Банктік несиенің қайтарымдылығын камтамасыз ету жолдарын жетілдіру

Кіріспе 3
1 Банктік пайыз және несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің теориялық негіздері 5
1.1 Несиелік пайыздың қайтарымдылығының мәні мен маңызы 5
1.2 Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз ету принциптері ... ... . .7
1.3 Банктік несие қайтарымдылығын қамсыздандырудың
шетел тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2 Коммерциялық банктердегі пайыздық несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің негізгі бағыттары 16
2.1. Несие беру кезеңінде клиенттің несиеге қабілеттілігін талдау 17
2.2 Пайыздық кепіл формасын талдау 21
2.3 Несие ақшаны қайтаруды қамтамасыз ету процесінде кепіл құқығын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.4 «БТА.Банк» акционерлі қоғамындағы тәуекелдерді басқарудағы пайыз процесін талдау 51

3 Несие пайызының қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары 58
3.1 Банктік несиені қайтаруды қамтамасыз ету формалары және оларды жетілдіру 58
3.2 Екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк процесiнiң даму болашағы ... ...63
Қорытынды 64
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 66
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңдағы банктік жүйе – нарықтық экономикадағы маңызды құрылым. Банктердің дамуы, тауар өндірісі және айналымы бұрыннан бері қарай бірге дамып кележатқандықтан бір-бірімен тығыз байланысты болып кетті. Капиталдарды қайтадан бөлу кезінде банктер делдал ретінде жүріп, өндірістің жалпы тиімділігі жоғарылатады. Коммерциялық банктер іскер кәсіпорындардың ерекше категорияларына жатады. Олар шаруашылық қызмет процесінде жергілікті тұрғындардың капиталдарын, сақтық қорларын өздеріне қарай тартады және оны қосымша капиталға зәру басқа да экономикалық агенттерге уақытша қолдануға ұсынады. Несиені уақытында қайтару кепілдік жүйесінің құрылуы Қазақстанда қазіргі уақытта кәсіпорындағы әр түрлі меншік формасының дамуымен байланысты банктерге ерекше өзектілік береді. Олардың несиеге қабілеттілігін көп жағдайда бағалау қиын, сондықтан несие ақшаларды қайтаруды қамтамасыз ететін қосымша форманы қолдану несие байланысының орнатқан маңызды шарты болып табылады.
1. Заң күшіне еңген Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы «Банк және банктік іс-әрекеттері туралы», 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісін ережесі «Пруденциалдық нормативтер туралы», 1995 ж.
3. О.И. Лаврушина «Банк ісі», 1992-432 б.
4. Ю.И. Коробов, Ю.Б. Рубин, В.И. Солдаткин. «Банктік портфель-2», 1994-752 б.
5. В.В. Иванов «Банктер үміттік анализі» 1996-320 б.
6. В.Т.Севрук «Банк рисктері» 1995-72 б.
7. Эдвин Дж.Долан. «Ақшалар, банк ісі және ақша-кредиттік политикасы» 1994-496 б.
8. В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой «Банк ісі», 1996-480 б.
9. Л.П. Белых «Коммерциялық банктердің тұрақтылығы», 1996-192 б.
10. П. Брук «Банк ісі және инвистицияларды финанстармен қамтамасыздандыру»
11. Рид, Р.Коттер, Р. Смит,Э. Гилл «Коммерциялық банктер», 1983-501 б.
12. «Панорама», №№50-52,1996 ж., №№1-12, 1997 ж.
13. «Іс аптасы», №№1-12, 1997 ж.
14. П. Роуз «Банктік менеджмент», 1994 ж.
15. Гражданский Кодекс РК, Общая часть:1994 г.
16. Банки и банковские организации в Республике Казахстан. Основные законодательные акты (на 1 сентября 2000 г.), Алматы:2000 г.
17. «Банковское дело», Белостоцская Н.Д., Валенцева Н.И., Ершова Т.А. и др.: под.ред. Лаврушина О.И. М.:1992 г.
18. «Банковское дело»/ под.ред. Бабичевой Ю.А. М.:Экономика 1994 г.
19. «Банковское дело»/ под. ред.Колесникова В.И., Кроливецкой Л.П. М.: Финансы и статистика,1996 г.
20. «Банки и банковкие операции»/Пукато В.И., Львов Ю.И. Под. ред. Лапидуса М.Х.М.:Финансы и статистика, 1997 г.
21. Виноградов В.В. «Возможности кредитования и инвестирования в современных условиях»// Деньги и кредит.-1996.-№8
22. Воронин Д.В. «Макроэкономическое регулирование кредитных рисков» // Банковское дело. -1996 г. -№9
23. Дубинин С.В. «Ностальгия по кредитованию» // Экономика и жизнь. – 1997 г.-№7
        
        Банктік несиенің қайтарымдылығын камтамасыз ету жолдарын жетілдіру
Мазмұны
Кіріспе 3
1 Банктік пайыз және несиенің қайтарымдылығын ... ... ... ... ... ... ... мәні мен маңызы 5
1.2 Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз ету принциптері......... .7
1.3 Банктік несие қайтарымдылығын қамсыздандырудың
шетел
тәжірибесі.................................................................
................................9
2 Коммерциялық банктердегі пайыздық несиенің қайтарылуын ... ... ... ... Несие беру кезеңінде клиенттің несиеге қабілеттілігін талдау 17
2.2 Пайыздық кепіл формасын талдау ... ... ... ... қамтамасыз ету процесінде кепіл құқығын жүзеге
асыру......................................................................
................................45
2.4 «БТА-Банк» акционерлі қоғамындағы тәуекелдерді ... ... ... 51
3 ... пайызының қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары
58
3.1 Банктік несиені қайтаруды ... ету ... және ... ... Екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк ... ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңдағы банктік жүйе – нарықтық
экономикадағы маңызды ... ... ... ... ... және
айналымы бұрыннан бері қарай бірге дамып кележатқандықтан бір-бірімен тығыз
байланысты болып ... ... ... бөлу ... ... ... жүріп, өндірістің жалпы тиімділігі жоғарылатады. ... ... ... ... ... жатады. Олар
шаруашылық қызмет процесінде жергілікті тұрғындардың капиталдарын, ... ... ... тартады және оны қосымша капиталға зәру басқа да
экономикалық агенттерге уақытша ... ... ... ... ... ... құрылуы Қазақстанда ... ... әр ... ... ... ... байланысты банктерге
ерекше өзектілік береді. Олардың несиеге қабілеттілігін көп жағдайда
бағалау ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз ететін қосымша
форманы қолдану несие ... ... ... ... ... табылады.
Несиелік операциялар коммерциялық банктер ... ... ... ... олардың сәтті іске асуы негізгі кіріс
көздеріне әкеледі, банктердің тұрақтылығын, ... ... ... ... ... және ... ұшыратады. Екіншіден,
елдің экономикасын дамытуда инвестицияларды ... үшін ... ... көзі екендігін және оның тағдырын шешетінін тәжірибе
айқын көрсетіп отыр.
Банктегі несиелеу – ... ... ... ... ... ... бар: несиелік мәлімдемелерді қарау және ... оның ... ... ... және ... ... ... несиелік келісімге қорытынды және дайындау.(1(
Несиелік қауіп-қатер берілген несиенің уақытында өтелмеуімен, ... ... ... соңғы уақытта борышқорларды мұқият ірікпен,
олардың қаржы – шаруашылық қызметтеріне үнемі бақылау ... ... ... ... ... борышқорға берілген несиенің пайыз
сомасына сәйкес өтелгенін көрсетеді. Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету -
бұл күрделі бағытталған банктің қызметі, оған ... ... ... ... ... ... қайнар көзі, мерзімі және
өтелу тәсілі, несиенің қайтарылуын қамтамасыз ететін құжаттарды ... ... ... шара ... ... ... ... қайнар арқылы орындату механизмі банк тарапынан
өндіріп алуға мәжбүр болған жағдайда қолданылады. Мұндай механизм ... ... ... ... ... ... хат, сақтандыру
полесі арқылы жүзеге асырады. Қосымша қайнар көзді пайдалану заңды ... де ... ... ... және ... ... талап етеді.
Сонымен, борышқордың кепілдікке қойған ... ... ... ... ... ... ... сотқа немесе арбитражға жүгінуі мүмкін,
сонымен бірге банк ... да, ... ... да ... құқық
бойынша анықталған шарттарды сақтау талап етіледі. Нәтижесінде банктің
арызын қанағаттандыру ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... механизмінің екінші қайнар көзбен
қайтарудың ұзақ, әрі күрделі жұмыс екенін ескере отырып, несие ... ... ... ... ... негізгі болып табылады. Егер бірінші
қайнар көздің кіріс саласына күдік туған жағдайда, екінші қайнар көз ... ... оның ... ... аталғандарға орай осы диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі
айқын көрінеді. Қазіргі таңда 34 ... ... банк ... ... ... ... үрдісі өте қарқынды дамып отырған кезеңде ... ... өте ... ... ... ... ғылыми зерттелу деңгейі. Банктік ... ... ... ... ... мен несиелік пайыздың
қайтарымдылығының мәні мен маңызы О.И. ... Ю.И. ... Ю.Б. ... ... В.В. ... ... Эдвин Дж.Доланның еңбектерінде
қарастырылған.
Дипломдық жұмыстың әдістемелік негізі болып Қазақстан Республикасының
заңдары мен ... ... ... және ... монографиялары, баспасөз мақалалары, статистикалық
мағлұматтары табылды.
Диплом жұмысының мақсаты – ... ... ең ... ... ... ... ... несиенің
қайтарылу механизмін аша көрсету болып табылады.
Мақсатты орындау үшін диплом жұмысының мiндеттері ... ... ... ... ... және отандық
тәжірибеде) аша көрсету;
- несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдарын
зерттеу;
- ... ... ... етуде кең қолданылатын кепіл, кепілдік,
кепіл болушылық, ... ... ... мен ... ... сияқты
формаларын қарастыру.
Зерттеу объектісі – Казақстан Республикасының ... ... ... және ... қайтарымдылық деңгейін талдау.
Зерттеу пәні – Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыздандырудың жолдары.
Диплом жұмысының құрылымы: негізгі бөлімі үш тараудан ... және ... ... бірнеше тармақтарға бөлінген. Бұлармен ... ... және ... ... ... ... көлемі 71 беттен тұрады. Ішінде 8 кесте, 6 ... ... ... ... ... және ... қайтарымдылығын қамтамасыз етудің
теориялық негіздері
1.1 Несиелік пайыздың қайтарымдылығының мәні мен маңызы
Несиені қайтаруды қамтамасыз ету мөлшері негізгі ... кем ... және ... ... үшін ... да ... Борышқор кепіл
ретінде мүлік және мүліктік құқық ұсынса, кепіл туралы ... ... ... ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз ету формасы дегенде несие ақшаларды оның
пайыздарын есептегенде өтей алатын нақты қайнар көзі деп ... ... ... несие келісімін жасаудағы шарт банктің мүддесін қорғауды
қамтамасыз ету.
Қазақстан Республикасының банктік заңында коммерциялық банктер беретін
несиелер, несиені қамтамасыз ... ... ... ... ... Банк ... несиелер мүлік, бағалы қағаздар, гарантия,
кепілші сияқты кепіл ... ... ... ... ақшалардың
қайтарылуының қамтамасыздығын растайтын құжаттар, несие берілуге дейінгі,
несие ... ... ... ... банкке ұсынылуы керек.
Егер қарыз адам банкке белгіленген мерзімде несиені өтей ... ... ... ... ... ... ... қайтарылуын қамтамасыз ету үшін кепілдікке борышқордың
меншіктік құқығы бар мүлігі ... Егер ... ... міндеттер
орындалмаса, несиені мүліктік (қозғалатын және ... ... ... ... асыруға құқығы бар. Кепілдік келісімшарты банкке
мынадай құқықтар береді: несие ақшаларды төлеу бойынша мерзімді ... және ... ... ... ... ... арбитражға
жүгінбей, кәсіпорынның банкрот болғанын хабарлаған жағдайда банк өздерінің
талаптарын қанағаттандырады.
Кепіл тек ... ... ... ғана ... сонымен бірге
пайыздың төлемге сәйкестігін, келісімшарт бойынша айыпты ... ... үшін ... ... төлеуді қамтамасыз ету
керек.
Кепіл ... жеке және ... ... ... ... Кепіл туралы
келісімшарттағы кәсіпорын, құрылыс, мекеме, тұрғын үй, ... ... ... ... ... түрде куәландырылған және тіркелген болу керек.
Несие ақшалары бойынша кепіл мынадай жағдайда қабылданбайды:
- тез бұзылатын ... ... ... азық-түлік;
- сақталу жағдайы қанағаттандырылмаған, олардың бұзылып және құрып кету
кауіпі бар бағалылар;
- сұраныста жоқ тауар-материалды бағалылар, өнімдер;
- нарықта ... ... ... ... ... ... ақшасының саласымен шектелмейді, көлемі одан
жоғары болуы да мүмкін.
Егер несие ақшалары кепілдікке бағалы ... ... ... ... ... ... ... туралы келісімшартқа қол
қойылғаннан кейін, бағалы ағаздардың ... ... ... сақтау үшін
беріледі. Бағалы қағаздар кәсіпорынға (борышқорға) несие ақшаларын және
оның ... ... ... ... ... қайтарылады. Банк несие
ақшаға кепілдікке шығу ... және ... оны ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды қабылдайды.
Кепілдің сомасы несие сомасының пайызын есепке алғандағымен сәйкес болу
керек. Несие ... ... ... дайындау техникасының
ерекшеленетін қасиеті бағалы қағаздар ... ... ... ... кепілдікке берілген бағалы қағаздар кепілінің
келісімшарты аяқталғаннан кейін ғана клиент несиені алады. ... ... ... 75% көлемінде ғана несие алады.
Банк ұсынатын несие бағалы қағаздар ... ... АҚ ... және ... өтімділіктегі акциялары, коммерциялық
банктердің депозиттік сертификаттары, мемлекеттік билік ... мен ... ... ... ... банкте ашылған депозиттік шоттағы (шетел валютасы
да ... ... де ... ... сома берілген несие бойынша банк талабын қанағаттандыру үшін
жеткілікті болса болды.
Шетел валютасындағы депозиттік шоттағы қаражат ... ... ... ... шот иесімен келісімшарт негізінде шетел валютасының
курсымен ҚР-ның теңгесіне ауыстырылады.
Несиенің ... ... ... бір ... сақтандыру
куәлігін (полисін) ұсыну болып табылады. Кәсіпорынның (борышқордың) несие
ақшаларын ... үшін ... ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асады.
Кәсіпорын (борышқор) несие ақшаны сақтандыру компаниясына ... алу үшін ... ... ... ... ... болады.
Кәсіпорынға (борышқорға) қызмет көрсететін банк, жеке жағдайда өз ... ... ... сақтандыру компаниясымен ерікті түрде несие
қауіпінен сақтандыру келісімшартын жасау жолымен сақтандыра ... ... банк ... ... ... пункт енгізуі мүмкін банк
төлеген, сақтандыру төлем сомасын кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... бір ... – кепіл.
Кепіл жазбаша түрде ұсынылады, ол несие ақшалары бойынша қарызды пайызымен
түгелдей немесе бөлшектеп өтейтін ... ... ... ... ... ... тұлғаларға беріледі, кепілшінің (гарант беруші) шотына банк
виза ... ... ... шоты бар банк ... ... ... ... ол
хат несиенің және оның пайызының түгелдей өтелгенінше ... ... ... банкісіне кепілдің орындалуға қабылданды деген банк ... ... бар ... ... ... ... ... несие берілгенге дейін ұсынылады. Сонымен бірге кепіл
кәсіпорын-борышқор банкке несие ақшалары бойынша ... ... ... ... ... ... шотынан қаражатты алу
банктің инкассалық бұйрығымен жүзеге асады.
Кепілдік – банктік тәжірибеде несиенің ... ... ету ... жеке ... мен ... ... арасында банкпен өзара қарым-қатынаста
қолданылады. Заңды тұлғаларымен банктің өзара қарым- қатынаста қолданылады.
Заңды тұлғаларымен ... ... ... ... ... банк ... мен ... арасында жазбаша түрдегі келісімшартпен
жасалады. Келісім-шарт бойынша кепілші несие алушының қарызын белгілі уақыт
көлемінде төлеп беруді мойнына ... ... ... ... ... ... ақшаның өз уақытында
қайарылуына жауапкершілік алады. Бұл түрді қолдану ... ... алу ... ... қадағалаудан тұрады, оның ... ... және ... ескеріледі. (4(
Бізде кепілділік жергілікті тұрғындарға ұзақ ... ... ... кең ... ... ... көбіне үй салуға және тұрғын үй сатып
алуға беріледі. Кепілділік тұрғылықты халыққа саяжай учаскесін, ... ... т.б. ... алуға қолданылады. Кепілші ретінде кез-келген
тұрақты жұмысы бар, тұрақты ... ... ... бір ... (үй, ... жер ... бар жеке ... бола алады. Кепілділік нотариалдық
кеңседе дайындалады және олар алынған қарызды төлей алмайтын болса, ... ... әсер ... Кепілділікте міндеттемені орындамаса, қарыз
алушымен бірге кепілшіде жауапты болғандықтан, несие берушінің ... ... ... ... ... ... ... талапты несие
берушінің алдында бірдей жауап береді. Несие борышқорға мынадай жағдайда
беріледі, егер ол ... ... бар ... болса.
1.2 Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз ету принциптері
Кәсіпорындарда және басқа да мекемелерде, өндірістік, әлеуметтік
қажеттіліктерге қажет ... ... ... ... ... ... ... асады. Соңғысы несиелеу жүйесінің басты элементі болып
табылады, ... онда ... мәні мен ... көрінеді.
Несиелеудің қағидасына мыналар жатады:
- қайтарудың жеделдігі;
- қайтарымдылық;
- дифференциялдық;
- қамтамасыздық;
- төлемділік.
Бірақ, біраз ... бері ... ... ... ... ... жіберді, несиенің материалдық қамтамасыздығы ғана
мойындалды. Яғни бұл дегеніміз ... ... ... ... ... болды, ол несиенің қайтарылуына сенімділік арттырды.
Әлемдік банк тәжірибесінде несиені қамтамасыз етудің түрі ... ... ... ... және жеке ... сәйкес кепілшінің
төлеуге қабілеттілігі, банктің несиесін ... өтей ... ... ... ... ... ұсынылады.
Барлық заң міндеттемелері бар форма шаруашылық органы банктен ... ... ету ... ... ... ... және банктер» туралы
заң қабылданғаннан кейін ғана Қазақстан ... ... ... өздерінің клиенттеріне әртүрлі форма беру мүмкіндігі ие
болды.
Банктің несие ... ... ... ... ету ... ... ... несие келісімде екі жақта қарастырылады.
Қайтарымдылық несиені басқа ... ... ... ... ... ... Қайтарымдылық болмаса несиенің болуы
мүмкін емес. Қайтарымдылық несиенің атрибуты болып табылады.
Несиелеуді жеделдету ... ... ... ... ... ... қағидасы несиенің жай ғана қайтарылуының емес, қатаң
түрде ... ... ... білдіреді. Жеделдік ... ... ... ... табылады. Несиелеу мерзімі борышқордың
шаруашылығындағы қаражаттың ... ... ... және уақыттағы
реттік өзгеріс сапалыққа көшеді; егер несие ақшаны қолданудың мерзімі
бұзылатын ... онда ... мәні ... ол өзінің нақты қызметін
жоғалтады, бұл ... ақша ... кері ... ... (5(
Шаруашылықтың нарықтық жағдайға өтуіне ... бұл ... ... ... аударуда. Біріншіден, қоғамдық ұдайы өндірістегі
ақша қаражатымен қамтамасыз ету оның көлемі, ... ... оны ... Екіншіден, бұл қағиданы сақтау коммерциялық банктердің
өтімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... қайтарылмайтын етіп қаржыны жұмсауға ... ... ... жеке борышқор жедел қайтарылуы қағидасын
сақтайтын болса, банктен жаңа ... алу ... ... ... банкттер белгілейді. (6(
Несиенің жедел қайтарылу қағидасымен, несиелеудің басқа екі қағидасы
тығыз байланысқан, олар: дифференциялдық және ... ... ... ... ... ... ... клиенттеріне несие беру туралы мәселеге жоламауды білдіреді.
Несие тек өз ... ... ... бар шаруашылық органдарға
берілуге тиіс. Сондықтан несиелеу дифференциалдығы ... ... ... жүзеге асады, оған кәсіпорын қаржы жағдайы,
борышқордың несиені келісімге көрсетілген ... ... ... ... ... ... борышқорлардың бұл сапалары өтімділікке
талдау жасаумен, ... ... ... көзбен қамтамасыз
етілгендігімен, қазіргі уақыттағы және келешектегі пайдалылық ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін
бағалау, несие келісім шартын жасағанға дейін жүргізіледі, ол ... ... өз ... ... қауіпінен сақтандырады,
шаруашылық органдардың жедел несиелеу қағидасын сақтауды ... ... ... ... ... ... шығып,
олардың шығындарды несие есебінен жабуға кедергі жасайды және қайтару мен
төлеу негізінде дұрыс жұмыс ... ... шарт ... қызмет көрсетеді.
Несиенің мерзімінде қайтарылуы борышқордың несиеге қабілеттілігі және
несиенің қамтамасыздығымен тығыз байланыста болады.
Несие ... ... ... ... банкке өзіне керекті уақытша алған
қаражатқа белгілі төлем кіргізуі керектігін білдіреді. Бұл ... ... ... ... арқылы жүзеге асады. Банк пайызының
ставкасы – пайыздың бағасы. Төлемділік ... ... ... ... ... кеңейтуге және қаражаттарын
үнемді пайдалануға жағдай ... ... ... ... ... жабуды қамтамасыз етеді. Оларға: депозит пайыздары, ... ... және ... өз ... ... ... дейінгі еліміздің мемлекеттік банкі жүргізген пайыздық саясатта
көптеген кемшіліктер болды. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... түрі бойынша пайыздық ... ... ... ... ... ... несиелеудің
мерзімі объективті түрде қойылмады, нәтижесінде ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... ... ... аз болды. Бұл
әлемдік банк тәжірибесімен қарама-қайшы келді. Үшіншіден, банктік несиенің
пайыздық ставкалары төмен ... ... ... ... ... ... шаруашылықта оған деген жөнсіз сұранысты туғызды.
Банктік несиелеудің ... ... ... жинақтап қолдану
жалпы мемлекеттің және несие ... ... екі ... банкпен
борышқордық пайдасын қарастырады.
Банктердің негізгі мақсаты – несиелердің қайтарылуын қамтамасыз ... ... ... ... формаларын қолданады.
1.3 Банктік несие қайтарымдылығын қамсыздандырудың шетел тәжірибесі
Несиенің бұл түрінің әртүрлі елдердегі дамуын салыстыру оның жалпы даму
деңгейін ... ... ... ... және ... ... ... сомасының осы елдердің жалпы ішкі өніміне (ЖІӨ) ... ... ГФР мен ... 30%, ал Ұлыбритания мен АҚШ-та 60%-дан жоғары
мөлшерде. Тұтыну ... ең ... ... тауарларды сатып алуда
қолданылады: автокөліктерді, электро – тұрмыстық құралдар, ... ... ... ... ... қымбат болған сайын, соғұрлым несие жиі
қолданылады. Капиталистік елдердегі ... ... көбі ... алу ... ... Қалған тауарлар, әдетте, қолма – қол ... пен ... ... ... жеке тұлғаларға
«Персональды несие» берумен шұғылданады. Бұл несиелерді тұтыну несиенің бір
түрі ретінде қарастыруға болады сол ... де ... ... ... ... ... ... қарағанда қолайлы; үшіншіден мұнда тек
қана банк пен қарыз алушы қатысатындықтан және аралық ... ... ... ... ... ... әрі қарапайым етеді.
Несие пайызы әр елде әр түрлі мөлшерде: мысалы, АҚШ – та автокөлікті
кейінге қалдырып өтеу ... ... – 6-12% ... ... ... ... орташа алғанда 10-20%. Ал, социалистік елдерде сол кезде пайыз мөлшері
тұтыну несиесіне: 0,5% - ... және 3% - ... ... ... ... ... әлі де болса алса да, оған деген сұраныс
жоғары пайыздардың ... ... бір ... ... ... ... елдердегі тұтыну несиесі жүйесін ТМД елдерімен салыстыруға
болмайды. Өйткені, нарықтық ... енді – енді аяқ ... ... КСРО ... бұл несиенің түрін енді ғана кең ... ... ... ... ... ... жүйесінің және оның негізгі
мәселелерін ... ... ... ... ... Александр Хандруевтің келтірген мәліметтері бойынша қазіргі
күні банктердің жиынтық несиелік портфелінің 7% ғана ... ... ... тиеді, ал әлем бойынша бұл көрсеткіш 30-40%.
2002 жылы Ресейде жеке тұлғаларға берілетін банк несиесінің көлемі бір
жарым ... яғни 142 ... ... ... Банктер осындай қарыздарды алуды
жеңілдетті, пайыз қойылымдарын төмендетіп, нарықта ... ... ... ... іске қоса ... Ірі қала ... тұрмыстық техника
ретінде төлем қабілетті сұраныстың ... ... өмір ... сондай-ақ қаржы институттарының инвестиция үшін тартымды
құралға ие ... атап ... ... Ал, ... жағына, біріншіден,
көбінесе, сатып алынатын тауарлардың импортталатын тауарлар екендігі,
екіншіден, қарыз берушілер де, ... ... да ... бел буып ... несиеге өмір сүру мәдениеті төмен Ресей үшін бұл қауіп тіптен ... де, оның көбі тек қана ... ғана ... ал ... 20-30 минут ішінде тұрмыстық техника мен жиһазды несиеге толтырып бере
алады. Соған қарағанда «Русский стандарт» банк ... ... ... ... ... ... мен ... дұрыс
сияқты: «Жобаны жүзеге асыру ақпараттық технология, өнім маркетингі, нарық
зерттеуіне, сондай-ақ, несиелік тәуекелді анықтап ... ... ... үшін ... ... қана және ... инвестициялар өзін тек несие
санын 500 мыңнан асса ғана ақтай алады, ал 10 немесе 50 мың несие беру ... істі ... ... жоқ» ... ... ... қызметкерлерді
оқыту және ең бастысы автоматтандырылған жүйе мен нарықтық зерттеу қажет.
Мұның барлығына 5-7 млн.8-ден кем емес ... ... ... ал ... кез
келген банктің шамасы кем берметіндігін айтады.
Ресей банктерінде тұтыну несиесімен ... ету ... ... ... жеті ірі ... ... ... несиесін беруге әзір, олар: ... ... ... ... ... және ... банкі ұсынатын тұтыну несиелерін осы банкпен клиенттік
қатынастары байланыстыратын компания жұмысшыларына алу тиімді. Мұндай ... ... ... ... қаржы қаражаттармен қамтамасыз ету туралы
шешім қабылдауда маңызды рөлге ие. Егер, ... ... ... ... онда ... несиесін кепіл затпен қамтамасыз ету тиімді. Кепіл зат
ретінде банк және ... ... ... құралдарын, әшекейлік
бұйымдар және валютаны қабылдайды.
Дальрыббанк қозғалмайтын мүлікті иеленуге, ... және ... ... ... ... мен қызметтерді алуға, соның ішінде ақылы
емделу үшін ... ... ... ... ... ең ... ... мұнда
тұрақты жұмыс орнының болуы. Дальрыббанкте кепілзат ретінде қозғалмайтын
мүлік объектілері, көлік құралдары, ... ... ... ... ... ... бола алады.
Ал, Востокбизнесбанктегі тұтыну несиесінің мөлшері қарыз алушының
жалақы, тағы ... ... ... ... табыстар деңгейімен анықталады.
Несие сомасы несие берілетін мерзім ішінде қарыз алушының жиынтық табысының
50% - нан ... ... ... Мұнда кепілзатың негізгі түрі ... ... ең ... ... ... ... Жеке жағдайларда
кепілзат ретінде басқа да заттар болуы мүмкін. (8(
Конэкагропромбанк халықта ұзақ мерзімді қолданылатын ... ... ету үшін ... ... ... асыра бастады. Оның
тұтыну несиесі нарығындағы іс-әрекеті басқа банктер іс-әрекетіне ... ... ие. ... ... ең бастысы – тек ... ... ғана ... сондай-ақ сатушыларды таңдаудағы қатаң
мақсатты сипатта ... ... күні ... ... ... ... тағы ... заттарды сатумен айналысатын бірнеше ірі
компаниялар жұмыс істейді. Бұл банкте, тұтыну ... ... ... орнында,
бір жылдан кем емес уақыт жұмыс істейтін кез келген адам ала алады. Мүмкін
болатын ... ... оның ... табыстарына тәуелді. Есептеу тәсіліне
шекті сипат тән, яғни бір адамның немесе жанұяның нақты ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... Нәтижесінде,
несие өтеліміне бағытталатын максималды сома ... ... ... ... ... ... Конэагропромбанктегі өзінің жеке шотына кепіл
ретіндегі тауар ... 30% - нан кем емес ... ақша ... салады.
Банк сондай-ақ, кейінге қалдыруға болмайтын қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... ... етеді. Төрт жылдан бері бұл
банк «Бизнес Дом» компаниясымен бірігіп, пәтерлерді ... ... сату ... ... ... ... несиесін алудағы
кепілзат ретінде қозғалмайтын мүлік, автокөлік құралдар, тұрмыстық ... бола ... ... ... ... ... жаңа ... қызмет
көрсету түрі дамуда. Газпромбанк тұтыну несиесін берудің жаңа ... ... ... түрде ол клиенттерге ақшаны тегін береді деуге болады. Яғни,
қарыз ... ... ... үшін пайыз төлемейді, бірақ сатып алуды
ол тек белгілі бір ... ғана ... ... ... жылдан бастап
банк 25 мың пайызсыз тұтыну несиелерін берген. ... ... алу ... ... ... ... дүкендерден ғана ... ... ... ... түрде клиент төлемейтін пайыз бәрі бір ... ... ... ... ... ... ... өте мүдделі,
өйткені олар өзінің сату көлемін ... ... ие. ... өзінің
сауда айналымын ұлғайта отырып толығымен өзінің сатып алушылардың несиелік
пайыздарын өтеуге кеткен шығындарын толығымен өтейді. ... ... ... ... ... ... да өседі. Көлемін ала отырып, қосымша
жеңілдіктерге ие болады. Дегенмен «пайызсыз» несие ... банк үшін ... ... ... ... ... үйі ... яғни егер клиент
сатып алған тауар үшін төлемейтін ... банк ... ... ... тиіс ... ... ... Газпромбанк стандартты
тұтынушылық несиелеудің бір тәсілін қолданған, несие пайызы сауда ұйымының
тауар ... ... Ал, ... ... мәні ... психологиялық
түрде клиентке мұндай несиені алу оңай, өйткені пайыздарды өтеу бойынша көп
ойланып басын қатырмайды.
Енді ипотекалық несиелеудің ... ... ... ... ... ... шет ел тәжірибелерінде әрекет
етіп отырған негізгі үлгілері бар. ... ... ... ... және біршама жетілген үлгісі
шартты түрде айтсақ «қарапайым ашық үлгі». Бұл үлгінің бастапқы ... ... ... ... ... ... клиенттердің жалпы
өтініші банктің меншікті және сырттан тартылған қаражаттары: депозиттерде
жатқан клиенттердің қаражаттары; банкаралық несиелер және тағы сол ... ... ... ашық ... принциптік сипаты ипотекалық ссудалары бойынша
белгіленетін пайыз мөлшерлемелері елдегі несие ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл тәуелділік банктердің
ипотекалық несиелеуге байланысты олардың активтеріне және ... ... ... үлгі ... ... ... ұйымдастыру, әсіресе қаржы
нарығы мен бағалы қағаздар ... ... ... болмаған көптеген
елдерде іс жүзінде кеңінен тараған.
Бұл қарастырылған үлгіден ажыратылатын келесі үлгі «кеңейтілген ... деп ... Бұл үлгі ... ... ... ... ... несиелік ресурстардың қалыптасуы арнайы ұйымдастырылатын, жылжымайтын
мүліктермен қамтамасыз етілетін екінші ... ... ... ... ... асырылады. Кеңейтілген ашық үлгісі тек кеңейтілген ипотекалық
нарық құрылымының құрылған ... ... ... айналыста жүретін
бағалы қағаздардың эмиссиясына мемлекет тарапынан көмек көрсетілетін ... ... алу ... ғана іске ... Бұл үлгі іс ... ... бар ... кеңінен таралған. Әсіресе, бұл үлгінің
дамуы АҚШ – та ... ... ... ... ... бұл ... ... американдық үлгісі» деп атап кеткен. Бұл үлгі ... ... ... ... ... ... ... )
1
Бірмезгілдік
бастапқы ... 15-30 ... 1 - ... ... ... үлгісі
Р- нарықтан тұрғын үй сатып алу бағасы;
Р1- несиені есепке алғандағы тұрғын үйдің нақты құны;
Абцисса осінде – баға, ординат осінде – ... ... ... ... әр ... ... бір ... бар
адам тұрғын үйдің құнына жартылай нақты ақшамен, ал ... ... ... бар ... сатып алғалы отырған ... ... ала ... ... ... ипотекалық ссудасы есебінен төлеп, бірден
тұрғын үй ала алады. Мұндай ... ... ... ... және
қарыз алушының әр жылдық табысына байланысты 15-30 ... ... ... тұрғын үйді қаржыландыруды ұйымдастыру үлгісінің дамуы берілген
ипотекалық салынған мүлік актілерін сатуға мүмкін болатын нарықтың ... ... ... үлгі ... ... компаниялар үшін ұзақ
мерзімді қаржы тәуекелі мәселесін шешетін қолайлы тәсіл ретінде көптеген
банктерді өзіне ... ашық және ... ашық ... сипаты белгісі олар
таза нарықтық ипотекалық несиелеу механизмін білдіреді. ... ... ...... мен ... ... және ауқымы көбіне екі өзара
байланысты көрсеткіштермен ... 1) ... ... ... ... және екінші нарықта орналасқан бағалы ... ... ... ... ... бағасымен; 2) сақтандыру
компанияларын қоса алғандағы ... ... ... кәсіби
қатысушыларының қызметтеріне төленетін аударымдар мөлшерімен.
Ипотекалық несиелеудің келесі бір үшінші белгісі – бұл ... ... Бұл ... ең ... ... оның ... жинақ –ссуда
принципіне негізделуінен көрінеді. ... ... ... ... несиелік портфелі капиталдардың ашық нарығынан қарызға алу арқылы
емес, оның ... ... ... ... принципі бойынша болашақ қарыз
алушының қаражаттарын тарту есебінен құралады. Бұл үлгі бойынша қарыз ... ... ... бос ... сұрайтын несиенің жартылай сомасы
мөлшерінде жинақтағаннан кейін барып ссуда алуға құқылы.
Мұндай шектеулілік алдындағы қарастырылған үлгілермен ... ... ... ... Өйткені, бұл үлгі нақты қарыз алушының
жылжымайтын мүлікті сатып алудағы кешеуілдетеді.
Бірақ та, бұл ... ... ... ... артықшылығы да
бар, яғни бұл үлгі өзінің ... ... ... ... ... ... нарығының жағдайына тәуелсіз. Балансталған автономиялық үлгінің іске
асырылу барысында ... банк үшін қай ... және ... ... ... табу ... мазалайды, банкке тек өзінің көрсететін қызметі
үшін ақыл – ойға сыйымды маржаны белгілеуі ғана қажет ... ... ... ... мөлшері және несиені пайдаланғаны үшін төленетін пайыз
мөлшері еркін жағдайда белгіленеді. Банк мақсаты жинақтарға ... ... ... сол төленетін табыс мөлшерінде несиенің бағасын қысқарта белгілеуіне
болады. (11(
Мысалға айталық, жинақтарға төленетін табыс 10%, ал ... ... ... 13% десек, онда банк жинаққа төленетін ... ... ... ... ... 3% деп хабарлауы мүмкін.
Демек, бұл үлгі қарызға алатын ақшалардың нарықтық ... да, ... бұл ... жалпы деңгейіне тәуелсіз болып табылады. Балансталған
автономиялық үлгінің бұл сапасы экономикасы ... ... ... ... үшін аса маңызды. Бірақ та, бұл жерде барлық өзара ... ... ... ... ... қалайды. Сондай-ақ
аталған үлгінің тағы да бір артықшылығы, мұнда несие беруші ... ең ... ... ... үшін ... ... ……………………………..……
P
3
Ипотекалык несие
(45-50% үйдің
бағасынан)
………………………………………………………………...
2
Мемлекеттік ………………………………………………………………... дотация
1
Максатты салым
(45-50% ... ; ... үй ... 7-8 ... уақыты
Сурет 2 - Германияның құрылыс қаражаттарын жинақтау үлгісі
Р – нарықтан тұрғын үй ... алу ... Р1 – ... ... ... ... ... құны; Абцисса осінде – баға, ординат осінде – жылдар.
Қазіргі кезде Германияда бұл үлгі іс жүзінде ... ... ... (құрылыс қаражаттары) механизмімен нақты азаматтарды несиелеу
механизміндегі сондай-ақ тұрғын үй ... ... ... ... және ... ... ... азаматтардың инициативасына
қаржылық қолдау көрсетуге ... ... ... ... ... елді ... «құрылыс жинақтарының
жүйесі» құрылған.
Тұрғын үй алғысы келген азамат, тұрғын үйді ... ... ... яғни 2-10 жыл бұрынырақ арнайы қаржы – ... ... ... ... ... ... қарай арнайы банктерге немесе жинақ
кассаларына (Bausparkasse, Schwabisch Hall және т.б. құрылымдарға кіретін)
болашақта ... ... ... 45% ... ... ... ... ол,
мемлекеттік дотация алуға (үйдің құнының 10% шамасында) және ... ... ... ... ... 10-15 жылға несие ... ... ... Германияның үлгісі 2-суретте берілген. (8(
Бірінші кезеңде мақсатты салымдар есебінен ... ... банк бұл осы ... ертерек қатынас орнатып, несие алу
кезеңіне өткендерге, яғни ссуда сұрап отырған ... үшін ... ... ... ... ... ... үлгісі
жылжымайтын мүліктердің салынған мүлік туралы актілермен қамтамасыз етіліп
шығарылатын бағалы қағаздардың екінші ... ... және ... ... ... құрылыс қаражаттары жүйесінің ең басты ... оның ... ... ... ... қаражаттарына,
берілетін несиеге байланысты есептелетін пайыз ... ... да, ... ... ... ... ... тәуелсіз болып
табылады. Бұл сызбаның басты сипаты оның шектеулігін көрсетеді, ... ... көзі ... ... ... ... келісім –
шартына қатынасушы – салым ... ... ... ... болады. Бұл жүйені пайдаланатын банктер мақсатты
салымдар бойынша нарықтан төменгі жағдайда, пайыз төлеумен қатар, ... ... ... беру ... бар.
Германияда құрылыс жинақ жүйесіне мемлекет тарапынан қолдау бар.
Мемлекет меншікті капиталдың жинақталуына тұрғын үй ... ... ... ... жеңілдіктер жасау арқылы ынталандырып отырады. Салым
иесінің ынталандыру түрін таңдау құқы бар. Егер ол ... ... ... онда оның ... 300 ... маркасына (жалғыз бастылар үшін) немесе
1600 маркаға (жанұялылар үшін) жеткенде мемлекеттен 10% көлемінде ... ... ... ... ... несиенің қайтарылуын қамтамасыз
етудің негізгі бағыттары
2.1 Несие беру кезеңінде клиенттің несиеге қабілеттілігін талдау
Несиелеуді ... ... ... ... қамтамасыз
етумен жүзеге асыру. Тікелей несие келісімшартымен несиені мен борышқор
қарым-қатынасын регламентациялау арқылы өтей алмау ... ... ... қаражаттың өз уақытында қайтарылуын қамтамасыз ету мақсатында
коммерциялық банктер несие ақшаларын сенімді клиенттерге ұсынуды ... пен ... ... несиелік қарым-қатынас ... ... ... өтінішпен расталған құжаттармен
коммерциялық банкке барады, ол құжатта ... ... ... ... оның ... және қолданылу мерзімі (нақты өтеу мерзімі
көрсетілген), несиелейтін іс-шараның қысқаша мінездемесі және оның ... ... ... ... ... ... ... көшірмесін, жарғыларды, қаулыларды, ... ... ... жеке ... ... ... жер учаскесін
қолдануға құқығы барын куәландыратын құжаттарды, клиенттің несие алудағы
тең құқылығын ... ... ... жүзеге асырғандағы түсімін
есепке алып, несиеленетін іс ... ... ... ... ... іс ... ... барлық құжаттарды,
жылдық, тоқсандық пайда және шығын туралы бухгалтерлік, статистикалық ... ... ... шот ... көшірмені, несие ақшаларды өз
мерзімінде қайтаруды қамтамасыз ету бойынша басқа міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... және керекті құжаттарды қабылдағанда борышқордың несиеге
қабілеттілігін талдайды, ... ... ... ... қайтаруға
қабілеттілігін және дайындығын анықтайды. Сонымен бірге ... ... бар жоғы ... ... және ... ету, ... ... жағдайы икемсіз.
Борышқордың қабілеттілігі – бұл тек қарызды өтеу қабілеттілігі емес, ... ... ... ... ... (12(
Сондықтан заңды немесе жеке тұлғаларға несие ақшаларын ұсыну мәселесін
шешуде, банк ең алдымен несие алудың ... ... ... ... ... керек. Банктер заңды тұлғаларға несие
ақшаларын алуға құқығы бар құжаттарды көрсетуді талап етеді.
Борышқордың репутациясы ... ... ... ... және ... келісімі жағдайынан шығатын барлық міндеттерді
орындауға деген ... да ... ... басшылығының, борышқордың
репутациясы бағалау критериені басқару факторы, ... ... ... ... ... шикізатты, қаражатты, адамдарды
табуы, сонымен бірге түскен түсім де ... бар ... ... ... және ... ... Егер ... несие ақшаларды қамтамасыз етуге капиталдары
болмаса, оған несие ұсынылуы мүмкін ... ... ... ...... ... ... жағдайы – бұл экономикалық орта, онда банктің несие
ақшаларын алған ... мен жеке ... ... ... ... (13(
Борышқордың несиеге қабілеттілігін талдауда және несиеге ... ... банк ... ...... ... ... сәйкес пакет толы құжаттарды тікелей ... ... оның жеке ... ... төлқұжат бойынша растайды,
борышқордан алынған ақпарат бойынша экономикалық ... ... ... пен ... ... қарым-қатынас кіреді.
Белгіленген мерзімде банктің міндеттерін клиенттің орындауына, нарықты
дайын өніммен ... ету, ... іс ... ... ... ... келісімінің бар-жоғына, есептеу формасына, сатып алушының келісімшарт
міндеттерін орындамағаны үшін айып ... ... ... ерекше назар аудырылады. Өнім көлемін жүзеге асыруда мына
мәселелер қаралады: ... ... және оның ... ... амортизация дәрежесі, сақтау қоймасының бар-жоғы, клиенттің
қызметі және т.б.
Несие ... ... ... ... ... нақты айтқанда, клиент несие акцияларын және оның пайызын
белгіленген уақытта қайтаруға жағдайы бар ... ... ... ... ... ... ... керек.
Борышқордың несиеге қабілеттілігі төлеуге қабілеттілігіне қарағанда төлеу
уақытын ... жуық ... ... қабілеттілігін болжайды. Несиеге
қабілеттілігі көрсеткіш жүйесінің негізінде бағаланады.
Несиеге ... ... ... қайнар көздің ақпараты
қолданылады. Несиеге қабілеттілік мына коэффициенттермен бағаланады:
- өтімділік
- өтеу
- айналымдылық
- меншік ... ... ... ету ... және ... ... ... асқан өнімнің түсімі.
Борышқордың өтімділігі дегеніміз оның ақша міндеттерін өз ... ... ... коэффициенті және өтеу оның меншігін қарызды
өтеуге айналу мүмкіндігін көрсетеді. Бұл екі ... ... пен ... ... ... ... ... қарыз міндеттерінің құрамында, яғни пассивтерде ... ... ... ... несие ақшалары бойынша қарыз;
- ұзақ мерзімді несие ақшалары бойынша қарыз;
- барлық несиелік қарыз.
Бір жолғы мақсатты несие алуға ... ... ... қабілеттілігін
анықтауда, қысқа мерзімді қарыз міндеті бойынша сұралған несие сомасын
көбейтеді.
Өтімділік ... (өк) ... ... = ... ... мерзімді қарыз міндеттері
(2.1)
Өтеу коэффициентін (өк) есептегенде өтімділік қаражаты ескеріледі:
өк = қаражат өтімділігі
қысқа мерзімді қарыз міндеттері
(2.2)
Өтімділік коэффициенті борышқордың қайтаруға тиіс ... қай ... бар ... өтеуге болмайтынын, яғни бұл коэффициент клиенттің
жақын арады ... ... ... ... өтеу ... болжау үшін
қолданылады.
Өтеу коэффициенті қаражаттың материалдық қамтамасыз етуіне әсерін
тигізеді және оның ... ... ... ... ... ... үшін де қолданылады. Егер Өк бірлігі аз (1) болса,
қаралатын несиені ... ... ... оның ... ... ... ... формаларын қарастыру керек.
Айналым активтерінің айналымдылық коэффициенті АҚ ағымдағы активтердің
айналу жылдамдығын және активтерге қойылған ... ... ... ... ... Олар мына ... ... арқылы ескерімді:
АҚ = айналым активтерінің «х» кезеңдегі орта көлемі
өз бағасы бойынша тауар айналымы ... ... ... есебі несиелеу мерзімін анықтап, айналымдылығын болжауға мүмкіндік
береді.
Айналым активтерінің айналымдылық көрсеткіші сапалы ... ... және өтеу ... динамикасын бағалауда да қолданылады.
Қаржылай тәуелсіздік коэффициенті (ҚТК) кәсіпорын қызметінің қандай
бөлігін меншік капитал ... ... ... ... = ... ... ... көзі
баланс сомасы Х ... үшін АК және ҚТК ... ... ... ... ... анықтау
үшін маңызды. Меншік қаражатының қайнар көзі көп ... ... ... клиенттің мерзімінде төлеу мүмкіндігін артады.
Меншік айналым қаражатымен қамтамасыз ету коэффициенті (МАҚҚеК) ... ... ... ... айналым қаражатының жартысын
сипаттайды.
МАҚҚеК= айналым қаражатының болуының фактісі
запастағы, шығындағы, есептегі және ... ... ... айналым активтерінің
жалпы ... ... ... ... коэффициенті (ЖаӨПК) жүзеге асқан әрбір
өнімнен кәсіпорынға түсетін түсімнің қаншалықты екенін көрсетеді.
ЖаӨПК түсуі ... ... ... жағымсыз
өзгерістерді куәландырады. ЖаӨПК есебіне мына мәліметтерді қолданады:
ЖаӨПК = өнімді және ... ... ... ... ... ... айналым)
(2.6)
Жоғарыда келтірілген коэффициенттер негізі мен оларға сәйкес бағалау
несиеге қабілеттілік класын ... ... ... ... ... қарым-қатынас қалыптасады: несиені ұсыну жағдайы (қарыз
мөлшері, мерзімі, қамтамасыз ету формасы, ... ... ... ... мен ... ... ... бес класс
бойынша дифференциалданады:
- 1-ші, 2-ші кластағылар тұрақты қаржы жағдайы бар ... ақша ... ... ... төменгі пайыздық ставкамен қолдануға құқықтары
бар;
- 3-ші кластағы клиенттердің қаржылық жағдайының тұрақтылығы жеткілікті,
олардың несиелері жалпы негізде, ең жоғары ставканы қолданумен ... 4-ші ... ... ... ... жағдайы жоқ. Оларға
ұсынылатын несиенің ... ... ... банк ... қамтамасыз ететін, қорғанудың ... ... ... ... ... 5-ші ... клиенттердің несиені қайтаруға мүмкіндігі жоқ. Сондықтан
оларға несие ұсынылмайды.
Несиеге қабілетті класс есебі ... ... ... ... ... клиенттің шаруашылық-қаржы қызметін сипаттайды.
Борышқордың беріктілік дәрежесімен тереңірек танысу үшін бұл ... ... ... жүргізіліп, себебімен оқып танысу керек.
Коэффициенттердің сәйкестік деңгейін ... ... ... ... ... ... элемент болып табылады.
Несие портфелін қалыптастыруда тек активті операциялардың жоғарғы кіріс
бағытын анықтау емес, ... бар ... ... де ... мен ... басқарудың бірнеше икемділігі бар, әртүрлі
активтер тобының арасында ресурстар әртүрлі бөлінеді. (14(
Бір әдіс банк ... ... ... бөлу әртүрлі актив
түрлерінің ресурстарды жасау қайнар ... ... ... әдісте актив операцияларын жүзеге асыруда қаражаттың ... ... ... ... ... Бұл ... ... депозитте өтімділік
талабы ескеріледі.
Активтерді басқару басқа әдістер жалпы сомаға ... ... ... ... ... ... ... және өтімділігін
белгілеп, әрбір бағыттағы ресурстардың таралу ... банк ... ... ... ... ... басқаларға тәуелсіз жүзеге
асады.
Кепіл – міндетті қамтамасыз ету тәсілі, ол ... ... ... ... ... ... мүлікті беруден құрылады, егер қарыз алушы міндетін
орындамаса несиеде оны ... ... ... ... ... ... заңы біздің республикамызда Азаматтық Кодекспен реттеледі.
Негізгі талаптарды қамтамасыз ету тәсілінде кепіл ... ... ... банк үшін негізгі талап несиенің өз ... және ... ... ... ... ... ... шығаруға құқы бар барлық мүлік кепіл болады яғни
айналымнан алынған мүліктен басқасының бәрі: ... ... ... алимент туралы талаптар, адамның ... ... ... ... ... ... т.б. басқа тұлғаларға көнуге заңмен
тыйым салынған. Азаматтық айналымнан ... кез ... ... ... ... ғимарат, жабдықтау, басқа өндірістік фондтар, бағалы
қағаздар, ... ... ... ... ... Республикасының
акт заңдарымен өндіріп алуға жіберіледі. Банк үшін кепілге қойған мүлік екі
критерийге жауап бергені өте маңызды: қолайлылық және ... ... ... ... ... үшін ... ... анықталады: бағалы
сапа және несиешінің олардың сақталуын бақылауды жүзеге асыру мүмкіндігі.
Кепілге қойылатын талаптар:
1. Кепіл меншіктілігіне құқылы екендігі, жедел басқарудағы ... ... ... меншіктілік;
2. Басқа несиелердің талаптарының болмауы;
3. Сапа критериімен ... ... ... ... ... ... заң дайындалуы «Қазақстан
Республикасының экономикадағы қысқа мерзімдегі несиелеу ережесіне»
сәйкес несие ақшалары ... ... ... ... тез ... ... аяқталмаған өндіріс;
- азық-түлік;
- стандартқа жауап бермейтін, тұтынушылардың оған ... ... ... ... бойынша тыйым салынған заттар кепіл бола алмайды ... ... ... мүлік).
Егер анықталмаған мүлікті иелігінен шығару рұқсатын ... ... ... ... сәкес алу қажет болса, бұл ереже
кепілге таралады. Сондықтан лицензия ... ... ... ... ... және кепілмен қамтамасыз етілген негізгі міндеттерді ... болу ... ... ... ... берушінің басқа мүліктерінен
бөлініп және нақты белгіленген болу ... ... ... ... мүлігі басқа меншік иелерінің
келісімін талап етеді. Бірақ өзінің бөлігін бір меншік иесі арқылы ... ... ... ... ... бұл ... иемденуге құқығы бар.
Егер кепіл беруші болатын мүлік кепілдігі туралы кепіл берушіге
хабарламаса да ... ... ... ... бірақ кепілдікке қойылған
мүлік есебінен талаптарды қанағаттандыруға болмайды. ... ... үшін жазу ... ... ету ... ... берушіге
жүргізілетін кепілдерді, мүліктің мемлекеттік тіркеудегі екенін жүзеге
асыратын реестр көшірмесін органдардан талап ету керек. ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушы міндетін орындамаған жағдайда, несие беруші
кепілдікке қойылған затты ... ... өз ... ... ... қойылған мүлік бағасынан несие талаптарын қанағаттандыру болып
табылады.
Кепіл беруші үшін мүлікті ... ... ... ... ... бұл
мүмкіндік кепілді қайта беру құқығы деп ... ... ... ... ... ... кепіл ұстаушыға барлық келесі ұстаушылар туралы ақпарат
беруге міндетті болады. Мұндай кепіл құқығын ... ... ... ... Мұның мәні ертеректе туған кепіл
құқығы соңғысының алдында басымырақ ... ... ... ... мен мекемелер бір мүлікті кепілдікке ұсына отырып, әртүрлі
банктерден бірнеше несие ақшаларын алғылары келеді. Сондықтан кепілді ... ... ... ... банк абайлау керек. (17(
Егер қарыз алушы кепіл міндеті орындамаған жағдайда ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Банк – ... ... ... ... ... кепіл затын жүзеге асыру құқығы бар. ... ... ... ... банк кепіл мүлігін жүзеге асырады деген
хабарландыруды кездестіруге болады. Егер ... ... ... ... ... ... шығынының жабуға жетпесе, онда банк жетпеген соманы
қарыз алушының басқа мүлігінен жүзеге асыруға құқығы бар. Егер ол сома ... ... асып ... банк бір ... ... ... ... қайтару керек.(18(
Әрине, банк үшін кепілге қойылған мүлікті өз бағасынан жоғары ... ... ... оның ... ... ... берішіден жетпеген
соманы алған пайдалы. Бұл әртүрлі махинацияға жағымды жағдай туғызады. Көп
жағдайда банк ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа бір мекемемен кепіл мүлігін төмен ... ... ... ... мүлікті сатудағы төлеу құжаттағы негізінде жетпеген
сомаға арыз беріледі, содан кейін мекеме бұл мүлікті ... ... ... ... ... ... банк ... сома алуы мүмкін.
2.2 Пайыздық кепіл формасын талдау
Кепіл құқығы мынадай жағдайларда тоқтатылады:
- кепіл ... ... ... тоқтатылуы (яғни несие ақшаның
қайтарылуы және пайыздың төленуі);
- кепіл мүлігінің құрыған жағдайында;
- ... ... ... ... ... ... ... өз талаптарын қанағаттандыруға арыз ... ... ... ... ... іске асу құқығының мерзімі өткен жағдайда;
Кепіл келісім-шартының мазмұны мен формасы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... енеді.
Кепіл туралы келісім-шарт жазбаша формада болу керек. Кепіл келісім-
шарты мынадай ... ... ... ... етіледі:
- тікелей заңмен қарастырылғанда;
- кепілмен қамтамасыз етілетін негізгі міндеттер туралы келісімшарт
нотариалды қанағаттандыруды ... ... ... ... ... нотариалдық контордың нотариустері
және лицензиясы бар жеке ... ... да ... ... ... ... ... берушінің мүлікке деген меншік құқығы
барын растайтын құжат ұсынылған жағдайда ғана ... оны ... ... туралы келісім-шарттың бір данасы нотариуста қалады.
Кепіл туралы келісім-шартқа заң жүзінде мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... ... және ... ұстаушыға тіркеу
туралы куәлік беруге міндетті.
Мүлікті кепілдікке алу туралы шешімді қабылдамас бұрын оның ... білу ... ... ... ... кепіл берушінің өкілеттік
құжаттарымен сонымен ... ... ... ... ... және ... құқығын растайтын құжаттарымен мұқият танысу керек.
Олар:
- ... жазу ... үйді ... ... төл құжаты.
Құрылысқа деген меншік құқығы ... ... бұл ... ... ... ... ... алу-сату келісім-шарты т.б.)
- ғимарат тұрған жер учаскесіне мемлекеттік акт;
- мүлік тұрған жер бойынша жер туралы ... ... ... бірге
тұрғын үй емес ғимараттарға қатысты керекті құжаттар.
Егер кепілге берілетін ... ... ... тұлға жалға алса,
онда жалға беру келісімшартымен танысу керек, содан кейін ғана ... ... ... ... алу ... ... ... Мысалы, ол келісімшартта
ғимаратты кепілге беруге тиым салынбаған ба және ... жоқ ... ... нотариалдық куәлікті және ипотеканы мемлекеттік тіркеуді
белгілейді. Кепілді мемлекеттік тіркеу Қазақстан Республикасының ... 308 ... ... ... ... ... келісімшарты
МАИ органында тіркеледі, ал тұрғын үй ... ... ... 1 - ... ... ... ету ... құрылымы № 1594 KZI
банкі
|Борышқорлардың|2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... | | | | ... | | | | |
| ... ... ... |
| |дың саны | ... |
| | | |дың |
| | | ... ... банк |25(15*) |1-6 ... ... |
| | | ... ... ... | | ... банктерінің |
| | | ... ... |23-27 (15-18*) |1-6 ... ... |
| | | ... банктердің |
| | | ... ... |20-24 |1-3 ... ... |
| | | ... – |
| | | ... |
| | | ... |
|Тұран Алем ... ... |3-6 ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... депозиттер |
|Агропром банк |21 жоғары |12-ге ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... , ... ... банк |20-25 ... ... ... мен мекемелердің|
| | | ... ... банк ... |1,5 ... ... ... |
| | | ... жоғары |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... банк |20-22(12-15*) |1-6 ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... кепілдік |
|Ескерту: ... ... ... үшін ... ... (зат) |
Заклад дегеніміз ... ... ... ... кепілдегі мүлік
кепіл ұстаушының иелігіне беріледі. Кепіл ұстаушы мен ... ... ... ... заты кепіл берушіде қалдыруға болады, оған кепіл
ұстаушының мөрі басылып, құлыптап қояды (қатты кепіл).
Бұл бөлімнің ережесі қатты ... ... ... оларды қолдану кепіл
ұстаушы мен кепіл беруші қатынасына қарсы келмейді.
Закладта кепіл ұстаушы мыналарға міндетті:
- заклад затын кепіл ... ... ... ... ... ... үшін шара қолдану;
- заклад заты зақымдалса немесе ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін қамтамасыз етуді орындағаннан кейін заклад затын
кепіл берушіге қайтарып беру.
Кепіл ... ... ... жағдайларға байланысты кепіл
ұстаушы заклад затын қолдануға құқығы бар.
Егер заклад затының бұзылу, ... ... ... ... кепіл
ұстаушы оған кінәлі болмайды, ол ... ... ... талап етуге
болады, егер кепіл беруші бұл ... ... бас ... ... ... ... ... мерзіміне дейін заклад затын өндіріп
алуға болады.
Кепіл ұстаушы заклад затының ... ... ... ... жағдайда өндіріп алады.
Кепіл ұстаушы заклад заты зақымдалса, шығындалса кепіл берушіге ... ... ... ... қаралса толық орнына келтіруге міндетті.
Мерзімін өткізіп алуды және ... жою ... банк ... ... ... қарыздарды өндіріп алатын қарыздар мынадай болуы
мүмкін: кәсіпорын (банк) қарыздарын ... ... ... ... ... шартымен рәсімделеді.
Шегерім (цессия) – қарыз алушының (цедент) ... онда ол ... ... ететін кредитор (банк) ретінде өз ... ... ... ... ... туралы шартты несие шарты толықтыра түседі; тұтынушының банктен
алған несиені қайтаруды ... ... ... ... ... Цессия
туралы шартта талаптардың шегерілуі бойынша ақшалай қаражат алу ... ... ... ... құны ... ... ... жеткілікті
болу керек. Банк түскен түсімді берілген несиені өтеуге немесе ол ... ... Егер де ... ... түскен ақшалай қаражат
түсімі несие қарызынан көп болса, онда арасындағы айырым ... ... ... ... ... шарты --------- ... ... ... ... ------ ... ... алушының
алдында заңды тұлға.
мысалы, цеденттің сатып
алушысы
Сурет 3 - Цессияның құқықтық құрлымы
Тәжірибеде цессияның екі түрі қолданылады. Олар ашық және ... ... ... ... туралы борышкерге (цедентті сатып алушы)
хабарланады. Ал тыныш цессияда банк талаптардың шегерілуі ... ... ... ... ... төлейді, ал ол алынған ... ... ... алушылар өз дәрежесін түсірмеу үшін тыныш цессияны қалайды. Бірақ
бұл цессия банк үшін үлкен ... бару мен ... ... ... ... ... шотына шегерілген талаптар бойынша түсетін
қаражат көп уақытта түспейді, екіншіден, қарыз алушы талаптарды бірнеше рет
шегереді, ... ... ... ... ... шегеруі мүмкін.
Жеке талаптардың шегерілуінен соң ФРГ банкі жалпы және көкейкесті
цессияны қолданады. ... ... ... ... банк ... ... немесе белгіленген сома бойынша көрсетілген қызмет талаптарын
шегереді. Бұл ... банк ... ... ... ... ... ... жалпы цессия туралы шарттарды жасау кезінен басталады. Көкейкесті
цессия кезінде қарыз алушы банк алдында белгіленген уақыт ағымындағы ... ... ... ... ... аз ... мақсатында
қолданылған мұндай нышаны берілген несие көлемінен дәуір көп ... ... ... ... және ... цессия кезінде
максималды несие сомасы талаптардың шегерілу құнының 20-40% ... ... ... ... кепілдігіне қызмет көрсетууақытын пайдалану
үшін, қарызды қамтамасыз ету үшін ... ... ... алушы ---------- меншік беру туралы шарт ------ ... ... ... құқығы
қарыз алушының меншігіне жоқ, ... ... емес ... тағы ... иесі ... 4 - ... ... беру ... құқықтық құрылымы
Несиені қамтамасыз ету үшін борышкерге меншік құқының беру ... ... ... ... ... ... - ... беріледі. Бұл несиемен қамтамасыз еткен ... ... ... бас ... ... және ... ... мүмкін болмаған жағдайда болады. Қарыз алушы осы жағдайда өзінің
қолданылуындағы құндылықтардың ... ... ... ... ... өкім құқығына ие емес. Несиені қамтамасыз ету объектісі ретінде жеке
заттар (автокөлік), сонымен қатар, бір қоймадағы ... ... ... тобы ... ... қоры, жартылай өнімдер) қолданылады.
Банк алған қарызды қамтамасыз етуде меншік ... беру ... ... кезінде, қарыз алушы құндылықтардың нақты иесі екеніне көз жеткізу
керек.
Бірақ бұл тексеріс меншік ... беру ... ... ... көп ... несиені қамтамасыз ететін объекті бар қарыз
алушының ... ... ... азайту мақсатында банктер
қамтамасыз ететін белгіленген өлшемге тоқталады, несиені максималды сомасы
олардың ... 20-50% ... зат ... ... ... ... және ... құқығы, соның
ішінде жалгер құқығы, басқа да құқық ... және ... да ... ... қозғалыстағы мерзімді құқық, оның қолдану ... ... ... зат ... бола алады.
Кепіл құқығы туралы мартта, ақшалай бағасы және кепіл зат ... екі ... ... ... анықталады. Кепіл құқығы туралы
шартта кепіл берушіге ... ... ... керек. Кепіл ... ... ... ... ... ... хабарлауына міндетті.
Кепіл құқығы кезінде, егер шартпен қарастырылмаған жағдайдағы кепіл
берушінің ... ... ... ... ... ету үшін ... керек;
- кепілге берілген құқық шегерілмеу керек;
- кепіл құқығының тоқтатылуына немесе оның құнының азаюына әсер ететін
іс ... ... ... ... ... құқығын қорғау үшін шаралар қолдану;
- кепілзат иесіне кепіл құқығына енгізілген ... ... ... ... оның ... ... хабарлау
керек.
Кепіл құқығы кезінде шартпен қарастырылмаған жағдайдағы кепілзат
иесінің құқығы;
- соттан ... ... ... ... ... басталуына
қарамастан өзіне кепілденген құқықты ауыстыруын талап етуге міндетті
(егер кепіл беруші өзіне жүктелген міндетті орындамаған ... іске ... ... ... ... ... ... беруші өз міндеттерін орындауға дейін өз міндетін
орындаса, бұл кезде барлық алынған ... зат ... бұл ... ... кепілзат иесіне хабарлауға міндетті.
Борышкер ақшалай сома міндетін орындаған соң кепілзат иесінің талабы
бойынша қажетті сомасына ... ... ... ... ... ... ... салынған мүлікке меншік құқығы тоқтатылған және ... ... ... ... ... салу ... тоқтатылған,
кепілге салынған мүліктен немесе кепілге салынған құқықтан айырғанда, соның
ішінде жер учаскесінен айыру жағдайының ... ... ... қаражат есебінен мемлекеттің орган толық көлемде кепілзат иесіне
қайтарылады. Кепілзат ... ... ... ... соттың рұқсатымен
толтырады.
Егер мемлекеттік басқару органдарының немесе жергілікті өзін ... ... ... ... ... акт заңына сай болмаса
бұзылады, мұндай акт сотпен жарамсыз болады.
Акт нәтижесінде ... ... ... ... ... сай ... ... қайтарылады.
Біздің еліміздегі тәжірибе тұрғындарға тұтыну несиелерін беру кезінде
қолданады. Қазіргі кезде кепілдік шарты бойынша жеке тұлғаларға несие сирек
беріледі. ... ... ... ету ... ... қолдану
көптеген себептерге байланысты қиыншылық тудырады. Кепілдік несиені
қамтамасыз етуде керекті ... ... ... ... бақылау кезінде
адалдық, жауапкершілік жоғарғы деңгейде болу керек. Біздің қоғам енді ... ... оның ... ... ... сондықтан кепілдік
болашақта міндеттерді ... ... ... бола алады деген үміттеміз.
Қорытындылай келе, Қазақстандық банктер үшін кепілге салу құқығы және
кепілдік ... ... және ... банктерде сенімді, жай, эффективті
қаржы ретінде тәжірибе іске ... ... ... ... ... ... ... ақшаны қайтаруды қамтамасыз ету процесінде ... ... ...... ... қамтамасыз ету тәсілі ретінде несиені (банк)
несие ... ... ... және ... ... ... егер
борышқор өзінің міндетін орындамаса несие келісімшартында қаралғандай
мерзімінде орындалмаса өзіне ... ... ... ... несиенің
қайтарылуының нақты гарантиясы болу үшін экономикалық және заң талаптарын
сақтау керек.
Экономикалық талаптарға мыналар жатады: ... ... ... ... оның ... ... түрлерін анықтау. Заң талаптары мыналар: кепіл
беруші мен кепіл ұстаушының ... мен ... ... ... кепіл
құжаттарын кепіл түріне сәйкес дайындау, кепіл құжаттарын сақтау ... ... (зат) ... ...... және жауапты этап. Қазақстан
банктерінің кепілді қолдану тәжірибесі аз ... олар ... ... ... заты ... ... әдістемелік құралын шығарып
үлгермеді. Кепіл затының жалпы ... ... ... ... кепіл ұстаушының кепіл затына меншік құқығының болуы ... ... ... ... сол кепіл затына басқа несиешілерден талаптың болмауы;
• клиент міндетін қанағаттандыруға сәйкес кепіл бағасының жеткілігі;
• арнайы ... ... ... ... ... ... ақшаларын жабуда әртүрлі мүлікті қолдануға болады;
- қозғалмайтын мүлік;
- ... ... әрі тез ... ... ... ... ... қағаздар
- ақшалай қаражат
- басқа мүліктер
- мүліктік құқық
Осы мүмкіндіктердің ішінен қазақстан банктері қозғалмайтын ... ... ... жиі ... көрсетілгендей әртүрлі мүлікті таңдаудың басты талабы кепілдің
өтімділік деңгейі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қаржының қалдығын кепіл ретінде алу үшін, ал
шоттар несие ақшаларын беретін бір банкте ашылқы ... Банк ... ... ... ... ... борышқордың шотындағы валютаны қолданса, ол
саласы көрсетілген шотты ... ... ... ... керек.
Кепілдің анықтау түрі – жауапты этап. Бұл ... ... ... ... ... беретін кепіл түрін алу.
Біріншіден, кәдімгі кепіл мен заклад арасында ... ... ... ... ... ... ерекше міндеттер мен құқықтар пайда
болады:
- кепіл затын сақтауды қамтамасыз ету шараларын қолдану, оның бұзылуына
жол ... ... оның ... ... ... ... заклад затын банк қолдануға құқығы бар. ... ... ... ... ... ... ... жабуға бағытталуы
керек.
Закладты қолдану аясы үлкен емес. Бір жағынан бұл вариант ... ... ... ... болжайды. Сонымен бірге, барлық
кепілдің заты өзінің табиғи-заттық сипаты бойынша ... заты ... ... сферасына қымбат тастардан жасалған бұйымдар, алтын
және ... ... ... ... ... өнер ... ... мүсіндер), қозғалатын мүліктің кейбір түрлері
(автомобильдер т.б.) жатады.
Тәжірибе көрсеткендей, кепіл затының көбі кепіл берушіде қалады. ... ... да ... ... ... ... иелендіру, сақтау, қолдану
режимі әртүрлі болуы мүмкін, бұл ... ... ... ... ... ... ... тәсілі бойынша таңдау жасауға болады:
- сату құқығынсыз;
- сату құқығымен;
- жалға беру құқығымен.
Бірінші ... ... ... ... қарызды және пайызды
мерзімінен бұрын өтеу міндеті қаралуы қажет.
Үшінші жағдайда, келісімшарттың кепіл ... ... ... қарастыру керек.
Үшіншіден, кепіл затын сақтау және қолдану тәсілі ... ... ... ... ... ... қатты кепіл;
- айналымдағы тауарлар кепіл.
Кепілдің бірінші түрі екі ... ... зат ... ... ... ... оған ... салынып, мөр басылады оны ... да ... ... ... ... ... заты ... берушінің иелігінде, қолдануында
болады. Мұндай жағдайда соңғысы ... ... ... ... ... ... тауардың бағасы келісімшартта көрсетілген бағадан кем болмауы
керек. ... ... ... бұл жерде кепіл заты тауар түрінде емес, баға
сомасы болады.
Бұл кепілдің түрі сауда және ... ... ... несиелеуде қолданылады. Кепіл беруші кеткен кепіл затының
орнына түскен және шыққан заттарға байланысты және ... ... ... міндетті түрде ұстап отырғандығын ескеріп арнайы есеп жүргізу ... ... ... ...... құқығын жүзеге асыру
этапы. Ол несие ... ... ... ... ала және ... ... ... Алдын ала бақылаудың мақсаты борышқор ұсынған кепіл
материалының керекті ... ... ... Бұл ... ... ... бағыты мыналар болып табылады:
- кепіл объектісін ұсынған потенциалды борышқордың меншік құқығын (толық
шаруашылықты жүргізуге) тексеру;
- кепілдің сақталу объектісінің ... ... ... ... ... ... кепіл келісімшартында көрсетілмегені күрделі
болса да, міндетті түрде ... ... ... тексерудің нәижесінде
егер көрсетілген талаптар орындалмаса немесе орындалуы мүмкін емес жағдайда
банк клиентінің несие ақшасын алу ... ... кері ... ... ... мынадай жағдайда керек:
- кепіл берушінің келісімінің шарттарының орндалуын тексеруде;
- кепіл затының бағасы мен құрамы ... ... өз ... ... кепіл затын сатуға мүмкіндік тұғызатын нарық конъюктурасын бақылау.
Егер кепіл заты ... ... ... ... онда кепіл берушінің
банкке ұсынатын мәліметтерінің периодтылығы және сипаты туралы ... Осы ... ... банк ... бар ... ... сомасын салыстыру нәтижесінде берілген несиенің қамтамасыздығын
тексеру мүмкіндігін алады.
Келесі бақылау да кепілдерді жазу ... ... ... ... ... тексереді.
Кепіл затын өндіріп алу – соңғы этап, бұл борышқордың банк ... ... ... жағдайда кепіл құқығының жүзеге асуы.
Кепіл келісімшартында екі жаққа да ... ... ... ... ... өндіріп алу құқығын қолдану пунктісі болу ... ... онда ... ... (30 күн) ... мүмкін, осы уақыт аралығында клиент
өзінің қарызын өтеу үшін қосымша шара қолдануы керек. Осы ... ... ... егер ... ... ... немесе жүгінуіне болады. Олар
ғана кепілдегі мүліктің қалай сатылатынын анықтайды.
Арбитражды сотқа (немесе сотқа) банк қажетті құжаттарды ұсыну керек.
Олар:
- ... ету ... ... ... кепіл келісімшарты (кепілдік міндет)
Сотқа жүгіну процедурасы, талап ... ... және ... іске асыру үрдісі күрделі іс, оның үстіне біраз ... ... ... ... ... процедура 6 айға созылады.
Егер кепілдегі мүлікті сатқанда үстінен түсетін ... ... ... жетпесе, онда банк жетпеген соманы қарызшының басқа ... ... ... ... Республикасының «Кепіл туралы» заң механизмдерінің
жүзеге асуы толық жасалмағандығына назар аударуға болады, ... ... ... аз ... оны ... ... де жақсы игерді
деуге болмайды.
Банктің жүйесінің тұрақтылығын және оның ... ... ... ... ... несие бойынша мүмкін шығындарды өтеу үшін
қор құруға міндетті.
Несие бойынша мүмкін шығындардың ... ... әрі ... ... ... емес ... ... сонымен қатар олардың филиалында
(мұнан әрі мәтін бойынша барлық несиелі ... және ... ... бойынша қарыздар үшін құрылады.
Несие бойынша мүмкін шығындардың қорлары тек негізгі қарыз бойынша
тұтынушылармен ... ... ... өтеу үшін ... ... өлшемі (несие бойынша мүмкін ... ... алу ... ... ... ... нақты сомасына байланысты ай
сайын реттеліп отырады, соның ... ... ... қатынасына
байланысты ұлттық валюта курсының өзгеруі кезіндегі негізгі қарыз ... ... алып ... ... ету ... ... бөлінуі. Қамтамасыз етілген несие – ... ... ... ... ... ... ... жауап беретін жағдайда
беріледі: оның несие бойынша қарыз сомасын банкке қайтару үшін ... ... болу ... ... ... ... ... Республикасының
Үкіметінің кепілдігімен және Қазақстан ... ... ... және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің кепілдігімен
және ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген несие – несиені қамтамасыз ететін кепілге
көрсетілетін талаптардың біріне ғана ... ... ... ... ... ... бойынша мүмкін шығындарға қорларды құру ... ... ... ұйымдастырылады. Несиенің жіктелуі несие қауіпінің
дәрежесіне байланысты, яғни негізгі қарыз бен ... ... ... ... ... ... несие қауіпінің өлшеміне байланысты үш топқа
бөлінеді:
1- топ – стандартты (қауіпсіз) несие, негізгі қарыз сомасының 1-3%
құрайды;
2- топ – ... ... олар ... ... ... ... ... субстандартты – негізгі қарыз сомасынан 5-10 % ... ... ... (бір қалыпты қауіп деңгейі), қор ... ... 20-25% ... ... ... ... ... қарыз сомасының 50% мөлшерінде құрылатын қор.
3 – топ – үмітсіз несие (қайтарылым мүмкіндігі жоқ, банк ... ... ... қарыз сомасының 100% мөлшері.
Несие қаупінің сақтандырылуы.
Қазақстан экономикасында рыноктың ... ... және ... ... ... банк ... өтеу ... орындайтын,
жеткілікті.
Капиталы бар жаңа кәсіпорындарды құру шартында 1990 ж. Қазақстан үшін
несиені қайтаруды қамтамасыз ететін форма ... ол – ... ... ... ... ... Несиені сақтандыру Қазақстан
Республикасының сақтандыру туралы Заңына сай жүзеге асырылады.
Банк қарыз алушыға берілетін несиені ... ... ... ... ... ... сақтандыруға болады.
Банк бұл кезде несие шартында қарыз алушының банкке сақтандыру төлем
сомасының қайтарылуын ... ... ... сақтандыру шарты бойынша
жауапкершілігі қарастырылуы мүмкін.
Сақтандыру объектісіне – коммерциялық және банктік несие, несие ... және ... ... ... ... ... ... қарыз алушы несиені
қамтамасыз ету үшін сарапты ... ... ... шартының іс-әрекетінің
мерзіміне сақтандырушымен шартқа отырады, несие беруші банкке белгіленген
мерзімде несие өтелмеген ... ... ... ... өтелмеген
несие сомасының және несиені қолдану кезіндегі пайыздардың 50 ден 90%
көлемін ... ... ... ... ... ... ал несие
шартында қарастырылған төлем мерзімінен бастап 20 күннің ішінде қарыз алушы
банкке несие сомасын қайтармаған жағдайда ... ... ... ... ... ... соң, ... банктің барлық
құқығы сақтандырушыға өтеді.
Сақтандырушы сақтандыру өтемдерін төлеуден бас тартуға болады, егер
сақтанушы:
- сақтану қаупі ... ... ... туралы сенімсіз
мәліметтерді хабарлағанда;
- өзіне жүктелген сақтандыру шарттарын орындамаған жағдайда.
Сақтанушы үшін несиені өтеу жауапкершілігін сақтандыру операциясы ... ... ... ... өлшемі несиені жабу сомасының
негізінде анықталады.
Негізгі мөлшерлеме кестесі төмендегідей түрде көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... 3 - Несиенің өтелмеу қауіпті сақтандыру шартының тарифі
|Несиенің қайтарылу мерзімі ... ... ... |
|3 айға ... |1,0 |
|6 айға ... |1,2 |
|9 айға ... |1,4 ... айға ... |1,6 ... ... ... |1,8 ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз ету формасы болып
табылады, ол барлық қатысушыларға ұтымды ... ... ... ... ... ... төлемеген жағдайда өзінің беделінің шығынын
кепілдендіреді. Банк өзі сақтандыру мәселесіне қатыспаса да, ... ... ... Сақтандырушы сақтандыру тарифі түрінде өзінің
көрсеткен қызметіне сыйақы алады.
Сақтандырудың мұндай үлкен қауіпті түрін, ... ... ... ... ... ... ... жасап,
банктер олардың қаржылық жағдайын және құжаттарына талдау жүргізу үшін
төмендегідей құжаттарды ... ету ... ... ... ... арналған лицензия;
- жарғы қорының өлшеміне сай болатын жарғы;
- тіркеу туралы куәлік;
- құрылтайшылық шарт;
- ... ... ... ... алушының жауапкершілігін сақтандыру
туралы ереже (қағида);
- баланс;
- қаржылық нәтижесі туралы есеп – беру;
- банк пайдасындағы несиенің өтелмеу қаупін ... ... ... ... қаржылық күйін талдай отырып, хабарландырылған
және төленген жарғы қорының болуына көңіл аудару керек.
Шартқа талдау жасау кезінде ... ... ... ... наразылық көрсету үшін жеткілікті мерзімінің болуына,
сақтандыру жағдайы тұрғанда ... ... ... ... ... және қалай жүргізілуіне көңіл бөлу керек.
Сақтандыру шарты бойынша міндеттемелерден сақтандырушының босатылу
мүмкіндігіне аса ... бөлу ... ... ... ... өтеу мүмкіндігінен
босатылады.
Сақтанушы сақтандыру шартын бекіткенде қайта сақтандыруды жүзеге
асыруға болады, яғни ... ... ... ... ... ... бере алады. Бұл операциялық мақсаты – сақтандыру
компаниясының қауіпін әр тараптандыру, ... ... ... және
сақтық операциясының тұрақсыздығынан қорғау.
Шетелдік қарыз алушылардың несиені сақтандыру несие ... ... ... және жипортты несиені сақтандыру ұжымдарымен жүзеге асады.
Бұл сақтандыру ... ... ... ... ... ... қол жеткізуді жеңілдету, экспортты ... және ... ... ... ... ... ... ұжымдары барлық елде кездеседі:
Біздің елімізде бүгінгі күні ... ... ... ... мен ... аз ғана бөлігі қолданылады. ... ... ... жағдайда кездесетін қауіптің бағалауымен
байланысты болады.
2.4 «БТА-Банк» акционерлі қоғамындағы тәуекелдерді ... ... ... ... ... байланысты болып табылатыны белгілі.
Әр банктің тәуекел дәрежесі әр түрлі ... ... Ол ... айналысатын
қызметімен тікелей байланысты. Мен бұл ... ... ең ... бірі – ... ... ... ... процесін зерттеу
объектісі ретінде қарастырамын. «БТА-Банк» АҚ-мы жабық акционерлік қоғам
ретінде 1997 ... 15 ... ... Банк ... ... ... ... шешімінің негізімен «Әлем Банк
Қазақстан» АҚ және ... АҚ ... ... ... ... бүгінгі таңда қазақстандық банктердің ішінде ең беделді банктердің
бірі болып ... ... ... ... ... ... тәуекелдердің барлық
түрлері дерлік кездеседі, бірақ олардың ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... мен банктерде ең маңызды болып келетін тәуекелдің
түрлеріне несиелік тәуекел, проценттік тәуекел, өтімділік тәуекелі ... ... ... ... ... операциялардың ішінде ең маңыздысы несиелік операциялар болып
табылады. Ал несиелік портфель банктің бүкіл ... ... бір ... да көп ... құрайды. Сондықтан несиелік тәуекелді талдау банк ... ... ... ... ... ... бұл ... түрі банктің кез келген іс-шараларында
кездеседі;
- екіншіден, бұл тәуекел әр түрлі ... ... оны ... қиын ... ... АҚ-да несиелік тәуекелді басқарудың ... ... ... тәуекелді басқарудың негізгі элементі ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді шектеудің
бірден бір жолы. Банктің ... ... ... ... несиені басқаруды ұйымдастыру шаралары;
- несиенің мерзімі және ... ... ... банк тарапынан
шектеулер белгілеу;
- несиелік комитетте несиеге деген сұранысқа сараптама жұмыстарын жасау;
- несиені ... ... ... ... ... несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету.
Несиелік тәуекелден сақтану мақсатында банктер провизия құрады.
Несиелік ... ... ... ... толтыру резервтерін
құрастыру «БТА-Банк» АҚ-да келесідей баптардан құралады. (кесте 4)
Кесте 4 - ... ... ... ... ... |0-2% |
|2 ... – 1-ші категория |5% |
|3 ... - 2-ші ... |10% |
|4 ... – 3-ші ... |20% |
|5 ... – 4-ші ... |25% |
|6 ... – 5-ші категория |50% |
|7 ... |100% ... ... ... тәуекелдерге байланысты ... ... ... ... құрастырылады. Бұл ... ... ... ... 5450 ... табады. Кестеде көрсетілгендей банкте құрылатын ... ... ... ... ... ... және үмітсіз. Стандартты несиелер
бойынша 0-2% провизия құрастырылады да, ал үмітсіз несиелер бойынша ... ... ... ... 5 ... бөлінеді де олар
бойынша құрастырылатын провизиялар 5%-тен 50%-ке ... ... ... ... ... ... активтер мен міндеттемелерге жеке шоттарда есептеледі.
Кестеде көріп отырғанымыздай 01.01.2010 жылы ... ... ... және жеке ... банк тарапынан берілген несие
сомасы 144140646 мың теңгеден 239716245 мың ... ... ... өсім ... 95575599 ... ... немесе
60,13%-ға жоғарлаған.
5-кесте. «БТА-Банк» АҚ-ның 2010-2011 ... ... ... (мың ... ... ... ... |
|байланысты | | |(+/-) ... | | | |
| ... % ... % | |
| |лер | |лер | | ... ... |80,36 |138781406 |57,89 |-22,47 ... – 1 ... |8,17 ... |31,44 |+23,27 |
|Күмәнді – 2 |5681195 |3,94 |7521983 |3,14 |-0,80 ... – 3 |3022258 |2,10 ... |5,54 |+3,44 ... – 4 |1795965 |1,25 |853396 |0,36 |-0,89 ... – 5 |2838100 |1,97 |1422550 |0,59 |-1,38 ... |3185816 |2,21 |2488334 |1,04 |-1,17 ... ... |100 ... |100 |- ... 2010 ... ... ... ... байланысты
провизиялар толығымен құралған. Несиелік портфельдің жіктелуіне ... жылы ... 12814806 мың ... ... қажет болды, бірақ банк
1323618144 мың теңге резерв құрды. Оның ішінде: стандартты ... ... мың ... ... ... ... 8176741 мың ... ал үмітсіз
несиелер бойынша 2488334 мың теңге резерв құрылған. Кестеде көрсетілгендей
заңды және жеке ... ... ... ... ... 01.01.2010 пен
01.01.2011 жылдар аралығында 60,13%-ға өссе, ал олар ... ... ... жылы 6815366 мың ... ... жылы 13236814 мың
теңгеге жоғарлаған, яғни құрылған провизиялар 6421448 мың теңгеге ... ... ... отыр.
6-кесте «БТА-Банк» АҚ-ның 2010-2011 ж жіктелген несиелері бойынша құрылған
провизия көлемі (мың ... ... ... ... ... | | |(+/-) ... | | | |
| ... % |Міндет-темел|үлесі % | |
| |лер | |ер | | ... |- |- |2571739 |19,43 |+19,43 ... – 1 |588935 |8,64 |3768640 |28,47 |+19,83 ... – 2 |568120 |8,34 |752198 |5,68 |-2,66 ... – 3 |604450 |8,87 |2655152 |20,06 |+11,19 ... – 4 |448991 |6,59 |213347 |1,61 |-4,98 ... – 5 |1419053 |20,82 |787404 |5,95 |-14,87 ... |3185817 |46,74 |2488334 |18,80 |-27,64 ... |6815366 |100 ... |100 |- ... сияқты, «БТА-Банк» АҚ-да басқада пайда болуы мүмкін ... ... ... шығындар банк тарапынан екіге бөлінген: берілген
несиелер бойынша ... ... және ... ... да ... бойынша
мүмкін шығындар.
Банктің берген несиелері бойынша мүмкін шығындар 2011 жылы 9605581 мың
теңгеге тең болса, 2012 жылы 10146300 тең ... ... ... ... ретінде банктің жалпы несиелік портфелінің 2012 жылдың соңына 70,2%-
ға немесе 245002305 мың теңгеге өскен.(сурет 5)
Сурет 5 - ... ... ... ... ... (мың ... басқа да операциялары бойынша мүмкін шығындарының орынын
толтыруға арналған резервтер. Банктің басқа ... ... ... ... ... 2011 жылы 336966 мың ... 2012 ... мың теңгеге дейін, яғни шамамен алғанда 5,1 есе өскен. ... ... ... кетуіне банктің шартты міндеттемелерінің жоғарлауы
себеп болып отыр. Банктің шартты міндеттемелері 2012 ... ... ... ... құрады да 2011 жылмен салыстырғанда 49,8%-ға өскен.(сурет 6)
Сурет 6 - Банктің басқа да ... ... ... ... нарықтың дамуына байланысты ... ... ... ... ... өте маңызды болып келеді. Валюталық тәуекел
дегеніміз валютаны сату және сатып алу ... ... ... ... байланысты банктің шығын шегу ықтималдығын айтамыз.
Банк тарапынан валюталық тәуекелдер келесідей топтарға жіктеледі:
- коммерциялық, яғни қарыз алушының өз ... ... ... конверсиондық, яғни валютаның өзгерісіне байланысты банктік тәуекелдің
түрі;
- трансляциялық, яғни банктің активтері мен пассивтерін қайта бағалау
кезінде ... ... ... кету ... форфейтерлеу тәуекелі, яғни банктің ... ... ... ... ... ... ... тәуекелі;
Қазақстанның бүгінгі экономикалық жағдайында қазақстандық банктер үшін
коммерциялық және конверсиондық ... аса ... ... ... ... шет ел валютасына сұраныс біршама тұрақты ... ... ... өз ... ... конверттелетін валютада ұстайды.
Мысалы, «БТА-Банк» АҚ-ның 2007 жылдың соңында жалпы активтер сомасы 381929
миллион теңгеге тең болды. Оның 116129 ... ... ... 30,41% ұлттық
валютада орналастырылса, 264877 миллион теңгесі, яғни 69,35% конверттелетін
валютада және тек 0,24% ғана ... ... ... ... отырғанымыздай банк валюталық тәуекелден сақтану мақсатында
өзінің активтері мен ... тек ... мен ... ... орналастыруға тырысады. (кесте7)
7-кесте. «БТА-Банк» АҚ-ның 01.01.2012 жылға активтерінің валюта бойынша
орналастырылуы. (мың ... ... ... ... |
| | ... |валюта ... | | | ... ақша |6688 |5723 |875 ... ... |3706 |- |- ... арналған бағалы |11648 |49943 |- ... | | | ... ... |8483 |5915 |- ... қаражаттар | | | ... ... ... |3 |26285 |- ... ... | | | ... | | | ... берілетін |77133 |170460 |27 ... | | | ... ... ... |1293 |6205 |- ... | | | ... ... |7175 |346 |21 ... |116129 |264877 |923 ... | | | ... және ... |4254 |923 |- ... | | | ... ... |4188 |111449 |43 ... ... | | | ... ... |68241 |70304 |679 ... ... ұзақ |7382 |66125 |- ... ... ... | | | ... ... |1229 |1916 |- ... басқа |3982 |324 |12 ... | | | ... |89276 |251041 |734 ... ... |26853 |13836 |189 ... ... басқару. Банктің өтімділігі дегеніміз өзінің
салымшылары мен кредиторларының қажеттіліктерін тез ... ... ... Өтімділік тәуекелі дегеніміз банктің өтімділік
дәрежесінің төмен болуы ... ... ... ... ... өтімділік
тәуекелі дегеніміз банктің өз кредиторлары мен ... ... ... алмау ықтималдығы, ал жоғары өтімділік тәуекелі
дегеніміз банктің абсолютті ... ... ... көп шоғырландырып
потенциалды табыстан айырылып қалу ықтималдығын айтамыз.
«БТА-Банк» АҚ-да ... ... ... ... ... жоспарлау департаменті жүзеге асырады. Өтімділік тәуекелінің
басқа тәуекелдерге қарағанда бір ерекшелігі ол – бұл ... тек ... ғана ... ... қатар Ұлттық Банк тарапынан да реттелініп
отырады. Пруденциалдық нормативтерге сай ... ... ... ... К1, К2, К3, К4 және К5 ... әр ... айдың
сегізінші күнінен кешіктірмей Банктік ... ... ... ... Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары
3.1 Банктік несиені қайтаруды қамтамасыз ету формалары және ... ... ... ... ... әртүрлі нышандарының
даму келешегі, шетелдік тәжірибеде қолданылатын, қалып бағасымен байланысты
болады.
Қайтаруды қамтамасыз етудің әртүрлі нышандарының тиімділігін ... үш ... жүйе ... ... бұл ... ... бағасы
көрсетілген, жиынтық кесте ұсынылған.
Кесте 8 - Несиені қаматамасыз етудің әртүрлі нышандарының тиімділік ... ... ... саны ... ... ... ету ... ... ... |
| | |% ... ... |3 |60-80% ... Несие берген банктегі| | ... ... |3 |100 ... ... |2 |100 ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... Бағалы қағаздар | | ... |2 ... ... 70-80, |
| | ... 50-60 ... ... ... | | ... ... ... | | ... ... |1 |20-40 ... | | ... Меншік құқығын беру | | |
| |1 |20-50 ... ұпай ... ... көрсеткіш тиімділіктің жоғары екенін
көрсетеді: ипотека және депозиттік салым кепілі. Бұл жағдайларға ... ... ... ... максималды сомасының жоғарғы өлшемі
бақыланады. Сол уақытта ипотеканың бағалану күрделігі несиенің ... Ұпай ... ең ... баға ... және ... қағаздар
кепілдігінде. Кепілдікті алу ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі кезінде 100% жетуі мүмкін, егер
кепілгердің несие ... ... ... қауіп деңгейі өседі,
сондықтан банк ұсынылған несие сомасын азайтуға құқылы.
Егер ... ету ... ... онда ... тұлғалар үшін
қамтамасыз ету форманың ... ... ... ... ... ол ... Қамтамасыз етілмесе бұл форма көбейеді, егер 2010 жылы ол 0,7%
құраса, 2011 жылы – 12,2% құрайды.
Жеке ... ... кері ... ... ... ... кепілдік болып табылады, ол 2010 жылы – 52,3%, 2011 жылы – ... ... ... ... мүлік кепілі 2010 жылы 24,8%, ал ... 32,1% ... ... ... ... ... аз ... көрсетеді, себебі клиент төлеуге қабілеттілігі жоқ ... онда ... ... қарызды және пайызды төлеу керек, сондықтан
қозғалмайтын мүлік келісімшартын ... ... ... кепілі 2010 жылмен ... 2011 жылы 3,8% ... ... ... ... пайызы 2010 жылдан 2011 ... ... 0,9% -ға ... ... Бұл ... келісімшартты
клиенттердің төлеуге қабілеттілігі жоқ қаупімен байланысты қамтамасыз
етілмесе жасамайтындығын көрсетеді.
Кепіл борышкердің ... ... ... ... ... ... үшінші жаққа жүктелетін кепілдік түрі. Кепіл ... ... ... ... немесе қаржыландырылған арнайы мекеме-көп кезде
қарыз алушы мекемелер жатады.
Кепілдің берілу тәртібі Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... мен ... тек ... ... қамтамасыз етілген
тұрақты заңды және жеке тұлғалардан ... ... ол ... ... жоспарының жағдайымен қатар, кепілдік жағдай ... ... ... ... ... болу ... Ол ... тәсілдеме қажет.
Қарастырылатын аспектіде кепілдің екі түрі болады: қамтамасыз етілмеген
және қамтамасыз ... ... ... түрі, сенімнің негізінде
қабылданатын тұлға кепілдігі, мұнда тек олардың ... ... ... олардың беделі, тек төленбеген жағдайда несиені өту үшін ... ... ... ... агенттерден сенімділік пен қамтамасыз
етуін талап ету керек. ... өз ... жеке ... ... ... ... олардың мүліктері мен ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін анықтау
әдісі белгілі, банктің, сақтандыру компаниясының, қорлардың қаржылық
жағдайын анықтайтын ... ... ... ... қаржылық жағдайы күдікті болса, банк оның қандай да бір
мүлікті кепілдікке ... ... ... ... өз ... орындау үшін,
оның дайындығы тексеріледі, ол үшін екі ... ... ... ... және объективті ақпарат жинау: екіншіден, ... ... ... немесе қызықтыратын несие қорларын ұсыну туралы қабылданған
шешім банктің несие қаржыны сапасының ... банк ... ... ... бұл ... несие құнының қауіп дәрежесіне барабар екендігіне көз
жеткізу керек.
Банкте несиенің ... ... ... ... ... несиені
шешімін Несие Комитеті бекітеді. Тұтынушыға қосымша несиені ұсыну туралы
шешім банк Басқармасымен ... беру ... және ... ... ... туралы шешім қауіпсіздік
қызметі және басқа департаменттегі ... ... алып ... ... ... жоба ... ... ақпары негізінде
қабылданады. Өтініштерді ұсынуды біркелкі жүйеге келтіру үшін және несиені
бекітуге ... ... ... ... ... ... тездету үшін жоба бойынша тұжырымның типтік нышанын қарастыру
керек.
Қаржыландыру туралы шешімнің қабылдануы үшін ... ... ... ... ... өтініші бойынша қысқаша түйіндеме:
1. Кредитор;
2. Қарыз алушы;
(фирманың аталуы, заңды мәртебесі, жетекшінің аты-жөні)
3. Несие туралы мәліметтер:
Несие сомасы
Валюта
Несие мерзімі:
а) негізделу кезеңі;
ә) ... ... өтеу ... ... (алғашқы және қайталанған). Несиенің мақсаты.
Пайыздық мәмілесі:
а) соның ішінде банк – кредитор маржасы.
4. Қарыз алушының бағасы:
Бизнес ... және ... ... ... ... ... және ... несие операциясы және олардың нәтижесі
туралы мәліметтер.
Банктің кепілді бағалауы.
Кепіл\несие қатынасы.
5.Жобаның бағалануы:
Жоба сомасы.
Қарыз алушының меншікті қаражатын салу ... ... ... ... ... мерзімі.
6. Өтінішке берілетін анықтама:
(банктің саясатқа сәйкес оның ұсынысының жеткіліксіздігі және т.б.)
Қосымша: (несие бөлімі орындаған электронды ... ... ... ... және ... бақылау бойынша банкте арнайы бөлім құрылатынын ескеру ... ... ... ... ... ... және заңды
бағалау, сонымен қатар қажет кезде оның ... ... Бұл ... кепілдік құжаты өнделеді, берілген кепілдің түрі ... ... ... Бұл ... меншік қойма алаңдарын кепілге салу
әдісіне ... ... ... ... сақтау шартының сақталуын
қадағалап отыратын қорғауды қамтамасыз етеді.
Қарыз ... ... өтеу ... ... тауардың жарамдылық мерзімі
шектеулі болғандықтан кепілге салуға тура келетін жағдайлар болады, оның
орнына кепіл ретінде басқа ... ... Егер олар құны ... ... онда ... де ... ... Мұнда шығатын
қорытынды: кепіл құнын бағалау үшін ... ... ... ... және
тағы ұсыныс: банктер қандай да бір ... ... шарт ... ... істеуге болады.
Несиені қайтаруды қамтамасыз етудің әртүрлі нышанын қолдану ортасы осы
нышандардың тиімдігін есепке ... ... ... ... ... ... ... Мұның ішіндегі ең бастысы қарыз алушының
қаржылық жағдайы және несиені қамтамасыз ететін қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... деңгейі
және қамтамасыз етілген меншікті қаржының үлесімен анықталады.
Осыған байланысты несиені уақытында қайтару қаупі бар ... ... ... ... ... жағдай, яғни меншікті қаражаттың жеткілікті бағасы
және тиімділіктің жоғарғы дәрежесі;
- қанағаттанарлық қаржылық ... ... ... ... яғни ... төменгі деңгейі
және меншікті қаражаттың төменгі үлесі.
Қамтамасыз етудің ... мен ... ... ... ... төрт ... ... мінсіз қамтамасыз етілуі;
- жеткілікті, бірақ қамтамасыз етудің ... ... ... ... қиын бағалануы;
- жеткіліксіз қамтамасыз етілу.
Мекеме жоғарыда келтірілген қауіп деңгейі ... да бір ... ... банктер үшін несиенің уақытылы қайтарылмауы өзгермейді.
Несиені қайтаруды қамтамасыз етілудің ... да бір ... ... байланысты туындайды.
Тиімділік деңгейі және меншікті қорлардың болу ... ... ... бар мекемелер үш топқа бөлінеді:
- мінсіз, яғни тиімділіктің деңгейінің және ... ... ... сала ... ... болу;
- қанағаттанарлық, яғни көрсеткіштері орта сала көрсеткішінің
деңгейінде;
- ... яғни ... ... орта ... төмен.
Қамтамасыз етудің болуы мен сапасының шығындары нәтижесінде төрт топқа
бөлінеді, соның ішінде үш топ ... ... ... бірақ оның
құрлымы әртүрлі, ал бір топ – қанағаттанарсыз қамтамасыз етілген.
Алғашқы үштікке төмендегі мекемелер жатады:
- ... ... ... оның ... ... ... ... қағаздардың оңай ... ... ... ... ... оңай ... ... бірақ қолайсыз құрылыммен қамтамасыз етілген бірінші және
үшінші топтық өтімді қаржылардың болуы;
- ... ... қиын ... ... ... ... болуы (ауыл шаруашылығында), аяқталмаған қаражаттық
өтімділігінің ... бұл ... ... түрде әсер ететін болғандықтан, жағымды
факторлар кері әсер ... ... ... да ... бір фактордың кері
әсері басқа факторлардың әсерінен көбеюі мүмкін.
Несиені қайтарудың негізгі көзіне, ... ... және ... ... түсім, соның ішінде несиені қамтамасыз етуге қатысушы
жатады. Мекеменің бұл ... ... ... ... ... ... ... несиені қайтаруды қамтамасыз етудің
негізгі нышаны тарату ... ... ... ... заңды
рәсімдеусіз жүргізуге болады. Мекеменің бұл тобы үшін несиені ... ... ... тұрақты қаржылық жағдайына ... ... ... Банк мұндай жағдайда қамтамасыз етудің
сапасымен, жеткіліксіздігіне көңіл бөлмейді.
Қанағаттанарсыздық қаржылық жағдайдағы мекемелерге ... беру ... ... ... кепліге беру негізінде жүзеге асады. ... бұл ... ... ... ... ... ... типті мекемелер анықталған қауіптің болуы
кезінде олар несие қабілетті ... ... ... ... ... үшін
экономикалық алғы шарт бар. Бірақ несиені қайтаруды қамтамасыз ету ... ... ... ... үшін ... ... баға сапасын есепке алып
материалды құндылықтарды кепілге береді.
Үшінші ... ... үшін ... кепілге салумен қатар
кепілдік нышанын ... ... ... ... ... байланысты: қамтамасыз етудің бағалау құрамы және тұтынушының
қаржылық жағдайы.
Төртінші типті мекемелер қаржылай тұрақты ұжымдардың кепілі ... ... ... ... өтеу үшін ... көздердің жеткіліксіз
болуына байланысты, несиенің қайтарылмау қаупінен сақтану үшін ... – шарт ... ... мекемеге қауіп деңгейінің жоғары болуына байланысты банк
жақтан аса көңіл бөлінеді. Сонымен қатар мекеменің бұл типі біржақты емес.
Олардың бір ... ... және ... ... ... ... ... сонымен қатар банктің қаржылай қолдауы өзінің беделін
қорғайды. Бұл ... банк ... ... ... ... тобын
үмітсіз деп қабылдап, онымен несиелік жасасуға кепілдеме ... ... ... ... және ... ... ауыспалы кезеңде,
рынок механизмінің көптеген элементтері жоқ кезде: бағалы ... ... ... туралы заңның жоқ кезінде есептелген.
3.2 Екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк процесiнiң даму болашағы
Қазіргі кезде елімізде ... ... ... ... ... Атап айтсақ, біріншіден, бұл – инфляцияның төмен деңгейімен, теңге
курсының тұрақтылығымен, нақты ЖІӨ-нің өсуімен және ... ... ... ... ... ... ... ел тұрғындарының жеке бизнес дағдыларын үйреніп, менталитеттің
тұтынушыдан кәсіпкерлікке өзгеруі болып табылады.
Елiмiзде ... үш ... ... ... ... ... оның ... iшкi институционалдық инвесторларды ... ... ... ... ... құқықтары мен
мүдделерiн қорғауды күшейту, корпоративтiк басқаруды жақсартуға арналған
ынталандыруды көтеру жөнiндегi құқықтық ... ... ... ... ... өз ... ... рынокқа
шығаруға және тартымдылық жағдайда займдар тартуға мүмкiнiктерi ... ... ... ... ... ... бойынша қызметiн
белсендi жүргiзуге мүмкiндiк болып отыр. Отандық банктер ... ... ТМД ... ... ... ынта ... ... бұл мәселеде қаржы жүйесiнде ... ... ... айта ... жөн.Егер олар басқара бiлмесе, оның соңы ... ... ... ... ... ... атап айтқан жөн: Бiрiншiден, несие
берудiң шектен тыс жоғары қарқынмен өсiп бара ... ... ... ... 2009 жылы ... несиелеу 52 пайызға өскен
болса, 2010 жылы 75 – пайызға, ал ағымдағы жылдың тоғыз айында, ... ... ... өсiп отыр. Жалпылай алғанда, жыл iшiнде экономикалық өсiм ... ... ... өсуi ... ... ... нашарлатады.
Өткен жылы банктердiң күдiктi және сенiмсiз ... ... ... ал, үстiмiздегi жылдың тоғыз айында 47 пайызға артқан. Олардың
қарыз портфелiндегi үлесi 40 ... ... ... ... ... портфелi қажетiнше әртараптандырылмаған. Несиелер негiзiнен тауар
өндiрiсi экономиканың экспортталмайтын секторындағы немесе қызмет көрсету
жобалары үшiн ... ... ... ... пен ... салалары. Дегенмен,
ол секторлар белгiлi бiр деңгейде шикiзат ... ... ... ... байланыстар жасауға мүмкiндiк алып отыр,бүгiнде соны
белсендi пайдаланып келедi.
Алайда, ҚР-сы ... ... ... ... ... ... ... осы мәселені шешуге мүмкіндік бермей отыр.
ҚР-сы ЕДБ-нің ресурстық базасының қазіргі жағдайын сипаттай келе,
банктерде «қысқа ... ... ... ... атап өту ... ... ... секторына 3 жыл және одан да ұзақ мерзімге ... ... ... ... коммерциялық банктері беретін несиелерінің валюталық
құрылымы мен мұнай бағалары арасындағы байланыстылықты көруге болады. Мұнай
бағасы ... ... ... ... үлес ... өседі.
Осылайша, нақты секторды ұзақ мерзімді ... ... ... ұзақ мерзімді несиелік ресурстардың болуына тікелей
тәуелді. Сондықтан, орта және ұзақ ... ... үлес ... ... ... ҚР-сы ЕДБ-нің ресурстық ... ... ... ... ... қанағатандыра алмайтынын атап өту керек.
Банктердің нақты секторды несиелеудегі қаупін түсіндіруге болады.
Әрине, макроэкономикалық ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді ресурстардың қалыптасуына әсер етті.
Алайда, бұл ресурстар әлі де жеткіліксіз болып ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикада жұмыс
істейтін банктердің меншікті капиталының мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы
тұрақты негізде қарыз алушылардың төлем қабілеттілігі жайлы ... ... ... ... көптеген экономистермен қаржылық-делдалдық қызмет
аясындағы ақпараттардың ассиметриясы мәселесін ... ... ... ... ... ассиметриясы ретінде несиелік
ресурстарды бөлуде тиімсіздікке әкелетін мәміле жасалған кезде серіктесі
жайлы мәліметтердің жеткіліксіздігі ... Бұл ... ... беруші
қарыз алушы ссуда алған инвестициялық жобамен байланысты алдағы ... ... ... ... ... ... берушілер ссуда алғаннан кейін қарыз алушылардың
іс-әрекеттерін бақылай ... ... ... алушы төлем қабілетсіздік
тәуекелін арттыратын қызмет түрлерімен айналысуы мүмкін немесе қарыздары
бойынша ... үшін ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде несиелердің көлемі ... ... ... ... Бұл құбылыс ғылыми әдебиеттерде «жаман қылық»
атауын алды.
Қаржылық емес секторда ... ... ... ... ... және қарыз алушыларды таңдау қиынға түседі, пайыздық мөлшерлемелер
көтеріледі, бұл ... ... ... ... ... мәжбүр етеді.
Сонымен қатар, қаржылық жағдайына байланысты сенімсіз қарыз ... ... ... ... ... ... ссуданы қайтара алмауы мүмкін
екенін біледі. Мұның нәтижесінде тәуекелдің несиелік саясат ... ... ... ... қаржылық жағдайына қауіп төнеді немесе нарықта
сенімді қарыз алушылар бар екендігіне қарамастан, берілетін ... ... Бұл ... ... да, ... сектордың да жағдайына кері әсерін
тигізеді .
Әлемдік тәжірибенің көрсетуі бойынша бұл ... тек ... ... ... ... туралы ақпарат алмасу үшін ... ... ... ... ... Бұл ... үш түрлі нәтиже байқалады.
Біріншіден, несиелік бюролар банктердің нарықтағы қарыз алушылар жайлы
мәліметтердің ... ... ... ... ... ... ... Бұл несие берушілерге ссуданың мақсаты мен ... ... ... береді.
Екіншіден, несиелік бюролар банктерге өздерінің клиенттері туралы
ақпаратты іздеу бағасын ... ... ... Бұл ... ... ... ... және осы арқылы несие берушілермен
несиелік ресурстар үшін ... ... ... ... Төмен пайыздық
мөлшерлемелер қарыз алушылардың таза табысын ... ... ... ... ... ... алушылар үшін тәртіптілік механизмін
құрады. Қарыз алушылар өздерінің міндеттемесін нақты орындамаса, оның несие
берушілер алдындағы беделі ... ... ... ... ... несиелік ресурстар ол үшін қымбаттайтындығын біледі. Сонымен қатар,
бұл механизм қарыз алушыны ... ... ... ... ... ... бәрі үлкен қиындыққа тірелді: кәсіпорындар мен ұйымдар
– коммерциялық банк ... ... ... ... ... келмейді.
Батыста мұндай ақпаратты беруден бас ... ... ... ... ... ... көрсеткіш болып табылады. Яғни, Қазақстанда
жалпы ақпараттық желі болмайынша, ... ... әлі ... ... банк ... несиелік келісім-шарттардың жетілмегендігі
мәселесін атап өту керек. Осы орайда несиелік келісім-шарттар негізгі қарыз
және пайызды өтемеудің алдын алу ... ... Ал, ... жағынан
келісім-шарттар берілген ссудалардың қайтарылуын қамтамасыздандырмайды.
Көптеген келісім-шарттар заңи дұрыс құрылмаған, кейде ... ... ... қол ... ... ... ... маңызды құжат болып
саналады. ... ... ... ... ... кезде
несиеленетін мәмілені терең зерттеп қана қоймай, сонымен ... ... ... тәуекелдерді есепке алып, оларды келісім-шартта көрсете білу
керек.
Несиелеу мәселесінде кепіл механизмінің жетілмегендігін атап өту
керек. ... ... ... ... ... ... кепілге қойылған
мүлік құнынан орындалады. Кепілді сатудан түскен сома банк ... ... ... банк ... ... қарыз алушының басқа
мүлкінен ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Ең алдымен, банкрот болған
кәсіпорын мүлкі арбитражды соттың шығындарын ... ... ... кейін
әлеуметтік орта: алимент, мүгедектік жәрдемақы, жұмысшыларға берілмеген
жалақы т.б. төленеді. Осыдан кейін бюджет алдындағы ... ... ... ... ... ғана ... берушілерге кезек беріледі.
Көп жағдайларда банкрот кәсіпорынның бұған дейін ... түк ... ... банктер түксіз қалады. Айтылғандардың бәрі кепіл құқының
негізгі қағидаларының ... ... ...... ... ... ... алдында бірінші кезекте қамтамасыздандырылуы. Яғни,
несиелік тәуекелдердің болу мүмкіндігін төмендету үшін, ең ... ... ... ... ... орайда заңды тұлғалардың ішінде, әсіресе, кіші және орта ... ... ... ... жетіспейтінін де айтып кету қажет. Яғни,
дұрыс кепілінің жоқтығынан оларға несие алу қиынға ... Ал, ... ... ... ... өздігінен кіші және орта бизнесті
қаржыландыру мәселесін шеше алмайды.
Кепілмен қамтамасыз ету ... және орта ... үшін ... ... ... ... несие мөлшерінен 2 есе қымбат мүлік алынады.
Ал, «Шағын кәсіпкерлік субъектілерін несиелеуде кепілді ... ... ... меншік объектілерін қолдану сұрақтары туралы» №1028
2000-жылғы 7-сәуірдегі Үкімет Қаулысы тек ұсынымды сипатқа ие.
Банктер ... ... тек ... ... және ... ... шарттары негізінде несиелеуге ... ... ... ... үшін бұл қолайсыз, әсіресе, өз бизнесін жаңадан
бастағандар ... ... ... ... шағын және орта бизнестің
несиелерге сұранысы түрлі қаржыландыру көздері мен сызбаларын пайдалану
арқылы шағын және орта ... ... мен ... ... ... елдің қаржы институттары тарапынан қанағаттандырыла
алмайды .
Бір жағынан қандай-да болмасын жобалардың құны әр ... ... ... банк ... ... ... ... Яғни, жобаның құны
қаншалықты көп болса, банктің оны ... ... ... ... соншалықты аз болады. Және, керісінше, жобаның бағасы қаншалықты ... ... оны ... ... ... ... көп ... Бұл
ірі жобаларға несиелеу мөлшерлемесінің төмен болып, кіші жобаларға жоғары
болатынына әсер ... ... ... кіші және орта ... ... ірі ... ... кіші ... ... де жоғары болады. Бұл банктердің кепілге байланысты кіші және орта
бизнеске қоятын талаптарының қатаң болуына әкеледі.
Несие қабілеттілігін ... ... ... несие беру туралы
шешімі қаншалықты негізделіп қабылданғанымен, бір де бір ... өзі ... ... ... ... ... Несиенің қайтарылуына
бақылау жасау кезінде несиелік қызметкер жоғарыда көрсетілген көрсеткіштер
бойынша ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе,
талдау кезінде айқындалған әлсіз жерлері үздіксіз талданып отырғаны жөн.
Осы орайда, белгілі бір жобаны несиелеу ... ... ақша ... ... тыс ... ... ... керек. Баланста
көрсетілген өтімсіз активтерді дисконттап, тек тез өтетін ... ... жөн. ... ... ... ... алынатын затты аса
мұқияттылықпен талдап, ... ... ... аясы мен ... ... жөн. ... ... несие қабілеттілігін талдау
коэффициенттерінен бұрын баланс баптарына аса ... ... жөн. Бұл ... ... мен ... ... баптарына ерекше қарау керек.
Себебі, олардың өзгерісі ... ... ... әсер ... ... ... қарау кезіндегі тағы бір маңызды ақпарат көзі –
төлейтін салығы туралы мәліметтер болып табылады. Яғни, ... ... ... ... бір ... ... несиенің мақсатты іске
асырылуын бақылап, барлық несиелеу үрдісіне ұйытқы болып отырады.
Екінші деңгейлі банктердің беретін ұзақ ... ... ... портфельдегі үлесінің аз екені белгілі. ... ... банк ... ... ... ... инвестициялау
мәселесін шешудің екі жолы бар: біріншіден, банктердің ресурстық ... ... ... ... ... ... экономиканың
нақты секторын ұзақ мерзімді несиелеуді ынталандыру. Қазіргі ... ... ... ... ... екі ... тұрады: депозиттер және
жинақтаушы зейнетақы қорларының активтері. Салыстырмалы түрде «арзан» және
«ұзақ мерзімді» ақша көзі ... ... ... ... банк
депозиттеріне тарту үшін олар ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының шектелуі мен ... ... ... ... ... дамымағандығы).
Жалпы, банктердің ресурстық ... ... ... ... ... ... болады. Біріншіден, банк банкрот болған
жағдайда жеке тұлғалардың салымдарын сақтандыру Қоры ... ... ... ... ... ... ... соманы белгілеу.
Екіншіден, ұлттық валютадағы шоттарға қарағанда шетел валютасындағы шоттар
бойынша ... ... ... Ал, ... ... мерзімді депозиттен алатын пайызына салықтық ... яғни олар ... ... ... ... ... болу керек.
Қазіргі таңда кәсіпорындар ... ... ... 15%-ын ... ... Оны бір ... көп мерзімге салынған депозит болса
10%, екі жылдан жоғары мерзімге ... ... ... 5% ... жөн.
Сондай-ақ, қаржылық мекемелердің пайдасына салынатын салық бойынша ... ... ұзақ ... ... ... ... қою ... жүйеден қалыптасқан несиелеу жүйесі толықтырылған жүйені құрайды,
экономикалық басқарудан орталықтандырылғаннан ... ... ... ... ... ескі нышанымен қатар жаңа
нышаны жүзеге асырылған, шаруашылық ... ... ... ... ортада
кәсіпкерлік даму үшін несиелеу ... ... ... ... жаңа ... өз ... жалғастыруда.
Несиелеуге бірдей көзқарас енгізу іріленген ... ... ... ... ... ... ... қайта құру жүргізілгенде
асыра сілтеушілікке әкелді, сонымен қатар барлық іріленген ... ... ... бойынша несиеленді.
Қазіргі заманғы тәжірибеде осы негативті мезеттер жоғарғы дәрежеде орын
алды. ... ... ... жеке ... ... несие пайда болды. Екіншіден, жиынтық объектісінің несиелену
сүлбесі ... ... ... сақтауды қажет ететін ... мен ... ... ... ... ... ... болып табылатын нышандарды қолданады.
Несиелердің жаңа жүйесі дәстүрлі жалпы және арнайы принципте несиенің
ақылы сипатта екені ескеріліп бағаланады. Сонымен ... ... ... ... ... ... жыл ... несиелеуге сараланған тәртіп
қолданды, мекемелердің жақсы және нашар жұмыс істейтін жүйе қалыптасты.
Алғашқы рет ... ... ... төлем қабілеттілігінің жоқтығын хабарлағанда
коммерциялық банк тағайындалған банк – ... ... ... ... басқарылуына беруге, сонымен қатар оның қайта
ұйымдастырылуын немесе жойылуын қарастыруға құқылы.
Қарызға деген ... ... ... ... ету ... ... материалдық қамтамасыз ету тауарлы-материалдық
құндылықтардың мөлшерленген төленген қалдығы ретінде ... ... ... етудің болуы қарызды уақытылы қайтаруға сенімділік
бермейді. Оның бір ... ... ... ... екінші іс-қарыз
алушының мүліктерінің толық таратылатын активтері.
Несиені ... ... ... ету ... ... ... мүмкіндік берілді, яғни несиенің ... ... ең ... ... табылады, сол уақытта тауарлы материалдық
құндылықтармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... түсінігі өткен тәжірибе кезінде
қалыптасқан. Несиенің қайтарылу позициясы аз болса, онда оларды ... ... ... ... ... ... ... несиенің
қайтарылуының жоғарғы дәрежедегі кепілдігі сондай нышанға ... ... ... несиелік механизм банкке өзінің ... және ... ... төмендетуге мүмкіндік береді. Әжептәуір
дәрежеде өзгертілген несиелеу жүйесі мекемені үлгі ... ... ... ... дәрежесіне сәйкес орталықтандырылғаннан
орталықсыздандырылғаннан басқару ... ... ... ... ... ... қарыз алушылардың жалпы қызметін және
қаржылық жағдайын талдау кезінде несиелік меморандум ... Онда ... ... түрі, қызмет ету кезеңі, географиялық жағдайы, байланысты
компаниялары, қызмет көрсететін банктермен қарым – ... ... ... ... ... ... ... пайдасы мен
зияны туралы есебіне толық зерттеу жүргізіледі де, соған ... ... ... ... ... қаражаттарды жұмсайтыны
туралы жоба, тәуекелдер талданады, оң және теріс жақтары қарастырылады.
Соңында мониторинг ... мен ... ... туралы оң шешім қабылданған
жағдайда несиелеуді оптималды құрылымы көрсетіледі. Осы ... ... ... несиелеу тәртібіне байланысты келесідей жетілдіру жолдарын
енгізген жөн:
1. Бөлшектелген талдауларды біріктіре келе несие қабілеттілігін
рейтингтік бағалаудың бірегей сызбасы бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... ... бір түрін біріктіретін оптималды
жүйесін енгізу;
3. Несиені беру мүмкіндігінің ... ... ... ... берілгеннен кейін қарыз алушының қаржылық жағдайна
мониторинг жасау кезінде баланс баптарының, соның ішінде
ағымдағы ... мен ... ... ... ... ... ... Ақша қаражаттарының қозғалысына толық талдау жүргізіп, өзгеру
мүмкіндіктерін болжау;
6. ... ... ... ... жобаның іске асырылуына толық
талдау жасалған бизнес – жоспарын талап ету;
7. Потенциалды қарыз ... ... ... ... ... зерттеу бойынша жұмысты жақсарту.
Жалпы алғанда, банктік несиелеу процесін жетілдіруге Қазақстан Ұлттық
банкі және екінші деңгейлі банктердің несиелік ... ...... ат ... ... ... ... өзінің 2007 жылғы 28 ақпандағы «Жаңа
әлемдегі жаңа ... атты ... ... ... жан – ... ... басымдықтары ретінде ішкі және сыртқы саясатымыздың аса
маңызды 30 бағытын айқындап өткен болатын. 30 ... ... ... ... ...... ... қаржы жүйесінің
орнықтылығы мен бәсекеге қабілеттілігінің жаңа деңгейі туралы ... ... ... ары қарай жетілуіне өз ... ... ... ... ... рыноктағы, сондай – ақ өңірлік
әрі ... ... ... әзір болуы керек.
Екіншіден, Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі
зор секторларына ... ... ... ... ... үшін ... және банктердің өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде
мемлекеттік – жеке меншік ... ... ... ... қажет.
Үшіншіден, екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... және ... ... іске асыру
үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.
Төртіншіден, капиталдың қозғалысы саласындағы негізсіз шектеулерді
алып ... ... ... тағы да ... қажет. Бұл мәселені
Қазақстанның оңтайлы жиынтық сыртқы қарызын қолдау қажеттігін ... ... ... ... ... ... сыртқы қаржыландыруға шектен
тыс иек артады , мұның өзі еліміздің сыртқы ... ... ... әкеп соқтыруы мүмкін.
Бесіншіден, біз тиімді жұмыс істейтін қор ... ... ... ... жинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға кеңінен тартпайынша,
оның дамуы мүмкін емес. Халықты инвестициялық сауаттылық әліппесі ... ... ... ... жұмыстар жүргізу қажет.
Алтыншыдан, электрондық банк қызметтері инфрақұрылымын кеңейту үшін
заңнамалық негізді одан әрі жетілдіру ... ... ... ... ... айтқанда, еліміздегі банктердің несиелік операцияларын жоғарыда
айтылған шараларды жүзеге асырған кезде әрі қарай жетілдіруге болады деген
ойдамыз. ... ... ... ... ... тұрақтылығын
қамтамсыз ету – жалпы экономика дамуының басты шарты. Мұндағы ... ... ... және ... ... ... ету экономикамыздың
дамуына өз үлесін қосады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Заң ... ... ... ... ... ... ... банктік іс-әрекеттері туралы», 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісін ережесі ... ... 1995 ... О.И. ... ... ... 1992-432 ... Ю.И. Коробов, Ю.Б. Рубин, В.И. Солдаткин. «Банктік портфель-2», 1994-
752 б.
5. В.В. Иванов «Банктер үміттік анализі» 1996-320 ... ... ... рисктері» 1995-72 б.
7. Эдвин Дж.Долан. «Ақшалар, банк ісі және ақша-кредиттік политикасы»
1994-496 б.
8. В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой ... ... 1996-480 ... Л.П. ... «Коммерциялық банктердің тұрақтылығы», 1996-192 б.
10. П. Брук «Банк ісі және инвистицияларды финанстармен қамтамасыздандыру»
11. Рид, ... Р. ... Гилл ... ... 1983-501 б.
12. «Панорама», №№50-52,1996 ж., №№1-12, 1997 ж.
13. «Іс аптасы», №№1-12, 1997 ж.
14. П. Роуз «Банктік менеджмент», 1994 ж.
15. ... ... РК, ... часть:1994 г.
16. Банки и банковские организации в Республике Казахстан. ... акты (на 1 ... 2000 г.), ... ... «Банковское дело», Белостоцская Н.Д., Валенцева Н.И., Ершова Т.А. и
др.: под.ред. Лаврушина О.И. М.:1992 ... ... ... ... ... Ю.А. ... 1994 ... «Банковское дело»/ под. ред.Колесникова В.И., Кроливецкой Л.П. ... и ... ... ... и ... операции»/Пукато В.И., Львов Ю.И. Под. ... ... и ... 1997 г.
21. Виноградов В.В. «Возможности кредитования и инвестирования ... ... ... и ... ... Д.В. ... ... кредитных рисков» //
Банковское дело. -1996 г. -№9
23. Дубинин С.В. «Ностальгия по кредитованию» // ... и ...... ... Г.Т. ... ... – Алматы: Қаржы – қаражат, 1997 г.
25. Конева М. ... ... ... ли ими ... ... ... Москве.-1997 г. - №6 (30).
26. «Общая теория денег и кредита». /Жукова Е.Ф. М.:ЮНИТИ, 1995 г.
27. Опушко Л. ... ... не ... и не ... // Экономика и
жизнь – 1996 г. №45
28. ... О. ... ... и ... ... //
экономический журнал. – 1995 г. - №9. Панова Г.С. «Анализ финансового
состояния коммерческого банка» // М.: ... и ... 1996 ... ... ... ... /Дробозина Л.А., Окунева А.П.,
Андросова Л.Д. и др.: под ... ... Л.А. М.: ... 1997 ... ... ... / под.ред. д.э.н. Сейткасымова. – Алматы :Қаржы –
қаражат, 1998 г.
31. «ҚР ... және банк ... ... Заң. ... ... ... № 12
32. «Ұлттық банк туралы» Заң. Казахстанская правда. 2002 г. № 5
33. Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... Республикасының екінші деңгейдегі банктеріндегі жеке
тұлғалардың салымдарына (депозиттеріне) міндетті ұжымдық ... ... ... ... ... №340 ... Ахметов А.Р. «Фонд гарантирования вкладов - гарант личной финансовой
безопасности» / Банки Казахстана № 6, 2001 ... ... З.С. «К ... о ... ... ... ... и Кредит №4, 1991 г.
36. «Общая теория денег и ... под ред. ... Е. Ф. ... «Юнити»,1999г.
37. Э. Перотти «Гарантирование банковских депозитов: мировая практика и
проблемы» / ... и ...... «Банковское дело» / под ред. ... ... ... ... 2000 г.
39. «Банковское дело» / под ред. Г.С. ... ... ... ... ... Кредит, Банки» / под ред. ... ... ... ... ... //Садыков А. «Неработающие вклады»,№16, 2000г.
42. Банки Казахстана № 9, 10, 12 2002 ... ... ... ... 2001 ... ... ... от 23.02.2001 г., 16.11.2001 г.
45. «Деньги и Кредит» № 4,1991 г., стр. 75-76
46. ... ... №1,2,3 ... ... / ... М.О. «Казахстанский фонд гарантирования
вкладов физических лиц», №36, 2002г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызметтегі несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету92 бет
Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары64 бет
Кәсіпкерлікті несиемен қамтамасыз ету анализі55 бет
Шығыс Қазақстан облысының 2015 жылға дейінгі даму стратегиясы78 бет
Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз ету әдістері мен нысандары93 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
«Коммерциялық несиенің дамуы»4 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь