Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теориялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Банктің лизингтік операцияларының экономикалық мазмұны және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Лизингтік операциялардың қаржылық.несиелік аспектілері ... .
1.3 Шетел тәжірибесіндегі лизингтік операциялардың даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2 «Евразия Банкі» АҚ лизингтік қызметіне талдау ... ... ... ... ... ..
2.1 Қазақстандағы лизингтік бизнесінің қазіргі даму жағдайы ... ...
2.2 «Евразия Банкі» АҚ.ның несиелік операцияларына баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 «Евразиялизинг» АҚ.ның лизигтік қаржыландыру қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 Қазақстан Республикасындағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Банктердің лизингтік қызметін дамуын тежеуші факторлар ... .
3.2 Банктік лизинг тәуекелін басқару әдістерін жетілдіру ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.Қазақстан Республикасы Президентінің жолдауындағы негізгі міндеттердің бірі – Қазақстан экономикасын әрі қарай жаңарту және диверсификациялаудың тұрақты экономикалық өсудің негізгі ірге тасы ретінде көзделуі де жай емес. Бұл стратегия Қазақстан экономикасының тек шикізат бағытында дамуының жеткіліксіздігін, яғни шикізат емес сектордың дамуына көңіл бөлу қажеттігін айқындады.
Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта дамып отырғандығын ескеріп, ҚР Үкіметі оның бағытын өзгерту жолында республикамыздың 2007-2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің өндірістік секторындағы қызмет ететін негізгі құралдарды жаңарту міндетін белгілеген болатын.
Кеңес одағының тұсында қызмет етіп отырған кейбір құрал-жабдықтардың отандық өндіріс орындарында қолданылып келуі, бүгінгі қазақстандық өнімдердің әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттілігін арттыруға кері ықпал етіп отырғаны жасырын емес.
1 Назарбаев Н.А. «Казахстан 2030». Послание Президента страны народу Казахстана.
2 2003-2015 жж. арналған Қазақстан Республикасының индустриалды инновациялық даму стратегиясы.
3 Лизинг: Инвестициялардың тиімді мүмкіндіктері мен өндірісті қайта құру // Бизнес. − 2005. −№ 3-4.
4 Абдраимов Р. ҚР қаржы лизингінің дамуы: реалдығы мен перспективалары //Аль-Пари. − 2005. −№ 4-5.
5 Сагадиев К. Қазақстандағы лизинг: дамудың проблемалары мен перспективалары. Азия-ЭЖ/2003ж. №13
6 Газман В. Д. Изменения в законодательстве о лизинге //Хозяйство и право. −2002. −№12(311) (декабрь). −С.29-45.
7 Джуха В.М. Лизинг. - Ростов-на-Дону: Феникс, 2001. – 242 с.
8 Уткин Э.А. и др. Словарь банковских терминов. − М.: АКАЛИС, 1997. −304 с.
9 Перов В.А. Финансовый менеджмент: учебно-практическое руководство. −М.: Перспектива, 1993. −263 с.
10 Основы внешнеэкономических знаний: словарь-справочник. – М.: Высшая школа, 1990. −263 с.
11 Горемыкин В.Д. Основы технологий лизинговых операций. – М.: Ось -89, 200. −512 с.
12 Газман В. Д. Лизинг: теория, практика, комментарии. - М.: Фонд «Правовая культура», 1999. – 376 с.
13 Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. − М.: ИНФРА-М, 1997. – 204 с.
14 Флиппов К.К., Мигалатай Б.С. Международный лизинг. Новая система экономических связей в России. – СПб.: СПИТМО и ПФ «Надежда», 1992. – 205 с.
15 Чекмарева Е.Н. Лизинг бизнес. − М.: Экономика, 1993. – 127 с.
16 Экономический ежегодник хозяйственника. – М.: Экономика, 1991. −Вып. 2. – 368 с.
17 Малявина А.В., Попов С.А., Пашина Н.Б. Лизинг и анитикризисное управление: учебное пособие. – М.: Издательство «Экзамен», 2002. – 256 с.
18 Смагулов А.С. Лизинг: учебное пособие. – Алматы: Балауса, 1996. –176 с.
19 Макыш С.Б. Банк ісі: оқулық. – Алматы: Издат Маркет, 2007. − 471 б.
20 Иссык Т. Новое о лизинге // Финансы и кредит. – 2004. − № 2 (март). – С.33.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе.....................................................|4 |
| ... | |
| | | |
|1 ... ... ... ... ... | |
| ... |
| |....................... | ... ... ... ... ... ... және| |
| |түрлері.....................................................| |
| ... | ... ... операциялардың қаржылық-несиелік аспектілері..... | |
|1.3 ... ... ... ... даму | |
| ... | |
| ... |
| ... | |
| | | |
|2 ... ... АҚ лизингтік қызметіне талдау | |
| ... | ... ... ... ... ... даму | |
| ... | ... ... ... ... ... ... баға | |
| ... |
| |............................................. | ... ... ... лизигтік қаржыландыру қызметін | |
| ... |
| ... | |
| | | |
|3 ... ... лизингтік қатынастар механизмін | |
| ... ... | |
| ... | ... ... лизингтік қызметін дамуын тежеуші факторлар..... | |
|3.2 |Банктік ... ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| ... |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... ... ... негізгі міндеттердің бірі – Қазақстан экономикасын әрі қарай
жаңарту және диверсификациялаудың ... ... ... ... ... ... көзделуі де жай емес. Бұл стратегия Қазақстан экономикасының
тек шикізат бағытында дамуының жеткіліксіздігін, яғни ... ... ... көңіл бөлу қажеттігін айқындады.
Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта ... ... ҚР ... оның ... ... ... республикамыздың 2007-
2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің
өндірістік секторындағы ... ... ... ... жаңарту міндетін
белгілеген болатын.
Кеңес одағының тұсында қызмет етіп отырған кейбір ... ... ... ... ... ... ... әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттілігін арттыруға кері ықпал
етіп ... ... ... ... айтсақ бүгінгі отандық өндірістегі
негізгі құралдардың 60-70 % ескі ... ... ... құралдар.
Өндірістік сектордағы құрал-жабдықтарды жаңартудың негізгі
қаржыландыру түрі лизинг екендігін әлемдік ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
ұлттық экономиканы ... ... ... ... ... ... және бұл орайда экономиканы құрылымды өзгертуде сонымен
қатар көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы ... және ... ... айналады деген болатын.
Осы жерде кәсіпорындарды орта және ұзақ ... ... ... формасы лизинг бола алады. Лизинг ... ... ... және ... құрылатын лизинг алушылардың активтерін ұлғайтудың ең
тиімді құралы болып саналады.
Әлемдік тәжірибеде бұл құрал шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... дамуы үшін
мемлекеттің қолдауы қажет екендігі белгілі. Мемлекет лизингтің ... ... ... ... ... және кеден бажынан босату сияқты
шаралары бәсекеге қабілетті өндірісті дамытуға ықпал етері сөзсіз.
Қазақстандағы лизингтік ... ... 2008 ... ... қана
белсенді дами бастады. Бұл жерде лизингтік мәмілелердің ... ... ... ... мәселелерді шешуге арналған агроазық-
түлік ... ... ... ... 100 ... мемлекеттің
қатысуымен құрылған лизингтік компанияларға ... ... ... ... ... сияқты қаржы нарығының бір секторы қалыптасып
дамып отыр десе ... ... ... күні ... лизингтік компанияларын
құру арқылы және ... ... ... ... ... ... дамуына біршама өз үлестерін қосуда. Қазіргі кездегі Қазақстандағы
жұмыс жасайтын 20-дан астам ... ... 8-і ... ... ... ... ... саналады.
Лизинг бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында ... ... ... ... ... ... ... дамытудың
өзектілігі қазіргі кезде отандық кәсіпорындарды қаржыландырудың балама
көзіне айналуымен ... ... да бұл ... түрі өзінің
экономикалық табиғаты жағынан ұлттық экономикамыздың сауығуына және ... ... ... үлес ... ал ... жағынан халықаралық
деңгейде отандық өндірушілердің шетелдік серіктестермен жаңа байланыстар
орнатуға, оны ... ... ... қаржылық қызмет түріне жатады.
Таќырыптың зерттелу деңгейі.
Қазақстан Республикасында лизингтік операцияларының дамуының теориясы
мен тәжірибесіне ... ... осы ... ... ... ғалымдардың
еңбектерінде басты орын алуда, атап айтсақ, Т.Кларк, В. Хойер, М. ... ... В.М. ... Е. Кабатов, Е.Н. Чекмарев, В. А Перов, ... ... К.Р. ... Г.Г. ... ... ... ... Е.Б.Ширинская және өзгелер.
Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... ... ... және ... аспектілері отандық
экономист-ғалымдардың: К.Ә. Сағадиев, Қ.О. ... Ғ.С. ... ... Н.Н. ... Ж.О. ... А.С. ... Т.Ә. ... Мақыш және т.б. еңбектерінде кездеседі.
Дипломдық жұмыстың мақсаты –екінші деңгейдегі банктердің лизингтік
қызмет көрсету нарығындағы ... ... ... ... ... лизингтік операцияларын дамыту және жетілдіру
жолдарын іздестіру болып табылады.
Көзделген мақсатқа жетуде мынадай міндеттерді шешуді қажет ... ... ... операциялары» ұғымын нақтылау;
– банктердің лизингтік қызмет көрсетулердің ерекшеліктерін көрсету;
... ... ... ... ... ... ... лизингтік қызметтер нарығындағы ... ... ... ... ... және проблемаларды айқындау;
– «Евразия Банкі» АҚ лизингтік қызметін талдау;
– коммерциялық ... ... ... ... ... ... жұмысының әдістемелік және теориялық негізіне қазіргі кездегі
отандық және ... ... ... ... ... ... ... орын алатын мәселелері туралы және оның тиімді
қызмет етуінің экономиканы модернизациялау мен диверсификациялаудағы ... ... ... және ... ... ... статистикалық және есептік
деректері, нормативтік құжаттары, «Евразиz Банкі» АҚ ... есеп ... ... ... ... ... және ... пәні коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының аясында
қалыптасатын экономикалық қатынастар.
Зерттеу объектісіне . «Евразия Банкі» АҚ лизингтік операциялары.
Жұмыстың ... ... ... ... ... қорытындылар мен
ұсыныстар екінші деңгейдегі банктердің лизингтік компанияларының несиелік
қызметтерінде болашақта пайдалануы мүмкін.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... және ... тұрады.
1 Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теориялық негізі
1.2 Банктің лизингтік операцияларының экономикалық мәні және түрлері
Көптеген ... ... ... ұғымы туралы ... ... ... де, оның банк ... ... ... сирек кездеседі. Сондықтан да зерттеуімізді ең ... ... ... мен оның ... ... қалыптасқан экономист-
ғалымдардың пікірлерін зерделеуден бастау қажет.
Лизинг идеясы бұл бүгінгі ғылым үшін жаңалық ... ... ... ... лизингтік мәмілелер біздің эрамызға дейінгі
ежелгі Шумер мемлекетінде жасалған. Тарихышылар Аристотельдің 350 жыл бұрын
жазылған еңбегінде ... ... ... ... ... ... ... лизингтік операцияларға ұқсас операциялардың
жасалғандығын венециялықтардың ... және ... ... ... ... бағамен жалға бергендігі куәландырады. Сөйтіп,
сауда кемелері сауда жасап қайтып ... ... ... жасалған
якорларды иелеріне қайтарып, оны әрі қарай ... беру ... ... ... ... ... енуін 1877 жылы ... ... ... компаниясының басшыларының шешімімен телефон аппаратын ... ... ... де ... ... ... лизинг
операцияларымен байланысты алғашқы ұйым бұл ... ... ... ... ... ... ... болатын және ол ... ... ... ... ... Демек, бұл жерде АҚШ-тың
жаңа лизингтік бизнестің отанына айналуымен ... ... ... ... зор ... ... айта кету ... Кейіннен
Еуропада 1962 жылы Германияның Дюссельдорф қаласында «Дойче лизинг» деген
алғашқы лизингтік компания пайда ... ... сөзі «to lease» ... ... ... ... ... білдіреді [3].
В. Перовтың ойынша «лизинг феномены 80 жылдары болашағы бар ... ... ... ... ... ретінде және ұзақмерзімді жалға
алу ретінде анықталды, онда кепіл, міндеттеме ... есеп ... ... және ... механизмнің өзге де элементтері қамтылған»
[4].
Бұл түсінік кеңірек «Сыртқы экономикалық білім негіздері» деген сөздік ... ... ...... және жабдықтарды ұзақ мерзімге жалға
алу, жалға берушінің тауарға жеке меншік құқығын сақтап қалуға негізделген,
инвестицияны қаржыландырудың және ... ... ... тәсілі. Лизингті компаниялар машиналарды, жабдықтарды, компьютерлерді,
көлік түрлерін сатып алып жалға ... ... ... қолдануға
береді, сонымен бірге келісім біткенге дейін ... ... ... ... альтернативті. Ол өндірістік компанияларға тауарды
ешқандай шығынсыз алуға, ... ... ... ... ... құтылуға
мүмкіндік береді [5].
Соңғы он жыл ішінде лизинг экономикадағы реттеуші іс-әрекеттің жаңа түрі
болып қалыптасты. Әлі ... ... ... ... ... жоқ,
сондықтан оның дамуы мен қазіргі ... ... ... экономист
мамандардың басты тапсырмасы.
В.А. Горемыкин лизинг ұғымын екі жақты қарастырады: «Лизинг – бұл ... ... ... күш пен ... ... анықталған
жағдайында көрінетін, меншікті қатынасты тарату әдісі. Лизинг – бұл өзімен
бірге үш түрлі ұйымдық-экономикалық ... ... ... ... ... алу, ... және ... Әрқайсысы жеке-жеке
мүліктік-қаржылық лизинг операциясының мәнін анықтайды» [6].
В.Д. Газман ... ... ... ... ... ... бірге қаржылық жалға алу шартын орындайтын уақытша, бос
кәсіпкерлікті инвестициялауға бағытталған ... ... ... ... ... жалға алу (лизинг) шарты бойынша: лизинг беруші
анықталған сатушыдан мүлікті ... ... және ... ... ... мақсатын орындауы үшін оған арнайы төлеммен жалға
береді» [7].
Е.В. Кабатова ... ... ... да бір ұйымның (лизинг
алушының) қажетті құрал-жабдықты ... ... үшін ... бір ... ... ... ... және сату-сатып алу мен уақытша құрал-
жабдықты қолдану жөнінде келісімшарт жасауды ... ... ... лизингтік қатынастар екі түрлі ... ... ... ... сату ... келісімшарты және ... ... ... ... ... ... келісімшартын жүзеге
асыратын, лизингтік төлеммен мүлікті уақытша қолдануға жалға беру табылады.
Сату-сатып алу келісімшартын ... ... ... ... ... пікірді К.К. Филиппов және Б.С. Мигалатай да ұстанады: ... ... ... меншігі мен (лизинг беруші) ай немесе тоқсан мен ... ... ... ... ... алушы арасындағы қарым-қатынасты
көрсетеді» [9].
Е. Чекмареванің пікірінше: ... ... ... ... қатынастар лизингті білдіреді. Мүлікті сатып алу сатумен
байланысты ... ... ... ... Бұл ... ... ... бүрын емес лизинг келісім шарты мерзімінің ... ... ... ... ... ... байланысты жүзеге асады
[10].
Осындай пікір 1988 жылы Оттавада қабылданған «Халықаралық қаржылық
лизинг туралы» ... ... ... «Халықаралық тәжірибеде лизинг
деп үш жақты ... ... яғни ... ... (лизинг
беруші) өндірушіден сатып алған өндірістік құрал жабдығын пайдаланушының
өтініші ... оған ... ... ... ... т мерзімінің
аяқталуына қарай пайдалушы оны меншігіне сатып алады» [11].
Малявина А.В. және өзгелердің еңбектерінде «лизинг - өндіргіш күштер ... ... ... бір жағдайын айқындайтын меншікті
қатынастарды іске ... ... ... ... ... ... және
инвестициялау қатынастарын ... ... ... ... ... өз еңбегінде «лизингтің экономикалық мағынасын айқындай ... ... ... ... ... ... ... кешіні деп береді. Бұл кешен мүлікті жалға алу келісім-шартынан
басқа, сатып алу-сату және заум ... ... да ... Лизингке
тән бір нәрсе осы келісім шарттарды жасау барысының күрделілігі мен ... ... ... ... Мақыштың еңбегінде былай түсіндіреді «лизинг – бұл лизинг берушінің
өзіне тиесілі құрал-жабдықтарды, ... ЭЕМ, ... ... сауда-саттыққа және қоймаға арналған кұрылғыларды
лизинг алушыға ... ... ... шартымен, белгіленген мерзімге
пайдалануға беруін ... ... беру ... ... экономиканың әр түрлі секторларында лизингтік ... ... ... ... ғылымдар арасында, соның
ішінде Т.Иссык , Л. Исабаева, Р.А. Камшибаев , А. Омарова , И. ... ... Ж. ... , Р.К. ... ... ... пікірінше «лизинг
сатып алу-сату, аренда және несиемен байланысты экономикалық және ... ... ... мәні оның ... ... көрінеді, дегенмен оған қатысты
да экономист мамандарының біржақты пікірі жоқ. Лизингтің функциялары туралы
1-суреттен келесі беттен көруге болады.
Е.Н. ... ... ... деп ... ... ... және ... салық пен амортизациялық жеңілдік ... ... ... ... экономист мамандарының пікірінше негізгі
функция болып ... ... ... ... ... ... үшін негізгі қорды қаржыландыру формасы болып
табылады. Лизинг ... ... ... лизингке көңіл аудара отырып
өзінің қаражатынсыз немесе банктік несие көмегінсіз мүлікті пайдалануға ... ... ... ... ... мен ... құралдарын өз
меншігіне алумен ғана шектелмей, сонымен қатар мүлікті уақытша қолдану
арқылы ... ... ... ... ... ... ... тозуға тәуекелі жоғары мүлікті алған лизинг алушы үшін ... ... ол ... қызметінде тек қана құрал-жабдық міндетін атқарып
қоймай, сонымен қатар өндірісті ... ... ... ... ... ... мен белгілері
Е.Н. Чекмарева пікірі бойынша шетелде көбінесе Англия мен АҚШ-та салық
және амортизациялық жеңілдік функциясы кең ... ... ... ... ... ... ... қаржы және өндірістік
функциясы басты функция болып саналады.
В.А. Горемыкинның ... ... ... ... ... ... ... өткізу, салықтық жеңілдік алу, кәсіпкерлік аумағын кеңейту,
бәсекелік қатынасты дамыту, мүлікті жекешелендіру [14].
Қайта өңдеу (қайта өндіріс қалыптастыру) функциясы, нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... таба алатын,
лизинг берушінің несие-инвестиция және өткізу ... ... ... асады.
Қайта өңдеу функциясы (қайта өндіріс қалыптастыру) қайта ... ... және ... ... сонымен қатар жұмыс күшін қайта ... ... ... техника мен құрал-жабдықты алу бағасы қымбат
тұратын техниканы иемденуді емес, ол өзінің өндірістік ... ... ... ... лизингте техникалық қызмет көрсету, сақтандыру және
қажетті шикізат алу тағы басқа қосымша ... ... ... ... мен құрал-жабдық алу, автокөлік құралдарын алу, мүліктер
алу лизинг ... ... ... арттырып ғана қоймай, ол ... ... ... және ... қолайлылығын жоғарылатуға
ықпалын тигізеді.
Лизингтің қаржылық функциясы заңды және жеке тұлғалардың инвестициялық
қажеттілігін қанағаттандыру ... ... ... оны ... ... капиталын төмендетуге, төлем жүйесін икемдеуге бағытталады.
Салық және амортизациялық жеңілдік алу функциясы лизинг қызметіне
қатысқаны үшін ... ... ... жедел амортизацияны қолдану
жеңілдігін, табысқа салық салу мөлшерін азайту жеңілдігін, кеден төлемі
жеңілдігін, жетістікті ... мен ... ... ... ... ... функциясы экономикалық өсуді және ғылыми-
техникалық прогресті жеделдетуді, өндіріс ... мен ... ... ... ... ... ... техника мен құрал-жабдықты лизингке
алу кәсіпкерлікті дамытуды, еңбекті ... ... ... ... дамушы және құлдыраушы саланың ... ... ... ... ... ... салаларды біріктіріп
дамытуға жағдай жасау қызметін атқарады. Лизинг механизмі ... ... ... ... ... шекарасын
және халықаралық экономикалық байланысты кеңейтуге болады.
Лизингтің барлық функциясы өзара байланысты және ... әсер ... ... макроэкономикалық факторларға байланысты оларды жүзеге
асыру деңгейі өзгереді: не күшейеді, не әлсірейді.
Сол себепті, ... ... мәні ... ... ... ... функция болып табылатын өндірістік, қаржылық, өткізу, инвестициялық
және басқа да функциялар негізінде жүзеге асады.
Лизинг мәнін атқаратын ... ... ... ... ... яғни ... әсерді кеңейту және әрдайым ... ... ... ... жаңа қасиеттері лизингтің жеке элементтерін өзара
байланыстыратын жүйе ... ... ... ... Бір ... ... ... қарастыру олардың қызметін жеңілдетеді, екінші
жағынан барлық функцияны бір жүйеге енгізу лизинг ... ... ... ... жүйесінің дамуы барысында санды және сапалы ілгерілеу жасайтын
бірнеше функциялардың өзара әсер ықпалын тигізеді. Олар ... ... ... ... ... ... ... бірін бірі ауыстарады және
толықтырады.
Жоғарыда келтірілген лизинг анықтамалары – лизинг мәніне экономист
мамандарының әртүрлі ... ... ... дегенмен «лизинг»
түсінігі жеткілікті бір жақты.
Кейбір экономист мамандары лизингті ... ... ... ... ... көп ... ... кейбіреулері лизингті
кәсіпкерлік іс-әрекеттің ерекше түрі ... ... ал ... тартымды формасы (нысаны) десе, басқалары оны ұзақ мерзімді
аренда (жалға ... деп ... ... ... ... (аренда) айырмашылығы – жалға беруде екі тарап
қатысса: жалға ... және ... ... ал, ... үш ... ... ... алушы және жабдықтаушы болады.
Іс-жүзінде лизингтік мәмілеге мындай субъектілер қатыса алады [16]:
– Лизинг ...... ... іске ... ... ... ... ақша қаражаттары есебінен лизинг
объектісін сатып алып, лизинг алушыға белгілі бір ... және ... ... ... ... ... ... ауысуымен немесе ауысуынсыз уақытша пайдалануға
беретін жеке немесе заңды тұлға.
– Лизинг алушы – лизинг ... ... ... ... бір ... ... және шарттар негізінде уақытша
пайдалану үшін алуға міндетті жеке немесе заңды тұлға.
– Мүлікті сатушы (жабдықтаушы) – ... ... ... ... ... лизинг берушіге немесе лизинг алушыға
белгіленген уақытта лизинг объектісін сатушы жеке ... ... Банк ... ... да ... ...... объектісін
сатып алуға қажетті қаржы ресурстарын ... ... ... ... лизинг нарығындағы арнайы субъектілерді
көрсетуге болады, Оларға:
– Сақтандыру компаниясы – ... ... іске ... ... болатын әр түрлі тәуекелдерді сақтандыратын заңды түлға.
Лизингтің кез-келген ... ... ... ... ... емес ... болуы мүмкін, сонымен бірге ол ... ... ... ... қызметтің субъектісі бола
алады [17].
Банктердің лизингтік операциялары несиелік операцияларымен ұқсас болып
келеді. Алайда, лизингтің ... ... ... көрсетілген
төлемдер төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг объектісінің лизинг
берушінің меншігінде қала ... ... ... Ал, несиеде банктің
меншік объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі қалады.
Лизинг объектісі ретінде ғимараттар мен ... ... ... ... жер ... және т.б.
тұтынылмайтын заттарды қарастыруға болады.
Отандық әдебиеттерде көп жағдайда, лизинг деп ... ... ... ... ... алатын жал немесе ұзақ мерзімге жалға
алу деп ... ... ... ... тар ... ... ... шаруашылық қатынас формасында оның мәнін толығымен ашпайды.
Лизинг мәні лизинг келісіміне қатысатын қатысушылардың экономикалық
қатынас жиынтығынан көрінеді.
Лизинг ... ... ... ... ... да жеке кәсіпкерлікке
тіркелген, лизингтік қызметті жүзеге асыратын заңда немесе жеке ... ... көп ... ... ... ... лизингтік компаниялар немесе
ірі өнеркәсіптік дайындаушы кәсіпорындардың лизингтік компаниялары немесе
филиалдары бола ... ... ... ... ... ... болып
төмендегі ұйымдар танылады:
– лизингтік операцияларды жүзеге ... ... ... ... ірі банктердің еншілес компаниясы
болып табылатын лизингтік компаниялар. Олар ... ... ... кең ... клиенттерге
стандартты лизингтік қызмет көрсетуге бағытталған және
білікті мамандарға ... сала және ... ... құрылған лизингтік компаниялар,
анықталған сала бойынша кәсіпорындарға қызмет көрсетуге
бағытталған іс-әрекет, мысалы, ауыл ... ... ... ... көлік және т.б.;
– жартылай коммерциялы лизингтік компаниялар, мемлекеттік
немесе муниципалды мекемелердің қатысуымен және ... ... ... ... сай құрылған
компаниялар, сонымен қатар шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін
арнайы бюдюжеттен қаржыландыру ... бар ... олар ... үшін ... және ... ... мүліктің ірі партиясына ие ... ... ... клиенттерді тарту үшін сауда компанияларымен
құрылған лизингтік компаниялар, мысалы, ұйымдық ... ... және ... өз ... өткізу үшін құрылған ... ... ... ... ... ... «Xerox», «Scania», «BMW» және тағы басқалары жатады;
– халықаралық лизингтік компаниялар.
Бұрынғы кездері лизингтік қызметтің заңды құқықығын лицензия беретін
болған, ... ... ол ... ... ... ... ... алғаннан кейін лизинг қызметі нарығында осы бизнестен
әлдеқайда алшақ өз қызметін ұсынушы компаниялар қаптап ... ... тек қана оның иесі ... оны ... бере ... ... жүзеге асыруда коммерциялық банктердің, сақтандыру
компанияларының, сонымен қатар ... ... ... ... ... немесе лизинг алушыға тікелей мүлікті ұсынатын компаниялардың
ролі ... ... ... ... ... делдалы болып
брокерлер, өткізу агенттері және дистрибьюторлар табылады.
Лизинг алушы болып кәсіпкерлік іс-әрекетпен айналысатын заңды және жеке
тұлғалар танылады. ... ... ... ... ... ... сату
сатып алу келісімін жасайтын және лизинг алушыға лизинг құралын сататын
мүлік иесі, ... ... ... ... ... ... ... және қазақстандық лизингтік қызмет нарығының
субъектілері болып лизинг алушы, ... ... ... ... ... заңды тұлғалары болуы мүмкін.
Қазіргі кезде дамыған мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... Олардың ішінде негізгілері болып :
– Шұғыл лизинг;
– Қаржы лизингі;
... ... ... ... ... Тура ... Сублизинг.
Шұғыл лизинг
Шұғыл лизинг – ағымдағы жал туралы келісім. Әдетге бұл ... ... ... ... ... аз ... ... көрсетілген жал төлемдері активтің ... ... ... ... ... ... рет ... лизингтің ең негізгі ерекшелігі – лизинг алушының келісімшартты
уақытынан бұрын тоқтата алуы. Сонымнен ... бұл ... ... ... ... ... қызмет көрсету және басқа қызметтер
түрін көрсету туралы шарттар қарастырылады.
Шұғыл лизингтің негізгі объектілері тез ... ... ... ... ... ... ... түрлері) және
техникалық күрделі, үнемі қадағалауды қажет ететін ... ... және ... әуе ... және т.с.с.).
Жалпы лизнгтің бұл түрі лизинг алушы үшін үнемді. ... ... ... ... моральді ескірген құралдарды жаңа бәсекелестік
қабілеттілігі жоғары құрал-жабдықтармен ... ... ... ... егер ... алушы бір жолғы жобаларды іске асыру үшін мүлікті
алған болса, оның одан әрі ... ... және сату ... ... ... ... ... техникалық қызмет көрсетуі артық
персоналды ұстаудағы қажеттілікті төмендетеді.
Сонымен бірге шұғыл лизингтің келесі кемшіліктері ... ... ... түрлеріне қарағанда қымбаттылығы, жал
төлемдерінің жоғары болуы;
... мен ... ... салу қажеттілігі;
– уақытынан бұрын өтеу кезінде айыппұлдың төленуі;
– мүлік иелерінін ... ... ... ... ... ... лизингі жалға алушының төлемдері негізінде ... ... ... амортизациялануын қарастыратын келісім. Келісімнің уақытынан
бұрын жалды тоқтатуын қарастырмағандықтан, бұл келісім мүлік ... ... алу, оған ... ... ... ... барлық
шығындардың орнын толтырып, қажетті табыс деңгейін қамтамасыз ... бұл түрі ... ... ... және ... қызмет көрсету
бойынша барлық шығыңдар жалға алушы есебінен қаржыландырылады. ... ... бұл ... түрінде келісім уақыты біткен кезде жалға алушы
негізгі құралды қалдық құны бойынша сатып ... ... ... ... қарағанда қаржы лизингі кезінде мүлік иесінің тәуекелі
едәуір төмен ... ... ... бұл ... ... ұзақ ... өте ұқсас болып келеді. Себебі құрал-жабдықтың ... ... ... ... ... және ... ... өз
міндеттемелерін орындамаған жағдайда оны ... деп атау ... ... ... жылжымайтын мүлік (жер, ғимараттар мен
құрылғылар), сонымен қатар ұзақ мерзімді өндіріс құралдары жатады.
Қаржы лизингі қайтарылатын және ... ... ... ... ... екі ... ... жүйе ретінде қарастыруға
болады. Бұл келісім кезінде құралдың иесі оны 3 ... ... да, ... 3 ... ... ... ұзақ мерзімді жал келісімшартына отырады. Бұл
кезде сатып алушы ретінде әдетте ... ... ... ... ... компаниялар көрініс табады. Яғни келісімнің
нәтижесінде мүлік иесі ғана ауысады, ал пайдаланушы өзгермейді.
Өз ... ... ... мүлкіне меншік құқын кепілдікке ала
отырып, мүлік иесін несиелендіреді деп айтуға болады. ... ... ... ... ... ... ... жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.
Үлестік лизинг – қаржылық лизингтің бір түрі. Лизингтің бұл түрі ... ... ... ... Әдетте инвестор түрінде банк,
сақтандыру немесе инвестициялық компаниялар жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ұзақ ... жал ... жасап, лизингтік
объектіні тартылған қаражаттар есебінен сатып алады. Алынған ... ... ... ... ... ... ... негізгі құрал болып табылады,
тартылған қаражаттар болашақ кезеңдердегі лизингтік төлемдер ... ... ... қатар лизингтік компанияның салықтық және займды
өтеу ... ... ... мүмкіншілігі туады.
Лизингтің бұл түрі кезінде жалға алушы жалға берушімен қажетті құрал-
жабдықтар мен ... ... ... беру ... ... ... жағдайларда лизинг беруші мен лизинг ... ... бір ... Яғни ... ... өндірушімен жасалынады. Әлемдегі өз өнімін
лизинг негізінде сататын ірі ... ІВМ, ... GАТХ, ... ... және ... өндіруші компаниялар
жатады. Мысал үшін, "Даймлер-Крайслер" және ВМW ... ірі ... ... ... ... және осы ... ... автокөліктерін өткізеді.
Сублизинг – сублизинг келісімшартымен рәсімделетін, лизинг объектісін
пайдалану құқығын 3 тұлғаға берумен сипатталатын ... ... ... ... ... іске ... ... лизинг объектісін
лизинг берушіден лизинг келісімшарты негізінде 3 ... ... ... № 7В-ІІ 05.07.2000 ж. «Қаржы лизингі туралы» ҚР заңына
сәйкес лизинг алушының ... ... ... ... ... 3 ... аударуға тыйым салынады[19].
Объектіні сублизингке беру кезінде лизинг берушінің жазбаша ... ... болу ... ... ... ... бір түрі болғандықтан, ол
да халықаралық лизингтік ... сай ... ... ... ... бір ... ретінде лизинг объектісінің Қазақстан
Республикасының кедендік ... ... тек ... ... ... ғана ... көрсетуге болады.
Жалпы танылған тәжірибеде лизингтің түрлеріне мыналар жатады :
– шартқа қатысушы ... ... ... ... ... секторы;
– лизинг төлемінің формасы;
– міндет алу көлемі;
... ... ... мен ... ... ... қатысушы тұлғалардың санынан лизингтің мына ... ... ... екі ... лизинг шарты (немесе тікелей лизинг), бұл шарт
бойынша ... ... мен ... ... бір тұлға болады.
– көпжақты лизинг шарты (немесе жанама лизинг). Бұл шарт
бойынша лизингті ... ... ... ... ... ... ретінде лизинг беруші мекеме танылады.
Шарттың бұл ... ... ... үш ... ... ... ... – лизинг, беруші – лизинг,
алушы.
Мүліктің түрі арқылы мыналарды айыра аламыз:
– жылжымалы ... ... ... ... ... ... кұралдар).
– жылжымайтын мүлік лизингі (өндірістік ғимараттар, т.б.).
Лизинг операциясының қай ... ... ... ... ... ... көре алатынымыз:
– ішкі лизинг, бұл бойынша шартқа қатысушы тұлғалар бір ғана
мемлекеттің ... ... ... ... ... бұл шарт бойынша лизинг беруші
мен лизинг алушы әртүрлі мемлекеттерден болады. ... ... бір ... болуы мүмкін. Халықаралық лизинг
импортты және экспортты болады. Халықаралық лизингте лизинг
алушы ... ... ... ал ... ... ... болады.
Лизинг төлемінің формасына байланысты мынадай түрлері бар:
... ... ... бұл ... ... ақшамен
белгіленеді;
– өтемақы төлемді лизинг (немесе өтемақылы лизинг), бұл шарт
бойынша лизинг ... ... ... ... арқылы
есептеседі;
– аралас төлемді лизинг, бұл лизинг бойынша төлем жартылай
ақша ... ... ... ... ... ... ... көрсету арқылы төленеді.
Мүлікті қолдану уақыты мен соған байланысты амортизация ... ... ... ... ... ... ... байланысты толық
төлемді лизинг. Бұл жерде келісімшарт уақыты мүліктің қызмет
ету ... ... де ... берушіге лизингтің мүліктің
толық құны төленеді.
– мүлік амортизациясының толық болуының еместігіне байланысты,
жартылай төлемді ... Бұл ... ... ... ... ету ... аз болады да, лизингтің
мүліктің қызмет ету ... аз ... да, ... ... құны ғана ... уақыты мен лизинг мүлігінің негізгі шектік критерийлерінің
бірі ол ... ... және ... ... ... ... ... берілетін мүлік, мүліктің қызмет ету
мерзімінен аз ... ... ... ... бір ғана ... ... мүліктің толық құнын толтыра алмайды. Сондықтан да
лизинг беруші оны ... рет ... ... ... егер оның ... ... ... онда лизинг беруші үшін мүліктің толық құнын шығара алмау ... ... ... ... ... лизинг келісімшартының күшіне еніп тұратын уақыты мүліктің
қызмет ету уақытынан ... аз, ... да ... ... рет ... ... өз ... құнын шығара алмайды;
– мүлік лизингке бірнеше рет беріледі.
Лизинг берілетін мүлік ... ... ... тапсырмасымен
берілмейді, лизингтік мекемеде бар мүлік қана беріледі. Басқаша айтқанда
лизигтік мекеме мүлікті алған кезде, нақты ... ... ... ... ... ... ... лизингтік
мекемелер лизинг мүлкінің нарықтық конъюктурасын жақсы білуі керек:
– лизинг шарты екі жақты болады (лизинг беруші-лизинг ... ... ... ... ... ... міндеті
лизингтік мекемеге жүктеледі;
– егер мүлік қолдануга ... ... ... ... ... болса лизинг алушы шартты бұза алады;
– егер лизинг мүлігі байқаусызда бүлініп немесе жойылу ... ... ... ... ... ... қаржы лизинг төлемінен жоғары
болады, ... ... ... ... аз ... қалу ... байқаусызда бүліну қаупін болдырмауды қарастыруы
керек;
– келісімшартың уақыты ... ... ... ... ... ... қалауы бойынша лизинг алушы келісімшартты
ұзартуға немесе мүлікті өзінің жеке меншігіне алып қалуға
құқығы бар.
Оперативті ... ... ... ... және де
өндірістің басқа салаларында да ... ... ... ... ... ... ... белгілі «жалға
беру» болып табылады.
Қаржы лизингі бойынша уақытша қолдануға берілген мүлік келісімшартты
ұзарту нәтижесінде ... ... жеке ... ауысады. Келісімшарт
уакыты біткенше лизинг беруші лизинг төлемінен мүліктің толық құнын шығарып
алады да, оның үстіне ... жеке ... ... ... лизингіне тән негізгі белгілер:
– қарым-қатынас кезінде жаңа субъект пайда болады, ол ... ... ... ... өзі ... үшін ... арнайы
лизингке беру үшін алады;
– мүлік пен оның сатушысын таңдау құқығы мүлікті пайдалаңушыға
беріледі;
– мүлікті ... ... оның тек қана ... беру ... ... ... мүліктің сапасына байланысты, дұрыс емес жерлерін ... ... ... ... ... ... сатушыға
табыстайды;
– мүліктің байқаусызда құртылған жағдайдағы ... ... ... актіге қол қойылғаннан кейін лизинг алушыға
өтеді.
Қаржы лизингінің өзінше жеке сала ретінде қалыптасқан бірнеше ... ... ... – бұл түр ... ... үш ... ... мүліктің толық құны орнайды. Лизинг ... ... ... ... ... ... ... оған береді де, осының нәтижесінде өзінің
қаржылық шығынының орнын толтырып үстінен ... ... ... – ол екі ... ... ... бір түрі ... Құрал-жабдықтары бар мекеме, өз мүлкін лизингтік мекемеге сатады,
ал лизинттік мекеме осы ... оған ... ... береді. Осылай
айналымға түсіреді. Келісімшарт былай ... ... ... ... ... ... өзіне жеке меншікке қайтадан өз
атына өңдеуіне құқығы бар.
Осы сызбаға қарағанда ... ... ... де ... ... ... алушы мен қоюшы бір ғана заңды тұлға болып қалады.
Лизингтің бұл түрі ... ... ... ... ... қандай
мекемені болмасын қызықтырады. Мұндай мекемелерге ... ... ... бір уақытта лизингтік келісімшартқа отырып, мүлікті пайдалана
беру өте ... ... – бұл ... ең ... түрі ... табылады, себебі
ол көп қаналды қаржыландырумен ... ... ... қымбат
ғимараттарды реализациялауда қолданылады. Бұл лизингтің ... ... ... ... алатын кезде, өз қалтасынан құрал-жабдықтың
барлық құнын емес, тек бір бөлігін ғана ... Ал ... ... бір
немесе бірнеше несиеге алушылардың қаржысынан төлейді. Сонда да лизингтік
мекеме барлық ... ... ... ... ... ... толық құнына есептелген. Бұл лизинг бойынша негізгі қауіп -
банкке, сақтандыру ... ... қор мен ... да ... ... Батыста лизинг шарттарының 85 пайызынан астамы
левердж ... ... ... ... ... Бұл лизинг бойынша келісімшартта
мүлікті сатушы мен лизингтік мекеме қатысады. Бұл келісімдердің ... бар. Ең ... ... ... болатын анықтамалар: лизинг
компаниясының аты, мекен-жайы, телефон ... және ... ... ... ... ... ... ал лизингке берілген
мүлікті қолдану жайлы сұрақтарды лизинг мекемесі өзара ... ... ... лизинг шартында лизинг мекемесінің атынан көрініс таба алады. ... ... ... жасалады; егер лизинг алушы банкрот ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Лизинг көбінесе тікелей емес, делдал арқылы ... ... Ол ... ... лизинг беруші болады, ол делдал арқылы құрал-жабдықтарды
лизинг мекемесіне немесе лизинг алушыға ... Бұл ... ... ... ... Егер ... ... ұшыраса немесе лизинг
төлемін төлеуге шамасы келмесе, төлемді негізгі ... ... мен ... ... ... болса қолданылады. Бұл жағдай болған кезде ... ... ... төлемдердің дұрыс төленуін жергілікті лизинг
мекемесі бақылап отырса жөн болады.
Халықаралық деңгейдегі сублизинггік шарттар ... ... ... ... ... екі немесе одан да көп мемлекеттерден көре алады. Мысалы, 80-
ші жылдардың басында сублизинг арқылы ... ... ... ... Бұл ... ... мынада: егер Ұлыбританияда лизинг
берушінің жеке меншікке құқығы ... ол ... ... ... ... ал АҚШ-та лизинг беруші билеу құқығына ие болады. Осы белгілерді
негізге ала отырып, мынадай сызба жасауға болады.
Лизинг ... ... ... жеке ... ұшақ ... да оны Американың лизингтік мекемесіне лизингке ... ал ол ... ... ... авиа ... лизингке береді.
Көбінесе лизингтік мекемелер салық жеңілдіктерін қолдана ... ... ... ... классификациясы
Лизинг түрлерінің классификациясы шетелдік, отандық теорияда ... де ... ... ... ... ... ... классификациясының белгілерінен бастау
алады.
Ондай белгілер:
- келісімге қатысушылардың құрамы;
- жалға берілген мүліктің түрі;
- орнын жабу дәрежесі;
- амортизация шарты;
- қамтамасыздандыру көлемі;
- ... өтіп ... ... ... ... және ... жеңілдіктеріне қатынасы;
- лизингті төлем мінездемесі.
Келісімге қатысуышылар құрамына байланысты, ол екіге бөлінеді:
Тура лизинг, мұнда мүліктің иесі өзі объектіні лизингке береді.
Жанама ... ... ... арқылы беру.
Лизинг алушының қалауы.
- лизинг сферасына жаңа мүліктік ... ... ... ... жоғары өнімді жабдықты лизингке тезірек алу
және жаңа технологияларды тезірек пайдалану, рыноктың ... ... ... ... ... алу ... ... сатып алуда лизинг бойынша заттарды ... ... ... ... меншігіндегі лизингтің
объектісі үшін төлем жүйелерінің майысқақтығы;
- техниканы ... ... ... жеке ... ... ... төмендеуі;
- лизинг төлемдерінің шығынға қатынасты салық салу ... ... ... ... ... ... салынатын салықты
үнемдеу есебінде салық шығындарының төмендеуі;
- еңбек көлеміндегі ... ... ... ... және ... ... ... азайту;
- өндірілген өнімдер бірлігіндегі ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... продукцияны өндіру масштабының өсуі;
- несиелік ресурстарды таратуға қарағанда, лизинг ... ... ... ... ... ... жабдықтау және ескірген заттарды
тез жаңарту ... ... ... капиталдың босатылу және жабдықтарды қарызға
сатып алуда туатын ликвидациялық босату есебінде ... ... ... ... ... ... лизинг келісімінің барлық уақыт мерзіміндегі пайда және шығын
қозғалыстарына параллель жүріп отыратын қаржылық ... ... ... лизинг келісімінің бүкіл уақыт мерзімінде ақша жүйесін
жоспарлау оптимизациясы.
Жабдықтаушының қалауы
- қолданушылар шеңберін ... ... ... ... ... ... шығарушы жабдықтың конкуренция тудыра алушы мүмкіндіктерінің
жоғары болуын қамтамасыз ететін модельдердің алмасулары;
- лизинг затын қолданушылар мен ұзақ ... ... ... ... қалауы:
- лизинг операцияларын несиелеуден пайда пайызын табу;
- лизинг заттарын және несие ... тек ... ... ... ... адамның қалауы
- екі жақты келісім ... ... ... ... төлеу;
- мүлікті лизингке алғанда, лизинг өзі қамтамасыз ететіндіктен,
лизинг операциясы бойынша кепілдемені қорғау дәрежесінің
өсуі;
- ... ... ... екі ... ... бергенде
қорқынышты минималдау.
Делдалдың қалауы
- өзінің агенттік функцияларын атқарғаны үшін ... ... ... мүліктік сақтандыруда әртүрлі сақтандырушылық жағдайлардан
сақтағаны үшін ... ... ... ... қатысушылардың ортақ қалауы:
- бәсекелестік туғызу мүмкіншілігін жоғарылату.
Лизингтің түрлерін бөліп көрсету олардың жіктелу белгілеріне байланысты
болады. Оны 2-суреттен келесі ... ... ... жалға беруден айырмашылығы [22].
Лизингтік қатынас пен жалға беру қатынасыңың көптеген ұқсастықтары ... та ... ... ... де болады. Оларды келесі ... ... ... ... беруші мен лизинг алушының арасында
лизингтік мүлікті сатушы тұлға болады, ал жалға ... ол ... ... ... қарай жіктелуі
2. Лизингте ерекше рөлді лизинг алушы атқарады, ал жалға беруде ... ... ... ... ... ... пайдалануымызға беріледі,
сонымен қатар лизинг беруші мүлікті сатушыға мүлік үшін ғана ... ... ... Ал ... ... ... ешқандай рөл
атқармайды.
3. Лизингте лизинг алушыға құқықтар мен ... ... ... Мүлік лизинг алушының тұрғылықты жеріне сатушы арқылы ... ... ... тек ... ... ... және де ... беруші сату-
сатып алу келісімшартын бұзуға құқылы.
4. ... беру ... ... ... ... ... алушының
алдында мүліктің кемшіліктеріне жауап береді, ал ... ... ... ... ... ... ... жауап бермейді. Лизинг
жауапты болады: егер лизинг беруші мен ... бір адам бір ... ... ... ... ... ... міндетінен босатылады. Егер
мүлікте белгілі бір кемшіліктер болса, онда лизинг алушы оны ... ... ... шығарушы тұлғаға ғана қоя алады.
5. Келісімшарт уақытында лизинг беруші лизинг шартының мүлігін өзінің
ғана иелігіне алса да, лизинг алушыға да жеке ... ... ... ... лизинг алушыда болған кезде байқаусызда бүлінсе, онда оның орнын
лизинг алушы өзі ... ... ... ... ... мойнына жүктеледі де, ол лизинг берушінің ... ... ... ... міндетті. Егер лизинг мүлігі байқаусызда қатысушы
тұлғалардың кінәсі жойылса лизинг алушы лизинг төлемін одан ары ... ... тиіс ... ... соманы келісім арқылы толтыруына да болады.
Жалға беру шартында барлық міндеттерді жалға беруші өз мойнына ... ... ... ... ... ... жалға алушы келісімшартты
бұзуға толық құқылы. Келісімшарт бұзылғаннан кейін ... беру ... ... төлемейді.
6. Лизинг келісімшарты бұзылған жағдайда да лизинг алушы келісімшарт
уақыты біткенше лизинг ... ... ... ... ... ... ... толықтыратын несиелік, инвестициялық және жалға алу
ұғымдарымен тікелей байланысты болып ... ... ... және ... ... ... ... шеңберінде несие, жалға алу мен басқа да қатынастарда
бір жағынан ... және ... алу ... лизингтен тыс болуы мүмкін,
екінші жағынан лизингпен қатар жүруі мүмкін.
Лизинг қаражатты ... ... ... ... ... ... ... мерзімге берілген құралды уақыт мерзімі біткеннен кейін лизинг
беруші ... ... егер ... ... өзіне құралды сатып алуды көздемесе.
Лизинг беруші лизинг алушыға қаржылық қызмет ... ол ... ... ... өз ... ... ... ал лизинг алушы осы
соманы пайыздық мөлшерлеме арқылы несиемен мерзімді төлеп отырады.
Өзінің мазмұны бойынша ... ... ... сай ... ... ... ... салыстырылып бағаланады, бұл екі қаржы
құралының ... ... бар. ... ... ... ... өзара байланысты екі бөлімнен тұрады – лизинг беруші несиесі және
лизинг алушының лизингі. ... ... ... ... ... ... ал лизинг алушы нақты несие алушы болып табылады. ... ... ... ... мақсатына қолданады және қарызын займ бойынша
өтейді[23].
Лизингтік қаржыландыру сызбасының тікелей несиеден айырмашылығы ... ... ... арасындағы делдал лизинг берушінің бар болуында. ... ... ... ... ... ... ... талдау қиынға түседі, себебі келісімнің екі жағына қатысушы
мүшелердің ... ... ... ... кез-келген кәсіпорын өз қызметін демеу үшін қандай
да анықталған мерзімде өзіндік және қарыз қаражатын иемденеді. Бір ... ... жүз ... ... ... болса да таңдалған капитал
құрылымы еш әсерін тигізбейді және қарыз қаражатын талап етпейді; ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осы
көзқарастан шығатын нәтиже капиталды ... ... ... ... ... ... ... формасы басқа да қарыздар түрінен
оңтайлы болып келеді.
Лизинг пен ... ... ... бар. Несие беру саласында
инвестиция кез-келген ... ... ... ал ... ... дамытуға бағытталады. Несиелік келісімді жасау
барысында мақсатталған ... ... ... ... ... ал
лизингте жалға нақты бір мүлік беріледі.
Сонымен қатар, бірінші жағдайда несиені қайтаруға және оны пайдаланғаны
үшін пайыздық ... ... жүз ... ... ... ... жағдайда сол объектінің өзі кепілдеме болып ... ... ... сатылатын мүлік құнынан төмендетіледі.
Несиелік келісім жасау барысында иемденетін мүлік кәсіпорын балансында
тіркеледі, ал лизингтік келісім ... ... ... ... ... ... ... берушінің балансында тіркеледі.
Соңында несие төлемі кәсіпорын пайдасынан алынған салық төлемінен кейін
қалған кірістен төленеді. Лизингтік ... ... ... ... ... ол салық төлемін азайтады. Қаржы лизингі кезінде лизингтік төлемді
төлеу келісімшарт соңына ... ... ... ... ... жетістігі лизингке алынған ... ... ... мерзімді несиеден лизинг ... ... ... ұйымдастыру деңгейінің қиыншылығымен еркшеленеді.
Ұйымдастыру формасы жағынан лизинг ... ... ... ... белгілі деңгейде айырмашылықтары бар.
Біріншіден, коммерциялық несие және ... ... ... ... ... басқа кәсіпорынға кез-келген тауарды, соның ішінде
еңбек құралдарын және қаражаттарды коммерциялық несиеге ... ... ... ... тек ... ... бола ... несиелік және сауда келісімінің ... ... бар. ... ... ... сату-сатып алу актісі
бойынша жүргізіледі, ал лизингте сату сатып алудың тығыз қарым ... ... ... ... мүлікті сатып алумен басталмайды, себебі ол
мүлік лизингтік компанияның меншігінде болуы мүмкін және әрқашан ... ... ... алумен аяқталмайды, себебі ондай келісімшартты
лизинг ... өзі ... ... ұзақтылығы арасында айырмашылық бар:
коммерциялық несие қысқа мерзімді сипаттқа ие, ал ... ... орта ... мерзімді кезеңде жүзеге асады.
Алайда, лизингтің ... ... ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг объектісінің лизинг
берушінің меншігінде қала ... ... ... Ал, ... ... ... ретінде қарыз алушының берген кепілдігі қалады.
Ал, лизинг объектісі ретінде ғимараттар мен ... ... ... ... жер ... және ... заттарды қарастыруға болады.
Лизингтің кеңінен таралуының басты себебі – оның ... ... ... болуына байланысты:
– лизинг көмегімен кепілге беретін ... жоқ, ... ... ... Бұл былай: лизингтік мәміле
жасалған мерзім бойына лизинг объектісі лизингке берушінің
меншігінде қалады да, ... ... ... ... ... тәуекел деген болмайды (нақтырақ айтқанда,
несиелік тәуекел бұл сол ... ... ... ... ... ... ... лизинг 100 %-ға дейін несиелеуді ұсынады, яғни кәсіпорынға
қысқа мерзім ішінде өзінің меншікті капиталын ... ... ... ... ... өнім
шығаруға және пайда табуға мүмкіндік береді;
– кәсіпорынға мүлікті ссудаға ... ... ... ... ... ... бұл жерде ол мүлік кепіл ретінде
болады.
– құрал-жабдықтың ... ... ... ... өнімнің құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып,
мүлікке салынатын ... ... ... өзі ... ... ... салықтық жеңілдіктер алады;
– несие берушінің көзқарасымен қарағанда, ... ... ... да ... ... операцияларына тән кемшіліктер мыналар:
– жалға алушы құрал-жабдықтың қалдық құнының жоғарылауынан
(әсіресе инфляциядан) ... ... ... ... ... құны ... қарағанда жоғары, бірақ та ескірген
құрал-жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг ... ... ... ... сондықтан да ол осындай
шығынның орнын ... үшін ... ... алуға
тырысады.
Қазақстан экономикасының нарықтық ... ... ... өз
кезегінде нарықтық экономикасы дамыған елдерде кеңінен қолданылатын, біздің
ел үшін ... жаңа ... ... қаржылық қызмет тәжірибесінде
белсенді пайдалануды талап етуде. Сондай құралдардың біріне ... ... ... лизингi туралы» Қазақстан Респбуликасының заңында оған қатысты
мынадай анықтама берілген: қаржы ...... ... ... ... ... ... және лизинг шартымен келiсiлген ... ... ... ... бiр ... және ... бiр ... иеленуге және кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн кемiнде үш жыл мерзiмге
пайдалануға беруге мiндеттенетiн ... ... түрi. Бұл ... ... ... ... нысанасын беру мына талаптардың бiрiне немесе
бiрнешеуiне сай келуге тиiс:
1) ... ... ... ... ... беру және (немесе)
лизинг алушыға тiркелген баға бойынша ... ... ... алу ... лизинг шартымен айқындалады;
2) лизинг мерзiмi лизинг нысанасының пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... лизингтің бүкiл мерзiмi ішіндегі ағымдық
(дисконтталған) құны лизингтiң берiлген нысанасы құнының 90 ... ... ... ... бір ... ретінде қарастырылады.
Халықаралық тәжірибеде ... ...... ... ... ... ... толық өзін-өзі өтейтін лизинг ретінде сипатталды. Қаржы
лизингі жалгерлік, саудалық, несиелік және өзге де экономикалық ... ... Бұл ... ... лизингін несиенің нысаны ретінде, яғни
оның қызмет етуімен және ... ... ... несиелік
қатынастар жиынтығы ретінде қарастырамыз[26].
Қаржы лизингінің несиелік қатынастары көп ... және кең ... ... Мұндай қаржылық лизингтің несиелік аспектілері мыналармен
сипатталады ... ... ... бұл ... ... ... ... деген қажеттілікті қанағаттандырады. Қазақстанның
бүгінгі экономикалық даму ... ... ... ... ... орын алып ... Бұл өз ... кәсіпорындардың айналымнан тыс
активтерін жаңартуға және олардың құрамын кеңейтуге ... ... ... ... ... Сондықтан да
осындай мақсаттарға қаржы лизингін пайдалану кәсіпорындардың
ұзақмерзімді несиеге ... ... ... ... ... лизинг кәсіпорындардың заемдық қаржаттарға деген нақты
да мақсатты ... ... ... ... ... ... ... тыс активтерін
жаңартуға және олардың құрамын кеңейтуге байланысты пайдалану,
кәсіпорынға меншікті және қарыздық қаражаттар есебінен аталған
үдерісті ... ... ... шеше отырып,
кәсіпорынның банктік несиелеуге деген тәуелділігін азайтады.
3. ... ... ... түрде несиені толық қамтамасыз етеді
және шығынды азайтады. Ондай қамтамасыз ету нысанына лизингке
берілетін ... ... және оны ... ... қаржылық
тұрақсыздыққа ұшырай қалған жағдайда несие беруші төленбеген
лизингтік төлемдердің бір ... және ... ... ... ... алу ... ... жібере алады.
Сонымен қатар мұндай қамтамасыз етудің қосымша ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
сақтандырылуы жатады. Мұндай мәмілеге ... ... ... ... үшін ... ... төмендетіп,
банктен алынатын несиеге қарағанда аталған несие формасын тарту
құны азаяды.
3-сурет ... ... ... ... ... Қаржылық лизинг бойынша тартылатын ... ... ... ... ие ... ... ... тартылатын
несие бойынша негізгі қарыздың барлық сомасы аммортизацияны
сипаттайтындықтан, олар кәсіпорынның салық салынатын ... ... ... бірге лизингтік мәміледі лизинг
берушіге қатысты салықтық жеңілдіктер де қолданылады[27].
5. Қаржы лизингі ... ... ... ... кең ... ... етеді. Банктік несиеде негізгі қарыз
ақшалай нысанда жүзеге ... ... ал ... ... ... ... өзге де нысандарда, айталық
лизингтік активтік ... ... ... ... да жүзеге асуы мүмкін.
6. Қаржы лизингі қарызға қызмет ... ... ... ... икемділке ие. Банктік несиеге қызмет ету
және ... өтеу ... ... ... ... ... төлемдерді лизингтелетін активтің қызмет
ету мерзімен байланысты кең ... ... ... береді. Осындай сипатына қарай қаржы лизингі
кәсіпорын үшін ең жақсы ... ... ... ... Қаржы лизингі банктік несиеге қарағанда несиенің оңайлатылған
рәсімделу процедурасын сипаттайды. Отандық және ... ... ... ... ... ... және
қажетті қаржылық құжаттар тізімі банктік несиелеуге қарағанда
біршама аз ... ... Оған ... ... ... ... ... мен сенімді қамтамасыз етуінің болуы
ықпал етеді.
8. Қаржылық лизинг ... ... ... құны ... ... төмендетуді қамтамасыз етеді. Себебі, қаржылық
лизинг бойынша лизингтің мерзімі аяқталғаннан кейін лизингтік
актив толығымен лизинг ... ... ... ... толық амортизациясы жасалғаннан кейін лизинг ... ... ... құны ... сатып жіберу мүмкіндігіне ие
болады. Сөйтіп, лизингтік ... ... ... ... ... шегеріледі.
Қаржы лизингінің жоғарыда аталған несиелік аспектілері кәсіпорынның
экономикалық ... ... ... ... заемдық капиталды тарту
үдерісінде біршама тартымды несиелік ... ... ... ... тәжірибесіндегі лизингтік операциялардың даму ерекшеліктері
Шетел тәжірибесіндегі лизингтік операцияларды ... ... ... ... ең ... ... тәжірибесін ескергеніміз
жөн. Өйткені бұл ел лизинг дамуы ... ... ... бірі ... ... ... біз Франция мен Германиядағы лизинг бизнесін қарастырамыз.
Мұнда лизинг тұтынушы үшін алғашқы рет ... ... ... ... Қытай
тәжірибесі де біз үшін аса маңызды, ... бұл елде АҚШ пен ... ... ... ... лизинг арқылы ... ... ... лизингтік қатынастар Англия жерінде ортағасырлар
заманында пайда болды. 1284 жылы ... ... ... арнайы заң
қабылданды. Сол кезеңде келісімдердің объектілеріне шаруашылық жабдықтар
мен ... ... ... ... ... ... ... рет 1960 жылы
«Mercantile Credit Company» мен «United States Leasing ... ... ... ... бастады[28].
Дегенмен лизингтік қатынастардың дамуы тек 1970 жылы, яғни ... ... ... ғана орын ... Компаниялардың салық
есептелінетін табыстың көлемінен инвестициялар құйылған жылы оны ... ... ... ... ... ... тек табыстылығы жоғары
компаниялар үшін тікелей тиімді болды және жалға алушы үшін ... ... ... ... ... жеңілдіктерді есеп беру жылының соңында
пайдалана алды. Сондықтан инвестицияларды құю жыл басында орын ... ... ... жыл бойы ... еді. Ал егер компания
жабдықты ... ... ... оны ... ... болса (егер лизинг
компаниясының есеп беру жылы ерте аяқталса), онда ... ... ... орын ... еді. Сол себептен лизингтік компаниялар филиалдарын ашқан
кезде, есеп беру жылдарын әр түрлі мерзім етіп ... ... ... ... ... жоқ, ол жал ... ... қайтарылып
отырылды, бірақ мұндай саясат мүлік құнының 52 % ... ... ... ... ... 1984 жылы Ұлыбритания өкіметі корпоративтік салықты
52 %-дан 35 %-ға ... ... ал 1986 жылы бір ... 100 ... жеңілдік регрессивті пайыздық қойылыммен (бірінші жылы 25 ... жылы 25 %, және т.б.) ... ... ... біртіндеп жүзеге
асырылды [29].
Франциядағы алғашқы лизингтік компания 1957 жылы пайда ... ... (1962 ... ... – Locafrance)өндірістік жабдықтар лизингімен
айналысты. Алғашқы келісімшартты компания 1961 жылы жасады, ал 1966 жылы
Францияда лизинг ... ... заң ... ... ... ... өте тез ... жергілікті халық
лизингті «креди-бай» (несиеге сатып алу) терминімен атайды. ... ... ... мен ... кемелер мен баржалар, ... ... ... ... медициналық жабдықтар, баспа,
ірі өндірістік жабдықтар лизингке беріледі. Қозғалмайтын мүлік лизингі 1966
жылғы заңмен реттеледі. 1967 жылы ... ... пен ... ... ... ... айналысатын қоғам (СИКОМИ) пайда болды.
СИКОМИ мүшелеріне капиталы 10 млн. ... кем емес ... ... ... ... ... ... салықтық
жеңілдіктер ұсынылады: табыстың 85%-ы салықтан ... ... және ... мүлікті лизингке беру мерзімі ... 15-20 ... Оның ... жер, ... ... ... ... жабдықтар (лифтттер, т.б.). төлемдер көбінесе тікелей
регрессивті немесе аралас тәсілмен жүзеге ...... ... ... бар көп емес елдердің бірі. Оның
негізгі мағынасы ... ... ... тиімді лизинг түрлерін
анықтау және сипаттау болып табылады. Оларға:
– «несиелік жалға алу» ... ... бір ... «жай ... ... айтқанда, сатып алу ... ... ... ... ... алу ... жеткізу». Ең алдымен тұрмыстық қолдану
аясындағы ... ... ... қатынастардың
объектісіне көбінесе автомобильдер жатады;
– қозғалмайтын мүлік лизингі.
Француз ... ... ... ... үнемдеуші
технологиялармен, жарық берудің жаңа көздерін дамытумен, ... ... ... ... лизинг берушілерді ерекше қолдау жатады.
Мұндай лизинг берушілер амортизация және ... ... ... ... ... ... байланысты). Бұл жүйе елге
маңыздылығы жоғары салаларға инвестициялардың құйылуын ... ... ... ... ең ... ... жарғылық
қоры 1 миллион маркаға тең Бас ... ... ... ... GmbH» ... ... ... Германияда лизинг бизнесінде 1300-ден астам компаниялар
жұмыс ... ... ... саны ... Германия АҚШ-тан
кейінгі екінші, ал операциялар көлемі жағынан едәуір төменде орналасқан
мемлекет. Мұнда да ... ... ... ... ... ... ... автомобилдер (35 %), компьютерлер мен
кеңселік жабдықтар (25 %), ... ... (16 %), ... ... (15
%), кемелер, ұшақтар, темір жол жабдықтары (5 %), ... да ... (4 ... ... ... ... лизингті операция түрінде қарастыратын
Азаматтық Кодекс негізінде жүзеге асырылады.
Лизингтік мәмілелерді ... ... ... ж. және ... ж.
Федералдық қаржы министрінің хаттарында көрсетілген. Талаптарға ... ... ... жеңілдіктерге ие бола ... ... мен ... ... ... ... лизингтің
нақты түрлерін анықтайтын құжаттар баспа бетінде үнемі шығарылып тұрады.
Қытайдағы лизингтік қатынастардың дамуы ерекше. Лизингтік операциялар
1980 жылдардың ... бері ... ... 1978 ... бері жүргізіліп
келе жатқан ... ... ... қызметіне деген сұранысты
қалыптастырды. Лизингтік қатынастардың дамуы барысында 30 000 ... ... ... ... ... салуды қажет ететін көздер
айқындалды. 1990 жылдың соңында ҚХР-да 51 ... ... ... ететін.
Соның ішінде 25 – ... ... 26 – ... ... ... қоғамдар. Қытайдағы шетелдік инвесторларға АҚШ,
Франция, Сингапур, Гонконг ... ... ... ... ... ... мен ... ерекше көңіл аударуда. Әдетте лизинг
компанияларының капиталы ... ел ... ... ... Оған мысал
ретінде АҚШ, Жапония, Франция және басқа да ... ... ... «China ... Non Ferrous Metals Leasing»
компаниясын келтіруге болады. Саны 300-ден астам мекеме, ... ... ... де ... ... ... ... .
Қытай лизингтік компанияларға әдетте, тауарлық мамандану бағыты тән.
«China Orient Leasing» компаниясының операцияларын ... ... ... пен ... электр құралдарымен байланысты операциялар көбірек
кездеседі.Қытайлықтардың ойы ... ... ... ... ... ... мен жабдықтары технологиялық жабдықталу деңгейі
төмендеу кәсіпорындарда тиімді қолдануы мүмкін.
Қытайдағы ең ірі ... ... ... «China Leasing Co. LTD» ... 1985 жылы оның ... көлемі 167 миллион долларды құрады,
бүкіл Қытай лизинг нарығындағы операциялардың 20 %.
Ресей ... ... ... ... ... ... ... Ол
тек кемелер мен ұшақтарды сатып алу үшін қолданды. Дегенмен лизингтік
мәмілелер саны көп ... жоқ және ... тек ірі ішкі ... ... Бұл кезең лизинг туралы арнайы заңның, мәміле ... ... ... ... жоқ болуымен сипатталады .
1990 жылдардың басында нарықтық реформалардың алуы мен көпдеңгейлі
экономикаға өту ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар пайда болды. ... бұл ... заң әлі ... жоқ ... ... ... бизнесі аренда
туралы заңдар бойынша нормалар негізінде қызмет ... Бұл этап ... ... ... қатысушылары үшін аса үлкен тәуекелмен сипатталып,
лизинг қызметінің дамуын тежеуші факторға айналды. 1990 ж. ... ... ел ... ... ... ... және артықшылықтарын
бағалай отырып, лизинг секторын қолдауға ... ... ... 1994 ... 17 ... айында шыққан бірінші нормативтік құжат
... ... ... ... дамуы» № 1929 Қаулы лизингті
бөлек мәміле ретінде қарастыратын, лизингке және оның ... ... ... ... ... айында Ресей Өкіметі лизинг туралы ... ... онда ... ... ... ... асырудың жалпы принциптері;
– лизингтік келісімшарт ... ... ... ... ... ... мен төлеу тәртібі.
Бүгінгі күнде лизинг туралы уақытша Қаулы өз күшін толық жойды.
Көптеген елдерде лизингтік компаниялар өздерінің ... ... ... дамыту үшін Ұлттық лизингтік ассоциацияларын құрды.
Еуропада “Leaseurope” (Лиз ... – Euponean ... of ... Compani ... деп ... Ол 1972 ж құрылған. Штап пәтері
Брюссельде . Азияда “Asialease” (Азия лизинг) – Asia leasing ... ... ... 1982 құрылды. Оңтүстік Америкада “Felaleas”
(Филализнг) – Latin-American Leasing ... ... ... 1983 ж. ... 1984 ж. осы 3 ... және АҚШ ... ассоциясы «Дүние жүзілік лизинг кеңесін» ... ... ... ... ... лизингтік операциялар 5 есе өскен. London ... ... ... 2012 ж. 356,4 млрд АҚШ $ ... .
1-кесте
Аймақтардағы лизингтік операциялардың көлемі*
(млрд. АҚШ доллары)
|Аймақ |Жыл |
| |2007 |2008 ... ... АҚ ... 2002 ... ... АҚ ... ОRIX ... АҚ |Тамыз, 2000 ... ... АҚ ... ... АҚ ... 2000 ... Халық Банкі» АҚ|
|«Центрлизинг» ЖШС ... 2002 ... АҚ ... ... ЖШС ... 2000 |«НұрБанк» АҚ ... АҚ ... 2002 ... АҚ ... ... АҚ ... 2000 ... ... АҚ ... ... |Тамыз, 2003 |Ресейлік ... ... ... | | ... : ҚР Ұлттық банктің ақпараттық ... ... ... ... ... ... 2000 жылдан бастап белсенді ... ... ... ... ... негізгі үлесі «Казагрофинанс» ... ... ... да, оған мемлекеттің қатысы үлкен болды.
«Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялардың саны тез өсті.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының нарығында 20 ... ... ... ... ... 4 лизингтік компания (Астана
финанс, Астық лизингтік компаниясы, ... және ... ... 1 ... ... ... және ... 10
(Центрлизинг, Альфа-лизинг, Нұр-Инвест, ... ... ... ... ... БТА ... АТФ лизинг және Медикал лизинг
групп) лизингтік компаниялар жұмыс істеуде.
Лизингтік қазметтер ... ... ... ең ірі ... ... ... Ол ауыл шаруашылығын қаржыландыру
үшін құрылған мемлекеттік компания. Қаржыландыру көзі төмен ... (2 % - 3 %) және ... 5 % - 6 % ... ... лизингтік
төлемдері жыл сайын өтелетін мерзімі жеті жылға дейін, ресурстарды ұсынатын
мемлекеттік бюджет болып ... ... ... ... ... ... мен Ауыл шаруашылық министрлігімен және басқа мекемелермен
келісуді ... ... ... шаралар машиналарды жеткізуде
қиындықтарды туғызады.
Мемлекет қолдауынсыз және ауыл шаруашылық ... ... ... емес құрылған бірінші лизингтік компания «БТА ... АҚ ... ... ... туралы» ҚР Заңы қабылданғаннан кейін 2000 ... ... Әлем ... ... ... құрды.
«Центрлизинг» .
Лизингтік қаржыландырудың базалық жағдайы:
- келісімшарттың минималды ... – 35000 $.
- ... ... – 37 ... 7 ... ... лизингтің ставкасы – жылдық 17 ден 23 %-ға дейін
- аванстық төлем – 30 % ... ... ... Лизинг құралын сақтандыру – міндетті, (лизинг алушының шотынын).
Компания лизингтің жобаларын барлық салада қаржыландырады. Центр лизинг
компаниясы жеңілдіктермен қаржыландыруға мүмкіндігі бар: ... және ... ... ... Кореядан (жылдық 12 %).
Қаржыландыру Кореяның экспорт - импорт банкісімен жүзеге асырылады.
Лизинг ... ... ... да қаржыландырылады. Мұндай ... ... 12 % ... ... мерзімі 3 айдан 5 айға дейін,
минимальды салым сомасы 300-500 мың $ ... ... ... ... ... мерзімі – 36 айдан 60 айға дейін.
- аванстық төлем – 30 % лизинг ... ... ... ... ... сыйақы – 12-ден 18 %-ға дейін
(жылына).
- жобалы қатыстыру мерзімі – 3 аптаға дейін.
- төлем ... ашу ... АҚ ... ... келісімшарттар сақтандырылады.
«Нұр-инвест».
лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
- сыйақы ставкасы қаржыландыруға байланысты жүзеге асырылады.
- қаржыландыру мерзімі 1 -7 жылға дейін
- лизинг объектісінің құны ... ... ... ... – 30 % лизинг құралының құнынан
- жобаны қарастыру мерзімі 2 апта, ал 1 ай ... ... ... ... ... ... Үндістан және Қытайдың қаржы ұйымдарымен жұмыс
жасауда.
«Халық ... ... қоры 150 млн. ... ... ... жағдайы:
- лизинг мерзімі – 37 айдан 6- ... ... ... ставкасы – 15-18 %.
- аванстық төлемді қажет етпейді.
- лизингтік төлемдер: ай ... ... ... және ... жыл ... ... құжаттарды қарастыру мерзімі 2-4 апта.
- 50000 АҚШ ... ... ... жобалар қарастырылмайды.
«Темірлизинг» .
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
- лизинг мерзімі – 1 -5 ж.
- лизинг ... құны – ... ... ... ... – 16-23 %
- ... қаржыландыру – 50-300 мың $
- аванстық төлем – 15 ... АҚ ... ... ... ... ... көрсетеді.
«Альянс лизинг».
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
- лизинг мерзімі – 12 айдан 5 жылға дейін
- лизинг ставкасы – 18-25 % ... ... 13 % ... ... ... – ай ... ... төлем – 20-30 %
- келісімшарттың минимальды сомасы – 50000$, егер 50000$ аз болса %-қ
қойылым көбейеді, аймақтар үшін – ... ... ... ... ... ... ... міндетті тіркеу 20 күнде
- жобаны қарастыру мерзімі – 2-3 апта
«АТФ лизинг» .
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
- Лизинг келісім шарттары бойынша: 3-5 ... кіші ... 100000 $ ... 37 ... орта және ірі ... – 5 ... сыйақы ставкасы – 18-22 % жылдық
- лизинг төлемдерін төлеу
Жоғарыда айтылған мәліметтер негізінде ... ... ... операциялар бойынша есептейтін орташа сыйақы мөлшерін 6-суреттен
көруге болады.
«БТА ОRIX Лизинг» АҚ ... ... ... ... және экономикалық
мына салаларда қызмет көрсетеді:
- көлік құралдары
- құрылыс
- ауыл шаруашылығы
- медицина
- тауар өндірісі
- ... және газ ... ... өнеркәсібі
5-сурет Коммерциялық банктердің лизингтік қызметіне есептейтін орташа
пайыздық қойылымдар
«БТА ОRIX лизинг» АҚ отандық және ... ... ... ... ... ... ... «Caterpillar», «Volvo», «ISKRA» ... ... ... ... ... ... ... және
«Wolkswagen» компаниялары, «Pressta» – жол құрылыс ... ... ... ... ...... компаниясы,
«Камаз-Сервис» және т.б.
«БТА ОRIX Лизинг» АҚ-нан лизинг алудың тұтынушы үшін қолайлы жақтары :
- лизингке жаңа ... ала ... ... ... 100% ... ... етпейді.
- сатып алынатын жабдық құнының 90 %-на ... ... ... «БТА ... ... ... ... келісімшарттың мерзімі 1 жыл және одан жоғары.
- лизинг сыйақылары.
- лизинг құралы ҚҚС салығынан ... егер ҚР ... ... ... ... лизингке алған жағдайда.
- лизинг алушының мүлікке құқығы толық қорғалады.
«БТА Лизинг» АҚ ... алу үшін ... ... талаптар:
- мерзімі – бір жылдан жоғары
- сыйақы қойылымы – 16-23 % ... ... ... – 10-50 % ... ... құралының бағасына
байланысты
- Жобаның минималды сомасы – 10 000 АҚШ ... ... ... ... алу үшін ... ... ... лизингтік құрал-жабдық алуға өтініш беру
- лизинг алушының анкетасы
- құжаттар
- ... ... ... лизинг групп»
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
- Лизинг мерзімі – 5 ... ... ... ... – 23 % ... Орта ... ... – 10 %
- Лизингтің төлем – ай сайын
- Қаржыландыру минималды соммасы – 5000$
- Лизинг ... ... ... ... – 20 % ... бағасынан.
- Жобаны құрастырылу мерзімі – 1-2 апта
- ... ... ... – 0,3 % лизинг құрылымының бағасынан
Қазіргі жағдайда «Медикал лизинг групп» келесі бағытта ... ... ... құрал- жабдықтарды ұсыну;
- техникалық сервис;
- Фармацептикалық тауарларды ұсыну.
2002 жылдың қаңтарында Құрылыс ісі бойынша ... ... ... Республикасының құрылыс саласындағы лизингті дамыту бойынша
ассоциация «Казстройлизинг» құрылды.
Ассоциацияның ... ... оның ... ... техникасына және
жабдығына қажеттілігін лизинг бойынша қанағаттандыру болып табылады, ... ... мен ... ... ... ... ... кезде Ассоциация шешуге тырысып отырған басты мәселе техника мен
жабдықты ... ... ... ... ... табылады, бұл үшін техника
қажеттіліктері және құрылыс жабдығын жеткізушілері туралы мәліметтердің
ақпараттық ... ... ... ... жұмысты жандандыру үшін Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығының Лизингтік конференциясына кіру ... ... ... ... құрамына толық мүшелері ретінде 76 зауыт пен машина ... ... ... ... Республикасы мен Украинаның
лизингтік Ассоциациялары кіреді.
Республиканың құрылыс кешенінде ... ... өз ... дамуы үшін тиімді қолдау жасауға жұмылдыратын, ашық коммерциялық
емес ұйым ретінде құрылды. Ассоциация мүшесі ... ... ... сай ... ... ... кез-келген заңды
және жеке тұлға бола алады.
«Казстройлизинг» Ассоциациясының мүшелері болып табылатын, ... ... ... мен ... ... іске ... ... бүгінгі күнде «БТА Лизинг» АҚ болып табылады.
2010 жыл ... ... ... бойынша белсенділіктің өсуімен
белгіленген. Мысалы, лизингтік компаниялардың және ... ... ... ... арқасында лизинг мәселелеріне қатысты ... ... ... ... ... «Қаржылық лизинг туралы» Заңға да
өзгертулер енді.
Лизинг саласында Халықаралық ... ... (ХҚК) 20 ... ... ... Осы ... ішінде ауыспалы периодтағы ... ... ... нарығы бар елдердің жартысы өздерінің лизингтік
компаниялары үшін ... ... ... ХҚК үкіметтерге инвесторлар
мен техникалық әріптестерді іздестіріп, лизингтік заң ... ... ... және жаңа ... компанияларға инвестициялауды
қиыстыратын, лизингтің дамуына ... ... даму ... АҚШ ... ... және ... корпорация (ХҚК) 2010 жылдың ... ... ... ... Жобаны жасап шығарды. Жобаның мақсаты ҚР лизинг дамуы
үшін қолайлы құқықтық және ... ... құру ... ... ... ... ... нарығының мониторингін іске асырады,
мемлекеттік мекемелермен және лизингтік мәміленің барлық қатысушыларымен
тығыз ынтымақтастықта болады, ... ... ... лизингтік
компанияларға, кәсіпкерлерге, банктерге жабдық жеткізушілерге ... ... және ... өткізеді. 2011 жылдың 20 сәуірінде
берілген жобаның ... ... ... конференциясы Алматы
қаласының әкімшілігінің Кіші және орта ... ... ... ... ... ... мен бір
коммерциялық ... ... ... ... компаниялары,
қаржыландыру шарттары ... ... ... және конференция
қатысушыларының – кіші және орта бизнестің, бизнес ассоциациясының ... ... ... ... жауап берді.
Халықаралық Қаржылық Корпорациясының (ХҚК) Қазақстандағы ... ... ... бойынша лизингтік қызметтер нарығының көлемі
2010 жылда 84 млн. АҚШ долларын құрады, бұл 2009 ... ... төрт есе ... Бұл – ... ... ... ... көлеміне қатынасы бойынша 1 % шамасында. Ресейде бұл көрсеткіш 4-5 %-
ды, ал дамыған ... – 15-20 %, ... 30 %-дың өзін ... ... ... өсуімен қатар сапалық өзгерістер байқалып
отыр, әсіресе, лизингке ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылық емес мүліктің, бірінші кезекте ... ... арта ... ... ... ... негізінен ел экономикасының
неғұрлым тез ... ... ... ... Бұл – құрылыс, көлік, ауыл
шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі мен шикізат өндіру саласы.
Сонымен ... ХҚК ... ... лизингке берілетін мүліктің 50%-
ын көлік құралдарына (автомобильдер, жүк және жолаушы тасымалдау көлігі,
«доңғалақты» әртүрлі арнайы техника) келеді. Олар ... ... ... ... ... ... мәмілелердің шегінде де екенін нарық
операторлары растап отыр. Бұл тенденцияға келесі объективті ... ... ... тез қайтарымдылық, жоғары өтімділік, көлік құралдары
бойынша мамандарға ... ... ... және ... ... Бұл факторлар соңғы 3 жыл ішінде құрылған ... ... ... ... олар көбінесе банк ... ... ... ... ... ... ... портфелінде транспорттық
мүліктің үлесі едәуір жоғары.
Дегенмен басқа компаниялар тобы ауыл ... ... ... «Астана-Финанс» АҚ компаниясының лизинг портфелінің ... % ... ауыл ... ... ... 5 % - ... 5 % - жабдықтар үлесіне (негізінен құрылыс компаниялары үшін)
тиеді. Бұл компания ... және ... ... ... ... ... 2010 жылы ауыл шаруашылығын ... іске ... ... Банкгезельшафт Берлин жалпы сомасы 8,5
млн. евроға тең қарыз тартты («Казагрофинанс» мәліметтері бойынша).
Мұндай ... ... ... ... ... ... қалыптасуына әсер етеді және республикадағы ауыл шаруашылығын
дамытуға мүмкіндік береді. Бұл компаниялардың лизингтік қызметінің негізгі
тұтынушылары – ... ... ... ... ... ... ... Құрал-жабдықтарды жабдықтаушы ... ... ... және ... жабдықтар. Қазіргі кезде
Қазақстанда жаңа лизингтік компаниялардың қалыптасуына деген қызығушылықтың
артуы көрінуде.
Қазақстандық лизингтік компаниялардың көзқарастары бойынша 2000 ... ... ... ... ... ... ... болып келді.
Азаматтық кодексте лизингтік қатынастарды қамтамасыз ететін заңдылық және
лизинг туралы арнайы ... ... ... ... Бұл ... ... ... уақыт керек болды, Қазақстан Республикасында 1999 жылы 1 ... ... ... ... ... ... мүліктік қарыз
келісімінің түрлері секілді, ... ... ... ... көрініс
тапты. Ресей Азаматтық ... (АК) ... ... ... жер де ... болды, бұл әрине Қазақстанда қозғалмайтын ... ... әсер ... жж. ... ... қатынастарының өсу тенденциясы
байқалса, жылдық өсу қарқыны 51 % ... 170 млн. ... ... ... ... өсу ... 75 % ... жыл соңында 88 млн.
долл. тең болды. Ал ... мен ... ... ... жағдайын
талдайтын болсақ, онда 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда, бұл ... ... ... ... Бұл ... ... ... жағдай мен
несиелеудегі жоғары тәуекелділік факторларының әсерінен қалыптасқан жағдай
деген ойдамыз.
Дамыған елдерде ортақ ... ... ... үлесі негізгі
капиталдың 20-30 %, ал дамушы елдерде 5-15 % ... Егер ... ... ... 4 % ... ... ... онда болашақ 3-4 жылда
лизинг нарығы көлемінің көрсеткіші 650 млн АҚШ долларын құрайды. Егер
3-кесте
ЖІӨ-гі лизингтің үлесі*
|Көрсетікіштер |2011ж. |2012ж. |2013ж. |2014ж. ... ... |0,28 |0,40 |0,44 |0,52 ... % | | | | ... ... |1,01 |1,53 |1,52 |1,86 ... | | | | ... | | | | ... ... | | | ... % | | | | ... ҚР ... ... ... негізінде құрастырылған
ЕҚҚДБ болжамына сәйкес бұл көрсеткіш 10 % жетсе лизинг 1,4 млрд ... ... ... Лизинг индустриясының даму динамикасын
жақсарту үшін, және үлкен пайдалылығын көру ... ... ... ... заң ... ... ... енгізуге тура келеді.
Еліміздегі лизингтің дамуына әсер ететін заң базасын құру, барлық
өндіріс ... ... ... ... қосымша жұмыс орындары мен
бюджетке түсетін салықтардың көбеюінен басқа, Қазақстан ... ... ... ... ете ... ... ... лизингтің үлесі туралы мәліметтер келесі кестеде берілген.
Қазақстан қаржылық лизинг ... ... ... қарқынды дамуын
көрсететін барынша ұқсас қаржылық қызметтер нарығы бар ТМД ... ... ... ... қызметтің ең аз үлесін алып отыр.
Шындығында Қазақстандағы лизингтік нарықтың даму негізі 2000 ... ... ... заңның қабылдануымен байланысты болды. Лизинг нарығы
қаржы нарығының ең бір тез дамып отырған нарығының ... ... 2004 ... ... аралығында лизингтік операциялар көлемі 75 есеге өскен.
Лизингтік нарықтың мұндай қарқынмен даму ... ... ... дәрежеде тозуы, жаңа өндірістің дамуы, алдыңғы
жылдардағы қарқынды ... ... ... ... ... байланысты.
Бірақта, Қазақстанда біршама лизингтік операциялардың көлемі өскенімен,
лизинг негізгі құралдардың жаңаруын қаржыландырудың толық қанды ... ... ... ... емес. Сарапшылардың бағалауынша лизингтік
операциялардың көлемі 2002 жылы 22 млн АҚШ
6-сурет ТМД елдері арасында ЖІӨ ... ... ... аз үлесі
7-сурет Лизингтік операциялардың жалпы көлемі, мың АҚШ долларымен
долларын ... ал 2014 жылы оның ... 1 600 млн АҚШ ... ... ... жылы лизинг арқылы негізгі құралдарға ... ... 6,2 ( ... Ал ... ... ... 18 (, Ұлыбританияда 38
(, Швецияда 28 ( және Ирландияда 25 ( құрап отыр. ... ... ... аталған бизнестік біздің елімізде болашағының барлығына
күмән келтіруге болмайды.
Лизингтік қызметті ... ... ... ету ... түрде
керек, бірақ лизинг даму шарты жеткіліксіз. Лизингтік сектордың қалыптасуы
– жұмыс істеуді қажет ететін экономикалық шарттарға ... және ... кіші және орта ... ... ... ... үшін ... өсуде соңғы үш жылда жоғары ... ... құру мен ... тартудың негізгі механизмінің
бірі лизинг болу керек, бұған оның барлық жетістіктері бар. Лизинг дамуының
оптималды шарты Қазақстанда ... ... пен ... көлемін
лизингтен ортақ дүниежүзілік пропорцияға дейін әкелді. Алайда Қазақстандағы
лизинг секторының өсуі ... күні оның ... ... Оның себебі – қаржы ресурстарына шектеулік, сонымен бірге лизинг
механизмі арқылы кіші және орта ... ... көп ... ... ... лизингтік қатынастарды банктік құрылымдар арқылы
ұйымдастырудың ерекшеліктеріне тоқталайық.
Қоғамдағы және кәсіпорындардағы ... ... ... және ... ... даму сатысына ... ... ... ... ... субъектілерінің арасындағы лизингтік
қатынастардың ... ... ... ... туады. Осы
формалардың бірі лизингтік қатынастарды банктік ... ... ... табылады. Мұндай жағдайда лизингтік қатынастар тікелей
банктер немесе банктердің ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер мен лизингтік компаниялар
арасындағы несиелік қатынастар әртүрлі формаларда құрылуы ... ... ... ... ... ... ... бойынша клиенттің төлем және несиелік қабілетілігіне толық
талдау жасалғаннан кейін кепілдендірілген несиелер ... және ... ... әдетте лизингтік келісімшарттың мерзімімен толық сәйкес
келеді.
2. Банктер ... ... кез ... ... ... ... кепілдендірілмеген қарапайым банктік несиелер береді.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... екі әдісі кездеседі:
1) тікелей әдіс;
2) жанама әдіс.
Көптеген лизингтік компаниялар өз ... іске ... ... ақша қаражаттарын жинақтаудың сыртқы көздеріне, соның ішінде
әсіресе банктік несиеге көп мөлшерде тәуелді ... ... ... ... ... ... толық түрде дәлелденген. Мысалы, шетелдердегі
лизингтік компаниялардың жалпы ресурстарының ішіндегі банктік ... 75 %- ке ... ... ... ... өз ... жүзеге
асыру барысында сырттан тартылған қаражаттарды, яғни, банктік несиені ... ... ақша ... ... ... ... банктік
несие мен тауар формасында лизинг алушыға берілетін несиенің ерекше бір
формасы ... ... ... арасындағы өзара тығыз байланысты
куәландырады. Яғни, несиенің бір формадан ... бір ... ... ... ... ... фирманың банктік несиені көп мөлшерде
пайдалануы сол фирманы ... осы ... ... көп ... Сондықтан банктер мен лизингтік фирмалардың қызметтері бір-біріне
байланысты болады. Міне, осындай жағдайларда ... ... ... ... ... алу ... қарыздық өсімақының өзгеру
деңгейіне және банктік саясаттың анықтаған тағы басқа ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялардың сырттан
қаражаттар тарту мүмкіндігі жылдан-жылға ұлғайып келеді деуге болады. Оны
коммерциялық банктерден ... ... ... ... ... арналған сомалар көлемінен көруге болады (4-
кесте).
4-кесте
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды қаржыландыруы
(млн.тенге)
|Көрсеткіштер |2011 ж. |2012 ж. |2013 ж. |2014 ж. ... ... ... |85,1 |170 |321 ... АҚШ ... | | | | ... мәмілелер саны |120 |440 |1300 |2700 ...... ... ... 2011 ... есептік мәліметтері |
|негізінде құрастырылған. ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктерінен заңды тұлғаларға бөлінген қаражат
сомасы (млн.долл)
Осы диаграммадан көріп отырғанымыздай, 2011 жылғы ... ... ... ... ... ... қаржы-
ландырудың өсу динамикасының болуы саяси тұрақтылық, экономиканың өсу
тенденциясы, ... ... ... факторлар ықпал етті деген
ойдамыз.
Қазіргі уақытта экономика салаларына ... ... ... ... және ұзақ ... несиелердің үлес салмағының жоғырлауы еліміздің
экономикалық өсуіне әсер етеді деген қорытынды ... ... ... ... ... ұзақ ... ... болатындығын
ескерсек, онда бүгінгі ... ... ... ... және ... ... нарықтың стратегиясы мен тактикасын
қалыптастыруда банктік несиелердің ... ... ... жағдай
лизингтік компанияның банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз уақытында
орындауын және өтімділік деңгейін қамтамасыз етуін талап етеді.
Лизингтік ... ... ... ... коммерциялық банктер лизингтік операциялардың көлеміне,
бағытталуына және оның ... ... ... әсер ... ... ... ... фирмалармен несиелік қатынастарды
ұйымдастыру кезінде несиелеудің банкте қабылданған ... ... ... жүзеге асырады. Сондықтан да мұндай несиелік операцияларды
клиенттерге несие беру бойынша қарапайым активті операциялар ретінде ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар үшін
несиені беру және оны өтеудің ерекше механизмін жасауды да ... ... ... ... ... ... баға белгілеудің
және олардың төлем қабілеттілігін анықтаудың ерекше қағидалары көрсетілуі
мүмкін .
Бүгінгі таңда біздің елімізде ... ... ... лизинг
шартымен пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша
қаражаттарын жинақтау ... ... ... Ал, коммерциялық банктер
айналыстағы бос ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... банктік операциялардың бірі
ретінде қарастыру лизингтік бизнестің дамуы үшін тиімді ... ... ... ... ... банктердің нақты секторды, соның ішінде кіші
бизнес пен ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... қабылдап отыр. Бұл мәселелерді шешудегі
салмақты үлес қаржылық лизингке келеді, лизингтің арқасында кәсіпорындар,
кепілдік ... ... ... да, ... ... ... үшін ... қаржылық және материалдық көмекті ала алады.
Бірақ, екінші деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі
де болса, ынталанушылық байқалтпай ... мұны ... ... ... ... ... ... несиелік саясатын ескеретін
көп жоспарлы қызметін атқарып ... оның ... ... ... ... кіре бермейді.
Екіншіден, банктердің белгілі бір бөлігі бұрынғыдай ... ... емес ... кіріс алуды қалайды. Ал өндірістің
түрлі салаларындағы лизингті ұйымдастырудың және ... ... ... ... оған ... ... ... жасауға және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға
мүмкіндік бермейді. Лизингтік ... ... әлі де ... қосымша
формальдылықтармен түйіндескен. Солардың ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы талаптар, ... ... ... ... ... оның ... ... бойынша шарттарын орындау, есепке алудағы лизинг нысанының
дұрыс айқындалу мәселесі жатыр. Лизингтік қатынастардың (тура және ... тобы да ... ... адалдылығынан және төлем
қабілеттіліктерінен ... ... ... ... Бірақ,
құжаттарды рәсімдеудегі көптеген қиындықтарға қарамастан, ... ... ... мүдделі.
Республикамыздағы қызмет ететін барлық лизингтік компаниялардың
лизингтік активтердің құрылымын төмендегі кестеде беруге ... ... ... ... ... %
|Лизингтік активтер |2012 ж. |2013 ж. |2014 ж. ... ... ... |49 |22 |35 ... ... |25 |29 |15 ... ... |8 |15 |13 ... ... |14 |9 |3 ... |4 |25 |34 ... ҚР ... агенттігі материалы негізінде құрастырылған
Лизинг нарығындағы қатысушылардың құрылымын анықтауда 2011 жылдың 1
қаңтарына берілген статистикалық ... ... ... ... банктердің үлесі
Республика коммерциялық банктерінің лизингтік несиелеу белсенділігі
жетерліктей жоғары және тұрақты ұлғаю тенденциясы бар. Банктермен ... ... ... ... ... және сауда сияқты
салаларына түсіп отыр. Олардың экономикадағы несиелердің жалпы ... ... 2011 ... ... ... 33,4 % және 29,8 % құрап отыр.
Кіші бизнес субъектілеріне осы ... ... ... ... ... ... құралдарын толықтыруға ұсынылған несиелердің үлес
салмағы 2010-2012жж. үшін ... 61,5 %, 66,4 % және 63,5 % ... ... ... ... ... бойынша
портфелінің құрылымы, %
Осы диаграмма бойынша лизинг құралдарына берілген қаржының ... ... ... ... Яғни 2012 ... ... ... 67 % бөлген. Біздің есептеуімізше, оның себебі, ... ... ... ... лизинг мәмілелері арқылы жаңартылуынан.
Мысалы, Қытай және Венгрия автобустары, Корей Республикасы такси көліктері,
Ресей жеңіл ... және ... % ... ... ... шағын және орта ... ... ... ... ... бөлінді.
Қаржы министрлігінің мәліметтері бойынша, кәсіпорындардың ... ... 800 ... ... (6,5 ... АҚШ ... кем емес
инвестициялар қажет, бұл былтырғы жылда банктермен берілген несиелердің
көлемінен екі есе ... ... ... ... тозу ... % және одан ... ... құрайды. Жыл сайын республикада ... ... 0,8-1,2 % ғана ... ал дамыған елдерде бұл
көрсеткіштер 6-8 % ... ... ... ... ... ... жеке және тартылған құралдар есебінен қаржыландырылады.
Қозғалмайтын мүлік, ауыл шаруашылығы құралдары және басқа да ... % ... ... ... ... ... деңгейлі банктер
осы салаларды қаржыландыруға аса ынта танытып тұрған жоқ.
Еліміздің банк ... ... ... ... ... толығымен қанағаттандыра алмайды. Қалыпты ... ... ... ... ... банк ... ... ЖІӨ 6-7 % құрауы
тиіс. Басқа да ... бар: ... ... ... ... болмауы, олардың менеджментінің төмен деңгейі,
кредиторлар құқығын қорғаудың ... ... ... және т.б. ... ... үшін ... ... мүмкін қарыз алушы туралы
оның несие ... ... ... ... ... және ... заңды алу мүмкіндігінің болмауына байланысты.
Банктердің инвестициялық белсенділігі барлық кәсіпорындардың ... пен есеп беру ... ... ... ... олардың
іскерлік және қаржылық беделін, бұл ... ... ... ... ... ... жүйесін құруға белгілі бір дәрежеде әсер ете
алады.
Кредиторлар мен қарыз алушылардың өзара ашықтылығының шарты мемлекеттің
мүмкін қарыз алушылары туралы ... ... ... және ... ... ... бюроның маңызы жоғары.
Банктер лизингтік операциялардың жүргізілуіне ... ... ... ... ... ... ... және басқалары)
арқылы қатысады. 2012 жылғы жағдайы ... ... ... ... ... ... клиенттерге ұсынылған сомалар бойынша баланстық
шоттарындағы қалдықтар 20,7 млрд. теңгені құрады.
Лизинг ... ... ... үлестіретін келісімшарттық
механизмдерін, синдицирленген несиелеуді – ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің сақтандыру принциптерін
пайдалану тиімді деп есептелінеді.
Қазақстанның экономикалық дамуының қазіргі кезеңінде несиелік ... ... ... ... нұсқаларының бірі лизингтік
операцияларды қиылыстырылған тауарлы-ақша схемасын жүргізу болып ... ... ... ... үш ... болады: өндіруші, банк,
лизинг алушы. Мемлекеттің авиациялық салада және ауыл шаруашылығында лизинг
механизмін пайдалану ... ... ... ... ... мүмкін.
Лизинг қызметіндегі сақтандыру туралы айтсақ, келесі жағдайларды
қысқаша атап ... ... ... ... ... ... және егер
мұндай шарт тиісті келісімшартта ... ... ... ... ... түрде болады. Лизингтік мәмілені жасасқан кезде (немесе
оны қамтамасыз етуде), оны келесі ... ... ... ... болады: мүліктік тәуекелдер; қаржылық тәуекелдер;
саяси ... ... және ... ... ... ... ... персоналдың, басшылықтың, акционерлердің
өмірімен және денсаулығымен байланысты тәуекелдер; интеллектуалды меншік
нысанымен ... ... ... стратегиясының
кемшіліктерімен байланысты тәуекелдер; әкімшілік бассыздықпен немесе
криминалды әрекеттермен ... ... өту ... ... ұйымының (сақтандыру нарығы инфрақұрылымының
дамымағандығынан) сақтандырудың осы түрлерін жүргізу технологияларымен
байланысты ... ... де бар. ... ... ... ету мерзімінде мониторинг тәуекелін ұйымдастыруға,
оптималды сақтандыру ... ... және ... ... болғанда
сақтандыру төлемдерінің тәртібін сақтандырушымен келісуге тиесілі тәуекел
факторларын бағалаудағы ... ... сөз ... ... ... ... ... құқық пен лизингтік
операциялардың асырылуына лицензиялар іс ... ... ... және екінші деңгейдегі банктерде бар. Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... мен ... ... ... ішінді лизингпен байланысты мәмілелер бойынша қызметіне кірісуге
құқығы жоқ. ... ... ... ... және ... әрі ... ... мен олардың ашықтылығын қамтамасыз ету
және төлем жүйесін жетілдіру мақсатында ... банк ... ... ... ... ... тәжірибеде коммерциялық банктер лизингтік компанияларға
қарыз беруші ретінде емес, тікелей лизинг ... ... ... ... ... ... бизнеске қатысуының тікелей әдісін қолдануға
болады. Яғни, бұл әдіс лизингтік келісімдерді ... үшін бос ... ... ... жеңілдетеді.
Коммерциялық банктердің лизинг беруші ретіндегі ... ... ... ... ... ... жатады. Мұндағы лизинг
беруші ретіндегі банктің рөлі лизингтік мәмілені қаржыландырушы ретінде
болуымен байланысты ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныспен шығады. Лизинг шартына сәйкес лизинг алушы өзіне
қажетті құрал-жабдықпен жабдықтаушыны өзі ... ... ... ... ... ... Банктің міндетті бұл – лизинг алушының тапқан құрал-
жабдық құнын жабдықтаушыға төлей ... оны ... ... ... беру.
Коммерциялық банктердің қаржылық операцияларындағы лизингтік ... ... ... ... еншілес лизингтік компанияларды
бөліп шығару қажеттілігіне алып келеді. Бұл лизингтік қызмет эволюциясының
одан әрі ... ... ... Еншілес лизингтік компаниялар үшін
лизингтік қызмет бір ғана қызмет түрі болып ... ... ... ... ... ... бірдей типтегі контрактілер
саны көбейеді.
Лизингтік процестердің ұйымдастырылудың мұндай құрылымында коммерциялық
банк өзінің еншілес лизингтік ... ... ... ... үшін тек ... ресурстар ғана береді. Ал, лизингтік келісімді
бекіту үшін қажетті ... ... ... ... тауар өндіруші
зауыттармен сатып алу-сату контрактілерін бекіту, сервистік қызмет көрсету
және т.б. сұрақтармен еншілес ... ... ... ... ... ... ... елдердің лизингтік қызметтер
нарығында негізгі роль ... ... ірі ... болып табылады.
Банктер үшін лизингтік операцияның ... оның ... ... ... көрінеді. Яғни, лизингтік төлемдер
арқылы банк коммиссиондық ақы түріндегі табыстың жаңа ... ... ... ... ... ... өте жоғары банктік
операциялар қатарына жатады. Лизингтің негізгі түрлерінің бірі, оперативті
лизинг ... банк ... ... ... бір лизингтік
келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан ... сол ... ... ... жағдайда, лизинг объектісінің қалдық құнының өте көп ... ... ... туады. Сондықтан банктік тәуекелділік тұрғысынан
алып қарағанда лизинг беруші-банктің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, лизинг берушінің қызметін атқара отырып
коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... Осы ... анықтау кезінде бүгінгі күні, олар ең
алдымен халыққа қызмет ... ... ... және ... өте жоғары
халық тұтынатын тауарларды шығаруды ... ... ... көп ... ... ... деп ... «Евразия Банкі» АҚ-ның несиелік операцияларына баға беру
Банктің несие портфелінің құрылымдық сипаттамасы. Банктің 2012 жылы
ендірген жаңа қызметтері мен ... ... ... ... ... бұл жаңа ... ... көлік құралын алу үшін ақшалай
немесе АҚШ доллары түрінде 5 жыл мерзімге жылдық 19 % пайызбен берілді.
Экспересс – ... бұл ... ... ... ... Несие теңге немесе АҚШ доллары түрінде 3 жылға жылдық ... ... ... ... – бұл ... түрі ... немесе
АҚШ доллары түрінде 20 жылға жылдық 20 % пайызбен берілді. Бұл несиенің
түрлері банктің ... ... ... ... желілерінде іске асты.
2. Депозиттер. 2012 жылдың қараша айында банктің жаңа депозит желілері
пайда болды. Олар ... ... ... ... Бөбек, VIP
атты түрлері енгізілді. Банк салымшыға салынған ақша мөлшерінің 70%-дық
несие лимиті бар және еш ... тез ... 45 күн ... ... ... енгізілген. Ең төмен және жоғарғы ... ... ... ... ал 1,2% 9,0% АҚШ ... ... ... құрады. Ол 1
күннен-60 күн ... ... Бұл ... ... 2012 ... 15
қарашасынан беріле бастады.
3. Карточкалар. Карточкалық қызмет түрі бойынша келесідегідей қызметтер
көрсетілді: Олар 2009 ... ... ... UniCard атты ... карточкасы
енгізілді. Оның көмегімен біріншіден қолма-қол-немесе қолма-қолсыз ақша
алымдары мен несиелік лимит енгізуге жағдай туды. ... ... ... ақы ... ... көмегімен жанармай сатып алынатын
болынды. Және де жалақы, алуға бір ... ... ақша ... ... ... ... Бұл ... бойынша банктің кез-келген бөлімшесінен
есеп шотын ашып Қазақстан және шет ел валютасы негізінде бүкіл ... ... атты ақша ... ... мүмкіндік туды.
5. 2009 жылдың 12 желтоқсанында Oracle-E-Business Suite атты юағдарлама
ұсынылды. Осы бағдарлама барлық бизнеске ... ... яғни сату ... алу, ... ... төлеу, тікелей қолма-қол және қолма-қолсыз
ақша аударымдары енгізілген т.б. Бағдарламаны енгізу құны 62 млн тг ... “ABS Soft ... ... Бұл займ ... 2005 жылдың
қараша айында 12 айлық мерзімге берілген болатын Бірақ та шетелдік банктер
(ING Bank N.V, Нидерланды, ... ) ... тағы 12 айға ... ... Бүгінгі ... ... ... өз ... ... ... процесстерін ешбір туекелсіз жақсарту мүмкіндігі болып отыр.
Банктің бизнес балансын қамтамасыз ету үшін ... ... 50 ... және орта бизнестіің үлесіне ... деп ... ... ... ... ... ең ... приоритетіне
айналмақ осыған орай көрсетілетін ... ... ... ... ... Осы ... мақсат шағын және орта бизнестің ссудалық
портфелдегі үлесін арттыру болып табылады.
Еуразиялық банк әркезде карточкалық ... ету ... ... алып келе ... сол себептен осы бағытты одан әрі ... ... ... ... Осы ... дейін банк 150 мың VISA ... ... ... Республикамызда 184 банкомат орналасқан, 2010
жылдың соңына дейін банкоматтардың ... 250-ге ... ... жүргізудегі ең басты приоритеттерінің бірі болып-“Ашықтық , ... ... ... ... табылады.
Несие беру міндеттемесі мен кепілдеме, қажетті ақша қаражаттары мен
кепілдеме түрі несие ... ... ... ... ... ... кепілдеме түрлері олар: - несиелеудің коммерциялық түріне-
жылжымайтын ... ... ... мен ... ... ... жеке дара несиелеуге- тұрғын үй, көлік ... ... ... ... ... ... ... құрылымына талдау
|№ |Салалар ... ... ... |Өсу |
| | ... ... |(+;-) |қарқы |
| | |мың тг |мың тг | |ны, |
| | | | | |% |
|1 ... ... ... |27357980 ... |245,99 |
|2 ... және ... ... |669638 |618291 |1304,1 |
|3 ... және ... өңдеу |1187680 |3069424 |1881744 |258,44 |
|4 ... ... |3932565 |4370048 |437483 |111,12 |
|5 ... ... ... |647276 |573626 |878,85 |
| |да ... | | | | |
|6 ... ... ... |6637076 |9368257 |2731181 |141,15 |
|7 ... ... |11713 |10673 |-1040 |91,121 |
|8 ... ... |18423 |17085 |-1338 |92,737 |
|9 ... ... ... |43718 |266710 |222992 |610,07 ... |Қағаз өндірісі |1192300 |- |- |- ... ... ... |342503 |631517 |289014 |184,38 ... ... ... |606796 |- |- |- ... |Химия өнеркәсібі |393419 |389989 |-3430 |99,128 ... ... ... |1231098 |923074 |-308024 |74,98 |
| ... | | | | ... ... да ... ... |363620 |-12491 |96,679 |
| ... | | | | ... |Металлургия өнеркәсібі |165329 |16246 |-149083 |9,8265 ... ... ... өнімдер |369912 |2558197 |2188285 |691,57 |
| ... | | | | ... ... машиналар өндірісі |121804 |115072 |-6732 |94,473 ... ... ... ... |310258 |305453 |6457 ... ... ... |57948 |1560059 |1502111 |2692,2 ... ... ... |100272 |51019 |-49253 |50,881 ... ... газ, су ... |242225 |255000 |12775 |105,27 ... ... ... ... |1763089 |109,81 ... ... сату және жөндеу |1432438 |528939 |-903499 |36,926 ... ... ... ... ... ... |231,19 ... |Бөлшек сауда |1960994 |5342005 |3381011 |272,41 ... ... үй және ... |342060 |1012954 |670894 |296,13 |
| ... ... | | | | ... ... |Құрғақ жолды көлік |429964 |583499 |153535 |135,71 ... |Су ... |70000 |82500 |12500 |117,86 ... |Ауа ... |946792 |1633 |-945159 |0,1725 ... ... және ... ... |2890481 |1285124 |180,05 |
| ... | | | | ... ... ... |3312 |- |- |- ... ... ... ... |186805 ... |0,8635 |
|34 |Жылжымайтын мүліктермен |5493158 |3210310 ... |58,442 |
| ... | | | | ... ... қызмет |207684 |349155 |141471 |168,12 ... ... ... |97370 |183846 |86476 |188,81 ... |Зерттеу және өңдеу |178844 |1227829 |1048985 |686,54 ... ... ... |8830167 |3921672 |179,9 |
| ... | | | | ... ... ... |68534 |87312 |18778 |127,4 ... ... ... |563381 |832324 |268943 |147,74 ... ... жою және |297420 |263599 |-33821 |88,629 |
| ... | | | | ... |Мәдениет және спорт |4081359 |4531050 |449691 |111,02 ... ... ... ... |43481 |2686290 |2642809 |6178,1 |
| ... | | | | ... |Жеке тұлғалар |67429371 ... ... |77,595 ... |Үй ... ... |- |1956488 |- |- ... ... көрсету бойынша үй |- |49466 |- |- |
| ... ... | | | | ... ... ... үшін үй |- |561835 |- |- |
| ... ... | | | | ... ... және ... |81449 |5184704 |5103255 |6365,6 ... ... өндірісі |3379981 |37093 ... |1,0974 ... ... құрал-жабдықтарын |- |14142 |- |- |
| ... | | | | ... ... ... ... ... |121,01 |
|Ескертпе: дерек көзі- Банктің қаржылық ақпараты ... ... ... ... ... қызметін көрсетті.
Ондағы нәтиже мынадай: есеп беру жылы банк ... ... мың ... несие берілсе, ал өткен жылы бұл көрсеткіш ... мың ... ... еді. Яғни 2012 жылы бұл ... көлемі 21,01%-ға артық
болды.
Оның ішінде ең көп несие берілген салалар: электр машиналар ... ... ... ... ... және ... өңдеу, қаржылық делдал және
тағы басқалары.
7-кесте
«Еуразиялық банк» АҚ несие портфелінің ... баға ... ... |2013 жыл |2014 жыл ... |Өсу |
| | | |+;- ... ... |2 |3 |4 |5 |
| ... мың тг | | ... ... ... |228172543 |61008214 |136,5 |
|қарыздар | | | | ... ... ... |5545304 |7999862 |2454558 |144,26 ... ... | | | | ... ... қоса ... |236172405 |63462772 |136,75 ... ... | | | | ... бойынша жоғалтулар |23712698 |23538549 |-174149 |99,266 |
|Берілген қарыздың ... ... ... ... |142,71 ... ... ... Банктің қаржылық ақпараты, 2-бөлім ... ... ... ... ... қорғану
мақсатында банк потенциалды қарыз алушылардың несие алу туралы өтініште
қарайды, олардың бизнесін бағалауда және қаржы жағдайына, ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөледі. Осылайша, банк
несие портфелінің сапасын сақтауға, қарыз сипаттамасын ... ... ... ... ... ... Қарыз жіктелімі қарыз
алушының қаржылық көрсеткіштерінен, қарызды қамтамасыз ету және ... ... ... 2013 жыл | 2014 |Абс. |Өсу ... |
| | |жыл ... ... ... |
| | | |(+;-) | ... | | | | |с % |
| ... ... |Сомасы, мың|Үлес | | | |
| |тг ... ... | | |
| | |% | |% | | | ... ... |6,03 ... |5,54 |1236106 |110,9 |-0,49 ... | | | | | | | ... |15372182 |8,15 ... |6,52 |-534404 |96,52 |-1,63 ... ... |100 |228172799 |100 |39617192 |121 |0 ... ... ... Банктің қаржылық ақпараты, 2-бөлім ... ... ... ... ... ... мәліметтер
|Несие портфелі | 2013 жыл | 2014 жыл |Абс. |Өсу ... |
| | | ... ... |Пунк. |
| | | |(+;-) |% ... | | | | |% |
| ... ... ... |Үлес | | | |
| |мың тг ... тг ... | | |
| | |% | |% | | | ... |0 |0 |0 |0 |0 | |0 ... |8802490 |37,1 |8719560 |37,0 |-82930 |99,06 |-0,1 ... |736756 |3,1 |803566 |3,4 |66810 |109,1 |0,3 ... | | | | | | | ... |108949 |0,46 |1171134 |4,9 |1062185 |1075 |4,44 ... | | | | | | | ... |2429802 |10,2 |949520 |4,0 ... |-6,2 ... | | | | | | | ... |729086 |3,07 |153714 |0,7 |-575372 |21,08 |-2,37 ... | | | | | | | ... |4797897 |20,2 |5641626 |23,9 |843729 |117,6 |3,7 ... | | | | | | | ... ... |62,9 ... |62,9 |-128705 |99,14 |0 ... ... |100 ... |100 |-211635 |99,11 |0 |
|Ескертпе: дерек көзі- Банктің қаржылық ақпараты, 2-бөлім ... ... ... есеп беру ... банктің несие портфелінің
сыныптамасына талдау жасалған. Банктің ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Осы классификациялар
бойынша әрбір жылы банк тарапынан сол берілген ... ... Ол ... ... ... қалу ... ... яғни
несие сапасын бөліп алып сол бойынша резервтен ақша қаражаттарын аудару.
Еуразиялық банкінде есеп беру жылы ... ... ... ... ... ... ... оған құрылған провизия көлемі 23538549 мың теңге болды.
Несие жоғалтулары бойынша құрылған провизия кестеде сипатталған.
Несие ... ... ... ... өткен жылға қарағанда 211635 ... кем ... Бұл ... ... ... операцияларының
көлемінің ұлғаюына, несиелер бойынша сыйақы мөлшерінің ... ... ... несиелер бойынша құрылған провизия көлемі өткен жылға
қарағанда 82930 мың ... кем ... ... үмітсіз несиелер бойынша
резервтер көлемі де кеміп, 128705 мың ... ... ... ... банкке жағымды жағымен әсер етеді, ал ... банк үшін ... алып ... ... коммерциялық банк балансы ... ... ... ... мерзімге көрсетеді. Несие портфелі жеке тұлғалар
мен ... ... ... ... және ... ... қарыз алушылардың несие портфелін құрайды.
Қарыз алушы тұлғаларға жалпы несие портфелі мөлшерлік сипаты береді
және тездетіп ... ... мен ... өтіп ... және күдікті
қарыздар жолымен несие есебі бойынша белгілі бір мерзімге есептеледі.
2.3 «Евразия Лизинг» АҚ-ның ... ... ... ... ... АҚ 2002 жылы ... және оның мақсаты Қазақстан
Республикасындағы шағын және орта бизнестің дамуын қолдаудың ... ... ... ... ... ... ... АҚ
«Евразия Банкі» АҚ-ның 100 % ... ... ... ... күні ... ... АҚ ... лизингтік компнаиялар
арасында алдыңғы орынды иеленетін лизингтік компаниялардың біріне жатады.
«Евразия Лизинг» АҚ Қазақстанның ... ... ... іске асырады. «Евразия Лизинг» АҚ филиалдарының өңірлердегі
қызметінің үлесі төмендегі суретте берілген.
Диаграммадан көріп ... ... ... ... ... ... ... 78 %, Алматы қаласы мен Алматы облысына
келеді.
«Евразия Лизинг» АҚ-ның негізгі жобаларына ... ... ... және ауыл ... техникалары жатады. «Евразия Лизинг» АҚ-ның
отандық және ... ... мен ... ... ... жасаған. «Евразия Лизинг» ... ... ... ауыл ... ... ... қайта өңдеу, сауда құрал-
жабдықтары, автокөлік, арнайы техникалар мен ауыл ... ... ... ... ... қатар лизинг заты ретінде ұсталған
құрал-жабдықтар да ... ... ... АҚ-ның лизинг мәмілелерінің түрлері бойынша құрылымы
төмендегі 10-кестеде берілген.
Соңғы кезде ... ... ... автокөлік құралдары бойынша лизинг
мәміле көлемі өскендігін, яғни еліміздегі ... ... ... ... ... ... арқылы адамдарды тасымалдау
қызметіне көңіл аудара бастағандығын көруге болады. ... ... 2012 ж. ... ... ... несиелік портфелі
10-кесте
«Евразия Лизинг» АҚ-ның несиелік портфелі құрылымы, АҚШ долларымен
|Лизинг заттары |2013 ж. |2014 ж. |
| ... АҚШ ... % ... АҚШ ... % |
| ... | ... | ... |3 895 558 |29 |4 172 506 |26 ... | | | | ... |574 417 |4 |357 163 |2 ... | | | | ... |2 932 188 |22 |4 665 731 |29 ... | | | | ... ... |2 870 665 |22 |3 936 909 |24 ... |2 910 519 |22 |3 074 109 |19 ... | | | | ... |104 062 |1 |42 360 |0 ... | | | | ... |13 287 409 |100 |16 248 778 |100 ... - «Евразия Лизинг» АҚ-ның есептік материалдары негізінде ... ... ... ... құрылыс саласының даму, соның ішінде тұрғын үй
құрылысының даму салдарынан лизинг көмегімен ... ... ... ... ... Лизинг» АҚ-ның 2012 ... ... ... ішінде ең үлкен көлемді мәмілелер
мамандандырылған техникаларды қаржыландыру үлесі 29 % ... 2011 ... 7 % ... жылы лизинг компаниясы 62 келісімшарт қаржы лизингі бойынша
11-кесте
«Евразия Лизинг» АҚ-ның лизингтік операциялар ... ... |2013 ж. |2014 ж. |
| | |I ... |II ... |III |IV ... |
| | | | ... | ... |18 566 284 |19 287 735|21 435 863|26 522 |27 859 ... | | | |703 | ... | 3 895 558 | 3 927 678| 3 914 186| 4 126 | 4 172 ... | | | |336 | ... | 574 417 | 556 427 | 355 889 | 300 808 | 357 163 ... | | | | | ... | 2 932 188 |3 157 841 | 4 246 819| 4 388 | 4 665 ... | | | |203 | ... ... | 2 870 665 | 2 838 767| 3 336 019| 3 717 | 3 936 ... | | | |579 | ... | 2 910 519 | 2 932 864| 2 797 542| 2 803 |3 074 109 ... | | | |168 | ... | 104 062 | 103 808 | 105 886 | 93 509 | 42 360 ... | | | | | ... ... 287 409 |13 517 385|14 756 341|15 429 |16 248 ... | | | |603 | ... ... | 143 | 155 | 169 | 187 | 205 ... | | | | | ... - ... ... ... есептік материалдары негізінде |
|құрастырылған ... ... ... ... ... ... өсу динамикасы,
АҚШ долларымен
жасаған . Қаржы лизингі келісімшарты ... ... ... ... құны 1,162 млрд ... ... 9 293 317 АҚШ долларын құрады.
«Евразия Лизинг» АҚ-ның лизингтік операциялар ... ... ... мен ... ... ... жеке меншік
капитал ең басмыңы қаржы ... ... ... ... көруге болады .
«Евразия Лизинг» АҚ-ның лизингтік портфелі жылдан жылға арту үстінде.
Қаржы лизингі бойынша соңғы үш жылдағы жасалған ... саны ... және оны ... ... ... болады. 2011 жылы ... ... ... ... ... АҚШ долларын құраса, ал
2009 жылы лизингтік ... ... ... АҚШ ... ... ... АҚ-ның 2012-2014 жж. аралығындағы қаржылық
лизинг бойынша келісімшарттардың саны мен ... ... ... ... лизингтік |
| ... ... |
| | ... АҚШ ... ... |88 |11 212 351 ... |143 |18 566 284 ... |205 |27 859 601 ... ... ... ... материалдары негізінде |
|құрастырылған ... ... ... ... ... қаржы лизингі бойынша
орналастырылған қаражаттар көлемінің өсіп отырғандығын төмендегі
кестеден байқаймыз.
«Евразия Лизинг» АҚ-ның активтер құрылымындағы қаржы ... ... ... ... келеді. 01.01.2010 ж. қаржы лизингінің сомасы 1 241 040 мың
теңгені немесе барлық ... ... 79,26 % ... ... ... лизингінің сомасы 1 724 967 мың теңгені немесе ... ... 53,26 % ... 2009 ... ... ... ... 01.01.2011 жылы 483 927 мың теңгеге, 01.01.2012 жылы 260 811 мың
теңге өскен.
«Евразия ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
Лизинг алушыларға арналған үш негізгі лизингтік қаржыландыру өнімі
ұсынылады:
1. Экспресс лизинг;
2. Бизнес лизинг;
3. ... ... ... ... ... ... заттарына: ғимарат,
құрылғылар, машиналар, құрал-жабдықтар, шарушылық заттары, көлік құралдары,
жер телімшелері және ... өзге де ... ... ... ... активтерi
мың теңге
|Баланс баптары |2012 ж. |2013 ж. |2014 ж. |
| ... заты мен оның ... ... ... ... ... шығарылған өнім бойынша 3 жылдан аспайтын мерзімде
қаржыландыруға, Ал Еуропа, Жапония немесе АҚШ ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Заңды тұлға немесе жеке кәсіпкердің «Евразия Лизинг» АҚ-на қаржылық
лизинг бойынша тапсыратын құжаттар тізімі ... ... ... ... ... В-қосымшада берілген.
Лизингтік компанияның қаржыладырудағы сараптау лизинг алушының ақша
қаражаттарының ағымын талдау және ... ... ... ... ... негізгі табыс көзіне лизинг алушының жасайтын
лизингтік төлемдері жатады.
«Евразия Лизинг» АҚ-да ... ... (ЛТ) ... ... АА + НРТ + К + ҚҚТ + ...... ... шамасы;
НРТ – несиелік ресурстар үшін төлемдер;
К – лизинг берушінің комиссиялық сыйақысы;
ҚҚТ – шартпен көзделген қосымша қызметтер үшін ...... ... ... ... бойынша төленетін қосылған
құн салығы.
«Евразия Лизинг» АҚ-да айлық сыйақы мөлшерлемесі төмендегі формуламен
есептеледі:
Айлық сыйақы мөлшерлемесі = ... ... ... ... * % ... 360 күн * 30 күн.
Мұндағы жылдық пайыздық мөлшерлемесі несиелік менеджермен белгіленіп,
бастапқы жарна.
14-кесте
Лизингтік төлемдерді есептеуде мынадай мәліметтер
|Лизинг ... | ... ... сомасы ... ... ... ... ... теңге |
|Сыйақы мөлшерлемесі |20% ... ... |11,72% ... мерзімі |37 ай ... беру ... |2 ай ... ... ... |20% ... жасаған кездегі АҚШ долларының бағамы |120 ... ... ... АҚ-ның қаржылық лизинг бойынша ... ... ... «Ким Е» ШК ... ... жүк ... ... келтірейік. Бұл жерде жабдықтаушы Ресейдегі «Камаз» ЖШС болып
табылады. Лизинг мүлкінің 1 данасының құны ... ... «Ким Е» ... старттық бизнес түріне жатады. Сондықтан оның бастапқы салымының
жарнасы экспресс лизинг шарты бойынша лизинг мүлкінің құнының 30 % ... ... ... 37 ай.
Жүк тасымалдаушы көлікті жеткізі мерзімі 30 жұмыс күнді құрайды. ... ... ... АҚ-ы «Ким Е» ШК 2 ай ... ... және осы уақыт ішінде аталған лизинг алушы тек қана лизинг
бойынша сыйақы төлеуге ... ... ... ... ... ... ... 20% құрады. Себебі, бизнес жаңадан басталған және «Ким
Е» ШК баласында ... да ... ... болмауына байланысты лизингтік
мәміле тәуекелді болып саналған. Барлық есептеулер Microsoft Excel ... ... да ... ... есептеуде мынадай мәліметтер
қолданылды (14-кесте).
Жоғарыдағы мәліметтер көмегімен екі ... ... және ... әдіс ... ... ... ... жасалады. Берілген лизингтік
төлемдер кестесінің екі нұсқасын салыстарсақ, соңғысында лизингтік төлемдер
сомасы 141725 ... аз ... ... ... ... ... ... негізгі қараз сомасы ай сайын біртіндеп ... ол ... ... ... ... отырады. Екінші кестеде ай сайын төленетін
негізгі қарыз сомасы бірқалыпты мөлшерде қала береді. Екі ... ... ... мөлшерлемесі негізгі қарыз сомасына қатысты есептелетін
ескерсек, онда бірінші лизингтік төлемдер ... ... ... сомасы біршама аз кемиді.
3 Коммерциялық банктердің лизингтік қызметтерін жетілдіру жолдары
3.1 Банктердің лизингтік қызметін дамуын тежеуші факторлар
Қоғамдағы және ... ... ... ... және ... ... даму ... байланысты жалпы экономика
салаларындағы әртүрлі шаруашылық ... ... ... ұйымдастыру формаларын анықтау мүмкіндігі туады. ... бірі ... ... банктік құрылымдар арқылы
ұйымдастыру болып табылады. Бұндай жағдайда ... ... ... ... ... еншілес лизингтік компаниялары арқылы
ұйымдастырылады.
Жалпы банктік тәжірибеде коммерциялық банктер мен лизингтік ... ... ... ... ... ... ... Банктер лизингтік ... ... ... әрбір
операциялары бойынша клиенттің төлем және несиелік қабілетілігіне толық
талдау жасалғаннан кейін ... ... ... және бұндай
несиенің мерзімі әдетте лизингтік келісімшарттың мерзімімен толық сәйкес
келеді.
2. Банктер ... ... ... ... алушыларға
берілетін сияқты кепілдендірілмеген қарапайым банктік несиелер береді.
Осыған байланысты тәжірибеде банктік капиталдың ... ... екі ... кездеседі:
1) тікелей әдіс;
2) ... ... ... ... өз ... іске ... алғашқы
кездерінде ақша қаражаттарын жинақтаудың сыртқы ... ... ... ... несиеге көп мөлшерде тәуелді болады. Бұндай жағдай бүгінгі
таңда шетелдік ... ... ... дәленденген. Мысалы, шетелдердегі
лизингтік компаниялардың жалпы ресурстарының ... ... ... 75 %- ке ... жетеді.
Лизингтік компаниялардың өз қызметтерін жүзеге асыру барысында сырттан
тартылған қаражаттарды, яғни, банктік ... көп ... ... ... ... ... ... банктік несие мен тауар
формасында ... ... ... ... ... бір ... ... лизингтің арасындағы өзара тығыз байланысты куәландырады. Яғни,
несиенің бір формадан басқа бір формаға ауысуы көрінеді.
Сонымен бірге ... ... ... ... көп ... сол ... ... осы түріне неғұрлым көп тәуелді
етеді. Сондықтан банктер мен лизингтік ... ... ... ... Міне, осындай жағдайларда лизингтік фирманың қызметінің
тиімділігі банктен несие алу мүмкіндігіне, ... ... ... және ... ... ... тағы ... жалпы белгілеріне
тәуелді болады.
Бүгінгі таңда еліміздегі отандық лизингтік компаниялардың сырттан
қаражаттар тарту мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... экономика сапаларына бөлініп отырылған несиелер
көлемінен көруге болады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... бөлініп отырған
орта және ұзақ мерзімді несиелердің қысқа ... ... үлес ... ... ... ... ... әсер
етеді деген қорытынды шығаруға болады. Сонымен бірге, ... ұзақ ... ... ... ... онда ... ... компаниялардың коммерциялық қызметінде және отандық
лизингтік нарықтың ... мен ... ... банктік
несиелердің маңыздылығы артуда. Бұндай жағдай ... ... ... ... міндеттемелерін өз уақытында орындауын және өтімділік
деңгейін қамтамасыз етуін талап етеді.
Лизингтік компаниялардың ... ... ... ... ... лизингтік операциялардың көлеміне, бағытталуына және
оның нақты түрлерінің дамуына әсер етуге мүмкіндіктер алады.
Бүгінгі ... ... ... ... бизнестің дамуы лизинг шартымен
пайдалануға беру мақсатында құрылғыларды сатылану үшін ... ... ... ... ... ... Ал, ... банктер
айналыстағы бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі
болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың бірі
ретінде ... ... ... дамуы үшін тиімді әдістердің бірі
болып табылады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... ретінде емес, тікелей лизинг беруші ретінде ... ... ... лизингтік бизнеске қатысуының тікелей әдісін қолдануға
болады. ... бұл әдіс ... ... ... үшін бос ақша
қаражаттарын іздестіру мәселелерін жеңілдетеді.
Коммерциялық банктердің қаржылық операцияларындағы лизингтік қызмет
үлесінің ... ... ... еншілес лизингтік компанияларды
бөліп шығару қажеттілігіне алып келеді. Бұл лизингтік қызмет эволюциясының
одан әрі қарай ... ... ... ... ... үшін
лизингтік қызмет бір ғана қызмет түрі ... ... ... ... ... жеңілдейді, себебі, бірдей типтегі контрактілер
саны көбейеді.
Лизингтік процестердің ұйымдастырылудың бұндай құрылымында коммерциялық
банк өзінің ... ... ... ... ... ... үшін тек ... ресурстар ғана береді. Ал, ... ... үшін ... ... ... ... ... тауар өндіруші
зауыттармен сатып алу-сату контрактілерін бекіту, сервистік қызмет көрсету
және т.б. сұрақтармен ... ... ... ... ... лизингтік компаниялары барлық ... ... ... ... роль ... ... ірі сегмент болып табылады.
Сонымен, лизингтік компаниялардың қызметіндегі жаңа ... ... ... ... әкеліп соғады. Осы жерде
лизингтік компаниялардың ұйымдастырушылық құрылымы нарық талаптарын ... ... ... ... ... ... ... қажет деген
жалпы қағида көрінеді.
Коммерциялық банктер үшін лизингтік ... ... ... іске асыру кезінде нақты материалдық қамтамасыз етудің бар
екендігімен түсіндіріледі. Сонымен ... ... ... ... ... өз ... ... ұлғайтуға, клиенттерге
қызмет керсету сапасын жоғарылатуға, ... ... ... ... қатынастардың дәстүрлі байланыстарын тереңдетуге
және өзара тиімді байланыстар орнатуға мүмкіндіктер береді.
Банктік қызметтер нарығындағы бәсекелестіктің ... ... ... лизингтік операцияларды іске асыруы лизингтік
нарықтағы банктік әсер ету сферасын ұлғайтудың тиімді әдісі болып ... ... ... сатып алуға өз қаражаттарын сата отырып
және сол ... ... ... ... атқара отырып, еліміздегі негізгі
қорларды жаңарту ... мен ... ... ... даму ... ... лизингтік нарықтағы жалпы жағдайды
бақылауға өз үлесін қосады.
Банктер үшін лизингтік ... ... оның ... ... ... көрінеді. Яғни, лизингтік төлемдер
арқылы банк ... ақы ... ... жаңа көзін иеленеді.
Сонымен бірге, ... ... ... өте ... ... қатарына жатады. Лизингтің негізгі түрлерінің бірі, оперативті
лизинг кезінде банк ... ... ... бір ... ... ... кейін, сол құрылғыға деген сұраныс
болмаған жағдайда, лизинг объектісінің ... ... өте көп ... ... ... ... ... банктік тәуекелділік тұрғысынан
алып қарағанда лизинг беруші-банктің экономикалық қызығушылығына қаржылық
лизинг жоғары деңгейде ... ... ... ... ... берушінің қызметін атқара отырып
коммерциялық банктер лизингтік қатынастардың дамуының ... ... ... Осы ... анықтау кезінде бүгінгі күні, олар ең
алдымен халыққа қызмет көрсету саласын дамытуға және ... өте ... ... ... ... ... ... лизинг
объектілеріне көп көңіл бөлулері қажет деп ... ... ... ... ... ... ... лизинг дамуындағы қалыптасу жылдары болса, ... ... және ... ... ұйымдастыруы, коммерциялық негіздегі
транспорттық лизинг нәтижесінде, бұл мерзім лизинг дамуына ... ... ... тез ... ... ... ... дамуына
көптеген шешілмеген мәселелер кедергі жасады және жасауда. Солардың ... ... ... және ... ... көрсетуге болады:
1. Машиналар мен құрылғылар бағаларының өсуі және өсу ... ... және ... ... ... барлық диспериттердің туындауы.
2. Машиналар мен құрылғылардың ... ... ішкі ... инвестицияларды іздеу және тарту.
3. Лизингтік негізде жіберілетін машиналар мен ... ... ... ... ... Соңғы жылдардағы несиелер бойынша
қайтарымдардың болмауы.
5. Лизингтік бизнесті реттейтін заңдық - нормативтік базаның төмендеуі.
Коммерциялық ... ... ... тағы бір ... ол ... ... ... мен мерзімінің қысқалығы. Олардың деңгейі
инфляция және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... ... банктері
лизингтік операцияларға қатысуына ешқандай қызығушылық танытпайды.
Қарыз қайтару ... ... ... (1 ... ... орта
мерзімді (1-6-10 жыл), ұзақ мерзімді (10 жылдан жоғары) болып бөлінеді.
Ал ТМД елдерінде көбінесе ... ... (1 ... ... орта ... жыл) ұзақ мерзім (3 жылдан жоғары болып) несие мерзімі ... ... ... мерзімді несиелерден тері, ұзақ немесе орта мерзімді
несиеден көп ... ал ... елде ... 1 ... ... ... несиелердің 95-9/ % үлесін алады.
Қазіргі кезде біздің еліміздің кәсіпорындары көбінесе моральдық және
физикалық тозған негізгі қорларды пайдалануда. ... ... ... жоғары. Бірақта Республикамызда әр түрлі салада керекті, әр түрлі
негізгі ... ... ... ... ... Мамандардың есептеуі
бойынша агроөнеркәсіпке керекті 1500 машина түрінің 11-і ғана шығарылады.
Қазіргі кезде ең күрделі мәселердің бірі агроөнеркәсіпке ... ... алу үшін ... ... ... беруші компанияны іздеп табу.
Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуын ұстап тұрған факторлар.
Лизинг ... ... ... ... қарамай, лизингтік
мәмілелерді қаржыландыру мәселелері дұрыс шешімін ... ... ... ... ... ... ... топтарға жатқызуға
болады :
– лизингтік нарықты ... ... ... ... берушілердің қорлану кемістігі мен сапасы;
– лизингтік компаниялардың кадрлық әлуетінің жеткіліксіздігі;
– лизинг ... ... ... ... ... анықталған факторларды және ... ... ... ... ... ... бетте көрсетуге болады.
13-сурет Лизингтік мәмілелер нарығының дамуына кері әсер етуші
факторлар
Мұндағы заңи ... ... ең ... ... салу және ... ... қатысты біздің нормативтік-құқытық базаны әлі де
болсақ жетілдіру қажет деп санаймыз.
Лизиннгтік бизнеске кедергі жасаушы ... ... ... ... ... ... «Қаржылық лизинг» туралы заң, Салық және
Кеден кодекстері көптеген өзгерістерді талап етеді. ... әлі 1986 ... ... ... ... ... ... қосылған жоқ. Нарыққа
тәуекел үлкен, қаржыландыру мерзімі өте қысқа, алғашқы ... ... ... құны ... ... көрсеткендей лизингтік операция,
егерде бизнес-жоспарды жақсы жасағанда ғана екі жаққа тиімді болады.
Лизинтік іс-шаралардағы сақтандыруды айта ... ... ... келеді. Сақтандыру ерікті түрде жасалады, ал егерде келісімшартта
басқаша ... онда екі жақ оны ... ... ... келесі тәуекелдерді сақтандыру мүмкін: мүліктік
тәуекел, қаржылық тәуекел, саяси тәуекел, ... және ... ... ... ... мен ... ... тәуекелі, акционерлер тәуекелі, интелектуалды меншік
объектісімен байланысты тәуекел. ... ... ... ... бар ... ... ... Қазақстан Республикасының
Ұлтттық банкі осы сақтандыру компаниялары мен ... ... ... ... олар ... банкке, лизингтік операция жайында
есеп беріп отырулары керек.
3.2 Банктік ... ... ... ... ... инвестициялық қызмет түрі сияқты банктік лизингтік қызметте
тәуекелмен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдау үдерісі соңғы нәтижелердің
белгісізділік жағдайында іске ... ... ... ... кез ... ... үшін тән. Сондықтан да мәселенің лизингтік
қатынастар орнату кезінде де өзектілік мәні өте жоғары.
Лизингтік ... ... ... ... пайда болатын тәуекелдерді
басқару сол лизингтік қатынастарға әсер ететін негізгі ... ... ... Бұл ... ең ... ... ... ескерілуі
қажет деп ойлаймын:
– Лизингтік қатынастарға ... ... ... ... ... оның ... бір түрлеріне немесе өз ... ... және ... ... қатысты ерекшеліктері ескерілуі
қажет. Мысалы, егер лизингтік компания белгілі бір ... ... бір ... ғана ... онда оны ... ... ... бойынша неғұрлым сенімді
серіктестердің пайда ... іске ... ... неғұрлым табысты сызбасы қызықтырады. Сонымен
бірге, лизингтік ... ... ... ... ... нарықтың, саланың немесе қызметтің даму
болашағы да қызықтыруы мүмкін.
– тәуекелдердің белгілі бір ... ... ... лизингтік қатынастарға қатысушы тұлғалардың
қаржылық жағдайына әсер ету аясы және оның ... ... ... ... ... осы келісімге тәуекелдердің біреуіне ... ... ... ... ... ... да ... әрбір түрін лизинг субъектілерінің
қызметтерімен салыстыра отырып, оның әсер ету аясын талдау,
оларды ... ... ... ... мен ... ... ... қатынастарға қатысушы тұлғалар ... ... ... ... ... емес ... жасалынған математикалық есептеулер және сонымен қатар
лизингтік төлемдерді ... ... ... ... ... ... тұлғалар үшін өте қымбатқа түсуі
мүмкін. Сондықтан да лизингтік келісімдерді іске ... ... ... пайдаланатын лизингтік
компаниялар немесе оларды ... ... ... ... ... ... блок-сұлбасы
– математикалық есептеулерді неғұрлым тиімді және қарапайым
әдістерін қолдануға ұмтылулары қажет. Сол мәселені шешу ... ... ... ... ... ... толық автоматтандыруға
мүмкіндіктер беретін стандартталынған бағдарламалық өнімдері
мен техникалық құралдарын ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынастардағы
тәуекелдерді басқарудың қазіргі кезге сай келетін блок-сұлбасы 23-суретте
келесі бетте көрсетілген.
Тәуекелді талдау – бұл ... ... ... ... бірі ... ... Оның мақсаты жасалынатын экономикалык
келісімдердің ... және ... ... ... барысында кездесетін
тәуекелдер туралы қажетті ақпараттарды жинақтау. Осы ... ... ... ... ... ... бір ... қабылдау үшін
жеткілікті болуы керек.
Тәуекелді талдау олардың түрлерін анықтау және бағалаудан тұрады.
Тәуекел түрлерін анықтау ... ... ... әсер ететін барлық
тәуекелдер нақты анықталынуы қажет. ... ... әсер ... келесідей белгілері бойынша жіктеуге болады. Осы кезеңдегі
басты ...... ... түрлеріне лизингтік қатынастардың
ерекшеліктерін ескере отырып, толық ... ... ... ... ... ... мен дефолты анықтауға
мүмкіндік беретін көрсететкіштерге мыналар ... EL ... Loss) – ... ... UL ... Loss) – ... шығындар;
– PD (Probability of Default) – ... болу ... ... EAD ... at Default) – тәуекелге ықтимал қаражаттардың
шамасы (төленбеген лизингтік төлемдер сомасы).
Мұндағы басты міндет лизинг берушінің ... ... ... (PD) ... ... ... Қазіргі кезде тәжірибеде лизинг
берушінің ішкі қаржылық көрсеткіштеріне және басты ... оның ... ... және ... ... ... қолданылады.
Қалған әдістер лизинг алушының дефолттығы туралы белгілі бір кезең ... ... ... ... ... ... ... қиындықтар туғызады.
n лизингтік келісімшарттарынан тұратын лизингтік қоржынның тәуекелін
есептеу үшін х және у ... ... бір ... ... есепке алу қажет, және ол өз кезегінде кері математикалық
корреляция ... ... λ ... ... ... ... ... есептеу формуласы төмендегідей түрде беріледі:
Лизингтік мәміледен туындайтын несиелік тәуекелді ... ... ... жобаның алдыңғы сатысында лизинг алушының несиелік-қаржылық
– жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... алу ... нақтылығын тексеру;
– лизингтік мәмілені дұрыс құрылымдау;
– лизингтік құжаттарды жасау және жинақтау;
– лизигтік құрал-жабдықты ... ... және ... лизингтік қоржынға ағымдық мониторинг жүргізу;
– лизингтік келісімшарттың орындалуын ... ... ... ... өзінідік критерийлері болады:
– лизинг затының өтімділігі;
– лизинг мүлкін пайдалану орыны;
– лизинг ... ... ... ... ... өндірістік
тәжірибесінің болуы;
– лизинг алушының несиелік тарихының таза болуы.
Базалық қаржылық көрсеткіштері, соның ішінде:
... ... ... қаражаттарының шамасы;
– сату көлемі;
– клиенттік базасының әр түрлілігі;
– ақшалай түсімдерінің шамасы;
– қызметінің пайдалылығы.
Лизингтік мәмілені несиелеуде ... ... ету ... аванстық лизингтік төлем, өтімді лизинг заты, жартылай немесе
толық төлемдік жауапкершілік, қосымша активтер кепілдігі, ... ... ... ... сақтандыруы.
Жалпы банктік лизигтік тәуекелге кәсіпкерліктің барлық түрлеріне тән
тәуекелдерді жатқызуға ... ... ... ... бұл ... ... бір түрі
ретінде қарастыралады. Банк ісінде лизингтік тәуекел бұл банктік лизингтік
операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... алмау немесе өзінің ресурстарының бір ... ... ... ... ... мынадай түрлерге үш топқа бөлуге болады:
1) Лизинг затын қайтармау тәуекелі бұл лизинг ... ... ... ... ... ... ... алған затын қайтаруына
байланысты міндеттемені орындамауын білдіреді.
2) Көзге көрінбейтін және қосымша шығыстар ... бұл ... ... ... қосу, лизинг затын орналастыратын
аумақтың талабына сәйкес ... ... және т.б. ... зияндарды сипаттайды.
3) Лизинг затының бүліну, құнын жоғалту тәуекелі – әр түрлі сақтандыру
шаралары қолданылатын ықтимал оқиғалардан туындайтын ... ... ... ... ... жіктелімі
1) Валюталық тәуекел бұл жылжымайтын мүлік лизингіне байланысты немесе
ұзақ мерзміге валюталық несиемен берілетін ... ... ... ... ... ... ... құқықтық және табиғи тәуекелдер
жатады.
Саяси бұл мемлекет құрылу ерекшелігімен байланысты, мемлекеттік билік
органдары қызметтерінің тұрақсыздығы (мысалы, үкіметтің тез ауысуы, ... ... ... ... ... ... және ... да
саясаттарды дұрыс жүргізбеуі (ұлтшылдандыру, жекешелендіру, т.б.),
этникалық және ... ... және ... ... – экономикалық саясатпен байланысты, ЖҰӨ өсуі
немесе ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... азаюы, ақша-несие жүйесінің дағдарысы,
инфляция, сыртқы қарыздың күрт ... ... ... өтеу ... сыртқы қарызға жаппай мораторий, трансферттік тәуекел, ... мен ... ... ... ... үшін ... ... шетел
валютасының болмауы, сондай-ақ импортпен салыстырғанда шетел резервтерінің
азаюы, жаңа экономикалық ... ... ... ... тарифтер
мен квоталардың енгізілуі.
Құқықтық – банктің лизингтік қызметіне қатысты ... және ... ... ... ... бұл ... және кездейсоқ әр түрлі табиғи
құбылыстар мен апаттардың ықпалымен лизингке берілетін мүліктің зиян ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев Ұлттық экономиканы
көтерудің басыңқы шараларының бірі инвестицияларды пайдалану деп ... ... ... ... ... және ... ... алдыңғы қатарлы және тиімді каржыландыру түріне айналуы тиіс. Ел
Президентінің ... ... 50 ... ... ... ... асыру үшін кәсіпорындар бәсекеге қабілетті ... ... ... ... көрсету қажет екенін бәріміз де жақсы
түсінеміз. Дегенмен, оны физикалық тозған немесе моральды ескірген ... ... ... ... емес.
Бүгінгі таңда біздің елімізде лизингтік бизнестің дамуы лизинг шартымен
пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша ... ... ... ... Ал ... ... ... бос
ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын ... бірі ... ... ... ... операциялардың бірі
ретінде қарастыру лизингтік бизнестің дамуы үшін тиімді әдістердің бірі
болып табылады.
Соңғы ... ... ... ... ... соның ішінде кіші
бизнес пен ауыл шаруашылығын несиелеу ... ... ... көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді ... үлес ... ... ... ... ... ... мүлігі болмаған жағдайда да, ... ... ... үшін ... ... және ... ... ала алады.
Екінші деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді ... әлі ... ... ... ... мұны бірнеше жағдайлармен түсіндіруге
болады. Біріншіден, банктер өзінің несиелік саясатын ескеретін көп ... ... ... оның құрамына қаржылық лизинг мәселелері әрқашан
кіре бермейді. Екіншіден, ... ... бір ... бұрынғыдай
өндірістік қызметпен байланысты емес операциялардан кіріс алуды қалайды. Ал
өндірістің түрлі салаларындағы ... ... және ... ... ... банктерге оған қызмет көрсетудің сәйкес
стандарттарын жасауға және ... ... ... ... ... бермейді.
Біздің көзқарасымыз бойынша, лизингтік бизнесті дамытуда кешенді
бағдарлама жетіспейді деуге ... Оның ... ... элементтер
болуы мүмкін:
– құрамында мамандарды дайындайтын, ... ... ... болатын лизингтік нарықтың инфрақұрылымын
дамыту;
– лизигтік келісім-шарттарды ... ... кең ... ... ... ету (3 ... жоғары);
– кепіл жүйесін дамыту;
– қазіргі кезде қолға алынған мәселелермен қоса лизинг ... ... ... ... (халықаралық лизингтік
келісім-шарттарда валюталық бақылаудың болмауы).
Осындай бағдарлама ... ... ... ... ... операциялармен қызмет ... ұзақ ... ... ... ... ... итермелейтін болар еді. Осындай
тектес бағдарлама ғана ... ... ... ... ... ... ... саласында қызмет ететін ірі ұйымдар мен
компаниялар үшін келесі ұсынысқа назар ... ... деп ... ... елеулі орын алғысы келетін Лизинг берушілердің өз ... ... тек ... ... ғана ... ... ... болуын қамтамасыз етеді. Оның ... ... ... ... ... және басқа да қосымша қызмет
түрімен айналысатын компаниялардың қызметтері ... ... ... үшін ... банк және оның клиенті үшін қатынастың нығаюына үлес
қосатын фактор болып табылады.
Сонымен, лизингтік қызметтер нарығын ... ... ... ... бойынша сегменттерге бөліп қарастыру, лизингтік қатынастар
механизмін жетілдіруге мүмкіндіктер береді. Осы ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
тәуекелділіктерді ескеру ... деп ... ... ... ... ... қолданудың дамуын
ынталандыру үшін, мынадай ұсыныстар жасауға болады:
1) лизингке берілетін барлық жылжитын ... ... 3 ... 4-
тен жоғары емес коэффициентпен ... ... ... ... заңды түрде қарастыру;
2) 2-3 жылға дейінгі мерзімде қызмет ететін қаржы лизингінің келісім-
шартына байланысты алынған пайдалар бойынша лизингті берушілерге
(банктерге ... ... ... ... ... ... салықты төлеуден босатуды қайта қарау;
3) лизинг объектісі болып табылатын, Қазақстан аумағына ... ... ... ... ... ... және ... лизингті
берушілерді босату;
4) Қазақстандағы лизингтік қарым-қатынастарды ұйымдастырушы және
реттеуші мемлекеттік лизингтік ассоциацияның тез арада ... ... ... ... арзан айырбас еместігін айта кетуге
болады. Айырмашылығы негізгі құралдарды жаңартуда ... ... ... болып саналады. Біздің ойымызша, кәсіпорын үшін негізгі қорды
лизинг арқылы, ал айналымды кеңейтуді қысқа мерзімді, тәуекелі жоғары ... ... аса ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Назарбаев Н.А. «Казахстан 2030». Послание Президента страны ... ... жж. ... ... Республикасының индустриалды-
инновациялық даму стратегиясы.
3. Лизинг: Инвестициялардың тиімді мүмкіндіктері мен өндірісті қайта құру
// ... − 2005. −№ ... ... Р. ҚР қаржы лизингінің дамуы: реалдығы мен перспективалары
//Аль-Пари. − 2005. −№ ... ... К. ... ... ... ... мен
перспективалары. Азия-ЭЖ/2003ж. №13
6. Газман В. Д. Изменения в ... о ... ... и ... ... ... ... Джуха В.М. Лизинг. - Ростов-на-Дону: Феникс, 2001. – 242 ... ... Э.А. и др. ... ... терминов. − М.: АКАЛИС, 1997. −304
с.
9. Перов В.А. Финансовый менеджмент: учебно-практическое руководство. −М.:
Перспектива, 1993. −263 с.
10. ... ... ... ... – М.: ... 1990. −263 с.
11. Горемыкин В.Д. Основы технологий лизинговых ... – М.: Ось ... −512 ... ... В. Д. ... ... практика, комментарии. - М.: Фонд
«Правовая культура», 1999. – 376 с.
13. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое ... ... − М.: ... – 204 с.
14. Флиппов К.К., ... Б.С. ... ... ... ... ... в ... – СПб.: СПИТМО и ПФ «Надежда», 1992. –
205 с.
15. Чекмарева Е.Н. Лизинг бизнес. − М.: Экономика, 1993. – 127 ... ... ... ... – М.: ... 1991. ... ... 368 с.
17. Малявина А.В., Попов С.А., Пашина Н.Б. Лизинг и ... ... ... – М.: ... ... 2002. – 256
с.
18. Смагулов А.С. Лизинг: учебное пособие. – Алматы: Балауса, 1996. –176 с.
19. Макыш С.Б. Банк ісі: ...... ... ... 2007. − 471 ... ... Т. ... о лизинге // Финансы и кредит. – 2004. − № 2 ... ... ... Л., ... Э. Лизинг в Казахстане. Состояние, проблемы и
перспективы // Финансы и кредит. – 2004. − ... ... Р. Как ... ... оформление и контроль при
лизинге // ВЭД в Казахстане. – 2003. − №21 ...... ... ... лизинговых операций // Файл бухгалтера. −
2007, февраль. – С.22.
24. Таипов Т. Проблемы ... ... в ... ... // ... − 2004. −№2. − ... ... Ж. Договор лизинга: двусторонная или многостронная сделка //
Мысль. − 2004. − №9. –С. ... ... Е.Д., ... К.К. ... ... ... и пути ... в мировую экономику /под. ред. д.э.н.
проф Р.К Сатовой. − Алматы: Экономика, 2003. – 742 б.
27. Адамов Н.А., Тилов А.А. Лизинг: 2-е изд. ... и ... ... ... 2006. −8 ... Францева Е. Ф. Лизинг. −М., 1998. – 243 с.
29. Қазақстан Республикасының «Иинвестициялар туралы» Заңы: 2006 жылдың ... ... ... ... ... Л.Н. Финансовый лизинг // Правовые основы, экономика,
практика. – М.: Изд. ... 1997. – 272 ... ... Республикасының «Қаржы лизингі туралы» Заңы // Егемен
Қазақстан 12/УП- 00 (10.07.2003 ж. N 483-II; ... ж. N ... ... В.В. ... ... в СНГ: начало, ... ... // ... и ... – 1998. − №4. − ... Лизинг: теория и практика / под редакцией В.Д. Газмана. −М.: ... –С. ... ... Б. ... как форма арендных отношений. // Азия - Экономика ... – 1997, ... − №39. − ... ... В. В. ... коммерциялық операциялар мен олардың
регламентациялары». − М.: ... 1996. – 234 ... ... А.А. Договор финансовой аренды (лизинга): учебно - ... ... ... 2001. - 64 ... ... Л.; ... Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты
секторы // ... − 2010. − №4. ... ... Д.И. ... ... в ... развитых странах //
Финансовый менеджмент. − 2010. − №3. – С.96-105.
39. Смирнов С. Лизинговые отношения в ... ... // ... − 2011. − №4 (40). – ... ... М.И. ... ... учебное пособие. -М.: Финансы и
статистика, 2000. − 336 с.
41. ... В.Д. Пути ... ... ... ... ... бизнес.
−2010. −№3. −С.39-47.
Қосымша 1
«Евразия лизинг» АҚ-ның ... ... ... ... ... 2
Лизингтік төлемдер кестесі –аннуитет
|Ай |Негізгі қарыздың ... ... ... ... ... ... |пайыз сомасы | |
|0 |5 071 745 |  | - | |
|1 | 5 071 745 | - | 84 529 | 84 529 |
|2 | 5 071 745 | - | 84 529 | 84 529 |
|3 | 5 071 745 | 107 899 | 84 529 | 192 428 |
|4 | 4 963 846 | 109 698 | 82 731 | 192 428 |
|5 | 4 854 148 | 111 526 | 80 902 | 192 428 |
|6 | 4 742 622 | 113 385 | 79 044 | 192 428 |
|7 | 4 629 237 | 115 274 | 77 154 | 192 428 |
|8 | 4 513 963 | 117 196 | 75 233 | 192 428 |
|9 | 4 396 767 | 119 149 | 73 279 | 192 428 ... | 4 277 618 | 121 135 | 71 294 | 192 428 ... | 4 156 484 | 123 154 | 69 275 | 192 428 ... | 4 033 330 |125 206 |67 222 |192 428 ... | 3 908 124 | 127 293 | 65 135 | 192 428 ... | 3 780 831 | 129 415 | 63 014 | 192 428 ... | 3 651 416 | 131 571 | 60 857 | 192 428 ... | 3 519 845 | 133 764 | 58 664 | 192 428 ... | 3 386 080 | 135 994 | 56 435 | 192 428 ... | 3 250 086 | 138 260 | 54 168 | 192 428 ... | 3 111 826 | 140 565 | 51 864 | 192 428 ... | 2 971 262 | 142 907 | 49 521 | 192 428 ... | 2 828 354 | 145 289 | 47 139 | 192 428 ... | 2 683 065 | 147 711 | 44 718 | 192 428 ... | 2 535 354 | 150 173 | 42 256 | 192 428 ... | 2 385 182 |152 675 |39 753 |192 428 ... | 2 232 506 | 155 220 | 37 208 | 192 428 ... | 2 077 286 | 157 807 | 34 621 | 192 428 ... | 1 919 480 | 160 437 | 31 991 | 192 428 ... | 1 759 042 | 163 111 | 29 317 | 192 428 ... | 1 595 931 | 165 830 | 26 599 | 192 428 ... | 1 430 102 | 168 593 | 23 835 | 192 428 ... | 1 261 508 | 171 403 | 21 025 | 192 428 ... | 1 090 105 | 174 260 | 18 168 | 192 428 ... | 915 845 | 177 164 | 15 264 | 192 428 ... | 738 681 | 180 117 | 12 311 | 192 428 ... | 558 564 | 183 119 | 9 309 | 192 428 ... | 375 445 |186 171 |6 257 |192 428 ... | 189 274 | 189 274 | 3 155 | 192 428 ... |0 |5 071 745 |1 832 307 |6 904 052 ... ... ... ... ... потенциал, шаруашылық
және экономикалық байланыстар, қаржылық жағдай математикалық есептеу
әдістерін талдау
Тәуекелдің түрлерін анықтау
Тәуекелдерді ... ... ... әсер ету ... ... ... және ақша ... резервтеу
Серіктестіктерді таңдау туралы қосымша ақпарттар жинау
Тәуекелдерді бөлу
Сақтандыру
Қажетті қаржылық ресурстар көлемі анықталды
Лизинг объектісі нақты анықталанады және ... ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдау
Сыртқы факторлар: инфляция, бәсеке, саяси және экономикалық дағдарыстар
және т.б
Лизингтік катынастардағы
тәуекелдіктердегі ... ішкі және ... ... ... ... қатысушылар арасында, олардың міндеттемелерін
анықтау және бөлу
Тәуекелге тікелей ықпал ету
Лизингтік келісімшарт объектілерінің және субъектілерінің ерекшеліктерін
ескере отырып, тәуекелге ықпал етудің ... ... ... ... және оларды азайту бойынша қабылданған шаралар туралы
ақпараттар алу
Алдағы уақыттағы іс-әрекеттердің анықталған шығындар мөлшерін бақылауға,
сондай-ақ кездейсоқ оқиғалардан сақтануға ... ... ... ... ... түрлері
Экономикалық тәуекелдер
Жалпы тәуекелдер
Типтік тәуекелдер
Саяси тәуекелдер
Табиғи тәуекелдер
Лизинг объектілерімен
байланысты ... ... ... ... тәуекелдері
Қаржылық тәуекелдер
1. Қайтармай қалу
2. Жоғалу
3. Бұзылу
4. Моральдық
тозу
1. Өндірістік
2. Маркетингтік
3. ... ... ... ... ... ... азаю ... Баға тәуекелі
Тарту бөлімі
Құжаттар тапсырылады
Сараптау және инвестициялау бөлімі (Несиелік бөлім)
Қауіпсіздік қызметі
Тәуекел-менеджері
Заң ... және ... ... ... бөлім)
Несиелік комитет
Заңи ескертулерді қалыпқа келтіру
Тарту бөлімі
Шарттарды даярлау
Заң бөлімі
Лизинг алушы мен сатушының шарт жасасуы
Тарту бөлімі
Шартқа сай бастапқы ... ... ... ... ... бойынша толық құжаттарды беру
Қазақстандағы лизингтік компаниялар құрылымы
Мемлекеттің
100 (
қатысуымен құрылған ... ... ... еншілес лизингтік компаниялары
Сауда-өнеркәсіптік палаталарының құрамына кіретін лизингтік компаниялар
Шетелдік капиталдың қатысуымен құралған лизингтік компаниялар
Пайыздық қойылымдар
415
716
14 700
5 019
1.45%
0.52%
0.73%
3.52%
-
2 ... ... ... ... ... ... 000
16 0000
Қазақстан
Украина
Ресей
Чехия
мың АҚШ долл.
_
0%
1%
2%
3%
4%
ЖІӨ лизингтің үлесі
85%
15%
Банктер
Лизингтік компаниялар
басқалары; 2,00%
өндірістік құрал-
жабдықтар; 23,00%
ауыл шаруашылығы
құралдары; 2,00%
қозғалмайтын мүлік;
5,00%
көлік құралдары;
67,00%
18 556 284
19 287 ... 435 ... 522 ... 859 ... ... құрал лизингі
Кәсіпкерлік формасы
Меншікті өкізу формасы
Меншік-құқықты қатынастарының кешені
Бәсеке қатынастарының дамуы
Жеке меншік иесінің ... ... ету мен оны ... иемденудегі дифференциациялар
Меншік құнын өтеу
Меншікті мемлекетсіздендіру және жекешелендіру
Кәсіпкерлік аумақты кеңейту
Салықтық жеңілдіктерді иемдену
Өткізу
Өндірістік
Қаржылық
Алып-сату
Меншікті жалға алу
Негізгі қорларға салынған ... иесі мен ... ... меншіктің екі жақтылығын жою
Жанама лизинг
Бөлек лизинг
Таза лизинг
Толық лизинг
Бөлшектік лизинг
Бір жолғы лизинг
Қайталанатын лизинг
Тура лизинг
Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... лизинг
Қаржы лизинг
Жалға алынатын мүлікке қатысы бойынша
Қаржыландыру түрі бойынша
Лизингтік мәмілеге ... ... ... ... ... өтелу дәрежесіне байланысты
Өтелу белгілеріне байланысты
Лизингтік операциялар жүргізілетін нарық ... ... ... ... ... ... - бұл ... несие түріндегі заемдық капиталға
деген қажеттілікті қанағаттандырады.
2. Қаржылық лизинг – кәсіпорындардың заемдық қаржаттарға деген нақты да
мақсатты қажеттіліктерін толық көлемде ... ... ...... ... ... толық қамтамасыз етеді және
шығынды азайтады.
9. Қаржылық лизинг бойынша кәсіпорын лизингке алатын ... ... ... да ондай актив бойынша негізгі қарызды
қайтару қорын құру ... ... ... ... - ... ... ... көлемі салықтық
жеңілдіктерге ие болады.
8. Қаржылық лизинг лизингтелетін ... ... құны ... ... төмендетуді қамтамасыз етеді.
5. Қаржы лизингі қарызға қызмет етумен байланысты кең көлемді ... ... ... ... несиеге қарағанда несиенің оңайлатылған рәсімделу процедурасын
сипаттайды.
6. Қаржы лизингі қарызға қызмет етумен байланысты төлем мерзімдерінде
үлкен икемділіеке ие.
Қаржылық лизингтің ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі49 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Инвестициялық операциялары39 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметінің тиімділігі89 бет
Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялар78 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктер. Коммерциялық банк туралы ұғым және оның типтері32 бет
Коммерциялық банктердің активті операциялары27 бет
Лизингтік операциялар туралы ақпарат43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь