ... ... ... ... ... ... және ... түрлерін көрсеткені үшін төлейтін ақы) есебінен қаржыландырылады.
Биржаның қызметіне қатысты барлық ең маңызды шешімдерді оның мүшелері
өз жиналысында қабылдайды. ... ... ... ... сайлайды,
онда түрлі ресімдемелік мәселелер шешіледі. Биржаны басқаруды және ... ... ... ... басқармасы, яғни, биржаның мүшелері
сайлаған және тағайындаған басшылық жүзеге асырады.
Биржадағы сауда-саттықты реттеудің жоғарыда ... ... ... ол ... ... деп ... ... Егер ұйымдастырылған
нарық болса, демек, ұйымдастырылмаған нарық та болады, және онда да бағалы
қағаздарды сатып ... және ... ... ... біз ... ... ... қор биржасында қалай сатып алуына
болатынын жалпылама түрде қарастырайық.
Ең әуелі қарапайым инвестордың ... ... ... ... жөн, ... ол биржаның мүшесі емес. Мұндай кедергі
инвестордың мүдделеріне нұқсан келтіру үшін емес, ұйымдастырылған ... ... ... ... Биржадағы сауда-саттықтың толып
жатқан ережелерін, егжей-тегжейлері мен талаптарын тек біліктілігі жоғары,
бір бағытта жұмыс істейтін мамандар ғана ... ... ... ... о ... ... уақыт өте келе бекіген жағдай бойынша
инвесторлар биржалық сауда-саттықтарға ... ... ... ... жасасады.
Инвестор өзінің брокеріне бағалы қағаздардың белгілі бір түрін сатып
алу немесе сату туралы тапсырма береді. Бұл орайда баға ... ... ала ... ... инвестор өзінің бағалы қағаздарын сатуға
арналған төменгі шекті ... ... ... ... арналған жоғары
шекті белгілейді. Яғни, брокер сатып ала алады, ... ... ... ... ... ... ақша ... береді. Дегенмен,
биржадағы мәмілелердің көпшілік бөлігі несиеге жасалады, яғни бұл ... ... ... төсейді деп аталады. Бұл орайда ... ... үшін тек ... ... ғана ... сонымен бірге берген несиесі
үшін өсім де алады.
Сауда-саттыққа қатыса отырып, брокер ... ... ... ... ... ... ... Ал сұраныс пен
ұсыныстың бағалары бірінші рет дәл келген кезде, ... ... ... ... ... жүйесі жасалған әрбір мәміленің құпиялылығы,
сондай-ақ оның орындалатыны жөнінде инвесторға кепілдік береді.
Сондай-ақ биржадағы ... ... ... ... ... ... айта кету ... Қазіргі кезде сауда-саттыққа қатысу үшін
бұрынғыдай биржаның сауда залының өзінде болу ... де ... ... ... ... сауданы брокерлер электрондық түрде өздерінің кеңселерінен
жүргізеді. Бұл орайда қор биржасының құрылымының өзі және оның функциялары
түбірлі өзгерістерге ... ... сол ... ... ... ... ... істейтін
нарық, онда бағалы қағаздар сатылады және ... ... ... ... үшін ... ... Айта ... биржа өзінің қатысушылары үшін
жасайтын басты жағдайлардың бірі онда жасалған барлық мәмілелердің кепілді
түрде орындалуы ... ... ... есеп ... ... ... ... орындалады, олар өздерінің шоттарында ақша мен
бағалы қағаздар туралы электрондық жазбаларды сақтайды.
Қор биржасы онда ... ... ... ... отырады және
олардың орындалуын қадағалайды. Осы тәсім бойынша дүниежүзілік биржалардың
көпшілігі, соның ішінде Нью-Йорк биржасы, сондай-ақ ең ... ... ... ... істейді.
1.3 Шетелдерде қор биржаның қызмет етуі
Батыс Еуропаның қор биржаларына тән ... ... ... көп ... жатқызуға болады. Еуропалық жүйелердің ... ... ... олар ... ... бағалы
қағаздарымен операцияларды монополияландыратын мамандар дегендердің жүйесін
білмейді. Еуропада биржа нарығының басқа үлгілері – континенталды Еуропада
дәстүрлі аукциондық және ...... ... ... ... биржада бас кейіпкерлер – делдалдар – бірыңғай бағаларды
қалыптастырады, олар ... ... ... олар ... ... ... іске ... алады. Дилерлік үлгінің мәні: нақты компанияның
бағалы қағаздарын өз қаражаттарына тек бірнеше бәсекелес ... сата ... ала ... ... ... ... ... күннің ағымында
құбыла береді. Еуропалық биржалардың енді бір ...... ... ... ... ... ынтасы. Ол үрдіс екі бағыт
бойынша: еуропалық ... ... ... ... фирмаларға
сату арқылы және биржада тіркелген шетелдік компаниялардың кәсіпорындарының
тізіміне енгізу арқылы ... қор ... ... тән ... оның ... ... ... табылады. Ұлыбританияда 22 биржа ... ... бас қор ... ... ... Қор ... болып
табылады. Оның мүшелері 4 топқа бөлінеді:
Брокер-дилерлік фирмалар, олардың негізгі функциясы – инвесторлардың
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... олар өз
есебінен де мәмілелер жасайды;
Маркет-мейкерлер – жұмыс күнінің ағымында белгілі бір ... баға ... ... ... ... ... бойынша маркет-мейкерлердің арасында
делдалдыққа жүреді.
Қор ... ақша ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздарды қарызға беруге құқығы бар.
Аталған биржада сауда төрт ... ... ... ... ... үкімет облигациялары, сондай-ақ тұрақты өсімі бар ішкі және
шетелдік қағаздар;
Сатылмалы опциондар.
Лондон Халықаралық Қор ... ... ... ... ... ... ... биржалық индекстер
FT-SE 30 Share Index, Financial Times Industrial Ordinary Share Index
алғаш рет 1935 жылы жариялана бастады және 30 ... және ... ... қамтиды. Іріктелімнен 30 акцияның бағамдарын қайта
көбейту және одан ... ... 30-шы ... ... ... арқылы
алынатын геометриялық орташа ретінде есептеп шығарылады.
FT-SE 100 – ... ең кең ... ... көп ... ... 100) ... ... Ұлыбританияның нарықтық капиталдандыру бойынша
ең ірі 100 компаниясының базасында ... ... ... ... безбенделген арифметикалық индекс болып табылады. "Футси"
құраластарына Ұлыбританияның қор нарығын жалпы капиталдандырудың шамамен 70
% ... FT-SE Mid 250– ... ... ... 20 % түсетін орташа
капиталдандыру бар компаниялардың акциялар индексі. Бұл FT-SE 100 индексіне
кіретін бір жүз ең ... ... 250 ... 1985 ... бері есептеп
шығарылады.
Германия
Басты қор биржасы Франкфурт Қор Биржасы болып табылады. Басты өзгеше
ерекшелігі бұл биржаның ... үш ... ... болып табылады,
олар: биржадағы негізгі ... ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алуға және сатуға өтінімдер қабылдайтын және олардың
бағамын айқындайтын ... ... ... ... ... ... қор ... биржасында ең көп саудаланатын 30 акцияны (соңғы
3 жыддағы сауда статистикасының ... ... DAX 30 ... табылады.
Индекс нарықтық капиталдандыру бойынша безбенделген.
Электрондық жүйедегі саудалықтардың нәтижелері бойынша Xetra DAX
индексі есептеп ... ол ... ... DAX 30 индексімен өзара
сәйкес. Алайда электрондық сессия ұзағырақ, сондықтан жабу бағалары ... ... ... ... DAX 100 және 320 ... бойынша CDAX
композитты индексі есептеп шығарылады.
Швейцария
Цюрихтегі биржа – банктерді ... ... ... ... ... ... ... едәуір шамада мемлекетпен ... ... ... өте ... биржа (Euronext).
Батыс Еуропаның қор нарығына тән ерекшеліктердің ... ... ... (ЕЭО) ... және ... ... ... болған
капиталдар нарықтарын интернационалдандырудың қызу үрдісін атауға болады.
Аталған үрдістің ... Euronext деп ... ... ... ... ... N.V. (ООО) – Голландияның ... ... ... ... оның қызметі еншілес компаниялары арқылы жүзеге
асырылады. Euronext 2000 ... 22-ші ... ... ... және
Париж биржалары біріктірілгеннен кейін түзілді. Euronext group 2002 ... LIFFE ... ... ... фьючерсті мәмілелер мен
опциондар биржасын) сатып алу және португалдық BVLP (Bolsa de Valores ... e Porto) ... ... ... ... Euronext – ... ең ... бағалы қағаздар нарығы, ... оның ... ... ... ... ... сауда көлемі
бойынша орындалған.
Ширек бөлігін шетелдік компаниялар ... 1392 ... ... Euronext-те баға белгіленетін компаниялар.
Euronext.liffe биржада күн сайын жасалатын мәмілелер көлемі бойынша
әлемдегі екінші ең ірі ... ... ... ... ... табылады.
Euronext біртұтас жалпы еуропалық қор биржасын құру ... ... ... ... бағыт алуда көшбасшы болып
отыр. Еуропалық биржаның мықты жағы - өзінің ішкі ... ... жаю, өзі ... ... ақша ... мен туынды қаржылық
құралдардың нарықтарын біріктіру арқылы бірлескен ... ... ... сан алуан кіріс көздері.
Бүгінгі күнде еуропалық биржа холдингінің жетістіктері мынадай:
2001 жылдан бастап Амстердам, Брюссель және Париждегі ... ... ... ... ... (NSC) және ... сауда ережелері күшіне
енгізілген, инвесторларға олардың қызмет жүргізу орнынан тәуелсіз, ... ... ... беріледі;
аталған холдингіге кіретін нарықтар үшін бірыңғай клиринг жүйесі
(Clearing 21®) енгізілген;
Брюссель және Париж ... 2003 ... ... және ... ... ... ... және тиісінше Парижде қолданылатын Clearing 21®
Брюсельде көшуден бастап, ... ... ... нарықтарының сауда және
клиринг жүйелерін сәйкестендіру ... ... ... ... ... ... қадамдарына:
Португалияның нарықтарын Euronext қолма-қол ақшалай сауда алаңшасына
ауыстыру;
туынды ... ... ... LIFFE ... ... ... ... жүйелерін сәйкестендіріп болу кіреді.
Euronext қаржылық құралдарға баға ... ... ... ... ... ... ... қауымдастырылған LCN.Clearnet арқылы
клиринг, өзінің ешілес ... CIK және ... пен ... ... ... ... ... өзара есепке жатқызу және ... ... ... ... ... ... ... және шешімдері кіретін кешенді қызметтердің бірқатарын ұсынады.
Euronext клиенттері ... ... баға ... компаниялар,
Euronext нарықтарында саудаға қатысатын қатысушылар, ... ... ... ... ... ... Euronext технологиялары мен
қызметтерін пайдаланатын биржалар, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады
2 Қазақстан Республикасы қор биржаның даму ерекшелігі
2.1 Қазақстанда қор биржаны дамуы
Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 ... 1 ... ... бәсеке қабілетті елу елінің қатарына кіру
стратегиясы» атты ... ... ... бойынша Жалпыұлттық іс-шаралар
жоспарын орындаудың желілік тізбесінде операцияларды жүргізу үшін ... ... ... қаржы орталығының арнайы сауда
алаңын құру қарастырылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Заңына сай, Алматы қаласының территориясы аумағында қызмет ... ... ... ... қаржы орталығының арнайы сауда алаңы ... ... ... ... ... ... жалғыз қор
биржасы – «Қазақстан қор биржасы» АҚ. Алайда, «Қазақстан қор биржасы» АҚ
биржалық ... мен ... ... ... ... етуші қатысушылардың шеңберіне бейімделмеген.
Сондықтан да халықаралық тәжірибені және Алматы қаласының ... ... ... ... ... ... Агенттіктің
мемлекеттік орган ретінде операциялық (коммерциялық) ... іске ... ... отырып, 2007 жылы 100 % мемлкеттің қатысуымен ... ... ... ұйым – ... ... ... қаржы
орталығы» акционерлік қоғамы (бұдан әрі – «АӨҚО» АҚ) құрылмақ.   
«АӨҚО» АҚ мүлкі оның жарғылық капиталын ... үшін ... ... ... ... қаражаттар есебінен, оның
қызметі нәтижесінде ... ... және ... ... ... ... ... бойынша алынған өзге мүліктерден
құралады.
«АӨҚО» АҚ қызметінің негізгі бағыттары:
қаржы орталығының инфрақұрылымын дамыту, қолдау және әкімшілендіру;
өңірлік ... ... ... ... ... тиісті техникалық
инфрақұрылыммен жабдықтау;
қаржы орталығының қатысушыларына ... ... ... және өзге ... ... ... ... мәсілелер бойынша ақпараттық-аналитикалық шолуды
дайындау;
маркетингтік зерттеулерді жүргізу.
«АӨҚО» АҚ өңірлік қаржы орталығын дамыту үшін құрылатын арнайы ... ... ... ... ... ... теле-бизнес-
арнаның, және басқа да институттар мен құрылымдардың құрылуына ... АҚ ... ... ... ... құру,
қалыптастыру мен әкімшілендіруді және де ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін болады (офистер, конференц-
залдар, құрал-жабдықтарды және т.б. ... ... ... ... ... ... ... бар Агенттік, «АӨҚО» АҚ, қор ... ... ... ... ... ... АӨҚО ... халықаралық бизнес-орталығын құру жоспарлануда. 
2.2 Қор биржада мәміле жасауды талдау
2007 жылдың ... ... ... қорытындысы бойынша
индексі 4,16 пунктке (0,2 %) - 2608,40-тан 2604,24-ке дейін төмендеді, ... ... ... ... ... ... сүйенсек, күннің алғашқы мәмілесі ... 2608,40 ... ... Сауда барысында индекстің ең
жоғарғы көрсеткіші 2638,18, ал төменгісі - 2597,19 деңгейінде болды.
19-желтоқсан күні индекстің ... ... ... ... ... ... өткен күнмен салыстырғанда теңгелік баламада 1,7 %
есе азайып, 5238,6 млн ... ... 43 млн 416,2 АҚШ ... ... сала кетейік, қандай да бір күндегі Қазақстан қор ... ... ... сол күні ... ең ... болып тіркелген
индекс көрсеткіші алынады.
Қазақстан қор биржасы индексі оның құрметті тізіміне енгізілген ... ... ... Бұл жерде акция эмитенттерінің
капитализациялық деңгейі және ... ... (free float) ... ескеріледі. Сонымен бірге, біртектес ... ... ... ... ... 15 ... ... тиіс.
Көрсеткіш биржада әрбір мәміле жасалғаннан кейін қайта есептеліп
отырады. Егер ... ... күні ... да бір ... ... онда осы ... жасалған соңғы нәтижелі сауда мәмілесінің
бағасы қолданылады.
Инфрақұрылымды дамытудың негізгі міндеті халықаралық ... ... ... ... ... Бұл үшін қор ... ... элементтерін
ғана емес, қаржы орталығы инфрақұрылымын ... ... ... ... құру қажет. Қазіргі уақытта, Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... мемлекет құрылған
қаржы орталығының жетекші қор ... ... ... ... анықтайтын, қаржы құралдарын орналастыру мен айналымы
үшін жағдайлар құруы тиіс. Аталған мақсаттарға жету үшін қор ... ... мен ... ... ... ... етуші қаржы
институттарына құрылымдық өзгертулер енгізу қажет. Агенттікпен Қазақстан
Республикасының заңнамасына қор ... ... ұйым ... ... қарастыратын қажетті өзгертулер енгізілген болатын.
Қор нарығына эмитенттерді тарту - отандық нарықтың өтімділігін
күшейтудің ... ... бірі ... ... ... бағалы
қағаздар нарығындағы эмитенттердің жетіспеушілігі ... ... ... бір қолда шоғырлануының жоғары деңгейі немесе қор
биржасындағы еркін айналым акцияларының (free-float) ... ... ... ... ұлттық компаниялар қатысуының төмен ... ... шет елде ... таңдауы.
Жаңа қаржы құралдарын әзірлеу мен базалық құралдарды жетілдіру. Қор
нарығын дамытудың басым бағыттарының бірі ... ... ... мен ... ... және секьюритизациялық борыштық
міндеттемелер (ABS), жылжымайтын мүлік қорларының бағалы қағаздары (REІT),
индекстік ... (ETF), ... ... ... ... жаңа құралдарды
енгізу, сондай-ақ туынды бағалы қағаздар нарығын белсенді ету ... олар жаңа ... ... және қаржы рыногының ерекшелігін
маңызды ұлғайтуға әсер етеді. Корпоративті «облигацияларды» ... ... ... ... аса ... талаптарына, жекеменшік құрылымының
өзгеруінің жоқтығына орай тартымды болып табылады.
Ағымдағы жылдың қазан айында Қазақстан қор ... ... үшін ... ... ETF) қаржы құралдарын шығару ... ... ... ... Жаңа ... ... ... және
енгізу мақсатында, Ислам ... ... ... ... ... ... АӨҚО ... Ислам құралдарын жіберу мәселелері
бойынша ҚҚА жұмыс тобының мәжілісін ынталандырды.
Мәселе туралы сөз ... да ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... Акцияға келетін
болсақ, рас, рынок өтімді емес. Алдымен өтімділік дегеннің мағынасы ... ... бұл ... ... ... ... әрі ... сату
деген мағынада қолданамыз. Мұны валюта ... ... ... кезде қолында валютасы бар адамның мынадай мүмкіндігі бар – айырбас
пунктіне келеміз де кез келген ... ... ... онша ... жоқ ... ... ... сату мен алу бағасының айырмасы аз.
Ал акция туралы әңгіме басқаша. Біздің биржалық рыногымызда оның сату ... ... ... ... деп ... ... ... жүздеген пайызға
дейін жетуі мүмкін. Егер мен акция сатып ... ... ... ... оны маған мың теңгеге сатады. Мен оны ертеңіне сататын болсам,
маған акция үшін бар болғаны 500 теңге ... Яғни ... ... сатып
аламын деп шығынға батады. ... ... бар ... ... инвестиция
салудың ешбір мәні жоқ. ... ... ... ... ұғымға биржа
саудасының көлемі мен қарқыны – сату, сатып алу көлемі, актив айналымының
жеделдігі де ... ... ... ... үшін бұл көрсеткіштердің деңгейі
әлемдегі ең ... ... қор ... да ... ... ... да ... қағаздардың жоқтығында болып тұр. Қағаздың ... ... ... рөл ... ... акция – оның иесіне жеке ... ... ... және қоғам жұмысын басқаруға, одан ... ... ... ... ... ... Бұл қолданыстағы заңмен ... да ... ... ... бірдей. Ал енді акциялардың рынокта
неге жоқ екендігіне келетін болсақ, оның негізгі акционерлердің ... ... ... ... ... Ашып айтатын ... ... ... ... ... ... ... Жұрт қызығатын ірі компаниялардың акциясы биржа айналымында
мүлдем жоқ. ... ... ... ... ... жоқтың-қасы. Қор
рыногының жаргонымен айтқанда, біздің рынок ... ... ... ... ... операциялар өте тәуекелділікті қажет етеді. Себебі
баға қоюда белгілі бір ... ... ... ... мың ... тұрса,
ертеңіне 200 теңге беруі әбден мүмкін. Сол үшін де бүгінгі акцияға ... ... ... аса ... Инвесторлар бағаның күрт ауытқушылығынан
қауіптенеді де, нәтижесінде рынок өтімділігін жоғалтады. Қысқасы, рынок
өтімсіз, ... онда ... ... жоқ. бұл ... тауар – акция. Оның
неге жоқ екендігін жоғарыда талдап өттік.
Мемлекеттік құнды қағаз туралы әңгіме қозғала қалса, ... ... ... ... міндеттеме туралы ойлаймыз. Сондай-ақ
Ұлттық банк те ... ... ... Ол ... нот банк ... ... техникалық құрал рөлін атқарады. Егер ... ... МҚҚ ... ... ... ол бір ғана мақсатқа ... ... ... ... ... Осы ... ... міндеттеменің жаңа түрін шығару қолға алына бастады. Ол ... ... ... ... ... түсетін қаражатты
осылай қатаң пайдалану соңғы жылдары жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін
айтарлықтай ... ... айта ... жөн. ... ... ... бюджеттің профицитпен толығуына жол берді (табыс шығыннан
асып ... ... ... МҚҚ ... көлемі азайып, жинақтаушы
зейнетақы қорларына тиетін құнды қағаз көлемі де кеміді, нәтижесінде ... ... та ... ... ... ... дамытудың құралы дейміз. Олай болса,
сіз құнды ... (МҚҚ, ... ... нақты секторындағы жұмысына
қандай баға берер едіңіз? Әр ... ... ... әр ... МҚҚ-ға
қатысты оның мемлекеттік бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін ... ... ... ... экономиканың нақты секторын дамытуға
байланысты бөлінетін қаржы туралы бап бар болуына байланысты ... ... да ... бір ... экономиканың нақты секторын дамытуға
үлес (аса үлкен көлемде ... да) ... деп ... ... ... ... эмитент-компаниялардың сұраныстарын қаржыландырады.
Ол – айналым қаражатын толықтырудан бастап, жаңа зауыт құрылысын салуға
дейін әр ... ... ... ... нақты секторы дегенде біз оны
алдыңғы кезекте өндіріс, ... деп ... Ал ... ... ... ғана емес, экономиканың қаржы (банк), сауда және т.б. салалары
да шығарады. ... екі ... бері ... компаниялар облигациялар шығара
бастады. Яғни экономиканы қаржыландыруда құнды қағаздар рөлі артып келеді
деуге негіз бар. ... ... ... ... ірі компаниялар құнды
қағаз шығарумен айналысып ... жоқ. ... ... ... нақты
экономиканы дамытуға қосатын ... де ... Егер ... процесс туралы айтатын болсақ, ондағы құнды қағаздың атқарып
отырған рөлі мардымсыз. ... ... өз ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Құнды қағаздар рыногының
дамымай отырғандығы бұл ... де өз ... ... және ... ... ... Қазақстанда институционалды
инвесторлар негізгі инвесторлар болып табылады. ... ... ... біртіндеп ашу, ішкі тәуекелдерді басқарудағы
талаптардың өзгеруі, ... ... ... ... ... және ... портфельдерді құру
мақсатында, шетелдік қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қарау талап етіледі.
Қазақстан қор рыногының табысты дамуы үшін онда жеке ... ... ... жаңа ... ... ... бағалы
қағаздар рыногының өтімділігін жоғарылатуға жағдай туғызады. Осы бағыттағы
қадамдардың бірі мемлекеттік ... ... ... ие болу ... ... қабылдау болып табылады. Осыған байланысты, Агенттік
“Мемлекеттік қызмет туралы” ... ... ... ... қызметкерге бағалы қағаздарға ие болу және олармен келісімдер
жүргізе алу ... ... ... ... ... ... инвестициялық білімділігін жоғарылату. Қазіргі таңда
тұрғындар арасында инвестициялаудың ... ... бос ... ... болуда, алайда қаржы рыногынан шығу ең алдымен ол
туралы төмен деңгейдегі мәліметтерден туындаған сенімсіздікпен ұштасады.
Агенттіктің ... ... ... тұрғындардың инвестициялық
білімін жоғарылатуға бағытталған ... беру ... ... ... ... арқылы жүргізу және өңдеу жұмыстары ... ... беру ... ... ... және
шетелдік бағалы қағаздар рыногы бойынша сараптамалық және қаржылық ... ... ... ... ... құру ... ... Осындай
жұмыстардың нәтижесінде бағалы қағаздар рыногының кәсіптік қатысушылары мен
эмитенттері, отандық және шетелдік инвесторлардың капиталдары қазақстандық
рынокта көбеюі ... ... ... заманда елдің ұлттық экономикасының дамуында
қаржы орталықтары маңызды рөл атқарады. Осы орайда, ... елу ... ... ... мақсат ... ... ... бірі қазақстандық қаржы орталығының қызметі болып
табылады.
2.3 Қор ... және оның ... ... ... ... ... арналған нормативтік-
құқықтық база құрылған және қор биржасы, орталық депозитарий және басқа
кәсіпқой қатысушалыр ретіндегі ... ... ... ... ... мен институционалды инвесторларды инвестициялау,
корпоративті ... және ... ... ... ... инвестициялау түрлерін дамыту және инвесторлар ... ... ... ... нарығында жұмыс істеуге тарту ... және ... ... заңнаманы өрістету жалғасуда, сонымен
қатар заңсыз ... ... ... ... және ... жол бермеу туралы заң қабылдау жоспарланып отыр. Жоғарыда
ұсынылған бағалы ... ... ... ... ... база ... ... орталығын одан әрі дамытуда негізгі
орын алады.
Отандық капитал нарығының ерекшелігі оның құрамды элементтерінің даму
деңгейінің теңгерімсіздігінде ... ... Банк ... ... ... реалды секторын несиелеу мөлшерінің ... атай ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздар механизмдерін аз қолдануы, сөйтіп,
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... мобилизациясы көрініс береді.
Зейнетақы және сақтандыру ... ... ішкі ... ... ... ... ... жанама түрде, реалды экономиканы қаржыландыруға
пайдаланылады. Үлестік бағалы қағаздар ... ... ... көзі ... ... және ... ... құнын көрсетпейді.
Қазақстан биржа нарығының ерекшелігі ... ... ... ... мен ... ... ретіндегі банктердің
айқын басымдылығында. 2006 ж. 1 ... ... ... ... облигациялардың биржа нарығының жалпы
капитализациясындағы үлесі 91.7 %-ды, ал акциялардың үлесі – 43.0 ... ... ... ... салалық құрылымы ондағы
экономиканың ... және ... ... ... және коммуникация,
сауда және тамақ өнеркәсібі сияқты басқа салаларының салыстыралы түрдегі ... ... 2006 ж. 1 ... ... ... 40 %-ға қаржы
институтары ... 40 %-ға ... ... ... ... Бұл ... үшін ... бір қауіп туғызып, ... ... ... диверсификациялауға мүмкіндік бермейді. Акциялар
нарығы еркін айналымдағы ... ... ... сипатталады.
Корпоративті бағалы қағаздар айналымының әлсіздігі бағалы қағаздар нарығы
қызметін активизациялауды ... бұл ... ... ... беруге
кедергі болатын акционерлік капиталдың жоқтығынан көрінеді.   Бір жағынан,
трансұлттық компанияларға, немесе ірі отандық ... ... ... ... ... ... немесе салыстырмалы
түрдегі жоғары кредиттік тұрақтылық есебінен халықаралық капитал нарығында
анағұрлым төмен бағамен қаржыландыруды ... ... ... ... мұндай
компаниялар қаржыландырудың анағұрлым жоғары мөлшерін қажет етеді, мұны
отандық капитал нарығықамтамасыз ете алады. ... ... бұл ... ... ... тартуға мүдделі еді. Соңғы жылдары
инвестициялық талаптарды қанағаттандыру, және ... ... ... ... бұқаралық орналастыру арқылы қосымша
қаражатты тарту ... орын ... ... ... ... ... аздаған акционерлер иелігіндегі меншіктің ... ... ... байланысты өздері туралы ақпаратты
жариялы түрде таратуға ниетсіз компаниялар бар. Мұндай ... ... ... ... ... ... емес, өйткені ақпаратты жариялау
және корпоративті басқару талаптары қойылады, бұл инвестициялық қызметтерін
мемлекет ... ... ... ... жататын Қазақстандық
институционалды инвесторлардың қатысуына басты ... ... ... ... ... ... тәуекелге бағыттаған, отандық бағалы
қағаздар нарығында инвестициялардың ... ... ... ... ... таба алмайтын компаниялардың үшінші тобы бар.
Ел экономикасының ағымдағы жағдайы және даму ... ... ... және шет ел ... бар компаниялардың
басымдылығы), Қазақстан компаниялары ... ... ... ... ... іске ... қолданылған механизмдері бағалы
қағаздар нарығының дамуына тікелей әсер етті, бұл ... ... ... ... аз ... жеке ... акционерлік капиталына қатысуының аз үлесінен, борышқорлық
бағалы қағаздар нарығының ... ... және ... ... ... ... ... тапты.
Осының нәтижесінде Қазақстанның ... ... қоры ... ... ... ... мөлшерімен және қаржы
құралдарының тапшылығымен сипатталады. ... ... ... ... ... белең алды. Акциялардың бақылаушы пакетінің
стратегиялық ... ... ... ... орта және ... инвесторларға тартымды бағалы қағаздары аз көрініс тапқан
қор нарығының өтімсіздігіне алып ... ... ... ірі ... мен ... шет елдерде өз акцияларын жариялы түрде
орналастыру динамикасы орын алды. ... ... PLC, ... ... АҚ, ... АҚ, ... АҚ бастапқы
акцияларын орналастыруды жүзеге асырды. Аталған орналастыру ... ... шет ел ... ... активтеріне қызығушылығын тудырды.
Сонымен қатар, бағалы қағаздар қорының биржалық нарығында ... ... ... ... ... ... ... нарық
дисбалансы орын тапты. Бағалы қағаздар ұсынысының аздығына ... ... ... ... ... қалу да жүргізілуде.
Акциялар мен облигациялардың қор нарығының 2006 ж. 29-шы ... 51.151,5 млн. АҚШ ... ... жағдайда, екінші айналым
мөлшері тек 4.214,1 млрд. теңге немесе 8 % құрады, бұл ... ... ... ... ... ... ... (1 кесте).
Туынды құралдар қор нарығы оны іске ... ... рет ... ... деп ... ... Оның себептерінің бірі – ... және ... ... ... ... қамтамасыз ете
алмайтын алыпсатарлардың қор нарығына қатысуға деген қызығушылығы. Әйтсе
де, ... ... ... ... ... ... ... банктердің, зейнетақы қорларының, ... ... 2006 жылы ... ... ... қағаздардың қордан тыс нарықта
дамуы ... орын ... ... ... және ... қор
биржасы» АҚ-ғы валюталық сауда динамикасынан, 3 ... АҚШ ... ... ... ... ... ... жылдардағы бағалы
қағаздар нарығының даму динамикасы 1-ші кестеде көрсетілген.
1-Кесте 2000-2006 жылдардағы бағалы қағаздар нарығы дамуының динамикасы
|Көрсеткіштер |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... | | | | | | ... ... ... ... ... қағаздар саны (А|39 |57 |88 |129 |174 |235 |285 ... В), оның ... | | | | | | | |
|- ... |27 |33 |42 |61 |78 |90 |90 |
|- ... |12 |24 |46 |68 |96 |145 |195 ... ... эмитенттер саны (А және В) |23 |32 |49 |68 |79 |94 |105 ... қор ... ... (млн. |1.342,3 |1.203,5 |1.341,0 |2.424,6 |3.940,7 |10.521, ... ... долл.) | | | | | | | |
|- % ... |смж |-10,3 |+11,4 |+80,8 |+62,5 |+167,0 |+265,5 ... қор ... ... |176,8 |575,0 |1.217,9 |2.602,3 |5.275,8 |8.247,7 ... ... АҚШ ... | | | | | | | |
|- % ... |смж |+225,2 |+111,8 |+113,7 |+102,7 |+56,3 |+53,9 ... ... (млн. АҚШ ... |1.519,1 |1.778,5 |2.558,9 |5.026,9 |9.216,5 ... ... |
| - % өзгерістер |смж |+17,1 |+43,9 |+96,4 |+83,3 |+103,6 |+172,5 ... ... ... (млн.АҚШ долл.), оның ішінде: |119,7 |315,7 |603,6 |1.025,2 |1.830,0 |2.756,3 |4.535,8 |
|- ... ... |18,8 |46,8 |33,3 |96,4 |156,3 |124,7 |321,6 ... ... |0,004 |0,6 |16,1 |7,6 |24,1 |62,9 |6,8 ... қосқанда |18,8 |46,1 |17,2 |88,7 |132,2 |61,8 |314,8 |
|- ... ... |100,9 |269,0 |507,3 |928,8 |1.673,7 |2.631,5 |4.214,1 ... ... |67,6 |81,1 |125,5 |263,2 |942,3 |948,9 |1.552,3 |
| ... ды қосқанда |30,0 |122,6 |244,8 |515,4 |721,0 |1.654,0 |2.661,8 ... ... |3,3 |65,2 |200,0 |150,2 |10,4 |28,6 |0 |
3 ... Республикасы биржасының негізгі мәселелері және оларды
шешу жолдары
Біз Орта Азияда ... ... ... ... ... ... Өзбекстан, Қырғызстан, т.б. елдер осында келіп өз құнды
қағаздарын сатуына ... 2008 жылы ... ... ... ол ... Ресей, Қытай мемлекеттерімен жұмыс ... ... ... компанияларын не эмитент, не инвестро, немесе қатысушы
ретінде қор биржасына ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарды өздері алып, өздері сата алады.
Ол үшін біздің агенттікте тіркелулері ... Ал енді 2009 ... ... Парсы шығанағы мемлекеттері, Араб елдерінен қаржы
орталығына тартатын болсақ, жұмысымыздың алға ... деп ... ... қор ... ... ... стратегиялық маңызды
мәселелерді рыног қатысушылары мен реттеушілерінің бірлесе талқылауын қажет
етеді. Ашық ... ... ... ... ... ... талқылап алуға, осылайша тиімсіз ... ... ... ... қор ... ... ... қор» ЖШС мен бірге
өткізген конференция осы мүмкіндікті құнды ... ... ... ... ... ... ... басқарушы компаниялар мен мемлекеттік құрылымдардың өкілдеріне
ұсынды.   Ашық диолог барысында олар ... қор ... ... мен ... ... ғана ... ... ТМД елдерінің
ұйымдастырылған қор биржаларына шығу ... ... ... ... инвестициялық ұжымдық қоржындары туралы сөз ... ... ... үстел ұйымдастырылып, онда қатысушылар
Қазақстанда біртұтас ұйымдастырылған ... құру ... ... ... (ликвидациялау арқылы оны екі KASE алаңына бөлу: ... ... АӨҚО ... ҚБА мен АӨҚО инфрақұрылымдық бастамаларын талқылауға да
аз уақыт бөлінген жоқ. Біртұтас рыног (KASE ... АӨҚО ... ... ... ... KASE мен АӨҚО ... ... жұмыс ауқымы, қанша уақыт жұмсалатындығы, реттеушілер, биржа
және оның қатысушыларының алдынан ... ... ... ... ... ... шығу ... тудырмағандығын атап өту керек.
KASE- нің жаңа листингті ережелерін жасау үшін уақыт ... ... ... ... қатысушылар келесі қорытындыға ... ... ... ... ... ... ... процессі төрттен он екі айға дейін созылуы ықтимал.  Осы ... ... ... ... ... ... нарығындағы өтімділікті арттыруды
қажет деп санайды.
ҚБА мен АӨҚО ... ... ... ... ... ... мемлекеттік инвестициялық қор мен халықты
қор нарығына ... ... ... ... ... қор құру ... ... ерекше көңіл қойды.  Конференция қатысушылары бұл ... ой ... сын да ... ... екі ... ... та ... мәселені талқылау кезінде дөңгелек үстелге қатысушылар халықтың
активтерін ... ... ... ... жақсы
түсініп, осы орайда «мемлекеттік» деген сөзді қолдану орынды екендігін атап
өтті.
Конференция қатысушылары ... ... ... қағаздарды
тіркеу құқы жүйесі мен номиналды ұстау жүйесін біртұтастандыру мәселесін
талқылады.  Бұл ҚБА-нің ... ... ... ... ... неғұрлым ашық әрі ... ... ... ... ... KASE-нің бас әріптесі  Ренессанс Капитал
инвестициялық компаниясы ... Бұл ... шын ... ... Қазақстан нарығына шығу тұсаукесері болған бірінші ресми шара
болды.  
Ренессанс Капитал конференцияда ... ... шығу ... ... ... ... мен ... үшін бейімдеп, айтып
берді. Одан басқа, дөңгелек үстел барысында ресейлік көгілдір ... мен ... қор ... ... ... жасалған жаңа
құрылымдық құралдардың тұсаукесері болды. Оларды Ренессанс ... ... ... ... ... - экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі
тарихындағы ең ... ... ... ... ... ... ... түсіндіреді. Мысалы, ... ... ... өте ... ... ... Егер ... белгілі бір деңгейге
дейін өскен жағдайда еңбекке ... ... ... еңбекке деген ұсыныс
көбейе түседі. Сұраныстан ... ... - ... себебі.
Сондықтан жалақының азаюы жұмыссыздықтың азаюына әкеледі. Ал мальтузиандық
теория жұмыссыздықтың ... ... ... тым артып ... ... ... бұл ... нарықтық сұраныстың
жетіспегендігімен дәлелдейді, ... ... ... теориясы -
жұмыссыздық жалақы деңгейінің жоғарылауымен туындайтынын атайды, яғни ... ... ... ... ... теориясының қазіргі өкілдері -
«монетаристер» - көзқарасты құптайды.
К. Маркстың қорлану теориясы мен ... ... ... ... ... - ... қорлануымен, екіншіден -
техника прогресімен болатындығын анықтайды.
Енді осы теориялардың мән - жайына қысқаша ... ... ... экономисі Томас Роберт Мальтус (1766-
1834 ж.ж.) ... Ол 1789 жылы ... саны ... ... ... ... ... Онда ол былай жазған: жер ... ... ... ... яғни ... 25 жылда екі есе өседі; ал
өмір сүру жабдығы тек арифметикалық ... ... ... саны ... және ... ... ... және өмір сүру әдісінің өсу ... ... ... ... ... ... қорытынға келген:
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі ... пен ... ... болып табылады.
Тұрғындардың қарқынды өсуін Мальтус (әрбір 25 жылда екі есе өсуі)
XYII-ші ғасырда АҚШ-та ... ... өсуі ... ... бірақ ол
кезед АҚШ-та тұрғындар саны тек табиғи өсіммен ғана ... ... ... ... де ... ескермеді.
Қазіргі жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің тұрғындар қарқынының
тез өсуінен ... үшін ... көп. Бұл ... ағылшын экономисі
Джон Бернал өзінің 1954 жылы шыққан «Қоғам тарихындағы ғылым» кітабында
былай ... ... ... атом ... бөлінуі негізінде ядролық
энергия алынды және оны ядролық синтезден, тіпті көп мөлшерде күтуге толық
негіз бар, ... ... ... ... ары ... ... екенін
көрсетеді».
Ағылшын экономисі Джон Кейнстің баяндауынша, жұмыссыздық бұл ... ... ... ... мен ... өте
жоғарлауының салдары деп түсіндіреді. Төлем сұранымының ... ... қор ... ... және күрделі қаржыға
ынталандырудың әлсіздігімен ... Оның ... ... ... ... ... ол үшін ... қор жинауға
бейімділігін жоюы қажет және жұмыс орнын құру үшін жоғарғы ... ... ... ... мектебінің өкілдері. XX-шы ғасырдың 30-шы жылдарына дейін
жұмыссыздықты - жалдамалы ... ... ... ... деп есептеді.
Жұмысшылар шектен тыс жоғарғы жалақыны талап етеді, сондықтан жұмыс күшіне
сұраным төмендейді. Бұл теорияны ағылшын экономисі ... ... ... өте ... ... ... ойын 1923 жылы шыққан «Жұмыссыздық теориясы» ... ... XX -шы ... 30-шы ... ... ... бұл позицияның дұрыс еместігі барынша айқындала түсті.
Қорытынды
Жалпы, құнды қағаздар рыногы ... ... ... олар ... рыногы (кейде қор рыногы деп те атайды), ұзақ ... ... ... ... ... ... рыногы.
Құнды қағаздар, бұдан басқа, мемлекеттік және корпоративтік болып бөлінеді.
Қазақстандық осындай құнды қағаздар рыногының кейбір сегменттері ... ... ... баға ... болады. Мысалы, мемлекеттік құнды
қағаздар (МҚҚ) мен корпоративтік облигациялар рыногын дамығандар қатарына
жатқызамыз.
Соңғы ... ... осы ... ... ... өсімі (биржалық айналым, шығару көлемі) байқалуда. Оған жинақтаушы
зейнетақы қорлары тарапынан ... ... ... сұранысты ұлғайтқан
зейнетақы реформасы себеп болды деуге болады. Дәл бүгін ... ... ... ... ... мәселе акциялар рыногының дамымай
отырғандығы. Әр ... өз ... ... ... ... ... ... Рынокты дамыту үшін заңдық база да, өркендеген қазақстандық қор
биржасы да (KASE) бар. ... ... сол ... ... ... қағаздардың
өзі, акциялар болмай тұр. Жоғарыда айттым ғой, мұндай құбылыстардың өзіндік
себептері бар деп.
Менің пікірім бойынша, оның төркінін ... ... 90- ... ірі кәсіпорындарды жекешелендіру кезіндегі таңдалып алынған
үлгіден ... ... ... ... ... ... деп аталған ол
үлгі республиканың ірі ... ... ... ... ... ұсынды. Сондай кәсіпорындарға ие ... ... ... ... шыққандығы және кәсіпорындарды
белгілі бір субъектілік себептерге байланысты алғандары да ... ... ... ... ... ... ... шығаруға
мүдделі де болмады. Рынокқа шығару үшін ашық ... ... ... ... ... ... ашық, жариялы болуын, аудиттік есептерін
үнемі жариялап отыруды талап етеді. Тіпті биржадағы листинг процедурасының
өзі ... ... ... ... ... ... туралы кешенді және
нақты, сенімді ақпарат беруге негізделеді. Олай істемегендеріне ... ... ... ... ... ... қандай
жұмыс атқарып жатқандығы туралы толық ақпарат беруге құлықты болмаған.
Сонымен бірге әдетте акция шығару үшін кәсіпорынның өзі мүдделі ... ... ...... ... ... ... деген сөз.
Әрі ол банк кредитіне қарағанда тиімді. ... ... ірі ... ... ... Себебі республикамыздағы ... ... ... ірі ... ... қаржы
тапшылығын сезінбейді. Сондықтан акция шығарудан түсетін азын-аулақ қаржыға
тәуелді емес. Мәселенің мәнісі де осында ... ... ... ... қор ... тек базалық өнеркәсіп салаларының акциялары арқылы
дами алады. Ол тек банктер ... ... ірі банк ... ... ... және орта ... ... негізделе алмайды. «Көгілдір
фишкалар» деген түсінік компания инвесторлары үшін дәл осы арада ірі ... ... ... ... ... Ал ... ... компаниялар қор
рыногына шығуды қажет етпейтін шетелдік фирмалардың жеке меншігі (АҚ-тан
ЖШС-ға айналып, биржадан ... ... ... бола алады) немесе
мемлекеттік («Ұлттық компаниялар» деп аталатын) болып есептеледі. ... ... ... ... ... қайдан болады? Акциялар жоқ болған
соң, инвесторлардың жоқ болуы да заңды.
Мемлекеттік компанияларды ... және ... ... ... сонымен бірге орта көлемдегі жеке ... ... ... ... ... жүзеге асыруға болады. Шетелдіктер
қарамағындағы ірі компанияларға ... ... мен ... акцияларын
отандық рынокқа шығара алатындай экономикалық реттеуді көре алмай ... ... ... келе мен ... ... ... ... кетеді деп
айта алмаймын.
Қолданылған әдебиеттердің тізімі
1 Я.Әубәкіров. Есқалиев. Экономикалық теория негіздері. ... ... ... 1994-300 ... ... ... ... Ү.С. Бажомартов,
Ү.С.Бажомартов, Б.И. Комягин. Жалпы ... ... ... А-
Полиграфия, 2004-455 бет.
3 Н.Қ Мамыров. Микроэкономика. А., Экономика, 2004-175 ... ... ... ... негіздері.А., ҚазҒЗУ, 2002-31 бет.
5 С.С.Сахариева. Жаңа кезең экономикалық теориясы. А., Дәнекер, 2004-
150 ... ... ... ... ... оқу ... ... А., Экономика, 2003-150 бет.
7 Ғ.С.Сейітқасымов. Ақша, несие, банктер.А., Экономика, 2001-210 бет.
8 Эконмикалық ... ... /Ред. ... ... ... ... және т.б. А., ... бет
9 В.Крымова. Экономикалық теория. А., АРКАИМ,2003-120 бет
10 Экономика: Учебник / Под ред. А.с.Булатова-М., Юристъ, 1999-320с
11 Общая эконмическая ... /Под ред. ... М., ... 1995-300 с
12 Шумпетер И.Теория экономического развития.-М.,Экономика6 1982-280 с
13 Курс экономической теории /Под ред. М.Н. ... ... ... 1994-320 ... ... К.Р., Брю С.Л. ... принципы, проблемы, политика.-
М., Наука,1992-350 с..
15 Дайджест экономической теории.М., Аналитика-Пресс, 1998-120 ... ... ... Пер. с ... ТОО ... 1997-180 с.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АЖО еңбектің электрондық биржасы13 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
Біржан мен Сара операсы жайлы3 бет
Біржан сал5 бет
Біржан сал және оның ақындық айналасы50 бет
Біржан сал Қожағұлұлы8 бет
Біржан Сал- тарихи этнографиялық тұлға5 бет
Біржан-айтыскер ақын5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь