Озон қабатының орналасуы және оның қызметі


Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Тарихқа назар аударсақ . . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
Озон қабатының орналасуы және оның қызметі ... ... ... ... ... .. ... ..5
Озон қабатының әлсіреу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
Озон қабатын қорғау шаралары . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... 8

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... 9
Кіріспе

ХХ ғасыр аяғы ғылыми-техникалық прогресстің қуатты күрт дамуымен, социалды келіспеушіліктерінің өсуімен, демографиялық жарылыстың болуымен, қоршаған ортаның жағдайының нашарлауымен сипатталады.
Шынына келгенде, біздің планета әлі ешқашан мұндай физикалық және саяси шамадан артық жүкті алып көрген емес. Адам баласы табиғаттан сондай үлкен пайда алып көрген жоқ.
Ғылыми-техникалық процестің дамуына байланысты XX ғасыр адамға түрлі игіліктер алып келді. Сонымен қатар, бұл жағдай жерде экологиялық апаттың туындауына себепші болды. Халықтың өсуі, пайдалы қазбаларды шексіз мөлшерде өндіру, зиянды қалдықтардың атмосфераны ластауы табиғатқа түбегейлі өзгерістер еңгізіп отыр. Бұл өзгерістердің бір бөлігі экологиялық кризис тудыратындай жоғарғы деңгейге жетті. Ластанудың көптеген мәселелрі әлі шешілмеген: атмосфера, су, топырақ ластанулары, күкірт жаңбыры, территорияның радиационды залалдануы, кейбір өсімдіктер және тірі организмдердің құрып кетуі, ормансыздану, шөл басу процестері.
Проблемалар адам мен табиғаттың арасындағы байланыстың балансінің бұзылуында тұр. Территорияға әсер ететін антропогенттік жүк бұл территорияның экологиялық мүмкіндіктерінен әлдеқайда жоғары болуымен сипатталады.

Тарихқа назар аударсақ

20 ғасыр басынан бастап ғалымдар озон қабатының жағдайын бақылап отыр. Қазіргі уақытта бүкіл адамдар озон пайдасын түсінді: стратосфералық озон атмосфераның төмеңгі қабаттарына ультрафиолетті сәулелерді өткізбейтін фильтр.
1987 ж. 16 қыркүйегінде озон қабаттарын жоятын заттар туралы Монреальдік протокол қабылданды. Нәтижесінде, БҰҰ ниетімен бұл күн озон қабатын қорғау күні деп тойланып жүр.
70-жылдардың аяғынан бастап ғалымдар озон қабатының шексіз азаюын бақылап келеді. Оның себебі: өнеркәсіпте қолданылатын, озонды жоятын заттардың (құрамындағы молекулалары бром немесе хлордан тұрады) стратосфераның жоғарғы қабатына өтуіне байланысты. Хлорфторкөмірсутектер немесе басқа да озон жоятын заттар стратосфераға жеткен соң, Күннің қысқа толқынды сәулелерінің әсерінен оның молекулалары хлор атомын жоғалтады. Кейін, хлор өзіне ешқандай өзгерістер көрмей, озон молекулаларын жоюға бастайды. Түрлі хлорфторкөмірсутектердің атмосферадағы өмірі 74-тен 111 жылға дейін созылуы мүмкін. 1 хлор атомы сол уақытта 100000 озон молекуласын оттекке айналдыруы мүмкін екендігі тәжірибелер арқылы есептелген
Дәрігерлердің айтуы бойынша, әр жойылған озонның 1 проценті әлемде 150 мың катарактаға байланысты соқырлықты, 2,6 процентке тері рак ауруы көбейеді, адам иммунитетінің әлсізденуінен туындайтын аурулар біршамағ өседі. Ең жоғары қауіп солтүстік жартышардың терісі ақ адамдарына төнеді. Бірақ, ультракүлгіннен тек адамдар ғана емес, планктон, креветка, балдырлар да зиян шегеді. мальков, креветок, крабов, водорослей, обитающих на поверхности океана.
Озон мәселесі кейінгі уақытта саяси тақырыпқа да айналды. Шығыс Еуропа және ТМД елдерінен басқа бүкіл дамыған елдер 1995 ж. Аяғында озонды жоятын заттарды қолдануды және өндіруді қысқартты. Ал басқа мемлекеттерге көмек ретінде Әлемдік экологиялық фонд құрылды.
БҰҰ мәліметі бойынша, әлемдік қоғамдастықтың 10 жылдағы бірккен іс-әрекетінің нәтижесінде хлорфторкөмірсутектерінің 5 негізгі түрі өндірісі 2 есеге қысқарды. Атмосферадағы озонды жоятын заттардың өсуі біршама кеміді.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Jeannie Allen. “Tango in the Atmosphere: Ozone & Climate Change”//NASA Earth Observatory. 10.02.2004. http://earthobservatory.nasa.gov/Study/Tango/
2. “Scientists find Ozone-Destroying Molecule”//NASA Goddard Space Flight Center. 09.02.2004. http://www.gsfc.nasa.gov/topstory/2004/0205dimers.html
3. “Круговорот кислорода. Озоновый экран.” Оқу құралы

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Тарихқа назар аударсақ . . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
Озон қабатының орналасуы және оның қызметі ... ... ... ... ... .. ... ..5
Озон қабатының әлсіреу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
Озон қабатын қорғау шаралары . . . . . . . . . . . . . . . . ... 8
... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... 9

Кіріспе

ХХ ғасыр аяғы ғылыми-техникалық прогресстің қуатты күрт дамуымен,
социалды келіспеушіліктерінің өсуімен, демографиялық жарылыстың болуымен,
қоршаған ортаның жағдайының нашарлауымен сипатталады.
Шынына келгенде, біздің планета әлі ешқашан мұндай физикалық және саяси
шамадан артық жүкті алып көрген емес. Адам баласы табиғаттан сондай үлкен
пайда алып көрген жоқ.
Ғылыми-техникалық процестің дамуына байланысты XX ғасыр адамға түрлі
игіліктер алып келді. Сонымен қатар, бұл жағдай жерде экологиялық апаттың
туындауына себепші болды. Халықтың өсуі, пайдалы қазбаларды шексіз мөлшерде
өндіру, зиянды қалдықтардың атмосфераны ластауы табиғатқа түбегейлі
өзгерістер еңгізіп отыр. Бұл өзгерістердің бір бөлігі экологиялық кризис
тудыратындай жоғарғы деңгейге жетті. Ластанудың көптеген мәселелрі әлі
шешілмеген: атмосфера, су, топырақ ластанулары, күкірт жаңбыры,
территорияның радиационды залалдануы, кейбір өсімдіктер және тірі
организмдердің құрып кетуі, ормансыздану, шөл басу процестері.
Проблемалар адам мен табиғаттың арасындағы байланыстың балансінің
бұзылуында тұр. Территорияға әсер ететін антропогенттік жүк бұл
территорияның экологиялық мүмкіндіктерінен әлдеқайда жоғары болуымен
сипатталады.

Тарихқа назар аударсақ

20 ғасыр басынан бастап ғалымдар озон қабатының жағдайын бақылап отыр.
Қазіргі уақытта бүкіл адамдар озон пайдасын түсінді: стратосфералық озон
атмосфераның төмеңгі қабаттарына ультрафиолетті сәулелерді өткізбейтін
фильтр.
1987 ж. 16 қыркүйегінде озон қабаттарын жоятын заттар туралы
Монреальдік протокол қабылданды. Нәтижесінде, БҰҰ ниетімен бұл күн озон
қабатын қорғау күні деп тойланып жүр.
70-жылдардың аяғынан бастап ғалымдар озон қабатының шексіз азаюын
бақылап келеді. Оның себебі: өнеркәсіпте қолданылатын, озонды жоятын
заттардың (құрамындағы молекулалары бром немесе хлордан тұрады)
стратосфераның жоғарғы қабатына өтуіне байланысты. Хлорфторкөмірсутектер
немесе басқа да озон жоятын заттар стратосфераға жеткен соң, Күннің қысқа
толқынды сәулелерінің әсерінен оның молекулалары хлор атомын жоғалтады.
Кейін, хлор өзіне ешқандай өзгерістер көрмей, озон молекулаларын жоюға
бастайды. Түрлі хлорфторкөмірсутектердің атмосферадағы өмірі 74-тен 111
жылға дейін созылуы мүмкін. 1 хлор атомы сол уақытта 100000 озон
молекуласын оттекке айналдыруы мүмкін екендігі тәжірибелер арқылы
есептелген
Дәрігерлердің айтуы бойынша, әр жойылған озонның 1 проценті әлемде 150
мың катарактаға байланысты соқырлықты, 2,6 процентке тері рак ауруы
көбейеді, адам иммунитетінің әлсізденуінен туындайтын аурулар біршамағ
өседі. Ең жоғары қауіп солтүстік жартышардың терісі ақ адамдарына төнеді.
Бірақ, ультракүлгіннен тек адамдар ғана емес, планктон, креветка, балдырлар
да зиян шегеді. мальков, креветок, крабов, водорослей, обитающих на
поверхности океана.
Озон мәселесі кейінгі уақытта саяси тақырыпқа да айналды. Шығыс Еуропа
және ТМД елдерінен басқа бүкіл дамыған елдер 1995 ж. Аяғында озонды жоятын
заттарды қолдануды және өндіруді қысқартты. Ал басқа мемлекеттерге көмек
ретінде Әлемдік экологиялық фонд құрылды.
БҰҰ мәліметі бойынша, әлемдік қоғамдастықтың 10 жылдағы бірккен іс-
әрекетінің нәтижесінде хлорфторкөмірсутектерінің 5 негізгі түрі өндірісі 2
есеге қысқарды. Атмосферадағы озонды жоятын заттардың өсуі біршама кеміді.

Озонның орналасуы және оның қызметі

Ауада әрқашан озон бар, жердің бетінде оның концентрациясы жалпы
алғанда 10-6%. Озон атмосфераның жоғарғы қабатында атомды оттектен күн
сәулесінің әсерінен химиялық реакция нәтижесінде пайда болады. Озон қабаты
стратосферада орналасқан. Полюстардан 7-8 км, экватордан 17-18 км-ден 50 км-
ге дейін жетеді. Озон қабат жерден 22-24 км жерде өте қалың.
Озон қабаты өте жұқа. Егер де бұл газды жер бетінде орналастырсақ, ол 2-
4мм құраған пленка түрінде орналасатын еді. (экватор маңында – минимум,
полюстарды - максимум) Бірақ-та, бұл қабық бізді қорғап отыр, ол
ультракүлгінді түгелімен жұтып отырады. Онсыз тіршілік тек ультракүлгін өте
алмайтын жерде ғана сақталатын еді. (су түбі 10м). Озон жер бөлетін
инфрақызыл сәулелердің 20 процентін жұтып алады.
Озон – активті газ, адамға зиян тигізуі мүмкін. Оның төмеңгі атмосфера
қабатындағы концентрациясы шамалы болғандықтан, ол адамға зиян тигізбейді.
Үлкен қалаларда машиналардың әсерінен озон көп мөлшерде пайда болады. Озон
ғаламшардың сәулелерінің қаттылығын да қадағалайды. Егер де кішкене озон
азайып қалса, жерде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экология. Озон қабатының бұзылуы
Озон қабатының бұзылу салдары
Озон мәселесі
Атмосфералық озон
Озон қабаттары
Интернет және оның қызметі
Ғаламдық экологиялық проблемалар. озон қабаты
Биологиялық мембранының құрылысы және оның қызметі
Қор биржасы және оның қызметі
Жердiң газды қабатының биогеохимиясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь