Қазақстан Республикасындағы валюта саясаты және валюталық операцияларды жүргізу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ВАЛЮТА САЯСАТЫ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1.1 Қазақстан Республикасындағы валюталық саясаты: мәні, мақсаты және инструменттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Қазақстан Республикасындағы валюталық операциялар жүргізу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3 Валюта операциялары және валютаны бақылау режимдері ... ... ... ... ... ...22


2. «ТЕМІРБАНК» АҚ.НЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІГІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31

2.1 «Темірбанк» АҚ.ның қаржылық қызметіне жалпы сипаттама ... ... ... ... .31
2.2 «Темірбанк» АҚ.ның 2011.2012 жж активті және пассивті операцияларын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
2.3«Темірбанк» АҚ.ның несиелік және депозиттік портфельдеріне құрылымдық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
2.4«Темірбанк» АҚ.ның валюталық операцияларды жүргізуіне баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48


3. «ТЕМІРБАНК» АҚ.НЫҢ ВАЛЮТАЛЫҚ САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54

3.1 Банкте валюталық режимді ырықтандыру мəселелері ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.2 Валюталық саясатты жетілдіру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...79
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық экономика жағдайында валюталарға деген сұраныс және ұсыныс ,сондай-ақ олардың бағымдық шекті қатынастары валюталық нарықтарда қалыптасады.
Нарықтық реттеу күн заңына бағынады. Мұндай заңдардың, валюталық айрбасының қатысты баламалылығын, тауарлар , көрсетілетін қызметтер, капиталдар, несиелер қозғалысына байланысты әлемдік шаруашылықтың қажеттілігіне валюталардың халықаралық ағымының сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Баға механизмі және нарықтағы валюталық бағам динамикасының белгілері арқылы экономикалық агенттер валюталарды сатып алушылардың сұранысы мен оларды ұсыну мүмкіндіктері туралы біле алады. Сонымен бірге, нарық валюталық операциялардың жағдайы туралы ақпараттар көздері болып табылады.
1. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» ҚР Заңы,
2. «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы №214 ҚР Заңы,
3. «Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 11 желтоқсандағы №129 қаулысы,
4. «Қазақстан Республикасында экспорт-импорт валюта бақылауын жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 17 тамыздағы № 86 қаулысы,
5. «Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды
6. жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 11 желтоқсандағы №129 қаулысы,
7. «Қазақстан Республикасында экспорт-импорт валюта бақылауын жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 17 тамыздағы № 86 қаулысы,
8. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)» ҚР Кодексі 12.06.01 ж. №209 (9-1 бөлім),
9. «Банктер және банк қызметі туралы» ҚР Заңы, 31.08.95ж., №2444,
10. Банковское дело./ Учебник под ред. В.И. Ковлесникова, А.П. Кроливецкой, Москва Финансы и статистика, 2000г.
11. Банковское дело / Учебник. Под ред. Лаврушина О.И. Москва банк и биржевой научно-консультативный центр 1992г.
12. Гащевко В.И. «Банковское кредитование, российский и зарубежный опыт», Москва: 1997 г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ВАЛЮТА САЯСАТЫ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ
ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ……………………………………………………….....……...6
1.1 Қазақстан Республикасындағы валюталық саясаты: мәні, мақсаты және
инструменттері..............................................................
...........................................6
1.2 ... ... ... ... ... ерекшеліктері
............................................................................
............................13
1.3 Валюта операциялары және валютаны бақылау
режимдері.......................22
2. «ТЕМІРБАНК» АҚ-НЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... ЕРЕКШЕЛІГІН
ТАЛДАУ.............................................................………………………
………....31
2.1 «Темірбанк» АҚ-ның қаржылық қызметіне жалпы
сипаттама.................31
2.2 «Темірбанк» АҚ-ның 2011-2012 жж активті және пассивті операцияларын
талдау......................................................................
................................................33
2.3«Темірбанк» АҚ-ның несиелік және ... ... ... ... АҚ-ның валюталық операцияларды жүргізуіне баға
беру........................................................................
.................................................48
3. «ТЕМІРБАНК» АҚ-НЫҢ ВАЛЮТАЛЫҚ САЯСАТЫН ... ... ... ... ... Валюталық саясатты жетілдіру
шаралары....................................................63
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
.........................77
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...........................................................79
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық
экономика жағдайында валюталарға деген сұраныс және ... ... ... ... қатынастары валюталық нарықтарда қалыптасады.
Нарықтық реттеу күн заңына бағынады. Мұндай заңдардың, валюталық
айрбасының қатысты ... ... , ... ... ... қозғалысына байланысты ... ... ... ... ағымының сәйкес келуін қамтамасыз
етеді. 
Баға механизмі және нарықтағы валюталық бағам ... ... ... ... ... сатып алушылардың сұранысы мен
оларды ұсыну мүмкіндіктері туралы біле ... ... ... нарық
валюталық операциялардың жағдайы туралы ақпараттар көздері болып табылады. 
Бірақ та мемлекет ... бері ... ... араласып
келген, бастапқысында ол жарнама түрде кейіннен оның әлемдік шаруашылықтағы
маңыздылығын ескере отырып, тікелей араласа бастады. ... ... ... ... ... ... ... бағамды реттегіш
ретінде алтын механизмі қызметін тоқтатты. Бағамдық шекті ... ... ... мен ... ... ұлттық және әлемдік экономикаға
теріс әсер ете отырып , ауыр ... ... ... ... және ... валюталық реттеу бірін- бірі толықтырады.
Біріншісі, бәсекеге ... ... ... ... түссе, ал
екіншісі, валюталық қатынастарды нарықтық ретеудегі теріс салдарларды ... Екі ... ... ... ... ... тиімділік
және шектеуге байланысты анықталады. Сондықтан да олардың арасындағы шекті
қатынас жиі ... ... ... ... және тағы ... ... қатаң мемлекеттік валюталық реттеудің маңыздылығы артады.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ырықтандырылып, бұл аумақта нарықтық бәсеке орын
алады. Бірақ та мемлекет бұл жағдайда да ... ... ... және ... ... ... ... жасайды.
Қазақстанда ұлттық валюталық   нарықтың жұмыс жасайтының айтуға
болады. Сол ... ... ... ішкі валюталық заңдылықтарының
ырықтандырылуына байланысты ресми валюталық ... ... ... ... «Қара нарықтын» болуы барлық ТМД елдеріне тән сипат.
Қазақстанда Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ... ... ... көптеп ашылуы пайда массасын өсіру үшін ... ... ... отырып, «көше» нарықтарында валютамен сауданы
азайтуға және ... ... ... нарықтың» әрекет ету аясының
қысқаруына әкеледі. Институционалдық көзқараспен қарағанда, ... ... ... ... ... ... және ірі корпорациялардың
жиынтығын білдіреді.
Қалған банктер мен ... ... ... ... ірі ... банктердің жетекшілік етуімен, ережеге
сәйкес олардың қарамағында жүзеге асырады. Валюталық мәмілелердің ... ... мен ... ... үлесіне келеді. Мұндай сызба,
валюталық нарықты банкаралық нарық тәрізді сипаттауға ... ... ... несиелік айналыс құралдары халықаралық төлем айналымынан
алтын және шетел валюталарын ... әр ... ... банктері арасында
корреспонденттік қатынастардың дамуына және шетел валютасында ... ... ... ... таралуына қатты ықпал
етті. Бұл өз кезегінде операцияларды қолма-қолсыз ... ... ... ... және ... шығынын азайтуға мүмкіндік жасайды.
Осы аталғандарды зерттеу қазіргі кезде өте өзекті мәселе болып ... ... ... ... ... ... ... теориясы мен тәжірибесіне қатысты ... ... ... ... ... ... басты орын алуда, атап
айтсақ: ... ... Г.В., Ф. ... ... О.И, Сейткасимов
Г.С.
Жұмыстың мақсаты - ҚР-дағы валюта саясаты және ... ... ... зерттеу және ҚР валюталық ... ... ... ... жету үшін ... мәселелер қарастырылған:
- валюталық қатынастардың теоретикалық негіздері қарастырылған
- ҚР ҰБ ... ... ... ҚР ... нарығының дамуындағы басты мәселелері ... ... ... ... АҚ ... қызметіне баға берілген;
Зерттеу жұмысының әдістемелік және теориялық негізіне Жұмысты жазу
барысында ... ... ... Қазақстан халқына
жолдаулары, ... және ... ... да ... ... ... болды. Сонымен қатар ... және ... ... ... қолданылды
Статистикалық және ақпараттар базасы ретінде статистикалық және есептік
деректері, нормативтік ... ... ... АҚ ... есеп деректері,
түрлі деңгейдегі ғылыми-тәжірибелік конференция ... және ... ... пәні ҚР ҰБ ... саясаты болып табылады
Жұмыстың зертеу объектісі ҚР валюталық нарығы және «Темірбанк» АҚ
валюталық операциялары болып ... ... ... ... ... жасалған қорытындылар мен
ұсыныстар ҚР ҰБ валюталық саясатын құруда және ... ... ... болады.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, ... ... ... және ... ... ... ... ВАЛЮТА САЯСАТЫ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасындағы валюталық саясаты: мәні, ... ... ... ... ... ... ... маңызды
орын алады. 
Валюталық саясат - бұл елдің ағымдық және стратегиялық мақсаттарына
сәйкес ... ... және ... ... ... аумағында
жүзеге асырылатын шаралар жиынтығы.
Валюталық саясат пен экономикалық саясаттың ең ... ... ... ... қамтамасыз етуге, жұмыссздық пен инфляцияның
өсуін тоқтатуға, ... ... ... ... ... ... басты бағыттары мен формалары елдердің валюталық-
экономикалық жағдайына, әлемдік шаруашылықтың ... ... ... орналасуына байланысты анықталады.
Заңды түрде валюталық саясат валюталық ... яғни ... ... ... ... ... ... байланысты операциялардың
жасалу тәртібін реттейтін құқықтың нормалар жиынтығымен, сондай-ақ екі
жақты көп ... ... ... ... ... ... келісім шарттарға сүйенеді.
Валюталық саясатты іске асырудың басты бір құралы валюталық реттеу
болыптабылады.
Тікелей валюталық реттеу-заңды актілер және атқарушы өкіметтің әрекет
ету жолымен іске ... ал ... ... ... ... ... мінез-құлқынаэкономикалық, валюталық және несиелік әдістерді
пайдалану арқылы әсер етеді.
Мемлекетаралық валюталық реттеу ұйымы-Халықаралық ... қор ... ... ... өзінің мақсаттарына және формаларына байланысты
екіге бөлінеді:
1) құрылымдық валюталық саясат:
2) ағымдық валюталық саясат.
Құрымдылық валюталық саясат-дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... бағытталатын ұзақ мерзімді шараларжиынтығы. Ол
валюталық саясат реформа формасында іске асырылады. Құрылымдық валюталық
саясат ағымдық ... әсер ... ... ... ... ... операцияларды,
валюталық нарық пен алтын нарығының қызметтерін ... ... ... ... қысқа мерзімді шаралар.
ҚР валюталық саясатының басты бағыттары мен инструменттері
1 суретте көрсетілген
Ескертпе: «Темірбанк» ... ... ... ... ... ... ... есептелінген.
1сурет - Валюталық саясат және валюталық саясаттың ... ... ... формалары қолданылады:
1)Дисконттық валюталық саясат. 
2) Девиздік валюталық саясат.
Сонымен қатар, девиздік саясаттың мынадай жүзеге асырылу
формалары болады:
а)валюталық интервенция;
ә)валюталық ... ... ... алмастырылу дәрежесін реттеу; 
г)валюталық бағам режимі;
д)девальвация;
з)ревальвация.
Дисконттық(есепке алу) саясаты-бір жағынан, валюталық бағам мен төлем
баланысын реттеуге, екіншіден, ішкі ... ... ақша ... ... ... реттеуге бағытталатын орталық банктің есепке алу
мөлшерін өзгертуі.
Мысалға: пассивтіктөлем балансы кезінде капиталдың ... ... ... ... алу мөлшерінің көтерілуі, ең ... ... бар ... капиталдың келуін ынталандырып, төлем балансының
жағдайын жақсартады және валюталық бағамды арттыра түседі. Ал егер орталық
банк есепке алу ресми ... ... ... ... және ... ағылып, төлем балансының активтік қалдығы ... және ... ... жағдайда дисконттық теріс әсері болады. Ал оның төмендеуі
төлем балансына кері әсер ... яғни ... ... ... ... ... ... ұйымдардың немесе орталық банктің шетел
валюталық сату және ... алу ... ... ... бағымына әсер ету
әдісі.
Ұлттық ... ... ... мақсатында орталық банк ... ... ал ... ... ... ... валютасын ұлттықвалютаға
айырбастау арқылы сатып алады .
Девиздік саясат көбіне валюталық интервенция ... ... ... ... Х1Х ғасырдан бастап қолданыла бастаған.
Алтын монометаллизімі алынып тасталғаннан ... ... ... ... жайды. Екінші дүниежүзілік соғыстан ... жаңа ... ... ... ... ұйымдары- ХВҚ, сондйақ аймақтық
–Еуропалық валюталық институт құрылды (1994 ж) .
Валюталық ... ... – бұл ... есеп
айырысуларды қамтамасыз ету, валюталық шығындардан сақтау мақсатында әр
түрлі валюталарды қосу ... ... ... ... ... ... және ... саясаты.
Бұл саясат қарапайым түрде түрде тұрақсыз валюталарды сату және
халықаралық есеп айырысулар үшін ... ... ... ... ... ... асырылады.
Валюталық паритет және валюталық бағам ... ... ... реттеу объктісі болып табылады .
Девальвация мен ревальвация – ... ... ... әдістеріне жатады.
Девальвация мен ревальватция – ұлттық валюталық бағамын ... ... ... ... ... ... бағамын шетел валюталарына қатынасы бойынша
жоғарлату.
Валюталық шектеу – резиденттер мен ... ... ... ... ... жасалатын операцияларына заңды түрде
немесе әкімшілік түрде тиым салуы немесе шектеуі.
Валюталық шектеу валюталық бақылаудың ... ... ... ... ... ... заңдылықтармен бекітіледі.
Валюталық шектеудің мақсаттары мынандай:
- төлем балансын теңдестіру;
- валюталық бағымды қолдау;
- ... және ... ... шешу үшін ... қолында
валюталық бағалылықтардың шоғырлануы.
Валюталық шектеу мынандай қағидаларға сүйенеді:
- Валюталық операциялардың орталық және өкілетті (девиздік) ... ... ... ... үшін ... ... ... берілуі;
- Валюталық шоттарды толық немесе жартылай жабу;
- Валюталардың қайтарымдылығын шектеу.
Тәуелсіз Қазақстанның валюта саясатын қалыптастыру 1991 жылы ... ... ... даму ... ... ... жылғы 11 маусымда «Қазақ КСР валюталық реттеу туралы» Қазақ КСР-нің
Заңы қабылданды. ... ... рет ... КСР-нің Мемлекеттік банкі
лицензиялауға жататын ағымдағы валюталық ... және ... ... валюталық операциялардың тізбесі айқындалды. Заңның
енгізілуіне ... ... ... қарамастан барлық заңды тұлғалар
сыртқы экономикалық қызметті жүзеге ... ... ие ... осы ... ... жүргізуге лицензиясы бар уәкілетті банктер арқылы
валюталық операцияларды жүргізуге шектеулер алынды. ... ... ... үшін ... ... шыққан көзі туралы
мәліметтерді көрсетпей, ағымдағы валюталық шоттарды ашуға ... ... ... ... ... үшін ... ... жойылды
[1].
Қазақстанның ақша-валюта жүйесін қалыптастыру жағдайында 1993 ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Заңы Қазақстан Республикасында валюталық ... ... ... ... ... қарым-қатынастар субъектілерінің
құқықтары мен міндеттерін шектеді, ... ... ... үшін
жауапкершілікті белгіледі. Валюталық реттеу жүйесінің негізгі міндеттері
ретінде мыналар танылды: ұлттық валютадағы есеп ... ... ... ... ... үшін нарықтық айырбастау бағамын дайындау
және енгізу, валюталық ... ... ... тәртібін
қамтамасыз ету.
Ұлттық валюта – ... ... ... ... резервтерінің
біршама тапшылығы сақталды. Ұлттық валютаның белгіленген айырбастау бағамы
саясаты теңгенің ішкі тұрақтылығын ... ... шеше ... ... бір дәрежеде халықтың теңгеге деген сенімсіздігін тудыратын шетел
валютасына деген екпінді сұраныс ... оның ... ... тұра ... ... валюталық нарықты қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... 1994 жылғы қаңтардан бастап
барлық кәсіпорындар үшін уақытша тауарлар ... ... ... 50% түсімдерді міндетті түрде сату ... Бұл ... ... шетел капиталының қатысуы бар жаңа құрылған кәсіпорындарға
таратылған жоқ. Бұл ... 1995 ... 10 ... ... 30% ... ал 1995 ... 4 ... бастап жойылды. Оған бір ... АҚШ ... ... ... ... төмендеуі, теңгеге
деген сенімділіктің артуы, сондай-ақ жаңа ... ... ... ... ... болды. Осы жағдайда инфляция қарқынын және
құнсыздану күтулерін ... әрі ... ... реттелетін құбылмалы
айырбастау бағамы режиміне көшу туралы шешім қабылданған болатын.
1996 жылы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын ағымдағы валюталық
операциялардың нақты тізбесі айқындалды. Капиталды ... ... ... ... ... ... жататын болды,
ал әкелу бойынша ... ... ... ... алу мақсатында
жүргізілді және қандай да ... ... ... ... ... ... капитал қозғалысы операцияларына шектеулерді
сақтау қажеттілігі ... ... ... ... ішкі ... ... болуымен түсіндіріледі.
1998 жылғы Ресей қаржы дағдарысының салдары теңгенің құнсыздану
қарқынын ... және ... ... шетел валютасы нарығында
теңге бағамының күрт ауытқуына әкелді. Бұл ретте Қазақстанның сауда ... ең ... ... ... ... ... құнсыздануы
теңгенің нақты көрсетілімде қымбаттауына және қазақстандық экспорттың
бәсекелестік позициясын ... әсер ... 1999 жылы ... ... ... ... ... айырбастау бағамы режимін енгізу қаржы
нарығының теңбе - тең ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк экспортерлер үшін ... ... ... экспортынан 50% түсімді міндетті түрде сату ... ... ... ... ... ... бір ... тұлғалардың коммерциялық банктердегі теңге салымдарын сақтау және
зейнетақы ... ... ... сақтау жөнінде ... бәрі ... ... ... ... валюта нарығындағы
ұсынысының өсуіне және дағдарыс жағдайынан шығуға әсер етті, осы ... ... ... ... 1999 ... қараша айының өзінде-ақ
экспорттық валюта түсімінің бір бөлігін сату туралы ... ... ... ... ... ... ... реттеу тетігін жетілдіру валюталық
операцияларды жүргізу және ... ... әрі ... ... ... ... бағытында жүзеге асырылды. Валюталық
бақылау мына бағыттарда жүргізілді: экспорт-импорт валюта бақылауы; қолма-
қол шетел ... ... ... бақылау жасау; капитал
қозғалысына байланысты операцияларға бақылау ... ... ... инспекциялау.
2003 жылы қалыптасқан валюталық реттеу жүйесіне ағымдағы операцияларға
шектеулердің ... ... ... ... ... жетілдіру және
келісімі қажет мемлекеттік органдардың тізбесін қысқартумен ... ... беру ... ... тән. 2002 жылы ... ... ... тұжырымдамасында (ҚРҰБ Басқармасының
11.09.2002ж. № 369 қаулысымен ... ... ... ... ... ... және 2007 жылы ағымдағы және ... ... ... ... ... көшуді болжайтын валюталық режимді
кезең-кезең бойынша ырықтандыру ұсынылған болатын.
Қазақстан Республикасында валюталық режимді ырықтандыру ... ... ... ... фазаға кірді және негізінен қаржы секторын
пруденциалдық реттеуді жетілдірумен ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Валюталық режимді ырықтандырудағы басымдылықтар мен жүйелілік тек
экономикалық ... ғана ... ... ... де
айқындалды [4].
Республика аумағында ірі мұнай - кен ... ... ... және ... ... түсім нысанында капитал келуінің өсу
қарқынын ұлғайтты және тездетті, ал шетелдік ... бар ірі ... іске ... инвесторлардың пайдасы және тауарлар мен қызмет
көрсету импорты үшін ақы ... ... ... ... ... ... халықаралық қозғалысын ауқымды ырықтандыру жағдайында
қолданылатын реттеуші ... ... ... капиталдың жинақталуына
кері теңестіріледі, бұл қаржы ... ... ... ... жаңа
тәсілдерін әзірлеу қажеттілігін айқындады.
Реттеудің жаңа тетіктерін әзірлеу және халықаралық қаржы ... ... ... ... ... ... интеграциясы және елдің бәсекеге қабілеттілігін көтеру үшін
қажетті шарт ... ... ... ... ... ... бері валюталық
шектеулер тек капиталдың ... ... ғана ... ... ... ... ... қалыптасуы артық валюталық
ұсыныстардың тек бір бөлігін айықтыруды қамтамасыз етті, ... ... ... ... ... ... ... сападағы
шетел активтеріне салымдарын, оның ішінде резиденттердің инвестициялық
кірістерін ұлғайту мақсатында ынталандыру, сондай-ақ қаржы тұрақтылығы ... ... ... дамуы үшін елге шетел капиталының «артық» келуіне
байланысты ... ... ... болды.
2007 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген ... ... ... бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормалары арқылы
мынадай өзгерістер жүзеге асырылды:
- ... ... ... ... мерзімде валютаны
қайтару талабы жойылды, ... ... ... талаптарын ескере
отырып айқындалады;
- капитал қозғалысына, шетелде шоттар ашуға, шетелге инвестицияларға
байланысты ... және ... ... ... лицензиялау
режимі жойылды, тіркеу және хабарлау режимдері шеңберінде ақпаратты беру
бойынша талаптар белгіленді;
- сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... жаңа ... сызбасы енгізілді,
артық әкімшілік тосқауылдар және ... ... ... ... ... ... ... валютасын сатып алу мақсаттарына
шектеулер алынып тасталды.
2007 жылдың ... ... ... ... ... негізгі бағыттар
бойынша жүзеге асырылады:
1. Қаржы ... ... үшін ... ... ... төлемдер мен аударымдарды жүзеге асыру кезінде берілетін ... ... ... ... ақша ... мен ... ... тәртібінің сақталуына бақылау жасау.
2. Сыртқы сауда келісім-шартының талаптарын ескере отырып экспортер
немесе импортер өздігінен ... ... ... ... ... және ... ... бойынша (экспорт-импорт валюта бақылауы)
пайдаланылмаған авансты қайтаруға бақылау жасау.
3. Жасалатын мәміленің сипаты мен мәні туралы ... алу ... ... - ... және ... ... ... мәліметтерді
уақтылы және шынайы беруге бақылау жасау.
2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... ... ... - ... валюта болуы үшін жағдайлар жасады [5].
Сыртқы экономикалық конъюнктураның ... ... ... ... ... ... ету үшін «Валюталық реттеу және валюталық бақылау
туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен ... ... ... ... ... қабылдау мүмкіндігі белгіленді. Елдің экономикалық
қауіпсіздігіне және оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына ... ... ... ... Президенті валюталық операцияларды
жүргізуге арнайы рұқсат ... ... ... ... ... ... ... енгізу талаптары бұл тетікті қолданудың ерекшелігін және
дағдарыс шешілгеннен кейін ... ... ... қайта оралу
міндеттілігін нақты көрсетеді.
Республикада ырықтандыру бағдарламасы аяқталды және ... ... ... ... ... байланысты сыртқы
экономикалық қызметке қатысушылардың шығасыларын төмендетуге;
- қазақстандық капиталдың ... ... ... ... ... тауарлық бағалардың және пайыздық ставкалардың
өзгеруіне байланысты тәуекелдерді хеджирлеу құралдарын анағұрлым белсенді
пайдалануға ... ... ... тәуелсіздік алған және валюталық нарық
құрылған сәттен бастап валюталық реттеудің негізгі мақсаттарына ... ... ... ... қол ... экономикалық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, еліміздің ... ... ... ... және ішкі ... нарықтың даму тұрақтылығы бөлігінде, ... ... ... Республикасының дүниежүзілік экономикаға бұдан
әрі интеграциясы үшін негізгі қажетті ... ... ... ... ... операциялар жүргізу
ерекшеліктері
Валюталық операциялар түсінігінің мазмұны мен мәнін ашу мақсатында
тақырыптың ... ... ... ... жөн. ... төмендегілер жатады:
1) Меншік құқығы мен басқа да құқықтарының ... ... ... ... ... ... құжаттары мен төлем құралы ретінде
шетел валютасын қолдануға байланысты операциялар.
2) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ақша аударымдарын жүзеге асыру.
Бірақ бұл операциялармен ғана валюталық операциялартізімі шектелмейді.
Валюталық бақылау ... ... ... ... түсінігі
валюталық құндылықтармен және ҚР-ның валютасында орындалатын операцияларды
қамтиды.
Шетел ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің шаруашылық субьектілері арасында
ақшалай есеп-айырысуды қамтамасыз етумен, валюта айырбастаумен, халықаралық
валюталық несие ... ... ... ... ... сату және
сатып алу операцияларын жүзеге асыра алады[6].
Валюталық операциялар бойынша ақша ... және ... ... ... ... ... ... резидент (резидент
емес) уәкілетті банкке мынадай ... ... жеке ... куәландыратын құжат (жеке тұлғалар үшін);
2) Қазақстан Республикасында тұрақты тұру құқығын растайтын құжат
(жеке тұлғалар – ... ... және ... жоқ адамдар үшін), егер
болса;
3) Қазақстан Республикасында мемлекеттік тіркеу (есепке алу) ... ... ... ... ... ... тіркеуге
жататын резидент және резидент емес заңды тұлғалар үшін), егер осы құжат
бұрын ұсынылмаған не өзгерген ... ... ... ... не соның негізінде
орындалуы қажет құжаттар (экспортпен немесе импортпен байланысты мәмілелер
бойынша).
5) салық төлеушінің ... ... ... ... не ... осы ... Қазақстан Республикасының салық органында тіркеу
есебінде тұрмағаны туралы құжаты, егер осы ... ... ... ... жағдайда;
6) валюталық шарт;
7) тіркеу куәлігі, хабарлама туралы куәлік;
8) мәміле паспорты (мәміле паспортын ресімдеуді талап ететін тауарлар
(жұмыс, ... ... ... ... ... байланысты мәмілелер
бойынша);
Мәміленің жағдайларын нақтылау және операцияны және оның ... ... ... және ... емес ... тұлғалар сондай-ақ
уәкілетті банктердің талап етуі бойынша құрылтай құжаттарын ұсынады.
Резидент (резидент емес) осы тармаққа сәйкес талап етілетін ... ... ... ... ... банк осы
Тіркеу, хабарлау немесе мәміле ... ... ... валюталық операциялар бойынша ақша төлемдері және ... үшін ... ... ... ... және ... ... банк шоттары бойынша он мың
АҚШ долларынан ... ... ақша ... және ... ... жүргізу
кезінде:
1) ақша төлемін және (немесе) аударымын резидент емес жүзеге асырған;
2) ақша төлемін және (немесе) ... ... ... ... ... ... (алушы) резиденттер аударуға берілген тапсырмада (өтініште)
осы ақша төлемінің және ... ... ... куәлігін, хабарлама
туралы куәлік алу немесе паспортты ... ... ... ... ... ... байланысты емес екенін көрсеткен жағдайларда
валюталық шартты ... ... ... ... (ақша алу) үшін берілген тапсырмада (өтініште) көрсетілген
шынайы емес ... ... үшін ... ақша ... (алушыға)
жүктеледі. Егер төлем және (немесе) аударым валютасы АҚШ долларынан өзгеше
болса, төлем және ... ... ... ... ... жүргізу
күнгі валюта айырбастаудың нарықтық бағамын пайдалана отырып есептеледі.
Резидент тіркеу ... және ... ... ... куәлік талап
етілетін валюталық операциялар бойынша ақша төлемдерін және ... ... ... ... ... банкке осындай құжаттардың
түпнұсқасын және көшірмесін береді. Оларды салыстырғаннан кейін көшірмелері
уәкілетті банкте қалады, ал түпнұсқалары резидентке ... ... ... ... ... ... уәкілетті банк оны алу қажеттігі
туралы резидентке кез келген түрде хабарлай отырып, ... ... ... ... банк ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың ... ... ... ... Банктің орталық аппаратына резиденттерде
хабарлама туралы куәліктер болмаған кезде ... ... ... операциялар туралы белгіленген нысан бойынша есеп береді.Тіркеу
куәлігі талап етілетін валюталық операция жүргізу нәтижесінде алынған ақша
резиденттің ... ... ... ... банк ... тіркеу
куәлігін ұсыну қажеттігі туралы хабарлайды және ... ... ... шотына ол тіркеу куәлігін ұсынғаннан кейін ғана есептейді [7].
Уәкілетті банк шығарған төлем ... ... ... (резидент еместердің) валюталық ... ... ақша ... және ... ... ... ... банкке алдын ала ұсынбай жүзеге асырылады. Егер ... ... ... ... ... ... ... бойынша ұсынылады.
Резидент заңды тұлға корпоративтік төлем ... ... ... ... ... сомасы он мың АҚШ доллары баламасынан
асатын ақша төлемін және (немесе) ... ... ... ... ... уәкілетті банкке валюталық шартты ұсынады. Резидент заңды тұлға
көрсетілген құжатты жоғарыда көрсетілген операциялар жүргізілген ... отыз ... күні ... ... [8].
Егер төлем және (немесе) аударым валютасы АҚШ долларынан өзгеше болса,
төлем және (немесе) аударым сомасының баламасы ... ... ... ... нарықтық бағамын пайдалана отырып есептеледі.
Жеке тұлғада талап етілетін ... ... ... құжаттарды
ұсыну мүмкіндігі болмаған жағдайда уәкілетті банк ақша ... ... ... ... беруді немесе сепке алуды) жеке тұлға осындай
аударымның мақсатын көрсеткен кезде және ақша ... ... ... ... ... банкке осы ақша төлемі және (немесе) аударымы туралы
ақпаратты құқық қорғау органдарына және Ұлттық ... ... ... ... ... ... ететін;
2) осы ақша төлемі және (немесе) аударымы жеке ... ... ... ... ... алуды, мәміле паспортын ресімдеуді талап
ететін ... ... ... ... ... ... (резидент жеке тұлғалардың аударымдары үшін);
3) осы ақша төлемі және (немесе) аударымы жеке тұлғаның кәсіпкерлік
қызметіне байланысты ... ... ... тұлғалардың уәкілетті банкте
шоттар ашпайтын аударымдары үшін) ... ... ... ғана ... ... (ақша алуға) тапсырмада (өтініште) көрсетілген шынайы
емес деректерді ... үшін ... ақша ... (алушыға)
жүктеледі.
Осы тармақтың ережелері уәкілетті банктің төлем карточкасын пайдалана
отырып жеке ... банк ... ... ... ... ... және ... аударымдарына қолданылмайды [9].
Уәкілетті банк ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 20-на дейін
(қоса ... ... ... орталық аппаратына жеке тұлғалар күнтізбелік
ай ішінде жүзеге асырған мынадай операциялар туралы:
1) егер ақша ... және ... ... сомасы он мың АҚШ
долларынан асқан болса, уәкілетті ... шот ... ... ақша ... ... ... туралы;
2) егер ақша төлемінің және (немесе) аударымының сомасы елу мың АҚШ
долларынан асқан болса, банк ... ... ... ... ақша ... және ... аударымы туралы;
3) егер ақша төлемінің және (немесе) аударымының не ақша алудың сомасы
он мың АҚШ ... ... ... ... ... ... ... отырып жүргізілген валюталық операция бойынша ақша төлемі және
(немесе) аударымы не ... ... ... ақша алу ... ... бар
есеп ұсынады.
Егер ақша төлемінің және (немесе) аударымының не ақша алудың ... ... ... ... ... және (немесе) аударым сомасының баламасы
операция жүргізу күнгі ... ... ... бағамын пайдалана
отырып есептеледі [10].
Уәкілетті банктер арқылы резиденттердің және резидент еместердің
міндеттемелерін ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін ақша төлемдері және (немесе) аударымдары резидент үшінші
тұлға мен оның атынан ақша ... және ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің сипатын анықтайтын
шартты ұсынған жағдайда, егер бұл осының негізінде ... ақша ... ... ... ... ... валюталық шартта
көрсетілмесе, жол беріледі.
Резидент жеке тұлға төлемді және ... ... ... ... ... орындау есебіне жасаған жағдайда, жоғарыда
көрсетілген шарттың орнына ақша жіберуші ... ... ... ... ... ... жұбайы немесе жақын туысы болып
табылатынын растайтын құжат ... ... ... ... ... ... резиденттердің міндеттемелерін орындау ... ... ... валюталық операциялары бойынша ақша төлемдері
және (немесе) аударымдарына мынадай жағдайларда:
1) резидент резидент еместен ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында резидентке ол тіркелген мемлекеттің
заңнамасы ... ... ... ... кәсіби қызметті жүзеге асыруға
құқығы бар резидент еместің қаржылық қызмет көрсетуіне;
3) ... ... ... ... бойынша резидентке қызмет
көрсетуіне жол беріледі.
Резиденттер және ... ... ішкі ... ... ... ... және валюталық шартты және (немесе) ... үшін ... ... алу және сату ... ... ... да ... шетел валютасын сатып ала алады және сата алады.
Шетел валютасын уәкілетті банк арқылы сатып алуға арналған өтінімдерді
ресімдеген кезде ... ... және ... ... қоспағанда
резидент заңды тұлғалар шетел валютасын сатып алу мақсатын көрсетеді.
Шетел валютасын уәкілетті банк арқылы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... кезде резидент емес заңды
тұлғалар шетел валютасын сатып алу немесе сату ... ... ... сатып алған шетел валютасын өтінімде ... ... ... ... Жеке ... ... банктердегі
өздерінің банктік шоттарынан қолма-қол шетел валютасын алу мақсаты бойынша
шектеусіз алады [11].
Заңды тұлғалар көрсетілген жеке тұлғаларға ... ... ... өзінің банк шоттарынан қолма-қол шетел валютасын алған ... ... ... ... не ... ... ... жүргізілуін
негіздейтін және осы қолма-қол шетел валютасы сомасының тек осы мақсаттар
үшін ғана алынатынын растайтын ... ... ... ... ретінде
бұйрық, өкім, шешім, іссапар шығыстарының сметасы ұсынылуы мүмкін ... ... ... ... төлем карточкасын пайдалана
отырып алынған жағдайда, көрсетілген құжаттар ... ... ... күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде ұсынылады.
Заңды тұлғалар қызметкерлерді Қазақстан Республикасының ... ... ... жіберуге байланысты шығыстарды төлеуге бұрын алынған
қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... аяқталған күннен бастап он жұмыс күні ішінде заңды тұлға
уәкілетті банктегі өзінің банктік шотына міндетті ... ... ... ... куәлік жеке және заңды тұлғаларға беріледі. Банк
болып табылмайтын резидент заңды тұлғаның ... ... ... ... осы филиал (өкілдік) жүзеге асыратын валюта операциясы туралы
хабарлай отырып өтініш берген кезде ... ... және ... ... куәлік резидент заңды тұлғаға тиісті филиалды (өкілдікті) ... ... Одан әрі осы ... бойынша филиал (өкілдік) есепті
ұсынады.
Банк филиалдарының (өкілдіктерінің) валюталық ... ... банк ... ... ... және ... ... орны бойынша валюталық
шартты қолданылу кезінде ... оның ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізілген күннен
бастап отыз күнтізбелік күннен кешіктірмей хабарлайды [13].
Валюталық ... ... ... және ... ... ... жаңа
куәлік алу бұрын берілген тіркеу куәлігінде және (немесе) ... ... ... ... ... ... ... талап етіледі:
1) валюталық шарттың жалпы сомасының ұлғаюы;
2) валюта шартының валютасы;
3) валюталық шартқа қатысушылар, ... ... ... (аты-жөні немесе фирмалық атауы) өзгерген;
4) валюталық шарттың мәні;
5) валюталық шарттың қолданылу мерзімі – қысқа мерзімдіден (бір жыл
және одан аз) ұзақ ... (бір ... ... өткен кезде;
6) резиденттің тұрғылықты жері (тұратын орны) – басқа облысқа көшкен
кезде;
7) резидент еместің тұрғылықты жері (тұратын ...... елге ... ... ... ... ... немесе заңды тұлғаның тіркелу
елінің өзгеруі).
Тіркеу куәлігі, хабарлама туралы куәлік мына жағдайларда күші ... ... ... ... заңнамада белгіленген тәртіппен күші жоқ ... ... шарт ... ... және ... ... ... жаңа
куәлік берілген кезде;
3) тікелей инвестицияға тіркеу куәлігін ... ... ... резидент тікелей инвестор және (немесе) ... ... ... ... жағдайларды қоспағанда, Ұлттық Банк тараптар
міндеттемелерін толық тоқтатқаны туралы резиденттің жазбаша ... ... ... Банк резиденттің активтерге иелік ету ... ... ... ... кейін;
5) Ұлттық Банк резиденттің шетел банкіндегі шоттың ... ... ... ... кейін;
6) Ұлттық Банк валюталық шарт тараптарының резиденттілігі ... ... ... ... алғаннан кейін, оның нәтижесінде
операция валюталық реттеу режиміне тап ... ... ... ... режимі мыналарға қолданылмайды:
1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыртқы заемдары, Қазақстан
Республикасының мемлекеттік кепілі бар ... емес ... ... ... ... осындай келісімдер шеңберінде жүзеге
асырылатын операциялар;
2) мәміле паспорттарын ресімдеу ... ... ... ... ... ... ... еместердің қайталама нарықта басқа мемлекеттердің
заңнамаларына сәйкес және ... ... ... резидент
эмитенттердің бағалы қағаздарын (резидент эмитенттердің бағалы қағаздарына
шығарылған депозитарлық қолхаттарды қоса ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес шығарылған резидент емес эмитенттердің бағалы қағаздарын
(Қазақстандық депозитарлық қолхаттарды қоса ... ... ... ... еместердің Қазақстан Республикасында шығарылған
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алуы;
6) банктердің ... ... ... ... өз ... ... ... шетелдегі мекемелерінде жүзеге асырылатын
валюта операциялары;
8) банктер резидент еместерге 180 күннен асатын ... ... ... және ... ... ... ... қол қою күні (ол болмаған жағдайда – ... ... ... шарт ... ... ... ... валюталық
реттеу режимдерінің қолданылуын айқындау үшін ... сома және ... де ... болмағанда валюталық реттеу режимдерінің операцияларға
қолданылуы ... және ... ... ... шарт бойынша
міндеттемелерінің нақты орындалуын негізге ала отырып айқындалады.
Коммерциялық кредиттер мен қаржылық заемдар ... егер ... ... ... ... валюталық шарт шеңберінде тауарлар (жұмыс,
қызмет көрсету) экспортын немесе импортын және ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер 180 күннен аспайтын
мерзімде орындалатыны көзделсе, валюталық ... ... ... ... ... бойынша нақты орындалған
міндеттемелері бойынша әрбір келесі төлем (жеткізу) ... ... ... ... жеткізу (төлем) бойынша берешекті өтеу есебіне есептеледі.
Төлемнің (жеткізудің) қалған бөлігі ... ... ... ... өтеу ... ... ... бойынша берешекті толық өтеу кезінде коммерциялық
кредиттер және қаржылық заемдар бойынша тіркеу және ... ... ... күнді есептеудің басталуы ол бойынша ... ... бар ... ... ... ауысады. Берешек сомасын есептеу барлық жеткізулер
(төлемдер) бойынша ол бойынша берешегі бар валюталық шарт ... ... кем ... ... қоса ... ... ... (төлемдер)
бойынша жүргізіледі [14].
Өзге валютада көрсетілген және шарт бойынша есеп айырысуларды жүзеге
асыру үшін АҚШ долларына қатысы ... ... ... нұсқауы жоқ
шарттар бойынша АҚШ долларындағы ... шарт ... ... үшін соманы қайта санау валюталық шартқа қол қойылған күнгі ... ...... ... ... валюта айырбастаудың нарықтық
бағамын пайдалана отырып жүзеге асырылады.
Есеп айырысуды жүзеге асыру үшін өзге ... ... және ... ... ... айырбастау бағамына нұсқаулары жоқ валюталық
шарттар бойынша нақты орындалған міндеттемелер сомасының АҚШ ... ... үшін ... ... ... операцияларды жүргізу күнгі
валюта айырбастаудың ... ... ... отырып жүзеге асырылады.
Ұлттық Банк келісілген тәртіппен банкке, ... ... ... және күші ... тіркеу куәліктері, хабарлама куәліктері туралы
ақпарат ұсынады.
Уәкілетті банктер ай сайын, есептік ... ... ... ... ... алғанда) Ұлттық Банктің орталық аппаратына белгіленген ... ... ... ... ... (банктерді қоспағанда), сондай-ақ
жеке тұлғаларға хабарлама туралы куәлік берілген валюталық шарт ... ... ... есеп ... тіркеу куәлігінің, хабарлама туралы куәліктің түпнұсқасы
жоғалған кезде ол ... ... ... ... ... ... ... дубликатты алу үшін тіркеу немесе хабарлау орны ... ... мен ... ... ... ... ... Ұлттық Банк
өтініш түскен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде дубликатты ... ... ... ... тіркеу куәлігінің, хабарлама туралы
куәліктің бастапқы нөмірімен және ... ... ... ... ... ... ... көрсете отырып беріледі.
Тіркеуді, хабарлама туралы растауды Ұлттық Банк тарапынан тиісті
валюталық ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын міндеттеме алмай Ұлттық Банк
жүргізеді. Тіркеу ... ... ... ... болуы Қазақстан
Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын бұзғаны үшін
жауапкершіліктен босату үшін негіз ... ... ... ... ... және ... тиісті есептерде
көрсетілетін мәліметтердің шынайылығына бақылау ... ... ... ... Банктің сұратуы бойынша резидент Ұлттық Банкке валюталық
шарт бойынша міндеттемелердің ... ... және ... ... ... ұсынады:
1) төлем жүргізу не тауар жеткізудің (жұмыс, қызмет көрсету), сондай-
ақ активтерді берудің ... ... ... ... ... жүк кеден декларацияларының, шот ... ... ... ... ... ақша ... мен аударымдары жүргізілгені
туралы анықтамасы;
3) мәміле бойынша тауарлар қозғалысы (экспорт, импорт) туралы ... ... ... ... ... шетел банкінің жүргізілген төлемдер туралы және шетел банкіндегі
шоттың жағдайы туралы үзіндісі;
Мынадай жағдайларда:
1) мүліктің (қаражаттың) Қазақстан Республикасына түсуін және ... ... ... ... ... қайтару міндеттемелерінің
туындауын көздейтін валюта операциясының сомасы баламасы бес жүз мың ... асып ... ... ... қаражат аударуды (мүлікті беруді) және
(немесе) резидентте мүлікті (қаражатты) резидент ... ... ... көздейтін валюта операциясының сомасы баламасы ... мың АҚШ ... асып ... ... ... тіркеуді жүзеге
асырады.
Валюталық шартты тіркеу үшін валюталық шарттың резидент қатысушысы
жеке тұлға өзінің тұрғылықты жері ... және ... ... ... орналасқан Ұлттық Банктің аумақтық филиалына өтініш жасайды.
Резиденттер тіркеу үшін мынадай құжаттарды ұсынады:
1) ... ... ... тігілген және қол қойылған (жеке және ... ... және ... ... ... ... үшін) көшірмесі. Егер
валюталық шарт шетел тілінде жасалса, онда оның ... және ... ... ұсынылады;
3) жеке тұлғасын растайтын құжаттың көшірмесі (валюталық операцияны
жүзеге асыратын жеке тұлғалар ... ... ... ... тіркеу туралы куәліктің көшірмесі (заңды
тұлғалар үшін);
5) алынып тасталды;
6) салық салушының мемлекеттік тіркеуін растайтын құжаттың көшірмесі;
7) валюталық шарт ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі.
Валюталық шартты қайта тіркеу кезінде егер олар Ұлттық Банкке соңғы
ұсынған сәттен ... ... ... ... ... ұсынылмайды.
Мына валюта операциялары тіркеуге жатпайды:
1) банктердің өз операциялары;
2) резидент брокермен жасалған брокерлік қызмет ... ... ... ... ... ... компаниямен жасалған инвестициялық
портфельді басқару туралы шарттың негізінде жүзеге асырылатын резидент емес
(резидент) ... ... ... резиденттердің (резидент
еместердің) операциялары;
Қаржылық заемдар мен ... ... ... ... ... ... жалпы бөлімін және 1-бөлімін толтыра отырып,
белгіленген ... ... ... ... ... ... бойынша
тоқсан сайын есептік кезеңнен кейінгі айдың 10-на ... ... ... ... ... ... ... шартты тіркеген жерге
ұсынады.Қаржы заемы шарты бойынша қаражатты игеру және ... ... ... ... Ұлттық Банк келтірілген нысан бойынша ақпарат
сұратады [16].
Тікелей инвестор ... ... ... ... ... ... етуі аяқталғанға дейін алған тіркеу куәлігі бойынша тоқсан
сайын, есептік кезеңнен кейінгі айдың 10-на ... ... ... ... ... есепті валюталық шартты тіркеген жерге ұсынады.
Тікелей инвестициялау объектісі ... ... ... ... ... емес ... ... иелік етуі аяқталғанға
дейін алған тіркеу куәлігі ... ... ... есептік кезеңнен кейінгі
айдың 10-на дейін (қоса алғанда), белгіленген нысан ... ... ... ... ... ... Өзге жағдайларда резиденттер алған
тіркеу куәлігі бойынша міндеттемелерді тоқсан сайын, есептік ... ... 10-на ... ... ... ... ... бойынша есепті
валюталық шартты тіркеген жерге ұсынады [17].
Зияткерлік меншік объектілеріне ... ... ... ... ... және ... қызмет қатысушысының міндеттемелерін орындау үшін басқа
мүлік беруді тіркеуге өтініш белгіленген нысан бойынша ұсынылады.Резидент
алынған ... ... ... ... ... есептік кезеңнен кейінгі
айдың 10-на дейін (қоса алғанда) белгіленген нысан бойынша есепті валюталық
шартты тіркеген жерге ұсынады.
1.3 ... ... және ... ... режимдері
Банктер Ұлттық Банктің орталық ... ... ... Тиісті хабарлама және Ұлттық Банктің электрондық хабарламаны
қабылдағаны ... ... ... ... қағазға басылып
банкте сақталады. Ұлттық Банк электрондық түрде берілген хабарламаның
шынайылығын ... ... ... ... ... талап етуіне
болады. Өзге резиденттер Ұлттық Банктің аумақтық филиалына жеке тұлғаның
тұрғылықты ... жері ... не ... ... ... жері бойынша
хабарлайды. Хабарламада барлық қажетті ақпарат болған кезде ... ... ... ... ... ... ... ресімдейді.Хабарламада
барлық қажетті ақпарат болмаған кезде, сондай-ақ мәмілелердің жағдайларын
және операция ... және оның ... ... үшін ... ... ... көшірмесін сұрата алады [18].
Қазақстан Республикасының резиденттері:
1) мүліктің (қаражаттың) Қазақстан Республикасына ... және ... ... ... резидент емеске қайтару міндеттемелерінің
туындауын көздейтін валюта операциясының сомасы бес жүз мың АҚШ ... ... ... Республикасынан қаражаттың аударылуын (мүліктің берілуін)
және (немесе) ... ... ... ... ... ... туындауын көздейтін валюта операциясының сомасы бір жүз
мың АҚШ доллары баламасынан асқан;
3) резиденттің резидент ... және ... ... ... туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша, сондай-ақ ... ... ... (импортына) байланысты есеп айырысуды жүзеге
асыру кезінде төлем және (немесе) аударым сомасы бір жүз мың АҚШ ... ... ... ... ... ... хабарлайды.
Резидент заңды тұлғалар шетелдік банкте шот ашқаны ... ... ... ... ... белгіленген
нысан бойынша Ұлттық Банкке хабарлайды.
Банктер белгіленген нысан бойынша, өздерінің мынадай операциялары
туралы Ұлттық Банкке хабарлайды:
1) ... ... ... ... туралы,
2) резидент еместерден тауарлар экспортына (импортына) байланысты
коммерциялық кредиттер туралы.
Банктер алынған ... ... ... бойынша тоқсан сайын
хабарлама берілген орын бойынша ... ... ... ... ... заемдар туралы мәліметтер ұсынады.
Резидент еместің валюталық шарттың шеңберіндегі ... ... ... банк ... ... бес жүз мың АҚШ ... асып кетсе, хабарлама беріледі.
Банктер жұмыстар, қызмет көрсету экспортына (импортына) байланысты өз
операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... мен
міндеттемелері туралы мемлекеттік статистикалық есептілік шеңберінде тоқсан
сайын Ұлттық Банктің ... ... ... [19].
Жұмыс, қызмет көрсету экспорты (импорты) бойынша есеп айырысуды жүзеге
асыру кезінде резиденттер мен ... ... ... ... ... резиденттің хабарлауы талап етілмейді. Уәкілетті банк көрсетілген
төлемдер бойынша ай сайын, ... ... ... ... 20-на ... ... ... Банкке белгіленген нысан бойынша есеп ұсынады.Ұлттық Банк
валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... сұратады.
Мынадай операциялар хабарлануы тиіс:
1) резидент брокермен жасалған брокерлік қызмет көрсету туралы шарт
негізінде немесе резидент ... ... ... ... ... ... шарт негізінде жүзеге асырылатын ... ... ... ... инвестицияларға және резидент еместердің
банктерге тікелей инвестицияларына байланысты өз операциялары;
3) резиденттердің (резидент еместердің) ... ... ... ... ... ... ету мақсатында
салымдар енгізуі;
4) резиденттердің резидент емес ... ... ... ... инвестициялық қорларының басқа ... ... және ... ... ... ... сатып алуы;
5) резидент еместердің ... ... ... қағаздарын,
резиденттердің инвестициялық қорларының Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... емес эмитенттердің Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес шығарылған бағалы ... ... ... ... ... ... ... эмитенттердің басқа мемлекеттердің заңнамасына сәйкес және
солардың аумағында шығарылған бағалы қағаздарын орналастыру, сондай-ақ
резидент ... ... ... ... ... ... резиденттер мен резидент еместердің арасындағы туынды қаржы
құралдарымен ... ... ... ... ... көрсету туралы шарт
немесе ... ... ... ... ... ... ... шарт негізінде жүзеге асырылатын операцияларға
қолданылмайды. Көрсетілген ... ... ... ... ... ... резиденттер есептік кезеңнен кейінгі айдың 15-не
дейін (қоса алғанда) ай сайын ... ... ... ... ... нысан бойынша:
1) банктер көрсетілген өз операциялары ... ... ... ... қоспағанда);
2) брокерлер (банктерді қоспағанда), басқарушы ... ... ... ... брокерлер, басқарушы компаниялар көзделген және клиенттердің
тапсырмасы ... ... ... ... ... ... ұсыну арқылы
береді.
Резиденттер (банктер мен брокерлерді қоспағанда) алынған хабарлама
туралы куәлік бойынша хабарлама ... ... ... ... ... ... айдың 10-на дейін (қоса алғанда) белгіленген нысан ... ... ... ... және ... ... ... белгіленген нысан бойынша өзге операциялары ... ... ... ... ... кейінгі айдың 20-на дейін (қоса
алғанда) Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... өз операциялары және резидент клиенттердің тапсырмасы бойынша бес
жүз мың АҚШ долларынан асатын сомаға жүргізілген ... ... ... брокер немесе басқарушы компания ... ... ... ... ... акцияларын (қатысу үлестерін, инвестициялық
қорлардың пайларын) сатып алуы;
2) егер резидент дивиденд төлеу жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... және ... ... операция жөнінде хабарлама
туралы куәлікті ұсынбаса, ... ... ... ... ... ... төлеген) дивидендтер;
3) егер резидент өткізілетін активті сатып алу бойынша тіркеу куәлігін
және ... ... ... ... ... ... куәлікті
ұсынбаса, брокер немесе басқарушы компания болып табылмайтын резиденттің
резидент ... ... ... ... ... ... ... пайларын) сатуы.
Банктер белгіленген нысан бойынша, көрсетілген капитал қозғалысының
басқа операцияларына қатысты өз ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікке меншік құқығын сатып алуға
және ақша мен өзге ... ... ... ... байланысты
операциялар туралы, сондай-ақ резидент жеке тұлғалар ақша мен өзге ... ... ... ... операциялар туралы белгіленген
нысан бойынша хабарлайды [20].
Резидент заңды тұлғалар (банктерді және Ұлттық ... ... ... ... шетелдік банктерде шоттар ... ... Жеке ... ... ... шетел банктерінде шоттар ашу туралы
хабарлауы талап етілмейді. Уәкілетті банк белгіленген нысан бойынша ... ай ... ... кезеңнен кейінгі айдың 20-на дейін (қоса алғанда)
Ұлттық Банктің орталық аппаратына осындай ... ... ... ... ... ... ... хабарлайды.
Резидент заңды тұлғалар алынған хабарлама туралы куәліктер бойынша
тоқсан сайын хабарлама берген орынға есептік кезеңнен ... ... ... ... алғанда) белгіленген нысан бойынша есеп ұсынады.
Резиденттер (банктерді қоспағанда) шетелдік банкте ашылған шот ... ... ... ... ... ... импортына байланысты валюталық шарттар бойынша баламасы елу мың
АҚШ ... ... ... ... және ... ақша аударымдарын
жүргізген кезде, есептік кезеңнен кейінгі айдың 10-на дейін ... ... ... ... берген орынға белгіленген нысан бойынша есеп ... ... және ... ... ... ... резидент
болатын валюталық шартты тіркеу (хабарлау) кезінде тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... тиесілі валюталық шарттың
резидент тарабы, мұндай тарап болмаған кезде резидент еместің алдындағы
міндеттемелерді орындауды ... ... ... ... шарттың
резидент тарабы өтініш беруі қажет. Олай ... ... ... ... бірі ... шарттың басқа резидент тараптарының
жазбаша келісімімен валюталық шартты тіркеуге (хабарлауға) өтініш береді.
Егер валюталық ... ... ... жоқ ... онда валюталық шартты
тіркеу (хабарлау) үшін қаражат алушы (жіберуші) ... ... ... ... ... ... ... резидент емеске талаптары
туындайтын валюталық шарттың ... ... ... жасауы
қажет.Валюталық шартты тіркеу (хабарлау) үшін ... ... ... ... кез келген резидент қатысушы валюталық шарттың ... ... ... ... өтініш жасауына болады. Тіркеу
туралы тиісті өтініште және тіркеу куәлігінде (тиісті хабарламада және
хабарлама ... ... ... ... және ... ... - ... шарттың қатысушылары (кредитор – заем алушы – төлеуші,
кредитор – заем алушы – ... ......... ... ... шығарудың бастамашысы - депозитарлық
қолхаттың эмитенті - базалық актив эмитенті, сатып алушы – ...... ... ... өзге қатысушылары) көрсетіледі.
Қатысушылары бірнеше резидент болып табылатын валюталық шарт бойынша
тіркеу куәлігі (хабарлама туралы куәлік) Ұлттық ... ... ... ... ... ... қатысушысына беріледі. Шарттың өзге
резидент қатысушылары ... ... ... ... ... ... ... мұндай валюталық шарт бойынша резидент еместен қаражат алған
кезде ... ... ... ... ... ... куәліктің)
нотариат куәландырған немесе Ұлттық Банк ... ... ... ... (хабарлама туралы куәліктің) түпнұсқасын алған валюталық
шарттың резидент қатысушысынан тіркеу ... ... алу ... ... ... ... өзге резидент қатысушылары тіркеген
(хабарлама берген) орын бойынша тіркеу ... ... ... ... беру ... ... ... жазбаша өтініш жасай
алады.Тіркеу куәлігінің (хабарлама ... ... ... ... ... келісімімен басқа резидент қатысушы тоқсан сайын тиісті
нысандағы ... ... ... бұл ... ... шарт ... ... жерге жазбаша хабарлайды. Ұлттық Банктің тіркеу куәлігін
(хабарлама туралы куәлік) берген ... ... ... ... ... ... ... шартқа резидент қатысушылардың
резидент емеспен өзара міндеттемелерін ... ... ... ... ... ұсынуына рұқсат беріледі. Тіркеу куәлігі
(хабарлама туралы куәлік) Ұлттық Банк ... ... ... ... ... толық орындағаны туралы жазбаша хабарлама
алғаннан кейін күшін жойған деп саналады.
Уәкілетті банктер, сондай-ақ Ұлттық Банктің филиалдары он мың ... ... ... ... ... ... ... бақылауды
жүзеге асырады.
Өзге валютамен көрсетілген және келісім-шарт бойынша есеп айырысуды
жүзеге асыру үшін АҚШ долларына қатысы ... ... ... ... бойынша АҚШ долларындағы келісім-шарт сомасының баламасын
айқындау үшін соманы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық
есептілік туралы заңнамасымен белгіленген тәртіппен айқындалған нарықтық
бағамы ... ... ... ... ... және ... бойынша есеп айырысуды
жүзеге асыру үшін АҚШ ... ... ... ... ... ... бойынша орындалған міндеттемелер сомаларының ... ... ... үшін ... ... есептеу валюта
айырбастаудың операция жасаған күнгі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік
есеп және қаржылық есептілік ... ... ... ... нарықтық бағамы бойынша жүзеге асырылады.
Экспортер немесе импортер уәкілетті банктердің, сондай-ақ Ұлттық Банк
филиалдарының талап етуі ... ... ... ... ... ... мәміле паспортын ресімдеу талап етілетін келісім-шарттар
бойынша – мәміле паспортында ... оған ... ... ... паспортын
ресімдеу талап етілмейтін келісім-шарттар бойынша – ... ... ... күні және экспорт бойынша келісім-шартқа ақы төлеу үшін
валюта түскен ... ... және ... ақша ... күні және ... бойынша келісім-
шарт бойынша есеп айырысуды жүзеге асыру үшін резидент ... ... ... ... ... ... ... емес міндеттемелерді
орындамаған (және немесе) толық орындамаған жағдайда ... әрі ... ... ... не ... ... авансты
қайтарудың осындай мерзімдері болмаған ... ... күні ... ... ... (күн, жыл ... ... келісім-шарт шеңберінде резидент еместің тауарды жеткізу немесе
ақы төлеу жөніндегі міндеттемелерін ... ... ... ... ... көп тобының (жұмысты немесе қызметті орындаудың бірден көп
кезеңінің) экспорты немесе импорты көзделсе, онда ... ... ... ... ... ... топтары (жұмысты немесе қызметті орындаудың
кезеңдері) бойынша валюта түсудің ... ... ең ... ... ... ... ... келісім-шарттар бойынша
экспортердің немесе импортердің валюта түсудің ... ... ... ... ... ... ... 180 күнтізбелік күнге
тең болып қабылданады.
Экспортер немесе ... ... осы ... ... ... ... ... он күнтізбелік күн ішінде, бірақ
болжанған мерзім аяқталған айдың соңғы күнінен ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін өзгерістер мен толықтырулар енгізілген кезде және
мәміле паспортына қосымша парақты ресімдеу үшін негіз болып ... ... ... ... ... вексель бойынша төлем алған немесе вексель бойынша талап ... ... ... ... ... уәкілетті банкке және Ұлттық
Банктің филиалына растайтын құжаттарды және ... ... ... ... ... ... және ақпаратты
уәкілетті банктен немесе Ұлттық Банктің филиалынан ... ... ... ... он ... күні ... уәкілетті банкке немесе Ұлттық
Банктің филиалына ұсынады.
Уәкілетті банк келісім-шарт бойынша ақша ... және ... ... ... ... бар валюта бақылау құжаттарын ... ... ... (не ... ... ...... банк
экспортер немесе импортер болып табылатын келісім-шарттар ... және ... ... және мәміле паспортының
деректемелеріне сәйкес ... ... ... және ... ... ... ... немесе
импортер (не уәкілетті банктің қызметкері – уәкілетті банк экспортер немесе
импортер болып табылатын келісім-шарттар бойынша) ... ... ... сәйкес келмеген кезде уәкілетті банк жіберілетін төлемдер бойынша
төлем ... бас ... ... ... ... ... банкаралық
хабардағы келісім-шарттың және мәміле паспортының деректемелері сәйкес
келмеген ... егер ... ... ... осы келісім-шарт бойынша
ақшаның түскенін жазбаша растаса, уәкілетті банк ақшаны есепке алады.
Валюта түсудің ... ... ... уәкілетті банк үшін ақша
төлемін және (немесе) аударымын жүргізуден бас ... ... ... паспорты экспортер немесе импортер келісім-шарт бойынша ақша
төлемін және (немесе) аударымын жүзеге ... ... ... не ... ... ... ... ресімделгенге дейін ашылады.
Ереженің осы тармағының төртінші абзацында көрсетілген жағдайларды
қоспағанда, экспортердің немесе импортердің шетелдік ... ... ... және (немесе) аударымы жүзеге асырылатын келісім-шарттар
бойынша мәміле паспорты экспортердің ... ... ... ... ... ... ... Ереженің осы тарауында белгіленген
тәртіппен ашылады және жабылады.
Уәкілетті банк экспортер немесе импортер ... ... ... ... ... ... уәкілетті банкте ашылады және жабылады.
Келісім-шарт бойынша басқа уәкілетті банкке ақша түскен кезде
уәкілетті банк ... ... ... ... ... ... ... және экспортердің немесе импортердің тапсырмасы негізінде түскен
ақшаны мәміле паспортының банкіне аударуды жүзеге ... ... ... ақша ... ... ... мәміле паспортының банкі растаған
мәміле паспортының көшірмесін қоса береді, ол ақша ... ... ... өзге уәкілетті банк үшін ақша аударуды жүзеге асыру үшін
негіз болып табылады.
Нақты ... және ... ... толтыру үшін қажетті басқа
ақпаратты айқындамайтын келісім-шарттар бойынша мәміле паспортын ресімдеу
келісім-шарт және ... ... ... ... үшін қажетті
мәліметтер бар келісім-шартқа ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Бұл ретте экспортер немесе импортер
аударылған сомаларды мәміле паспортының нөміріне және ... ... ... ... нұсқамалардың деректемелеріне ... ... ... ... ... ... уәкілетті банкке түскен кезде вексель
ұстаушы болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... паспортының банкіне аударуды тапсырады.
Егер вексель беруші импортер болып табылса және ... ... ... ... ... бойынша төлем мерзімі басталғанға
дейін жеткізілген жағдайда, мәміле паспорты осы ... үшін ақы ... ... ... бақылануы тиіс, бұл ретте вексель сомасы келісім-
шарттың жалпы сомасынан аспауы ... Есеп ... ... ... ... ... ... вексель эмитенті
үшінші тұлға болып табылған жағдайда, мәміле паспорты тауарлар ... ... ... ... ... ақпарат тасымалдағыштарды (магнитті дискілерді,
магнитті ленталарды, компакт-дискілерді, ... да ... ... ... ... аумағына әкелу және
Қазақстан Республикасының ... ... тыс ... ... ... ... ... сомасына ресімделеді.
Экспортер немесе импортер мәміле паспортын немесе оның ... ... ... ... паспортының дубликаты немесе мәміле паспортының
қосымша парағының ... ... ... импортердің жазбаша өтініші
негізінде ресімделеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ұсыну талап етілмейді. Мәміле паспортының дубликаты немесе
мәміле ... ... ... дубликаты мәміле паспорты банкінің
экспорты немесе импорты ... істе ... ... ... ... ... ... парағының түпнұсқасының нақты көшірмесі болып
табылады. Мәміле паспортының дубликатын немесе мәміле паспортының ... ... ... ... ... ... ... мәміле
паспортында немесе мәміле паспортының қосымша ... ... ... ... ... ... мәміле паспортын жабуды мәміле паспортының банкі
мәміле паспортын жабу үшін ... ... ... ... бар болған жағдайда, экспортердің немесе импортердің мәміле
паспортын жабу туралы ... ... ... ... бес жұмыс күні ішінде
жүзеге асырады. Жабылған ... ... ... ... ... ... ... мәміле паспорты банкінде мәміле паспорты жабылған ... бес ... жыл бойы ... ... жабу үшін ... ... ... табылады:
1) келісім-шарт бойынша тараптардың міндеттемелерін толық орындауы не
резидент ... не ... он мың АҚШ ... ... аспайтын
сомада берешегінің қалдығы болуы, оның ішінде борышкер мен кредитор ... ... ... ... есепке алуды ұсыну арқылы міндеттемелерін
тоқтатуы, растайтын құжаттар болған жағдайда мемлекеттік орган актісінің
шығуы салдарынан орындау ... ... ... осы ... қолданылуын тоқтату туралы жазбаша
растауы болған жағдайда, резидент емеске ... ... ... ... ... авансты қайтару;
3) резидент емес тауарға ақы төлеу ... ... ... ... бұрын тиеп жөнелтілген тауарларды қайтару не
экспортердің осы ... ... ... ... жазбаша
растауы болған кезде экспортер тауарды жеткізу бойынша міндеттемелерін
орындамаған жағдайда, экспорт бойынша ... ... ... ... ... ... ... экспортер немесе импортер резидент еместің алдында міндеттемелерін
орындамаған ... ... ... ... ... өз ... ... орындаған резидент еместің тарапынан наразылықтардың жоқтығын
растайтын құжаттарды ұсыну;
5) жеке кәсіпкер ретінде тіркелген экспортердің немесе ... ... тыс ... ... ... туралы уәкілетті
органның растамасы;
6) келісім-шарт мерзімінің аяқталуы және тараптар міндеттемелерін
орындаған соңғы ... ... бір ... жыл ... ... ... ... немесе резидент еместің он мың ... ... ... ... ... ... берешегі болған жағдайда
мәміле паспорты бойынша ақша және ... ... ... ... ... ... ... немесе банкрот деп тану ... ... не шет ... өзге ... ... ... құжатының
болуы. Бұл ретте ақша қайтарылған жағдайда ... ... ... ... ... ... мұрагері болмаған жағдайда, экспортердің немесе импортердің
Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен таратылуы;
9) резидент ... ... ... ... ... ... сақтандыру жағдайы басталған жағдайда, экспортердің немесе
импортердің сақтандыру ... ... ... ... ... банктік шотына шарт шеңберінде ақша
талап етуін (факторинг) беруді қаржыландыруға ақшаның түсуі;
11) мәміле паспорты ... ... және өзге де ... арналған лицензиясын тоқтата тұру не қайтарып алу;
12) уәкілетті банктің тараптар келісім-шарт бойынша міндеттемелерін
толық көлемде ... не ... ... он мың АҚШ долларына балама
болатын сомадан аспайтын берешек қалдығы ... ... ... ... айырысу үшін импортер шығарған резидент емес ұсынған ... ... ... немесе импортердің келісім-шарт бойынша резидент емес
алдындағы өз борышын басқа тұлғаға резидент ... ... ... ... және ... ... импортердің мәміле паспортының
банкіне ұсынылған осы келісім-шарттың ... ... ... ... ... ... аударуы.
2. «ТЕМІРБАНК» АҚ-НЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ
ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІГІН ТАЛДАУ
2.1 «Темірбанк» АҚ-ның қаржылық ... ... ... АҚ 1992 жылы 26 наурызда тіркелді. Бүгінгі күні бұл
әмбебап қаржы институты, ол ... және жеке ... ... ... көрсетуде. 31.12.06. жылғы банктің активті 198,4 ... ал ... ... 22,4 ... ... ... 2006 жылдың
қорытындысы бойынша таза табысы 3,07 млрд. теңгені құрды. Банктегі персонал
саны – 2200 адам.
Банк ... ... ... ... және ... ... ... жүргізіп отыр. Банк экологиялық зиянды және
әлеуметті қауіпті өндірісті, жобалар мен бағдарламаларды ... ... ... 120 – дан ... ... ... облыс
орталықтарында және тұрғындар саны 100000 ... ... ... бар. 2007 жылғы банктерді ... ... ... 50000 адам ... бар ... да ... ... жоспарлап
отыр.
Банктік өнімдерді ағымдағы жылда сату жеке тұлғаларды несиелендіру,
яғни ипотека, ... және ... ... ... ... отыр.
1998 жылдан Темірбанктің акциялары Қазақстандық қор биржасындағы
арнайы листинг «А» санатына енгізілді.2003 ... ... ... ... және даму ... ... ... стратегиялық әріптестік
жағдайында Темірбанк Қырғыстанның ... ЖАҚ – ның 46% ... ... ... – ақ ... тыс 2002 ж. ақпан айынан Мәскеу
қаласында өзінің өкілеттігін жүргізіп ... Одан ... ... Ақ ... ... ... ... 43,874% үлесті
иемденіп отыр.
Банк халықаралық рейтингтік агенттігінде бағаланып отыр. 2006 ... ... Moody,s ... Serrice ... ... ... дейінгі шетел валютасындағы депозиттер бойынша және Ваа3 темір
капитал ... ... ұзақ ... ... ... ...... шетел валютасындағы депозиттер
бойынша қысқа мерзімді рейтингін және Е+ деңгейіндегі ... ... ... Fitch Ratings ... ... ... бере
отырып дефолт элитент (РДЭ) рейтингін «В» - дан «ВВ» - ға ... ... деп ... Rating Watch ... тізіміндегі рейтингті
ысырып тастап, қолдау рейтингін «3» - тен «5» - ке ... ... ... ... да ... ... жеке ... рейтингі
және қысқа мерзімді «В» рейтингі. Қазіргі кездегі рейтинг «Стабильный».
Банк ... ... ... ... ... ... айында «Euromoney» халықаралық ... ... ... ... ... 2006ж. ... Қазақстанның алдыңғы
қатарлы банктерінің бірі деп танылады. 2007 ж. ақпан айында ... ... ... ... ... ... 2006 ... беделді
ақпараттық банк номинациясын ... ... ... ... Алтын»
премиясының берілуі іскерлік ... ... ... қаржылық
институты сияқты банкті қоғамдық тану деп куәландырады.
Банктің қызметінің ... ... жеке ... ... ... ... дәлелдейді. 2006ж. Темірбанктің баланс валютасы
2,6 есе,жеке тұлғалардың ссуда портфелі – 4,7 есе, клиент шотындағы қалдық
1,3 есе ... ҚР АФН ... ... ... ... сенімділігін көрсету мақсатында 2006 ж. «Темірбанк» АҚ – нің
жарғылық капитал мөлшері 2,5 есе, яғни 6,06 млрд – тан 15,43 млр. ... ал ... ... бір ... 10565 млн ... 22376 млн. ... ... Банкпен сондай – ақ міндеттеме көлемін ұлғайту туралыда шешім
қабылданды. 2006ж. 50 млрд ... ... ... ... ... ... көрсеткіш – банктің қаржылық тұрақтылығын көтеру және ... ... ... ... ... жұмысының нәтижесі.
Миссия.
Банк миссиясы – ҚР экономикасының тұрақты ... банк ... ... ... ... ... қызмет көрсетулердің жоғары
сапалы және тұрақты болуын және клиенттердің қажеттілігін қамтамасыз ... төрт ... ... – бұл жеке ... мен ... ... өз банкі.
2. Темірбанк – бұл корпоративті клиенттер үшін қолдау.
3. ... – бұл ... үшін ... ... Темірбанк – бұл инвесторлар үшін сенімді әріптес.
«Темірбанкі» Акционерлік қоғамы ... ... ... банк ... өз ... жоғалтпай, керісінше одан әрі дами
түскісі келсе, онда келесі бағыттарда аянбай тер төгу ... Банк ... даму ... ... ... ... отырып
бәсекелестікке төтеп бере алатын, еліміздегі банк жүйесіндегі өз орнын
қатайту керек.
2. Банк ... ... ... ... отырып еліміздің және
шетелдердің ... ... ... ... ... ... Мысалы Еуропалық қайта өрлеу және ДамуБанкінің, Азиялық ... және ... Даму ... ... жобаларынан шет қалмауы
керек, сонымен қатар банк Қазақстанның институционалды ... ... ... ... ... ... Даму ... Мемлекеттік Азық-түлік Корпорациясының түрлі жобаларына белсенді түрде
қатысуы керек .
3. Банк ... ... ... ... депозит түрлерін көптеп тарту
үшін ресурстық базасын өсіріп ... ... ... ... ... нарықтағы
банктың несиелік портфелінің өсуіне жаңғдай жасауы керек.
4. Қаржылық тәуекелдерді басқару жүйесін шексіз түрде ... ... ... ... ... ... керек.
5. «Темірбанкі» Акционерлік қоғамы еліміздегі басқа банктерге қарағанда
өзінің ... ... жеке ... ... ... ... өсіріп
отыруы керек.
6. Банк үнемі өз ... ... ... жас ... ... үшін ... жағдайлар жасауы керек.
7. Жыл сайын банктың даму жолындағы жаңа стратегиялық даму жолының
жобалары жасалуы керек.
8. Банк ... ... өз ... қосатын – шағын және орта бизнеске
қолдау көрсетуі ... Кез ... ... өз ... ... міне сол сияқты банк өз
қатарына тек қатаң тәртіпті конкурс арқылы ... де ... жаңа ... отырып, оны жүзеге асырылатын, үнемі өзінің дәрежесінің жоғары
болуына талпынатын ... ... ... керек.
10.Уақыт өскен сайын тұтынушылардың қажеттілігі арта түседі, соған орай
банк қызметінің жаңа түрлерін қарастырып, оны тұтынушылардың қажеттілігіне
сай ... ... ... ... ... ... ... жағдайында, Қазақстан
аймағының экономикасының өсуі, барлық динамикалы дамушы банктер ... ... ... ... ... ... ... негізгі
стратегиясы арнайы әдістердің әр түрлі ... ... ... жабу ... ... ... және өңдеуден құрылады.
Бірақ банктер үшін өз филиалдарын дамыту және қамтамасыз ету қымбатқа
түседі. Жұмыс істейтін ... үшін ... ... ... ... ... мысалы, банктерге орташа алғанда 300 мың АҚШ долларынан 1
млн. долларға ... ... Ал ... ашу үшін орташа ... ... ... 200 мың ... 400 мың ... дейін
жұмсау қажет.
Бұл мақсатта қызметін ... ... ... қамтамасыз ету және дамыту бірінші жоспарда тұрады.
2.2«Темірбанк» АҚ-ның 2011-2012 жж активті және пассивті операцияларын
талдау
Баланс- ... ... ... аударғанда теңдікті, теңдестікті немесе
қандай да бір қызметтің тараптары арасындағы қатынастың сандық ... ... ... бар қорлар, олардың жағдайы туралы, құрамы
мен орналасуындағы өзгерістер,сондай-ақ олардың пайда болу ... ... ... Бұл мәліметтер белгілі бір күнге ... ... ... [6].
Сонымен бухгалтерлік баланс банктің мүлкін ақшалай бағамен ... ... екі ... ... мен пайдалануы бойынша және оларды пайда
болу көздері бойынша жалпылай көрсетудің әдісі болып табылады.
Коммерциялық банк ... ... ... ... мыналар
жатады:
- Пассивті операциялардың құрылымын талдау (жұмылдырылған қаражаттар
бойынша банк ... ... ... ... ... ... жұмылдырылған
және займдық қаражаттарды және ең алдымен несие операцияарын орналастыру
бойынша ... ... ... ... ... ... ... көбеюін қамтамасыз ететін операциялар болып табылады.
Банк акивтері- пайда табу мақсатында ... ... әр ... ... ... қаражаттар [6].
Банктік активтердің құрлымы баланстың актив жағында көрсетілетің
сапасына қарай бөлінген баптардың баланс ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді
акивтерінің көлеміне, толық құны жоқ активтердің көлеміне және ... ... ... қарай анықталады.
1 кесте - «Темірбанк» АҚ- ның 2011-2012 жж ... ... ... |2012 |2011 жыл ... | өсу ... | | | |(+;-) ... |
| | | | | |% |
|1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|1 ... қаражаттары және|19803954 |20107525 |-303571 |1,5 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... ... ... |5,4 |
| |бағалы қағаздар | | | | |
|3 ... ... |8706118 |8931862 |-225744 |2,5 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|4 ... ... |4295555 |-859724 |20,0 |
| ... | | | | |
|5 ... ... |211211 017 ... |34290470 |19,0 |
| ... | | | | |
|6 ... ... |2571243 |1791965 |779278 |43,5 |
|7 ... ... |3147 |49078 |45931 |93,6 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|6 ... ... |9549441 ... |-2343309 |19,7 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... да активтер |5406898 |4006693 |1400205 |34,9 ... ... ... |287143330 |256030123 |31113207 |12,2 ... ... ... ... консолидацияланған қаржылық |
|есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген. ... ... ... ... ... операцияларының құрамы мен
құрылымы берілген.
Өткен жылмен салыстырғанда есеп беру жылы ... ... мың ... ... Бұл банк ... ... жақсарғандығын
көрсетеді.
Банк активтерінің ішінде ең көп төмендегені кеінге қалдырылған салық
бойынша ... ... ... Оның ... 2011 ... қарағанда 2012 жылы
2343309 мың теңгеге азайған. Ақша қаражаттары және ... ... жылы 20107525 мың ... тең ... 2012 жылы 19803954 мың теңгені
құрап, 303571 мың теңгеге азайған.
Басқа да активтердің көлемі 2011 жылға қарағанда 2012 жылы ... ... ... 34,9%- ды ... отыр. Сатуға арналған бағалы қағаздардың
мөлшері де алдағы жылмен ... ... ... ... активтердің мөлшері 2011 жылы 27825689 мың теңгені құраса,
2012 жылы 26300740 мың теңгеге тең болып 5,4 %- ға ... АҚ ... ... ... ... операциялар
да бар. Қаржылық құралдарға орналастырылған активтердің мөлшері 2011 жылмен
салыстырғанда 2012 жылы -779278 мың ... ... ... ... ... 2012 жылы ... 2011 жылы негізгі ... ... ... 1791965 мың ... ... 2012 жылы
2571243 мың теңгеге тең болып, 19 %- ға артып отыр.
Банк ... ... ... мөлшері де төмендеген. Несие
мекемелеріндегі қаражаттың көлемі 2011 жылға қарағанда 2012 жылы 859724 мың
теңгеге кемісе, ... ... ... 34290470 мың теңгеге артқан.
«Темірбанк» АҚ қазіргі банк жүйесінде ең жоғарғы ондықтың ... ... ... ... қаржылық қызметтерін шаруашылық жүргізуші
субъектілер, заңды және жеке тұлғалар, қарапайым ... ... ... ... ... ... әр ... бағдарламалар ұсынып отырады.
Сол сияқты банк активті операцияларын жүргізуге көп мән береді.
Ескертпе: ... ... ... ... ... ... ... автормен есептелінген.
2 сурет - «Темірбанк» АҚ –ның 2011-2012 жж активтерінің жиынтығы
Себебі: тартылған банк қаражаттарын дұрыс ... ... ... жағдайын көрсетеді. Нәтижелі және дұрыс ... ... ... банк активтері жылдан жылға аз мөлшерде ... да өсіп ... ... ... ... ... ... да пассивті операциялар коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... , оған анықтама берген дұрыс. ... және ... : ... операциялар- бұл несиелік және активтік
операцияларды жүзеге ... ... ... өз ... ... , ... ... олар өз қарауына әр түрлі салымдарды
тартып, басқа ... ... ... ... ... ... және сол ... басқа да қаражат ... ... банк ... құру және оны ұлғайту операциялары. Олар ... ... ... ... операциялары тарихи дәстүр
бойынша ... ... ... үшін ... бір қор ... [13].
Пассив операцияларына мыналар жатады:
салым қабылдау (депозиттер);
клиенттерге ... ... ... ... банктерге) ашу және
оларды жүргізу;
өзінің бағалы қағаздарын шығару ... ... ... ... ... несие алу, оның ішінде орталықтанған ... ... ... несие алу.
2 кесте - «Темірбанк» АҚ –ның ... ... ... ... ... |2012 жыл |2011 жыл ... ... | |(Мың ... |(Мың тенге) | |
| | | | ... |өсу |
| | | | |(+;-) |қар, |
| | | | | |(%) |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| ... | | | | |
|1 ... мекемелерінің |22543768 |10487172 |12056596 |115 |
| ... | | | | |
|2 ... ... 587 ... ... |15 |
| ... | | | | |
|3 ... |9519830 |9816237 |-296407 |3 |
| ... | | | | |
|4 ... ... ... |30297794 |84 |
| |ұзақмерзімді бағалы | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... |- |- | | |
|6 ... да |739315 |769583 |-769583 |4 |
| ... | | | | ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |
|7 ... ... ... ... |20 |
| |барлығы | | | | |
| ... | | | | |
|8 ... ... ... |59618375 |-71144 |0,1 |
|9 |Жай ... ... ... |-60 |0 ... ... бар |542773 |542773 |0 |0 |
| ... | | | | ... ... сатып |178708 |107144 ... |66,8 |
| ... ... | | | |
| ... | | | | ... |Сатуға арналған БҚ |153489 |135618 |-135618 |13,0 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... ... |33999240 |6,0 |
|14 ... мен ... ... ... |12,2 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... консолидацияланған қаржылық |
|есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген. ... ... ... ... ... ... ... құрамы мен құрылымы берілген.
Банктің пассив бөлімінің міндеттемелеріне келетін болсақ, өткен
жылмен салыстырғанда есеп беру жылы ... ... 38359625 мың ... 20 % -ға ... Бұл банктің ресурстарының көп бөлігін ... ... ... ... ішінде ең көп соммада ... ... ... ... Бұл көрсеткіштің мәні 2011 жылға қарағанда
2012 жылы 296407,0 мың теңгеге ... ... да ... ... мың теңгеге азайған. Банк міндеттемелерінің ішінде ең жоғарылаған
көрсеткіш- клиенттердің ... ... ... ... 2011 жылы ... мың ... тең болса, 2012 жылы 163321587
мың теңгені құрап 15 % -ға жоғарылаған. Бұл банктің клиенттер алдында үлкен
сенімге ие ... ... ... ... АҚ клиенттерді көптеп
тарту мақсатында үнемі жаңа депозиттік өнімдер ұсынып отырады.
«Темірбанк» АҚ- ның меншікті капиталының ... 33999240 мың ... Банк ... ішінде жоғарылағаны жай акциялар болып ... ... 2011 ... ... 2012 жылы 60 мың ... төмендесе,
артықшылығы бар акциялардың көлемі екі жылда да ... ... ... ... консолидацияланған қаржылық
есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген.
3 сурет - ... ... ... жж ... көлемі
Банктің пассивті операцияларының көлемі 2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы
31113207 мың теңгеге көбейген. Демек, 12 % -ға ... Банк ... ... ... ... ... жүргізу болып табылады. Өйткені,
пассивті операцияларға байланысты, банктің ресурстары қалыптасады.
2.3 «Темірбанк» АҚ-ның несиелік және ... ... ... ... ... ... ... ссудалардың алуан түрлерін
жатқызады. Банктік ссудаларды несиелендірудің ... ... ... және ... ету сферасына байланысты классификациялауға болады.
Төменде дүниежүзілік тәжірибеде банктік ссудаларды классификациялауға ... ... ... ... ... критерилерге байланысты классификацияланады:
қарыз алушылардың типтері, қолдану ... ... ... ... өтеу әдісі, пайыз ставкасының сипаттамасы, ... ... ... ... несие берушілердің саны, ссудаларды өткізу шарты,
несиелендіру ... ... ... деңгейлі банктермен
берілген барлық несиелермен классификацияланады, олар, ссудалар, лизинг,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және
басқа да қарыз міндеттемелер жолымен берілген несиелер, аккредитивтер және
классификация жүргізу кезіндегі қарызы ... ... да ... ... ... ... ... қарай банктің үстіміздегі жылы
Қарыз алушылардың типтері бойынша банктік ссудалардың түрлері:
- ... - ... ... ... мүлікті кепілдікке алу (ипотекалық ссудалар)
- ауылшаруашылық
- банктік емес қаржылық ұйымдар
- коммерциялық банктер
- брокерлер, диллерлер және құнды қағаздар ... ... ... ... өкімет органдары
- жеке тұлғалар
Сауда-өндірістік кәсіпорында ссудалар негізгі және айналым капиталының
шығындарын толықтыру үшін ... ... ... кәсіпорындарға
ссудаларының бір бөлігі маусымдық сипат алады. Яғни айналым капиталындағы
қажеттіліктердің маусымды ... ... үшін ... Сауда
өнеркәсіптік кәсіпорындық банктік ... ... ... ... ... және облагацияларды орналастыру жолымен ұзақ мерзімді
қарыздарға конверсиялануымен ... ... ... ... ретінде
қолданыла алады.
Қысқа мерзімді ссуданы жеңіл және тамақ өнеркәсібінің сауда-
жабдықтаушы, алдынала ... ... ... кеңінен
қолданылады [5].
Ипотекалық несиелер құрылыссалушы ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Шетел
тәжірибесінде ипотекалық ссудалар фирмамен, қаржы - ... ... ұзақ ... ... есебінде төленеді.
Ипотекалық ссудалар категориясына, сондай-ақ, шығыс бойынша
жылжымайтын мүлікті сатып алу үшін жеке ... ... ... ... банктер, бұл заклад мемлекетпен бақыланатын ипотекалық
нарықтың қаржылық агенттеріне сатып жібереді.
Ипотекалық ссудалардың ерекшеліктері мынада:
- сәйкес ... ... алу ... ... төмендеді, өйткені ол
жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген
- бұл ссудалар ұзақ ... ... ... олар банк үшін ... ... қамтамасыз етеді
- банк өзінің несиелік портфелін диверсификациялау мүмкіндігін иеленеді,
өйткені қажет жағдайда шығыстарды құнды тағамдардың ... ... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорындарға мал шаруашылығы
мен егіншіліктегі мерзімдік шығындарды қаржыландыру үшін, нақты алғанда
ұрықтарды, минералды шикізаттарды жұмыс үшін және ... ... ... ... үшін ... ... жанұясын асырау үшін беріледі.
Ауылшаруашылық кәсіпорындарын мерзімдік шығындарды жабу үшін алынған банк
ссудалары, салыстырмалы ... кіші ... ... және ауыл ... ... ... етіледі. Егер қарызалушының өз капиталы
жетпесе, онда ... ... ... ... пен ... ... жазулар алынуы мүмкін. Ауылшаруашылық техника жабдықтар және
инвентарь алынатын банктік ссудалар ... ... орта және ... ... ... олардың берілуі кепілді қамсыздандыруды талап етеді.
Шетелдік тәжірибеде қамсыздандыру түрінде жылжытып мүлікке және жылжымайтын
мүлікке ... ... ... ... ... ссудалар бере отырып, ауыл шаруашылықты мекеніне ссуда алушы
ретінде тікелей несиелендіреді, ол тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... банктің ауыл
шаруашылық техника сатушылардан вексел ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарды сатып алу жолымен
жүргізіледі [6].
Банктік ссудалармен қолданылатын ... емес ... ... ... ... банктер, ссуда жинақтайтын ассоциациялар,
закладнойлар мен операциялар бойынша компаниялар, несиелік ... ... ... Бұл ... үшін ... ... ... алатын, алуан түрлі несиелерге бағыттайтын нарық қорларының
негізгі көзі ... ... ... ... банктер арасында корреспонденттік
қарым-қатынас шегінде несие ресурстарын қайта бөлу туралы болып табылады.
Коммерциялық банктер ... ... және ... ... ... ... процент түрінде пайда алу үшін не ағымдағы пиквидтілікті
сақтау үшін қайта бөлінеді. Банк ... ... ... екі ... ... ... ... коммерциялық банктердің,
есептесулерінде, кей кезде банктің рентабельділігін төмендететін ... ... ... ... ... болады.
Сондықтан да коммерциялық банк артық қаражаттарды қолайлы ... ... ... ... ... банктердің несие
ресурстарынан ұсынысынан қарыздық қаражаттарға сұраныстың артуы оларды
корреспондент-банктерден қарыз алуға ... ... және ... ... ... ... дейін
шарттарында құнды қағаздарды сатып алу үшін беріледі. Құнды қағаздарды
сатып алуға ссудаларды алу үшін ... ... ... жеке ... ... ... ... алу үшін ссудаларды ... ... ... және ... ... ... ... Биржада тіркелген құнды қағаздарға немесе биржадан ... ... ... қағаздарға сұраныс жоғары болады.
Акциялар және облигацияларды сатып алуға ссуда беретін банктер,
алынған қарыздық ... ... ... қолданылғандығы және
жаңа акцияларды сатып алу үшін ... ... ... ... ... берілетін ссудалар мемлекеттік ... жабу ... ... балансын реттеу үшін және үлкен масштабты
инвестициялық бағдарламаларды ... үшін ... ... ... ссудалар, сондай-ақ, үлкен инвестициялық
бағдарламаларды қаржыландыру үшін беріледі.
Басқару органдарына банктік ... ... ... ... олардың ақшалай қаражаттарға уақытылы қажеттілігіне байланысты
беріледі [8].
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ... банк ... ... жетілдіру мақсатында банк ... ... және олар ... ... құру ... бекітті.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің Басқармасының бұл қаулысы,
яғни «Банк активтерін, шартты міндеттемелерді және ... ... ... ... жатқыза отырып, олар бойынша провизияларды құру
туралы ... 2003 ... 1 ... № 327 ... ... сәйкес несие дегеніміз – ... ... ... ... ... жүргізуі, сондай-ақ вексельді
есепке алу. Ал провизия дегеніміз ... ... ... ... ал ... ... ... банктің өз міндеттемелерін
мүмкіндігінше ... ... ... ... Несие бойынша
қамтамасыз ету құны бұл кепілдің бағалау ... ... ... алғандағы, оның несие беру кезіндегі нарықтық ... ... - ... АҚ-ның 2011-2012 жж несие қоржыны
|№ |Көрсеткіштер |2011 жыл |2012 жыл ... |Өсу ... | | | |(+;-) ... |
| | | | | |(%) |
|1 ... тұлғалар |183513316 |156062241 ... |85,0 |
|2 ... ... ... ... ... |81,8 |
|3 ... |26072 |23871 |-2201 |91,6 |
|4 ... ... ... ... ... |83,9 |
| |несиелердің барлығы | | | | ... ... ... ... ... қаржылық |
|есебінің мәліметтері негізінде ... ... ... берген несиелерінің көлемі 2011 жылға
қарағанда 2012 жылы 46453541 мың теңгеге ... Оның ... ... ... ... ... 2011 жылы 104490578 мың теңгені
құраса, 2012 жылы 85490313 мың теңгеге тең ... 19000265 мың ... Жеке ... берілген несиелер де төмендеген. 2011 жылмен
салыстырғанда 2012 жылы 27451075 мың ... ... ... ... ... консолидацияланған қаржылық
есебінің мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... 2012 жылы клиенттерге берген
несиелерінің құрылымы
Қарызданушылардың типтері бойынша ссудалардың түрлері:
- ... ... ... ... ... ... алу (ипотекалық ссудалар);
- ауылшаруашылық;
- банктік емес қаржылық ұйымдар;
- коммерциялық банктер;
- брокерлер, дилерлер және ... ... ... ... ... ... органдары;
- жеке тұлғалар.
Төмендегі кестеде ... ... ... ... ... несиелері көрсетілген.
4 кесте - Банктің несие портфелінің салалық құрылымына талдау
мың теңге
|№ ... |2011 жыл |2012 жыл ... |Өсу |
| | | | |(+;-) ... |
| | | | | |ны, |
| | | | | |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |183513316 ... ... |85,0 |
|2 ... ... ... ... |82,7 |
|3 ... мүлікпен |16020279 |8846233 ... |55,2 |
| ... | | | | |
|4 ... ... |8689494 |974273 |112,6 |
|5 ... сауда |10728907 |7837420 ... |73,0 |
|6 ... ... |4486862 |4229921 |-256941 |94,3 |
|7 ... өндірісі |3072627 |3460541 |387914 |112,6 |
|8 ... ... және |2213122 |2306282 |93160 |104,2 |
| ... | | | | |
|9 ... ... |2022210 |1779148 |-243062 |88 ... ... |1392267 |1482799 |90532 |106,5 ... ... ... |2152090 |1435719 |-716371 |66,7 ... ... қызметтер |1210484 |948217 |-262267 |78,3 ... ... ... |263041 |124986 |-138055 |47,5 ... ... |6733823 |5910813 |-823010 |87,8 |
| ... ... ... ... |83,9 ... ... АҚ-ның 2009-2010ж. консолидацияланған қаржылық |
|есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген. ... ... ... ... ... ... ... салалары бойынша берілген несиелердің көлемі 2011 ... 2012 жылы 46453541 мың ... ... ... ... ... ... қаржылық
есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген.
5 сурет- «Темірбанк» АҚ-ның 2011 жылғы экономика ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
есебінің мәліметтері негізінде автормен есептелінген.
6 сурет - «Темірбанк» АҚ-ның 2012 жылғы экономика ... ... ... ... ... ... ... береліген несиелердің көлемі
7174046 мың теңгеге азайса, химия өнеркәсібіне берілген несие 138055 ... ... ... ... мен бөлшек саудаға берілген несиелердің
соммасы да кеміген. Жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... есеп беру жылы 27451075 мың ... ... 15 %-ға
төмендеген.
Тамақ өнеркәсібіне берілген несие 243062 мың теңгеге кемісе, қаржылық
қызметтерге берілген қарыз 262267 мың теңгеге ... ... ... кейбір салаларына несие көбірек берілген.
Таукен өндірісіне берілген несиелердің мөлшері 387914 мың ... ... ... ... ... 90532 мың теңгеге көбейген.
Қонақүй бизнесі мен мейрамханаларға берілген ... 93160 мың ... ... %- ға ... ... ... ... берілген несиелердің көлемінің
төмендеуі қарыз алушылардың банктің қойған талаптарын орындай алмағандығын
көрсетеді.
5 кесте - «Темірбанк» ... жеке ... ... ... ... теңге
|№ |Салалар |2011 жыл |2012 жыл ... |Өсу |
| | | | |(+;-) ... | | | | |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... ... |85916886 |-9297451 |90,2 |
|2 ... ... ... ... |-5301017 |92,2 |
|3 ... ... |7536826 |5799069 ... |76,9 |
|4 ... ... |1302651 ... |10,5 |
|5 |Барлығы ... ... ... |85,0 |
|Ескертпе-«Темірбанк» АҚ-ның 2011-2012ж. консолидацияланған қаржылық ... ... ... ... ... ... жеке ... ... несиелерінің құрылымы
берілген. Жеке тұлғаларға берілген несиелердің барлығы 85 %- ды құрап, 15 ... ... Авто ... ... ... ... 2012 ... қарағанда бұл несиенің көлемі 1737757 мың
теңгеге кемісе, тұтыну несиелерінің мөлшері 9297451 мың теңгег ... ... ... ... несиелер өткен жылға қарағанда есеп беру жылы
5301017 мың ... ... ... ... 2011-2012ж. консолидацияланған қаржылық
есебінің мәліметтері негізінде автормен ... ... - ... 2011-2012 жж жеке тұлғаларға берген несиелерінің
жиынтығы
Депозит - бұл клиенттердің (жеке және ... ... ... бір ... ... және өздері пайдалана алатын
қаражаттары.
Депозиттік портфель ...... ... ... ... қалыптасқан және банктердің балансының
пассивінде көрсетілген сырттан ... ... ... ... жалпы жиынтығы.
Депозиттік портфельде тартылатын қаражаттардың ... ... ... ... ... ... міндеттемелер
портфелінің бір бөлігі бола тұра ... ... ... ... Депозиттік портфельді қалыптастырумен байланысты банктер
тарапынан ... бір ... ... ... ... ... көлемінің көбеюі заңды тұлғалардың банктік
шоттарының толтырылуымен, ... ... жеке ... ... ... ... түсуімен байланысты.
Ұсынылған кестеден көріп отырғанымыздай, аталған жылдардағы сәйкес
кезеңдері ... өсім тек, жеке ... ... қатысты байқалуда.
Кесте мәліметі бойынша банктегі клиенттердің қаражаттары жедел
салымдардан, ағымдағы ... ... ... ... ... жылға қарағанда есеп беру жылы
21566656 мың теңгеге жоғарылаған.
6 кесте - «Темірбанк» АҚ-ның 2011-2012 жж ... ... ... |Тартылған депозиттер |2012 жыл |2011 ... |Өсу ... | | |жыл |(+;-) ... |
| | | | | |(%) |
|1 ... ... | | | | |
|2 |- ... ... ... ... ... |589,5 |
|3 |- жеке ... |19603122 |31783021 |12179899 |162,1 |
|4 ... ... |5794352 |2250907 |163,5 |
|5 ... ... ... |77560838 |315,2 |
|6 ... ... | | | | |
|7 |- ... |5476101 |8160631 |2684530 |149,0 |
| ... | | | | |
|8 |- жеке ... |3321439 |5090757 |1769318 |153,2 |
|9 |- ... мекемелер |1298611 |1836797 |538186 |141,4 ... ... ... ... |4992034 |149,4 ... ... мен ... | | | ... |- ... |1438620 |1591559 |152939 |110,6 |
| ... | | | | ... |- жеке тұлғалар |420907 |211811 |-209096 |50,3 ... ... |1859527 |1803370 |-56157 |96,9 ... ... ... ... ... |15 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... консолидацияланған қаржылық |
|есебінің мәліметтері негізінде есептелінген. ... ... ... 2011 ... ... 2012 ... мың ... немесе 215,2 %- ға көбейген.
Ағымдағы шоттардағы клиенттердің қаражаттары өткен жылмен
салыстырғанда есеп беру жылы 4992034 мың ... ... мен ... көлемі 2011 жылға қарағанда 2012
жылы 56157 мың теңгеге ... ... ... банктің клиенттерінің
алдында үлкен ... ие ... ... ... ... ... операцияларды жүргізуіне баға беру
2011 жылы теңгенің бағамдық динамикасы басым жағдайда əлемдік шикізат
нарықтарындағы баға конъюнктурасымен айқындалды. Сыртқы күйзелістердің ... ... ... ... ... теңге бағамының едəуір
ауытқуына жол бермеген ҚРҰБ өктемдіктерімен өтеліп ... 2011 ... – 2012 ... басында мұнай жəне басқа да экспорттық шикізат
тауарлары бағасының төмендеуі ақпанда ... ... ... ... Ағымдағы жылы сондай-ақ валюта нарығының жиынтық айналымы
қазақстандық корпоративтік сектордың ... ... ... негізделіп, айтарлықтай төмендеді.
2011 жылғы қаңтар – сəуір аралығында қазақстандық валюта нарығында
банкаралық нарықта банктердің клиенттерден жəне ... ... ... ... ... ... мəмілелерінің жиынтық көлемінің тұрақты
төмендеу тренді байқалды. Мəселен, 2012 жылғы сəуірге ... ... ... сатып алу көлемі 2011 жылғы желтоқсанмен ... ... ... ал сату ... – 3,6 ... жуық ... ... валютасын
сатып алу-сату бойынша операциялардың жиынтық көлемінің ... ... ... компаниялардың сыртқы сауда операциялары көлемдерінің
құлдырауына байланысты болды. 2012 ... ...... ... ... 2011 ... операциялардың орташа айлық көлемдерінің 50%
жуық деңгейінде тұрақтандырылды. 2011 ... ... ... 2012 ... ... ... шетел валюталарын таза сатып алу көлемінің күрт
өскені байқалғанын, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... қанағаттандырылғанын атап айту қажет. Екі
жағдайда да сұраныстың өсуі банктердің ... ... ... ... ... бұл ... Қазақстанның негізгі экспорттық баптарына
бағаның құлдырауы тудырды, ал 2012 жылғы ақпанда нарық қатысушыларының бір
доллар үшін ... ... ... ҚРҰБ ... 150±5 ... деңгейінде
сақталмау қаупі болды. Бұл ретте шетел валютасына сұраныстың оның ... ... асып ... ҚРҰБ нарықта өтеді. Мəселен, 2011 ... ҚРҰБ ... ... ... нарығындағы жиынтық ұсынысынан 17%
жоғары болды, алайда 3-тоқсанның аяғында бұл көрсеткіш Теңгенің құнсыздануы
жəне екі жүйе ... ...... ... мен БТА Банкінің проблемалары,
сондай-ақ жыл ... ... ... ... ... ақша ... ... Қазақстанның жекелеген банктерінің
тұрақтылығына сенімділіктің азаюына себепші болды, мұның өзі қаражат тарту
бағасының өсуіне жəне ақша ... ... ... ... етті. 2011 жылғы мамырдан бастап ставкалар қаңтардағы деңгейге жетті,
ал нарықтағы мəмілелер көлемі алдыңғы жылдың бірінші ... ... ... ... - ... KazPrime индексі 15% жетті; ... 15 - 25% ... ... ... бірге KIBOR3M (ұсыныс) жəне
KIBID3M (сұраныс) индекстері арасындағы спрэд бірқатар жағдайда 10 ... асып ... ... ... ... жəне ҚРҰБ ... қаражатты орналастыру нəтижесінде банктердің ... ... ... ... ... ... жылдың екінші
жартысындағы ақша құнының қолайлы деңгейін ... ... ... ... ... ... ... жəне орналастыру ставкаларының көтерілуі
репо биржалық нарығына қатысушылардың белсенділігінің төмендеуімен ... ... 2011 ... ... жартысында айналымның қалпына келуі жəне
репоның барлық аудандарындағы мəмілелер санының өсуі байқалса , 2012 ... ... ... ... ... күрт төмендеді жəне көктемге қарай
2011 жылдың екінші жартысындағыға қарағанда екі есеге жуық ... ... Бұл ... 2011 ... ... жəне ... ... тапшылығы KASE-да репо операцияларының жиынтық көлеміндегі
үлесі ... 15% ... ҚРҰБ ... ... жеткілікті мөлшерде
өтелді. ҚРҰБ операцияларының үлесі шамамен 1,8% дейін төмендеген ... ... ... ... көлемі 2,6-дан 1,8 трлн. теңгеге
дейін төмендеді жəне 3-тоқсанның ... ... 1,5 – 2 ... ... ... Ақша ... ... ақша нарығының негізгі
қатысушылары – банктердің өтімділігінің 2011 жылғы 1-3 ... қоса ... мұны ... ЕДБ ... ... өсуі ... атап айту ... Бұл ретте ҚРҰБ кері репо
операцияларын жүргізу ... жəне ... ... ... ... ақша ... ... ұсыныс жасауға байланысты саясатты
жүргізді.
Жалпы ЕДБ шетел ... ... ... ... ... 2012 ... 1 қаңтарындағы жағдай бойынша бұл көрсеткіштің
төмендегенін байқауға болады.
Шетел валютасында берілген несиелердің көлемінің 2011 ... ... ... ... болады, ал кейінгі мерзімде қаржы дағдарысына
байлансыты бұл көрсеткіш төмендеп отыр.
Дегенмен банктер шетел ... ... да ... ... ... ... бұл ... 2011 ж сәуір-шілде
айларында едуір жоғары деңгейде болып, кейінірек ... ... ... ... ... ... ... салымдар көлеміндегі шетел
валютасындағы салымдарға келетін болсақ,мұндай салымдардың көлемі артып
отыр.
7 ... - ... ... ... оның ... шетел валютасындағы
салымдар, млрд тг
|№ |Көрсеткіште| |2011 жыл |2012 жыл |Өсу ... % |
| |р | | | | |
| | ... ... ... ... |барлығы |Оның |
| | | ... | ... | ... |
| | | ... | |шетел | ... |
| | | ... ... ... ... |1897,4 |6003,8 |2863,5 |30,8 |50,9 |
| ... | | | | | | |
| ... ішінде| | | | | | |
|2 ... |3088,3 |1269,0 |4066,4 |1767,1 |31,7 |39,3 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... |1500,3 |628,4 |1937,4 |1096,4 |29,1 |74,5 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ҚҚА мәліметтері www.afn.kz ... ... ... салынған жиынтық салымдар көлеміндегі шетел
валютасындағы салымдарға келетін болсақ,мұндай салымдардың көлемі ... Оның ... жеке ... ... ... 74,5 ... ратып,
1096,4 млрд теңгені құрап отыр.
«Темірбанк» АҚ-ның валюталық қызметіне ... ... ... ... ... ... есебі теңгемен берілген. ... ... ... ең ... ... ... ... валютадағы ақша активтері мен міндеттемелері нарықтың
айырбастау бағамы бойынша тенгемен есептеледі. Шетелдік валютамен ... ... ... мен ... ... ... ретінде көрсетіледі.
Келесім-шартта көрсетілген валюта курсы мен сол кезеңдегі нарықтағы бағам
арасындағы айырмашылық валюталық операциия бойынша ... ... ... ... жылдарда есеп беру кезеңінде ... ... ... ... ... - Банктің жыл есепті жыл аяғында қолданған валюта айырбастау бағамы
|№ |Валюталар |2011 жыл |2012 жыл ... ... | | | |(+,-) |
|1 ... ... |148,46 |147,50 |-0,96 |
|2 ... |213,95 |196,88 |-17,07 ... ... 2011-2012ж. қаржылық есебі негізінде есептелген |
2012 жылы ... ... ... ... АҚШ ... шаққандағы
айырбастау бағамы 96 тиынға төмендеген, ал теңгенің ... ... 17 ... 7 ... ... тәуекел дегеніміз валютаны айырбастау бағамының өзгеруіне
байланысты қаржы құралдары құнының өзгеру тәуекелін білдіреді. ... ... ... ... ұлттық тенгенің және басқа да макроэкономикалық
көрсеткіштердің болжанған ... ... ашық ... ... ... ... ... басқарады. Бұл банктің ұлттық және
шетелдік валюталардың едәуір ... ... ... ... Төмендегі 9-шы кестеде банктің активті операцияларын ... ... ... ... ... ... ... теңгеміз,
шет елдік еркін айырбасталатын валюта, еркін ... ... ... ... ... баға беріледі. Активті операциялардың
ішінде ең көп үлесті клиенттерге ... ... ... алып отыр. 2009
жылы теңгемен берілген ... ... мың ... ... айырбасталатын
валютамен 78991240 мың болатын болса, 2012 жылы тенгемен берілген несие
120370295 мың ... ... ... ... ... ... 46565322
болды.
Банктің ақша қаражаттары екі жылда да валюталық тәуекелді төмендету
және оның ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш бойынша 2012 жылы 22619000 млн. теңге, ... ... 3628277 мың АҚШ ... ... 2011 жылы ... теңгемен, еркін айырбасталатын валюта бойынша 1509025 мың доллармен
сақталған.
Сатуға арналған ... ... ... бойынша валюталардың ішінде
теңге тұр, бұл көрсеткіш бойынша 2011 жылы 12008071 мың теңге, 744769мың
доллар, 2012 жылы 23067114 мың ... 733164 мң ... ... ... ... ... ... валюталық операция 2011
жылы-138812163 мың теңге, 2012 жылы 175628126 мың теңгені құраса, доллармен
жүргізілген барлық активті валюталық операция ... 2012 жылы ... ... 2011 жылы 81501564 мың ... ... ... ... операциялары бойынша валюта тәуекелінің
деңгейі келтіріледі. ... банк ... ... қаражаттары үлкен
үлеске ие болып отыр. Валюталардың үлесіне келетін болсақ, ... ... ... ... ... валюта-теңгемен салынған қаражаттар 2011
жылы 38 429389 мың теңге болстын болса, 2012 жылы одан 3 есе ... ... мың ... құрап отыр. Доллармен сырттан қатыстырылған қаражат
сомасы 2011 жылы -78991240 мың ... 2012 ... мың ... болды.
Алайда күрт төмендеп кеткен көрсеткіштер де бар, ... ... 2011 жылы ... 43499768 мың теңге, доллармен-29447280 мың
доллар жұмылдырылса, 2012 жылы теңгемен 8938963 мың ... ... мың ... ... Бұл ... ... 2012 жылдың басында
шоттан бірден салған қаражаттарын алғандықтарын көруге болады.
9 кесте - ... АҚ- ның ... жж ... ... ... ... ... |Активтер |2011 жыл ... ... |Өсу ... | | |(+;-) ... | | | | |ны, |
| | | | | |% |
| ... ... - ... АҚ ... ... ... жүргізудегі
валюталық тәуекел деңгейі
|№ |Активтер |2011 жыл ... ... |Өсу ... | | |(+;-) ... | | | | |ны, |
| | | | | |% |
| |
3. ... ... ... САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Банкте валюталық режимді ырықтандыру мəселелері
Ақша рыногында тұрақтылыққа, ... ... ... ... жəне ... ... ... қол жеткізу валюталық
операцияларды жүргізу кезінде жекелеген шектеулерді алуға ... ... ... ... жаңа тəсілдерді шығару, уақыт жəне
халықаралық тəжірибе ... ... ... ... де ... қолдану қажеттілігін тудырды.
Осы валюталық саясатты ырықтандыру процесінің бастапқы сатысы ретінде
емес Қазақстанның 2030 дейінгі даму стратегиясы ... оның ... ... ... ... ... рыноктың бір ізді қалыптасуы
жəне осы салада жаңа қатысушылардың пайда болу ... ... бір ... ... ... ... экономиканың глобализациялануы
жəне халықаралық қаржы операцияларының өсуі жағдайында капитал қозғалысын
ырықтандыру əлемдік экономикаға ... ... ... ... ... ... үшін экономикалық дамудың бірден бір жəне
қажетті шарты болып табылады.
Қазақстандағы валюталық режим Ұлттық валютаның айырбас ... ... ... - ... ... ... ... қорларының елеулі
тапшылығы сақталды. Ұлттық валютаның белгіленген ... ... ... ішкі ... ... тұру ... шеше ... жəне
белгіленген дəрежеде халықтың теңгеге деген сенімсіздігінен туындатқан
шетел валютасына күрт өсіп ... ... ... оның ... ұстап тұра алмас-еді.
Өтімді валюталық рынокты ... жəне ... ... ... ... қолдау мақсатында 1994 жылдың қаңтарынан бастап
барлық кəсіпорындар үшін тауар (жұмыс, қызмет) экспортынан түскен түсімнің
50%-ін міндетті сату ... ... ... ... осы ... шетел
капиталының қатысуымен жаңадан құрылған кəсіпорындарға ... ... 1995 ... 10 ... бастап 30%-ке дейін төмендеді, ал 1995
жылдың 4 тамызынан ... ... ... ... ... бір ... АҚШ долларына қатысты құлдырау қарқынының төмендеуі, теңгеге
сенімнің арта түсуі, сондай-ақ жаңа ... ... ... құралдарын енгізу
болды. Осы жағдайларда инфляция жəне ... ... одан əрі ... ... ... ... реттелетін режиміне көшу туралы
шешім қабылданған болатын.
1998 жылы ... ... ... ... ... ... құлдырау
қарқынын жылдамдатуға жəне қолма-қол шетел валютасы ... ... ... ... ... соқты. Мұндайда Қазақстанның сауда
əріптестері - елдерінде, ең ... ... ... валюталарының едəуір
құлдырауы теңгенің нақты құлдырауына ... ... жəне ... бəсекелестік позицияларының төмендеуіне жағдай жасады.
1999 жылдың сəуірінде шетел валюталарына теңгенің еркін ... ... ... енгізу қаржы рыногының тепе-тең жағдайын ... ... ... ... ... Банк ... үшін ... қызмет) экспортынан түскен түсімнің 50%-ін міндетті сату жөніндегі
міндеттемелерді белгілеу тəжірибесін ... ... ... бір ... ... коммерциялық банктердегі теңгелік ... ... ... теңгелік активтерін сақтау бойынша шаралар қолданды.
Осының барлығы, нəтижесінде валюталық ... ... ... ... жəне ... өтуге мүмкіндік берді жəне əлемдік
тауар рыноктарында қолайлы жағдайлар кезінде одан шығу жолы 1999 ... ... ... ... түсімінің бір бөлігін сату туралы
талапты жоюға жол ... ... жəне ... ... ... бекіткен, шетел
валютасын пайдалануға байланысты операцияларға əкімшілік бақылаудың басқа
да шаралары қолдануда. 1993 жылы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын ағымдағы
валюталық операциялардың тізбесі белгіленген болатын. ... ... ... ... ... ... жатқызылды жəне
олар бойынша Ұлттық Банк шектеу енгізуге құқылы еді.
Валюталық құндылықтарды пайдалануға ... ... 1996 жылы ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының жаңа Заңында капитал қозғалысына байланысты жəне валюталық
құндылықтардың резиденттерден резидент еместерге көшуін (ауысуын) ... ... ... тізбесі осы заңда белгіленген болатын)
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде лицензияланатыны ... ... ... ... ... экономикалық қызметтің барлық субъектілері үшін, олардың
ұйымдық-құқықтық нысанына жəне экономика саласына ... ... ... ... бір ізге ... амалы көзделді.
2000 жылы "Лицензиялау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына
валюталық ... ... ... ... ... ... ... мынадай толықтырулар
енгізілді:
1) бөлшек сауданы жүзеге асыру жəне қолма-қол шетел валютасына қызмет
көрсету;
2) резиденттердің шетелдік ... жəне олар ... ... ... ... ... ие өзге де ... институттарында есепшоттар
(Қазақстан Республикасының валютасындағы есепшоттарды қоса алғанда) ашу;
3) резиденттердің шетелге инвестициялары (банктердің брокер-дилерлік
қызметін қоспағанда);
4) ... ... ... ... ... ... ... төлеуге аударымдар;
5) резиденттердің резидент еместердің пайдасына импорт ... 120 ... ... ... ... ... жəне ... үшін аванстық
төлемді, сондай-ақ тауарларды (жұмысты, қызметті) экспорттау күнінен бастап
120 күннен астам резиденттердің ... ... ... ... ... түсімді алу мерзімін асуды көздейтін есеп айырысуларды жүзеге
асыру үшін аударымдар;
6) ... ... ... 120 күннен астам мерзімге
кредиттерді ұсыну;
7) резидент резидент ... ... ... ... ... ... ... есепшотына есепке алу.
Қаржы рыногының дамуымен жəне оның жаңа қатысушыларының пайда ... ... ... ... реттеуге жəне есепке алуға
қолданылған тəсілдер өзгерді жəне олардың тізбесі ... ... ... сəйкес кеңейген болатын.
Лицензиялау қаржы жəне сауда операцияларын жүзеге асырған ... ... бірі ... ... ... ... валюталық рынокқа ықпал етудің өзге ... ... ... ... ... ... талап капитал қозғалысына
байланысты валюталық операциялардың ... ... ... активтерін жинақтауға байланысты мəмілелер бойынша халықаралық
аударымдар; жинақтаусипатындағы ... жəне ... ... ... ... ... Бұл осы ... пруденциалдық реттеу
рəсімін жетілдіруге байланысты.
Сонымен қатар, лицензияны алу үшін мемлекеттік органдардың тізбесі
қысқарды, валюталық ... ... ... лицензияланатын
операциялардың тізбесінен мыналар алынып тасталды:
- экспорт-импорт мəмілелері бойынша баламасы 5 мың АҚШ ... ... ... ... ... операциялар;
- халықаралық қаржы ұйымдары ... ... ... ... ... ... инвестициялары;
- резидент еместен кредит ретінде алынатын ... ... ... ... ... жəне ... кепілдігін берген кредиттер;
(2) есеп айырысудың құжаттамалық нысанын пайдалануды ... ... ... ... ... бермеген кредиттер;
(3) экспорт-импорт мəмілелерін қаржыландыру мақсатында тартылған,
экспорт ... ... ... ... ... тізбеге сəйкес) мемлекет кепілдік бермеген кредиттер бойынша
есепке алуды көздейтін операциялар.
Бағалы қағаздар рыногын дамыту бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... үшін валюталық
операцияларды лицензиялаудың жеңілдетілген тəртібі енгізілді, атап айтқанда
осы заңды тұлғалар үшін ... ... ... бас ... ... ... ... валютасын шетке шығару жəне шеттен ... ... – жеке ... үшін ... ... дейін Қазақстан
Республикасынан тыс шетке шығарылатын валютаның пайда ... ... ... ... 3 мың АҚШ ... ... қолма-қол шетел
валютасын шетке шығару ... ... ... ҚҰБ нормативтік
құқықтық актілеріне ... ... сай осы ... 10 мың ... ... өсті ... жылы енгізілген қолма-қол шетел валютасының номиналдық құнының 1%
мөлшерінде заңды тұлғалардың қолма-қол шетел валютасын шеттен ... ... баж ... 2001 ... 23 ... ... ... тасталды.
Ішкі валюталық рынокта шетел валютасын сатып алу негіздемелері.
Резидент – заңды тұлғалар үшін ішкі ... ... ... валютасын сатып
алу негіздемелерінің тізбесі кеңейтілді. Резидент емес - заңды тұлғалар
үшін ағымдағы валюталық операцияларды жүргізу ... ... ... ішкі ... ... шетел валютасын тек теңгемен сатып алу бойынша
шектеу алынды.
Капитал қозғалысына байланысты ... ... ... ... мүліктің (қаражаттың) түсуін көздейтін капитал
қозғалысына байланысты валюталық ... ... ... ... ... бойынша тіркеу жəне есепке алуды ұйымдастыру тəртібі
белгіленді:
(і) қаржы лизингін қоса алғанда, 120 ... ... ... ... ... алу;
(іі) резидент еместердің 120 күннен астам мерзімге резиденттердің экспорт-
импорт операцияларын кредиттеу;
(ііі) резидент еместердің Қазақстан Республикасына тікелей жəне ... ... ... ... ... ... құқықты
толық тапсыруға резидент еместердің төлеуге аударымдары;
(v) резидент еместердің жылжымайтын мүлікке мүліктік ... ... ... ... табылмайды, ол есепке алу сипатында ... ... əрі ... ... ... жəне елдің төлем балансы мен
сыртқы борышының жай- күйіне талдау жасау үшін ... ... одан əрі ... ... алғы ... ... жыл ішінде Қазақстанда мұнай мен ыңғайлас газды шығару шамамен екі ... 2001 жылы 40 млн. ... ... Сонымен қатар, кертартпа болжамдар
бойынша шығарылатын мұнай қорларының нақты көлемі 2012 жылға жылына ... ... ... екі ... ... ... ... отыр. 2001 жылы
баға дүмпуінің сыртқы əсерінен туындаған ағымдағы есепшот ... ... ... ... ... ШТИ таза ағымы ІЖӨ-нің
5% деңгейінде оң сақталуда. Жаңа ... ... жəне ... ... Қазақстанға ШТИ-дың одан арғы ағымын ... ... ... ... қаржыландырудың өсу қарқыны жалпы алғанда жəне
"Қателер мен жіберулер" есепшоты бойынша нетто-шетке кетуінің бір ... ... ... ... ... тыс ... ... инвестициялау пайдалы болып отырғанын айтуға болады. ... ... ... шетке шығаруға шектеуді сақтау
экономикаға капитал ағымының дисбалансын ... жəне ... ... ... ... ... ... еркін өзгермелі саясатын сақтаған кезде шетел
валютасының мүмкін болатын артық ... ... ... ... ... қысым көрсетеді, яғни нақты қымбаттайды. Бұл, басқа да
тең жағдайларда өңдеу өнеркəсібі ... ... ... əсерін тигізеді. Экономиканың шикізат емес секторының бəсекелестік
қабілетінің нашарлауы экономиканың салалық ... ... ... жəне ... ... экономикасын баға дүмпуінің сыртқы
əсеріне одан бетер осал етеді жəне экономикалық саясаттың ұзақ ... қол ... ... ... туғызады [31].
в. Теңгенің тұрақты нақты бағамын сақтаған кезде Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... алуы ақша массасының өсуіне
əкеліп соқтырады. Соның нəтижесінде, егер ақша ұсынысының ... ... ... ... орны ... инфляцияның төмен қарқынын
ұстап тұрумен қиындықтар туады; не Ұлттық Банк айналыстағы артық ... алып ... ... ... қолдану барысында шығын
көтереді. Орташа алғандағы болашақта төлем балансының тұрақтылығына қол
жету ... ... ... акцентін капиталдың кері ағымына қатаң
бақылаудан мынадай мəселелерді шешу ... ... ... ... ... ... ... мақсатына жұмылдыруға рұқсат етеді:
1. Оптимальды табыстылыққа қол жету ... ... жəне ... ... ... үшін ... жасау
қаражатты оның ішінде шетел активтеріне салу үшін ... ... ... ... ... етеді.
2. Республиканың экономикалық потенциалын ... ... ... ... ... ... ... кеңейту жəне бұл отандық кəсіпорындардың ... ... жаңа ... ... ... жəне ... ... мүмкіндік туғызады.
3. Ішкі қор рыногын дамыту жəне инвестициялудың жаңа, күрделі
құралдардың ... ... ... ... ... ... ... Қаржы емес секторының валюталық қаражатты тартуы тек заем
қаражатындағы ... ғана ... ... ... ... уақтылы қызмет көрсету мүмкіндігімен, яғни төлем қабілетімен
негізделуі тиіс.
5. Қаржы емес ұйымдары - валюталық ... ірі ... ... ... ... ... ... жəне ұстап тұру
механизмін құру жəне ... ішкі ... ... шетел валютасын сатып
алуға қолданылатын шектеулерді алу.
6. Резиденттердің сыртқы сауда ... ... ... мен ... ... ... құлқының шынайлылығына бақылаудың
тиімділігін арттырумен бір мезгілде ... ... бір ізді ... ... ... маңызды
операцияларды жүргізген кезде транзакциялық шығындарды едəуір төмендетіп,
мұндай ... ... кең ... ... ... үшін ... ұзақ ... мақсаты валюталық режимнің қолданылып
жүрген шектеулерін біртіндеп алу жолымен ... ... ... ... ... Валюталық режимді ырықтандыруға байланысты тəуекелдер
Валюталық режимді ырықтандыру процесі ... ... ... жəне ішкі
тəуекелдерге - жүйелік тəуекелдерге назар аудару ... ... ... ... ... атап айтқанда мұнайдың бағасы
əр түрлі экономикалық жəне саяси факторлардың əсеріне ... ... ... ... ... мен өрлеу - бағаның сыртқы дүмпуі үлкен
амплитудамен жəне ... ... жəне ол ... сыртқы
өтімділігімен əрі төлем қабілеттілігімен ... ... ... Төлем балансымен келісілмеген əрі тез жағдайда валюталық режимді
ырықтандыру сыртқы сектордың тұрақтылығы үшін жəне ... ... ... ... əкеп ... мүмкін.
2. Капиталдық жасалатын операцияларды ырықтандыру ішкі жəне ... ... ... ... ... ... табыла алмайды,
өйткені Қазақстанның жəне басқа елдердің валюталық əрі ... ... ... ... ... теңестіре алмайды. Шетелдік
активтерге инвестицияларға қатысты режимді тез ырықтандыру жинақ ... ... ... ... ... жəне ол (і) елде ... құралдарының пайда болуына жəне ішкі қор ... ... ... (іі) ... сектор тарапынан ішкі қаржы ресурстарына
деген сұраныстың өсуі кезінде олардың ... ... ... Тəжірибе көрсетіп отырғандай валюта бағамына спекулятивті бас салу
тəуекелі экономикадағы фундаменталды макроэкономикалық тұрақсыздықпен ... да ... ... ... ... ... артуы қысқа
мерзімді операциялар санының өсуіне əкеліп ... ... жəне ... сипатқа ие болып, ішкі жəне ... ... ... ... өте ... болады [32].
4. Қаржылық емес сектор кəсіпорындарының төлем қабілетсіздігі тəуекелі
айырбас ... ... ... ... жəне ол ... ... əрі ... міндеттемелерінің долларлану дəрежесімен
негізделген.
5. "Регулятивті арбитраж" тəуекелі, яғни валюталық ... жəне ... ... экономикалық операциялардың қатысушылары жекелеген
операцияларды жүргізуге қойылған шектеулерді ... ... ... ... талаптары жеңілдетілген арналар мен операциялар
арқылы айналып өтуі мүмкін.
Валюталық режимді ... ... ... ... ... ... мынадай негізгі
принциптерге негізделеді:
1. Бірізділік принципі. ... ... ... ... ... ... да, содан кейін түгелдей алынып ... ... ... ... ... ... ... принципі. Жеңілдеті осымен байланысты
тəуекелдің ... ... ... ... ... ... жататын операциялар тізімі жəне оларды іске ... ... ... жəне ішкі ... ... ... ... Басымдылық принципі. Елдің экономикалық қауіпсіздігі үшін ... ... ... ... ... ... қою өте ... айырбас бағамына аса қысым жасау жəне ... ... ... ... ... сүйене отырып, ең алдымен ұзақ мерзімді, ... ... ... мерзімді сипаттағы (қысқа мерзімді кредиттер, ... ... ... қаржы құралдары) капиталды операцияларға
қатысты талапар жұмсаруы тиіс.
4. Симметрия принципі. Қазіргі кезде ... ... беру ... ... валюта түсетін операцияларды реттеуден қатаң. Кейінірек
инвестицияны кім жасайтынына ... ... ... бар ... ... немесе (төмен) мысалы, (қысқа мерзімді операциялар)
жөнінде бірыңғай талаптар қойылатын болады.
5. Тең ... ... Ішкі ... ... ... мен
резиденттер үшін бірыңғай талаптар болуы керек. Мысалы, резидент емес заңды
тұлғалар ... ... ... ... ала ... ал ... ... міндеттемелерін өтеу мақсатында ғана алады.
6. Сəйкестілік принципі. Қаржы ұйымдары жүргізетін операцияларды
жеңілдету, оларға ... ... ... мен қадағалаудың
қатаңдатылуымен қатар жүріп отыруы керек. ... бұл ... ... ... ... ... мүмкін болатын шығындарды азайту.
7. Қаржы тұрақтылығы принципі. Қаржылық емес ... ... ... қарай жеңілдік берілуі тиіс.
8. Статистикалық мониторинг принципі. Төлем балансына қажет деректер
жинау мүмкіндіктерін кемелдендіру керек.
9. ... ... ... ... валюталық операциялар
жүргізушілерге түсінікті жəне бірыңғай мағыналы ... ... ... ... ... ... Банк ... алдын ала
қарастырылған шектеулерді, еліміздің сыртқы төлемдерді өтеу ... ... ... аса ... ... туған кезде іске асыру
құқығын сақтайды. Аса жеңілдетілген режимді ... ... ... ... ... ұзақ ... / қысқа мерзімді. Экономиканың
сыртқы дүмпуге осал болуы жағдайында ұлттық ... ... ... кетуі жəне шеттен келуі жағынан проценттік ставкалардың
өзгеруіне жəне елдің тəуекеліне сезімтал ... ... ... ... ... ... тəуелді болады. Ұзақ мерзімді
сипатқа ие операциялар ... ... ... пайдалануға мүмкіндік
туғызады жəне төлем балансының тұрақтылығына елеулі ... ... ... ... ... кірістілік жəне тəуекел балансы
тұрғысынан аса тартымды жəне ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
3. Мəміленің субъектісі.
(а). Уəкілетті банктер, зейнетақы активтерін басқарушы ... ... жəне ... ... ... ... институттарының
қызметі анық болатын əрі мемлекеттік органдар бақылайтын болып ... да осы ... ... ... ... ... жəне ... басқару жүйелерін енгізуіне қарай
валюталық операцияларды жүргізген кезде ... бас ... аса ... ... ... емес ... кəсіпорындарының төлем қабілетсіздігі
тəуекелінің жоғары деңгейін ескере отырып, ... ... ... ... қаржы тұрақтылығының критерийлеріне сүйене ... ... ... ... рейтингісіне ие, ақшаны бақылаудың жəне оны
тазартуға қарсы күрестің ... ... бар ... ... ... операциялар, сондай-ақ басқа елдердің резидент еместерімен
Қазақстанның осы елдермен ... ... ... қарай қажетті
жəне артық көрілетін операциялар валюталық реттеудің аса жеңіл режимін
қолдануы мүмкін.
Валюталық режимді ... ... ... бір ізділігі
Жоғарыда аталғанға сүйене отырып, валюталық режимді одан ... ... ... ... мен басымдылықтарға қарай шартты үш
сатыға бөлуге болжанып отыр.
Сатылардың уақытша шеңберін жəне ... ... ... ... ... ... режимді одан əрі ырықтандырудың негізгі
шарттары бұрын ... ... қол ... ... балансының жай-күйі,
əлемдік тауар əрі қаржы рыноктарындағы жағдай болады жəне бұл келесі сатыға
көшу үшін ... алғы ... ... тиіс.
Валюталық реттеу жəне бақылау мақсаттары үшін капиталдық операциялар
жəне ішкі валюталық рыноктағы операциялар мынадай категорияларға бөлінеді:
а. операция Ұлттық Банктің ... - ... ... ... ... ... тіркеуді талап етеді - мəмілеге қатысушы Ұлттық Банкті
жасалатын
операция туралы (белгіленген уақыт ішінде келісім-шартқа қол ... ... ... ... ... ... тиісті категориясына
көшкен күннен бастап) хабардар етуге тиіс жəне соның ... ... ... куəлігі беріледі;
в. операция одан əрі хабардар етуді талап етеді - ... ... ... ... банктер, кеден органдары, не мəмілеге
тікелей
қатысушылар ҚҰБ жасалынған мəміленің сипаты туралы (жасалған ... ... ... ... хабардар етеді.
г. операция лицензия, тіркеу куəлігін, хабарлама алуды ... ... ... кезде негізгі критериилер экономикалық қажеттілік жəне
өтініш берушінің жағдайлары болып табылады. Сөйтіп, ... ... ... ... тиіс жəне ... ... белгіленген
критериилеріне жəне операция субъектісіне қойылатын талаптарға негізделуі
тиіс.[35
Валюталық ... ... ... ала ... ішкі ... ... операцияларды болдырмау жəне бақылау үшін мерзімді
мəмілелерді қоса ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру қажет. Валюталық режим ... ... ... ... ... жəне бақылаудың
альтернативті механизмдері бар операциялар лицензиялауға ... ... ... ... талап ететін не талап етпейтін операциялар тобына
бір ізді көшіріледі. ... ... жəне ... ... ... ... ... жинау жүйесін жетілдіру процесінде операцияны алдын
ала тіркеуден (мəмілені жасау/төлем жүргізу сəтіне ... ... ... ... ... ... ... толықтыру
үшін операцияны жасағаннан кейін белгіленген уақыт ішінде хабардар етуді
талап ... ... ... мүмкін болады. Тұжырымдама валюталық режимді
ырықтандырудың басты тəсілдерін, принциптерін жəне бағыттарын ... ... ... жəне оған ... ... ... ... Валюталық саясатты жетілдіру шаралары
ҚР-да валюталық нарықты және операцияларды реттеу мақсатында жыл сайын
шаралар жоспары ... 2011 ... 31 ... ... ... ... ... және оның қаржы тұрақтылығына
қауіп төнген жағдайда жекелеген ... ... ... үшін ... ... енгізуге құқық көзделді. Арнайы рұқсат режимін енгізу немесе
ұзарту туралы ... ... ... ... ... ... ғана ... операциялар тізбесін Үкімет пен Қазақстан ... ... ... ... ... ... айқындайды. Қолданылып жүрген
де-юре режимі – реттелетін өзгермелі бағам. Теңгенің айырбастау ... ... ... және ... ... ... ... АҚШ долларына қатысты айырбастау бағамының траекториясын
біркелкілендіру және бағамның өзін өзі ... ... ... ... ... нарығында интервенцияны жүзеге асырады. Интервенцияның негізгі
валютасы доллар болып ... ... 2 ... ... ... ... ... байланыстыру
тетігі санатынан 2012 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жіктеудің қайта
қаралған әдіснамасына ... кері күші бар ... ... ... ... ... әдіснаманы түрлендіруді ғана көрсетеді және
елдің валюталық ... ... ... ... да ... ... өзгерістер күтілетіні туралы айтылмайды. [37]
2011 жылғы 4 ақпанда теңге 18 %-ға ... ... ... ... +/- 3% дәліз белгіленді. Осы себепті 2011 жылғы 4
ақпаннан бастап ... ... ... ... санатынан (де-юре
және де-факто) ... ... ... ... ... ... ... өз өктемдіктері туралы деректерді жарияламайды. ... ... ... ... бағамы ішкі валюта нарығының күн сайынғы
баға белгілеуі негізінде белгіленеді (Қазақстан қор ...... ... ... ... ... 11:00 ... алынған
бағамы). Басқа валюталар бағамы олардың ауқымды валюта ... ... ... баға белгілеуі негізінде есептеледі. Қазақстан Ұлттық
Банкі (ҚҰБ) ... ... ... алу және ... ... белгілі бір
валюталардың теңгеге қатысты айырбастау бағамдарын күн сайын жариялайды.
Валюталық нарыққа электрондық сауда-саттықтар жүйесін, биржадан тыс
банкаралық нарықты, ... ... ... айырбастау операцияларын
жүргізетін 3300-ден астам ... ... ... тұратын желіні
пайдалана отырып, «онлайн» ... күн ... ... ... қор ... (ҚҚБ) кіреді.
Банктер жеке өз ... ... өз ... ... ... ... ... Банктер сондай-ақ биржадан тыс ... ... шарт ... ... операциялар жүргізе алады.
Коммерциялық банктер өздерінің жеке айырбастау ... ... ... ... ... лицензияны ҚР Қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен ... ... (ҚҚА) ... 2011 ... ... жағдай бойынша ҚҚА банк операцияларын жүргізуге 37 ... ... өз ... және ... қатысуынсыз өктемдік
жүргізеді. Өктемдіктер биржалық және сол сияқты банкаралық нарықта ... ... ... ҚҚБ ... ... ... ... банкаралық нарықта жүргізіледі.
Резиденттер арасындағы ақша төлемдері мен аударымдары «Валюталық
реттеу және валюталық ... ... ... ... ... ... ... валютамен жүзеге асырылады. Резиденттер мен ... ... ақша ... мен ... ... ... сақталған жағдайда кез келген валютамен жүргізілуі мүмкін.
Резиденттер мен ... ... ... ... ... валюта валюталық активтерге жатқызылды. Сондықтан
мұндай операцияларға валюталық заңнаманың капиталмен операцияларға қатысты
барлық ... күші ... ... ... ... ... операцияларға
тыйым салынады:
(1) тараптардың бірі ретінде ҚҰБ ... ... ... ... бар және ... ... ... банктер және
уәкілетті ұйымдар жүзеге асыруға құқылы банктік және өзге де операцияларға
жатқызылатын валюталық ... ... ... ... жүргізу бойынша банк қызметіне ақы төлеу,
сондай-ақ шетел валютасымен банк қызметін ... ... ... айыбын (айыппұлдар, өсімпұлдар) төлеу;
(4) сатып алуға, ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды және резидент еместер
шығарған бағалы қағаздарды өтеуге байланысты операциялар;
(5) ақы төлеу нысаны ... ... ... пайдалану кезінде
экспортты (импортты) жүзеге асыруға байланысты комиссия шарттары бойынша
ақша төлемдері мен аударымдары;
(6) ақша ... ... ... шетел валютасымен көрсетілген
вексельдерді беру;
(7) қолма-қол шетел валютасы үшін бөлшек сауда жүргізуге және ... ... ... лицензиясы бар резиденттермен есеп айырысулар;
(8) қызметкерлерді Қазақстаннан тыс ... ... ... ... жеке ... жеке ... ... қайырымдылық қызметін
жүзеге асыратын заңды тұлғаларға өтеусіз ақша аударымдары немесе ... ... ... жеке ... ... жеке ... пайдасына банк салымдарын
енгізуі;
(11) заңда көзделген салықтарды және бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдерді ... ... ... ... валюталық бақылауды ҚР ... ... ... ҚҰБ, өзге ... ... ... бақылау агенттері жүзеге асырады. Уәкілетті банктер және банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... алған лицензияларына сәйкес олар операцияларды жүргізген ... ... ... ... ... міндеті жүктелген басқа да
ұйымдар валюталық бақылау агенттері болып ... ҚҰБ ... ... ... валюталық заңнама талаптарын сақтауына және уәкілетті
банктер мен ... ... ... ... ... ... орындауына бақылауды жүзеге асырады. ... ... ... ... және ... ... ... мемлекет кепілдік берген заемдардың тиімді пайдаланылуына бақылауды,
мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген борыш ... ... ... және ... министрлігі тауарлар (жұмыс, қызмет көрсету)
экспортына және импортына және өз құзыреті шегінде өзге де қызмет ... ... және ... белгіленген біліктілік талаптарын және
лицензиялық ережелерді ... ... ... нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі (ҚҚА) банктердің жалпы ... ... ... ... ... ... ... жауап береді. Кеден органдары (ҚР Қаржы
министрлігінің Кедендік бақылау комитеті) кедендік ... ... ... ... және ... валюталық бақылауды жүзеге асыруға қатысады.
Тазартылған құйма алтындар ... ... ... ... металдарды шығару шектелмейді. Тазартылған қымбат
металдармен сыртқы ... да ... ... жасалғандай бақылау
жасалады.
Қолма-қол ұлттық немесе шетел валютасын 3 мың АҚШ доллар баламасынан
асатын мөлшерде әкететін немесе ... жеке ... осы ... ... ... және резидент еместерге 10 мың АҚШ долларынан аспайтын
сомада қолма-қол шетел валютасын әкетілетін қаражаттың заңды шығу ... ... ... ... рұқсат етіледі.
Жеке тұлғаларға Қазақстаннан 10 мың АҚШ долларынан асатын мөлшерде
қолма-қол шетел валютасын әкетуге кеден органына: 1) ... ... ... ... ... әкету үшін –Қазақстанға қолма-қол шетел валютасын
әкелуді растайтын кедендік декларация; және/немесе
2) резиденттердің өзге де шығу тегі бар ... ... ... ... – жеке табыс салығы ... ... ... ... ... ұсынған кезде рұқсат етіледі.
Резиденттер шетелдік банкпен шарт жасағаннан кейін 30 күндік ... ... ... ... ... ҚҰБ-не хабарлауға міндетті, ал
шетелге уақытша келген кезде шетелдік банктерде шоттар ашқан жеке ... ... ... ... 30 ... ... ҚҰБ-не шоттар туралы
хабарлауға міндетті.
Шетелде шоттар ашуды реттеу шетелдік және ұлттық валюталардағы шоттар
үшін бірдей.
Ұлттық валютадағы барлық шоттар ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы шоттарды
шектеусіз ашуына ... ... ... ... ... ... ... шектеусіз ашуына болады.
Ұлттық валютадағы барлық шоттар айырбасталады.
Импортқа алдын ала ақы төлеу коммерциялық кредит деп саналады. Егер
алдын ала ақы ... ... 50 000 АҚШ ... ... ... ... және
тауарды жеткізу мерзіміне дейін 180 күннен бұрын ... ... ... ... ала ақы ... үшін ҚҰБ-де тіркелу ... ... ... ету ... ... ... ... келісім-
шарттарға қолданылмайды.
Мәміле паспортын құны 10 мың АҚШ доллары баламасы сомасынан асатын
импорттық мәмілелер бойынша ғана ... алу ... ... ... ... ... ... шотына қызмет көрсететін уәкілетті
банкте ғана ресімделуі тиіс. ... ... ... ... ... ... үшін ... және мәміле аяқталғанға
дейін банк бақылау жасайды. Импорт ... ... ... ... ... ... ... Егер резидент емес 300 мың ... ... ... ... ... ... ала ... ақы төлеу
күніне дейін 180 күннен бұрын жүзеге асырса, ҚҰБ-де ... ... ... ... ету мәміле паспорттары ресімделген ... ... ... және ... техника; ядролық материалдар, технологиялар,
құрал-жабдықтар және ... ... ... емес ... ... қоса ... радиоактивтік сәулелену көздері; оқ-
дәрі, жарылғыш заттар, жарылыс құралдары және пиротехника ... ... ... ... және ... ... жедел-іздестіру іс-
шараларын жүргізуге арналған арнайы техника; улар; технологиялардың ядролық
материалдары, құрал-жабдықтар және құрылғылар, ... ... ... ... ... ... альфа-, бета- немесе гамма-
сәулелендіруді пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... заттар және изотоптар
пайдаланылған медициналық ... ... ... ... ... ... кезінде пайдаланылатын хош иісті заттар негізінде жасалған
өнімдерден басқа спиртті жартылай фабрикаттардың құрамдас ... ... ... ... арақ; коньяк және бренди; этил спирті; 80 айн. %
аз спирт қоспасымен денатурленбеген этил спирті; спиртті тұнбалар, ... ... да ... ... ... басқа да жеңіл дистилляттар,
арнайы қайта ... ... ... ... химиялық
өзгерулерге арналған басқа да орташа дистилляттар импортына ... ... ... Үкіметі 2008 жылғы 26 ақпан - 2008 жылғы 1
қазан аралығында құмшекер импортына уақытша сандық шектеулер ... ... ... ... ... ... ... ғана рұқсат
етілді.
ҚР әкелуге тыйым салынды: әр түрлі әскери ... ... ... оқ-дәрілері, жаппай қырып-жоятын қару-жарақ, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... материалдар мен
жабдықтар; есірткі құралдары, психотроптық заттар және ... ... ... арналған құрылғылар; мемлекеттік және қоғамдық құрылысты
құлатуға бағытталған, ... ... ... ... ... және ... материалдары және
порнографиялық мазмұндағы материалдар; озон қабатын ... ... ... озон ... ... ... бар ... оң жақтағы рөлмен
басқарылатын автокөлік құралдары.
Импорталатын тауарларға мынадай салық салынады:
(1) ҚҚС және кеден бажы (босатылғандарды ... ... ... тауар акцизделетін болса);
(3) антидемпингтік, қорғаныш және өтемақы баждары (олар ... ҚҚС ... 13% ... ... ... ... мерзімде тауарлардың
(жұмыстардың, қызмет көрсетулердiң) экспортына ақы төлеуге алған ұлттық
және ... ... ... ... банк ... ... етуі ... Резиденттердің уәкілетті банктердегі банк шоттарына
экспорттық валюталық түсімдерді есептеу ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін
резидент еместен тартылған заемның талаптары бойынша ... ... ... ... шетелдердегі филиалдары мен өкілдіктерінің қызметін
қамтамасыз ету үшін валюталық түсімдер шетелдердегі шоттарға есептеледі.
Экспорттық валюта түсімі уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда ішінара немесе
толықтай орындалған болып саналады:
(1) біртекті қарсы талапты ескергенде резидент еместің ... ... ... ... жүрген бастапқы міндеттемені сол
тұлғалардың ... ... өзге ... немесе тәсілін көздейтін
басқа міндеттемемен ауыстыру ... ... ... міндеттемесін
тоқтатуы;
(3) резидентке талап қою құқығын басқа тұлғаға беру; немесе
(4) резидент еместің міндеттемелерін ... ... ... ... сақтандыру жағдайы басталған кезде сақтандыру төлемін алу.
Экспорт бойынша ... және ... ... өткізу үшін
экспорттық келісім-шарт не басқа растау құжаттарын ұсыну талап етіледі.
Баламасы 10 мың АҚШ ... ... ... тауарлардың орнын
ауыстыруды көздейтін экспорттық мәмілелер ... ... алу ... ... банктік шотына қызмет көрсететін уәкілетті банкте мәміле
паспортын ... ... ... ... паспортының экспорттық келісім-
шарттың талаптарына сәйкестігі тексеріледі және мәміле аяқталғанға дейін
банк бақылайды. Экспорт бойынша ... ... ... не ... аванс
беру коммерциялық кредиттерге жатқызылады. Резидент экспортерлер экспорт
бойынша коммерциялық кредитті мынадай жағдайларда ҚҰБ-да тіркетуі тиіс:
1) егер ... ақы ... ... ... 180 ... ... уақыт бұрын
баламасы 50 мың АҚШ доллары ... ... ... ... ... ала
жеткізуді жүзеге асырса;
2) егер резидент емес ... ... ... 180 ... астам уақыт
бұрын баламасы 300 мың АҚШ долларынан жоғары сомаға ... ... ... ақы ... жүзеге асырса. Тіркеу талаптары мәміле ... ... ... ... 12 ... ... экспортқа лицензия талап етіледі, оның
ішінде: қару-жарақ және әскери техника; ядролық материалдар, ... мен ... ... ... емес ... ... қоса ... радиоактивті сәулелендіру көздері;
маралдың мүйізі, тұяғы және панты, маржан және осыған ... ... ... ... ... күші ... басқа
жойылып кету қаупі бар жабайы фауна және флораның түрлері); өсімдік және
жануарлар тектес ... ... сары ... ... ҚР ... ... қорғау құралдары, олардың қосалқы бөлшектерін,
жиынтықтарын, нормативтік және техникалық құжаттамаларын қоса алғанда; оқ-
дәрі, жарылғыш ... жару ... және ... ... және
азаматтық қару-жарақ; сирек металдар, сирек кездесетін өндіріске арналған
шикізат, қоспалар, ... мен ... ... ... ... ... техника; улар; ... ... ... және ... ... ... ... радиоактивтік сәулелену көздері, альфа-, бета- немесе ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын тауарлар тізбесі
айқындалды.
Күнбағыс, сафлор немесе мақта майы және және олардың ... ... 2011 ... 1 ... ... тыйым салынды; бидай мен
меслинге уақытша, 2011 ... 15 ... 1 ... дейін тыйым салынды;
күрішке – 2011 жылғы 1 желтоқсанға дейін; ұнтақ сүт пен ... ... 1,5 маc. % ... ... ... ... да ... ұнтақ сүт пен кілегейге, құрамындағы майлылығы 1,5 маc. % асасын
түйіршік немесе басқа да қатты түрлеріне, басқа да сүт және ...... 1 ... ... рапс немесе кольза ... соя майы және ... рапс майы ... немесе кользадан) немесе қыша және оның
фракциясы; соя ... ... ... ... да май ... ... мен жемістері; күнбағыс дәні 2012 жылғы 1 сәуірге дейін.
Экспорттау Қазақстанның халықаралық міндеттемелеріне ... ... ... ... ... ... бекітілді.
Кеден баждары қара және түсті металдардың сынықтары мен қалдықтары,
теміржолдар мен ... ... үшін ... қара металдардан
жасалған бұйымдар, алюминий және алюминий өнімдері, үй жануарларының ... ... ... локомотивтерінің бөліктері, вагондар, трамвайлар және
жылжымалы құрамалар мен ... ... ... ... ... ... ... негізділігін растайтын құжаттарды ұсыну талап
етіледі.
Цедент ... ... ... сыйлықақыны шегеріп тастағанда,
цедент резидент емес қайта ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жыл аяқталғанда сақтандыру
шарттары бойынша олар алған сақтандыру ... ... ... ... қоса ... ... ... 85% аспауы
тиіс.
Резидент заңды тұлғалар өздерінің қызметкерлерінің жол жүру ақысын
төлеу мақсатында валюталық ... ... үшін ... ... ... ... ұсынуы тиіс.
Жеке тұлғаның растайтын құжаттары болмаған жағдайда төлемдер ... ақша ... жеке ... ... осы ... жеке ... растайтын
және құқық қорғау органдарына және ҚҰБ-ға олардың талап етуі ... ... ... ... ұсынуға уәкілетті банкке рұқсат
ететін жазба болған кезде ғана жүргізіледі. Резидент заңды тұлғалар үшін 10
мың доллардан ... ... ... ... ... ... қаражатты жұмсау
мақсатын бірегейлендіретін құжаттарды ұсынуы талап етіледі.
Резидент еместер көрсеткен қызметтер бойынша ақы ... ... не ... ала ақы ... ... ... жатқызылады.
Резиденттер резидент еместердің қызмет көрсетуімен байланысты ... ... ... ... ... ... 1) егер көрсетілген
қызмет сомасы 300 мың АҚШ ... ... ... ... және ... 180
күннен артық мерзімге кейінге қалдырылса; 2) егер алдын ала ақы төлеу ... АҚШ ... ... ... ... және қызмет көрсету күніне дейін
180 күннен артық уақытта жүзеге асырылса.
Репатриация талаптары қызмет көрсету ... ... ... ... ... Осы кезең ішінде қызмет көрсету (жұмыс)
экспортынан валюталық түсім репатриациялануы тиіс кезең мәміле ... ... ... ... егер ... ... 50 мың АҚШ доллары баламасынан
асатын болса және резидент еместер шығарған бағалы ... ... ... егер операция сомасы 300 мың АҚШ доллары ... ... ... ... ... ... сатып алумен байланысты валюта
операциялары туралы ҰБ хабарлауы тиіс.
Хабарлаудың талабы ҰБ-да ... ... ... ... ... қолданылмайды.
Мәміле туралы хабарламаны мәмілеге қатысатын резидент не ... ... ... қағаздар нарығына қазақстандық кәсіби қатысушы
жүзеге асырады.
Резидент еместердің бағалы қағаздарын ішкі ... ... ... ... ... қағаздардың ұйымдасқан нарығына айналысқа рұқсат беру
рәсімінен өтуді талап етеді.
ҚР ... ... ... ... шығаруына немесе шет
мемлекеттің аумағында орналастыруына тиісті рұқсат талап етіледі.
Акцияларға және пай сипатындағы басқа бағалы қағаздарға қатысты ... ... ... және пай ... ... бағалы
қағаздарға қатысты нормативтік ережелер қолданылады. Акцияларға және ... ... ... ... ... нормативтік ережелер
қолданылады. Ұйымдасқан бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... ... мәмілелерді есепке алу және тіркеу бағалы
қағаздармен биржалық ... ... ... ... асырылады.
Резиденттер туынды қаржы құралдарымен ... ... ... ... ... ... егер резиденттің резидент емеске
және/немесе резидент еместің резидентке төлем және/немесе ... ... мың АҚШ ... асатын болса,ҰБ-ға хабарлауға міндетті. Мәміле туралы
хабарламаны мәмілеге қатысатын резидент не мәмілеге ... ... ... ... ... кәсіби қатысушы жүзеге асырады.
Кредиттерді резиденттер резидент еместерге 50 мың АҚШ ... ... және ... ... ... 300 мың АҚШ ... сомаға 180 күннен артық мерзімге берген кезде ҚҰБ-де ... ... ... ... 180 ... аспайтын мерзімге берілген кредиттер
бойынша резиденттің немесе резидент еместің ... ... ... өзге де ... нақты мерзімі 180 ... ... ... ... ... ... ету, егер олар бойынша мәміле
паспорттары ресімделсе ... ... ... ... ... резидент банктердің ... ... ... ету, егер олар ... ... ... ресімделсе,
тауарлар жеткізуге байланысты коммерциялық кредиттерге қолданылмайды.
Резидент банктер, егер осындай ... ... 300 мың АҚШ ... асатын болса, тартылған қаржылық кредиттер ... ... 50 мың АҚШ ... ... мөлшердегі тікелей
инвестициялар, осындай операциялар туралы ҚҰБ-ға ... ... ... ... ... қоспағанда, ҚҰБ-да тіркелуге жатады.
Баламасы 300 мың АҚШ долларынан асатын мөлшердегі тікелей ... ... ... ... хабарлауға тиісті резидент банктердің
тікелей инвестицияларын қоспағанда, ҚҰБ-да тіркелуге жатады.
Резиденттер, егер резидент ... ... ... ... 50 мың ... ... асатын болса, жылжымайтын мүлікке меншік ... ... ... олар жүзеге асырған валюталық операциялар туралы ҚҰБ-ға
хабарлауға міндетті. Резидент жеке ... ... ... ... төлемдерді және (немесе) аударымдарды жүргізетін резидент ... ... егер ... ... ... ... 300 мың АҚШ доллары
сомасынан асатын болса, жылжымайтын мүлікке меншік ... ... ... олар ... ... ... ... туралы ҚҰБ-ға
хабарлауға міндетті. Резидент жеке тұлғаның ... ... ... төлемдерді және (немесе) аударымдарды жүргізетін ... ... ... мың АҚШ ... ... ... 180 ... астам мерзімге
берілетін несиелер ҚҰБ-да тіркелуге жатады.
Резиденттерге 180 ... ... ... және 300 мың АҚШ ... астам сомада
берілетін несиелер ҚҰБ-да тіркелуге жатады.
Жеке тұлғалар аударымның ... ... ... ... ... және ... ... органдарына аударым туралы ақпарат ұсынуға рұқсат
беретін жазбаларды жасау шартымен өз қаражатын ... ... ... ... ... ... ... субъектісі ретінде банк қызметіне
қатысты емес және «Банктер және банк қызметі туралы» ҚР ... ... ... мен мәмілелерді жүзеге асыруға тыйым салынады.
Банктерге, (1) қаржы ұйымдарының және екінші деңгейдегі ... ... ... ... басқару және (немесе) оларды кейіннен өткізу, қайта
құрылымдау және (немесе) секьюритилендіру үшін сатып алатын ұйымдардың; (2)
акциялары Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... қор
биржасының тізіміне уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде
белгіленген қор биржасы тізімінің санаттары бойынша ... ... ... ... ... тұлғалардың; (3) кредиттік ... ҚР ... ... ... ... құрылған
арнайы қаржы компанияларының, бағалы қағаздарды орналастыру мақсатында
құрылған резидент емес арнайы ұйымдардың, ... ... және ... түрі ... ... ... қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын
жылжымайтын мүлікті иелену және оны басқару болып табылатын ұйымдардың және
банк қызметін автоматтандыруды жүзеге асыратын ... ... (4) ... ... осы ұйымдардың жарғылық капиталдарына қатысу үлестері
ҚР азаматтық заңнамасына сәйкес ... ... ... ... заңды
тұлғалардың; (5) банктердің қауымдастықтары (одақтары); (6) Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары, зейнетақы қорлары ... ... ... кәсіби қатысушылары мәртебесі бар Қазақстан ... емес ... ... ... заңды тұлғалардың жарғылық
капиталдарына немесе акцияларына ... ... ... ... ... капиталына қатысу (акцияларды сатып алу) ... ... ... алу құнының банктің ... ... (2) ... ... ... ... ... үлестерінің жиынтық құнының банктің
меншікті капиталына; (3) сатып алынатын акциялар ... ... ... акциялардың жалпы санына қатынасына байланысты белгіленеді.
Банктерге (1) тізбесін уәкілетті орган ... ... ... облигацияларымен; (2) уәкілетті орган ... ... ... ең ... талап етілетін рейтингі бар
облигацияларымен; (3) ... өз ... және осы ... ... шығарған, міндеттемелеріне банк кепілдік берген облигациялармен
мәмілелерді қоспағанда, кәсіпкерлік қызмет ретінде өзге ... ... ... ... ... салынады. «Банктер және банк қызметі
туралы» заңға ... ... ... ... ... ... (1)
брокерлік – ҚР және ... ... ... ең ... талап
етілетін рейтингі бар елдердің мемлекеттік ... ... не ... ... ... бойынша мемлекеттік бағалы қағаздармен, базалық
активтерінің тізбесі мен оны ... алу ... ... ... ... ... ... және туынды қаржы құралдарымен;  (2) дилерлік -
Қазақстан Республикасының және ... ... ... ең ... ... рейтингін алған елдердің бағалы қағаздарымен не ... ... ... ... ... ... қағаздармен, сондай-ақ
базалық активтерінің тізбесі мен оны сатып алу тәртібін ... ... ... бағалы қағаздармен және туынды қаржы құралдарымен, «ҚР
банктер және банк қызметі туралы» ҚР Заңының белгіленген жағдайларда ... ... ... (3) кастодиандық; (4) трансфер-агенттік ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында
кәсіби қызметтің жоғарыда аталған бір ... ... ... ... ... лицензияны уәкілетті орган береді.
Уәкілетті банктер резидент заңды тұлғаларға және резидент еместерге
тек қана ... ... ... ... ... ... беруге
құқылы.
Банктер сатып алу үшін рұқсат берілген бағалы қағаздар тізбесі банктік
заңнамада көрсетілген.
Шетел валютасындағы депозиттер банктердің олар ... ең ... ... ... ... ... ... ішкі және өзге де міндеттемелері үшін ең төменгі ... әр ... ... ... Бұл ... ... валютадағы, сондай-ақ шетелдік валютададағы ... ... ішкі ... ал ... ... ... шоттары –
банктің өзге де міндеттемелеріне жатқызылған. Ең ... ... ... 2011 ... 29 шілдеге дейін банктің ... үшін 6%, ... өзге де ... үшін – 8% құрады.
2011 жылғы 29 шілде – 18 қараша аралығында нормативтер тиісінше 5% және ... 2008 ... 18 ... ... ... 2% және 3% ... жылғы ақпанға дейін банктердің жоғары өтімді активтеріне қатысты
ағымдағы валюталық ... ... ... шетел валютасындағы жоғары
өтімді активтерінің орташа айлық мөлшерінің осы шетел валютасындағы оның
талап ету бойынша міндеттемелерінің ... ... ... ... ... ... тиіс).
2011 жылғы ақпанда ағымдағы валюталық өтімділік лимиті к4-4, к4-5 және
к4-6 ... ... ... ... ... к4-4, ... к4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенттері шетел валютасындағы
жоғары өтімді активтерінің орташа айлық мөлшерінің осы шетел валютасындағы
мерзімді ... ... ... ... ... ... ... қалған мерзіміне байланысты есептеледі (7 күн, 1 ай және 3 ... ... ... ... ең ... мәні мынадай
мөлшерде белгіленеді: к4-4 – 1; к4-5 – 0,9; к4-6 – 0,8.
Мерзімді ... ... ... ... «А»-дан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа ... ... ... ... ... бар ... ... және міндеттемелерінің орташа айлық мөлшері өткен есептік айда
банк міндеттемелерінің орташа айлық мөлшері Банктің ... ... ... ... ... мөлшерінің кемінде 1 пайызын құрайтын «Еуро»
валютасы ... ... ... ... ... коэффициенттері Standard&Poor's агенттігінің
«А»-дан төмен емес тәуелсіз рейтингі ... ... ... ... ... ... ... бар немесе тиісті рейтингтік бағасы жоқ
елдердің шетелдік валюталары бойынша міндеттемелерінің ... ... ... ... айда ... ... есепті айдағы міндеттемелерінің
орташа айлық мөлшерінің кемінде 1 пайызын құрайтын әрбір ... ... ... ... депозиттері банктер ол бойынша ең ... ... ... ... ... ... ... резервтік талаптарды есептеу мақсатында резидент еместердің
депозиттік шоттары ... ішкі ... өзге ... ... ішкі ... өзге міндеттемелері бойынша ең
төменгі резервтік талаптар нормативі 2011 жылғы 29 шілдеге дейін 8%, 2011
жылғы 18 ... ... – 7%, 2011 ... 18 ... ... 3% құрады.
Резидент банктердің шетелдегі инвестициялары ішкі активтердегі
меншікті және заем ... ... ... ... ... емес ... ... активтері бойынша
меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициентін ... ... ... ... тиісті өлшеу дәрежесі белгіленген (к2), ол меншікті капитал
сомасының: активтердің, кредиттік тәуекел дәрежесі бойынша өлшенген, жалпы
резервтердің ... ... ... ... ... ... ... шартты ықтимал ... ... ... есепке ала отырып есептелген шартты ... ... мен ... ... ... ... ретінде есептеледі. к2 мәні ... банк ... ... банк үшін ... 0,10 және өзге банктер үшін кемінде 0,12 болуы
тиіс.
Резидент емес банктер өз өкілдіктерін уәкілетті ... ... ... ... емес ... ... ... тыйым салынады.
Резидент емес заңды тұлғалар рейтинг агенттіктерінің бірінің талап етілетін
ең төменгі ... ... ... банк холдингінің немесе банктің ірі
қатысушысының мәртебесін алуға уәкілетті ... ... ала ... ... ең ... ... және тізбесін уәкілетті
органның нормативтік құқықтық актісі ... ... ... қатысты
негізгі рейтинг агенттіктерінің бірінің белгілі бір рейтингіне ие ... банк ... банк бола ... ... рейтинг агенттіктерінің тізбесін
және ең төменгі талап етілетін рейтингті уәкілетті орган ... ... ... ... ... ... ... оффшорлық аймақтарда тіркелген аффилиирленген тұлғалары бар заңды
тұлғалар, немесе оффшорлық ... ... ... ... ... акционерлері) болып табылатын жеке тұлғалар
резидент банктердің дауыс ... ... ... ... ... ... және ... пайдалана, және (немесе) оларға иелік ете алмайды.
Көрсетілген шектеулер тізбесін уәкілетті ... ... ... А ... ... емес жеке ... ... бар
банктерге қолданылмайды. Банктің құрылтайшысы болып табылатын ... ... ... ... ... (ҚР тыс ... ... банктер
үшін – банктік қадағалау органы) берген, осы тұлғаға ҚР орналасқан банктің
акцияларын иеленуге ... ... ... жазбаша хабарламасы, не тиісті
елдің уәкілетті органының (ҚР резиденті емес ... үшін - ... ... ... құрылтайшының мемлекетінің заңнамасы
бойынша мұндай рұқсат талап етілмейтіні туралы ... ... ... ... ... (1) еуро және Standard & ... «А» ... емес тәуелсіз рейтингі немесе ... ... ... ... ... ... бар ... басқа
шетелдік валюталары бойынша ашық валюталық позициясының өлшемі (ұзын ... ... ... ... ... 12,5 ... аспауы тиіс; (2)
Standard & Poor's агенттігінің «А»дан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе
басқа рейтинг ... ... ... ... ... бар
елдердің шетелдік валюталары бойынша ашық валюталық позициясының ... және ... ... ... ... мөлшерінің 5 пайызынан аспауы
тиіс; және (3) валюталық нетто-позицияның шекті мөлшері ... ... ... 25 ... ... ... емес сақтандыру компаниялары және резидент емес ... ... ... аша ... ... уәкілетті орган
белгілейтін оффшорлық аймақтарда тіркелген немесе оффшорлық аймақтарда
тіркелген ... ... бар ... ... ... оффшорлық
аймақтарда тіркелген заңды тұлғалардың қатысушылары (құрылтайшылары,
акционерлері) ... ... жеке ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымдарының дауыс беретін акцияларын
тікелей немесе жанама түрде иелене және ... ... және ... ете алмайды. Көрсетілген шектеулер тізбесін уәкілетті орган
белгілейтін рейтинг ... ... «А» ... ... ... ... рейтингі бар аффшорлық аймақтарда ... ... ... компанияларына қолданылмайды. Сақтандыру
қызметін қадағалауды жүзеге ... ... ... деп ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілерімен
белгіленеді.
Сақтандыру ... шет ... ... қағаздарына,
резидент еместердің мемлекеттік емес ... ... және ... ... ... қағаздарына инвестицияларының жиынтық мөлшері
қайта сақтандыру активтерін шегеріп тастағанда, сақтандыру компаниясының
активтері ... 30 ... ... ... ... ... мұндай
қағаздар үшін «Standard & Poor's», «Fitch» және ... ... ... ... жіктелімі бойынша кредиттік рейтингтің
халықаралық шәкілі бойынша халықаралық қаржылық ұйымдардың тізбесін және
рейтингтік бағаға ... ... ... ... еместер шығарған бағалы қағаздар үшін белгіленеді.
Уәкілетті орган активтерді инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын
ұйымдар (жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... орналастыра алатын қаржы құралдарының тізбесін және ... ... ... ... ... & Poor's" агенттігінің "ВВ-" төмен
рейтингтік бағасы немесе басқа ... ... ... ... ... бар ... бағалы қағаздарға, сондай-ақ базалық
активтері осындай бағалы қағаздар болып ... ... ... мен ... ... ... осы ... активтерінің 5 пайызынан аспауы тиіс.
Инвестициялық қордың активтері бір ... ... ... бір ... шығарған (берген) қаржы құралдарына: 1) ашық немесе аралық
инвестициялық пай қоры не ... ... қоры үшін таза ... құнының
15 пайызынан; 2) акционерлік инвестициялық қор мен жабық ... ... үшін таза ... ... 20 ... 3) тәуекелмен
инвестицияланатын инвестициялық қор үшін таза ... ... 30 ... ... ... тиіс. Уәкілетті орган инвестициялық
қорлар өз активтерін Қазақстан ... тыс ... ... ... ... ... және ... активтерге қойылатын
талаптарды белгілейді. Уәкілетті ... ... ... ... ... ... қолданылмайды.
Валюталық нарықты реттеу бойынша 2011 – 2012 ... ... ... ... ... ... ... ауытқу дәлізі +/-2% АҚШ долларына
дәстүрлі байланыстыру механизмін білдіреді («де-юре» режимі – ... ... ала ... ... ... ... 2011
жылғы 2 ақпанда қайта қаралған жіктеме әдіснамасына сәйкес 2010 ... ... ... ... ... режим дәстүрлі байланыстыру
механизмінен кері күші бар тұрақтандырылған режим санатына ... ... ... ... ғана ... және елдердің
валюталық режимінде немесе саясаттың ... ... ... ... ... жылы - ... ... Үкіметі құмшекерді импорттауға
тек қана отандық кондитер фабрикаларына рұқсат етілген кезде, 2011 ... ... ... 2012 ... 1 ... дейін құмшекер импортына уақытша
сандық шектеулер енгізді. (ҚР ... ... №190 ... ... ... келе ... шешімдер түйінделді:
1. Тәуелсіз Қазақстанның валюта саясатын қалыптастыру 1991 жылы
нарықтық ... ... ... даму ... ... 1991 ... 11 маусымда «Қазақ КСР валюталық реттеу туралы» Қазақ
КСР-нің Заңы қабылданды. Заңмен алғаш рет Қазақ ... ... ... ... ... ... ... және капитал
қозғалысына байланысты валюталық операциялардың тізбесі айқындалды.
2. Бүгінде біздің ... ... ... және ... құрылған сәттен бастап валюталық реттеудің негізгі мақсаттарына қол
жеткізуде, тұрақты экономикалық өсуге қол ... ... ... ету, ... ... ... ... ұлттық
валюта және ішкі валюталық нарықтың даму тұрақтылығы бөлігінде, маңызды
қадамдар жасалды. ... ... ... ... ... ... үшін негізгі қажетті жағдайлар жасалды.
3. Осы орайда ҚР-ң валюталық нарығыдағы ... ... ... 2012 жылы ... ... динамикасы басым жағдайда əлемдік
шикізат нарықтарындағы баға ... ... ... жəне ... қысымның əсері айтарлықтай шамада теңге
бағамының едəуір ауытқуына жол ... ҚР ҰБ ... ... 2011 ... ... – 2012 ... ... мұнай жəне басқа ... ... ... ... төмендеуі ақпанда теңгенің
құнсыздануын жүргізуге ... ... ... жылы ... ... ... айналымы қазақстандық корпоративтік сектордың сыртқы
экономикалық белсенділігінің құлдырауына негізделіп, айтарлықтай төмендеді.
4. 2012 жылғы ...... ... ... ... нарығында
банкаралық нарықта банктердің клиенттерден жəне биржалық валюта нарығында
шетел валютасын сатып алу-сату мəмілелерінің ... ... ... ... ... ... 2012 жылғы сəуірге қарай банктердің
шетел валютасын сатып алу көлемі 2011 жылғы ... ... ... ... ал сату ... – 3,6 ... жуық ... Шетел валютасын
сатып алу-сату бойынша операциялардың жиынтық көлемінің құлдырауы ... ... ... ... ... ... ... байланысты болды. 2012 жылғы мамыр – маусымда операциялардың
жиынтық көлемдері 2011 жылғы операциялардың орташа айлық ... ... ... ... 2011 жылғы қазаннан бастап 2012 ... ... ... ... валюталарын таза сатып алу көлемінің күрт
өскені ... ... ... осы ... ... ... ... есебінен қанағаттандырылғанын атап айту қажет.
Екі жағдайда да сұраныстың өсуі ... ... ... 2011 жылғы күзде бұл күтулерді Қазақстанның негізгі экспорттық
баптарына бағаның ... ... ал 2012 ... ... ... бір доллар үшін теңге ... ... ҚРҰБ ... ... ... ... ... болды. Бұл ретте шетел валютасына
сұраныстың оның нарықтағы ұсынысынан айтарлықтай асып түсуін ҚРҰБ нарықта
өтеді. ... 2011 ... ... ҚРҰБ ... ... валюта
нарығындағы жиынтық ұсынысынан 17% жоғары болды, алайда 3-тоқсанның аяғында
бұл ... 4,5% ... ... ... ЕДБ шетел валютасындағы активті операциялараның өзгерісіне
келетін болсақ, 2012 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша бұл ... ... ... ... ... ... ... 2011 жылдың сәуір айында артқандығын байқауға болады, ал ... ... ... ... бұл көрсеткіш төмендеп отыр. Дегенмен
банктер шетел ... ... да ... операцияларын белсенді
жүргізуіне байланысты бұл сөреткіштеің 2011 ж сәуір-шілде айларында ... ... ... ... ... тенденциясын байқауға болады.Сол
сияқты банктерге салынған жиынтық салымдар көлеміндегі шетел валютасындағы
салымдарға келетін ... ... ... ... ... Оның ... ... салымдарының сомасы 74,5 пайызға ратып, 1096,4 млрд
теңгені құрап ... Ал ... ... АҚ ... ... ... операцияларына
келетін болсақ, банк өткен ... ... ... ... ... ... ... 100,06 пайызға көп қабылдады. Оның
ішінде жеке тұлғалар шете ... ... ... ... ... көбірек салым жасады. Сонымен қатар шете валютасын клиенттер өткен
жылмен салыстырғанда 9,35 ... ... ... ... ал шете ... алу ... ... 1 233 981 903 мың теңгені құраған. Ол откен
жылмен салыстырғанда 54,14 пайызға артық. Соынмен жеке ... ақша ... ... ... ... 11,31 ... кейбір шетел валютасындағы операциялардың айналымы артып ... АҚШ ... ... ... ... артып отыр.
Конвертация қызметі бойынша шетел валютасының ішінде орым рублін сатып
алу және оны сату операциялары өткен жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... еркін айналымға түсетін
валютада берілген несиелерінң үлесі 2011 ж 40,9 пайыз ... ... ... ... ... Демек артып отыр.
7. Жұмысты қорыта келе ЕБД –гі ... ... ... мен
берілген несиелер, және басқа да ... даму ... ... ... ... ... ... даму
болашағы, яғни валюталық режимді ырықтандыру мəселелері және валюталық
нарықты реттеу шаралары талданды. Оның ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» ҚР ... ... ... 2007 ... 11 ... №214 ҚР ... ... Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру
ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 11 ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ ... 2006 ... ... № 86 ... ... ... ... операцияларды
6. жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы ... №129 ... ... Республикасында экспорт-импорт валюта бақылауын жүзеге
асыру ... ... ... ҚҰБ Басқармасының 2006 жылғы 17
тамыздағы № 86 қаулысы,
8. «Салық және бюджетке ... ... да ... төлемдер туралы
(Салық кодексі)» ҚР Кодексі 12.06.01 ж. №209 (9-1 бөлім),
9. «Банктер және банк қызметі ... ҚР ... ... ... Банковское дело./ Учебник под ред. В.И. ... ... ... ... и ... 2000г.
11. Банковское дело / Учебник. Под ред. Лаврушина О.И. Москва банк ... ... ... 1992г.
12. Гащевко В.И. «Банковское кредитование, российский и зарубежный опыт»,
Москва: 1997 г.
13. Голубев С.А. Роль Центрального ... ... ... ... ... системы страны. М.:Юридический Дом
«Юстицинформ».2008.
14. Деньги кредит ... / Под ред. Е.Ф. ... ... и ... ... ... ... «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР Заңы,
20.06.97 ж., №136-I,
16. «Сақтандыру қызметі туралы» ҚР Заңы, 18.12.2000 ж., № ... ... ... ... туралы» ҚР Заңы, 02.07.03 ж., №461-II,
18. «Инвестициялық қорлар туралы» ҚР Заңы, 07.07.04 ж., № ... ... ... ... ... ... ... инвестициялау ережесін бекіту туралы» ҚҚА Басқармасының
21.08.2004ж. № 258 қаулысы,
20. «Екiншi ... ... үшiн ... ... ... ... мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықты
бекiту туралы» ҚҚА Басқармасының ... № 358 ... «Ең ... ... талаптар туралы ережені бекіту жөнінде» ҚҰБ
Басқармасының 27.05.06ж. № 38 қаулысы,
22. «Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ережесін бекіту туралы» ҚҚА Басқармасының ...... «Ең ... ... талаптардың нормативтерін белгілеу туралы» ҚҰБ
Басқармасының 23.06.08. № 54 ... ... ... ... ұйымының пруденциалдық нормативтер
есебінің нормативтік мәні мен әдістемесі, пруденциалдық ... ... ... беру ... мен ... туралы
Нұсқаулықты бекіту туралы» ҚҚА Басқармасының 22.08.2008 ж. № ... ... ... ... ... ... ... резервтік талаптардың нормативтерін белгілеу туралы» 2008
жылғы 23 маусымдағы № 54 қаулысына ... ... ... ... № 82,
26. «Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі Басқармасының ... ... ... ... ... есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен
әдiстемесi туралы ... ... ... 30.09.2005 ж № 358
қаулысына толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы» ҚҚА Басқармасының
26.02.2008. № 20 ... ... ... ... жыл
226745541
2012 жыл
2011 жыл
245000000
240000000
235000000
230000000
225000000
220000000
215000000
287143330
2560301231
Ревальвация
Валютаның конвертациясын реттеу
Девиздік валюталық саясат(валюталық интервенция)
Валюталық бағамды реттеу
Девальвация
Вавлюталық резервтерді диверсификациялау
Дисконттық валюталық саясат
Ағымды ... ... ... ... саясат
Валюталық саясаттың инструменттері

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар бойынша әдебиеттерге қабылданған заңдар мен актілерге шолу77 бет
Банкілік операциялар37 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар туралы84 бет
Валюталық және бағалы қағаздар операциялары жөнінде түсінік19 бет
Валюталық операция түрлерін жүргізетін және реттеу органдары мен ұйымдары30 бет
Валюталық операциялар жөнінде түсінік25 бет
Валюталық операциялардың жіктелуі23 бет
Валюталық операциялардың экономикалық мазмұны20 бет
Валюталық шоттар17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь