Орта мектепте факультатив курстарында электротехниканы оқыту

Кіріспе
1 Орта мектепте факультатив курстарында электротехниканы оқытудың теориялық негіздері
1.1 Оқушылардың техникалық шығармашылығы дамуындағы электротехникалық жұмыстардың бағыттары
1.2 Білім беру үдерісіндегі факультатив курстарының рөлі мен маңызы
2 Электротехникалық жұмыстарды орта мектепте факультатив курстарында оқыту әдістемесі
2.1 Орта мектепте электротехникалық жұмыстарды оқыту мазмұны
2.2 Электротехникалық жұмыстарды факультатив курстарында оқыту мазмұны
2.3 Факультатив курстарында электротехникалық жұмыстарды оқытудың әдіс.тәсілдері
2.4 Факультатив курстарындағы сабақ конспектісі
3 Электротехникалық жұмыстар технологиясы
3.1 Электротехникалық жұмыстарды орындаудың технологиясы
3.2 Практикалық жұмыстарды орындаған кездегі қауіпсіздік техникасы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зерттеу өзектілігі. Қоғам өмірінің барлық салаларында күрделі өзгерістер болып жатқан кезде келешегімізді ойласақ, өмірдің әр қырында жетекшілік ете алатын, ғылымға, өнерге, мәдениетке берілген қабілетті жастарды іріктеп, олардан интеллектуалды орта құру жағдайын ойластырған жөн. Дарынды адамдарды қолдан жасау мүмкін еместігін ескерсек, дарындыларды іздеп тауып, олардың шығармашылық қызметіне көмектесу қолдан келерлік іс.
Адамның еңбегі мен жұмыс күшіне, мамандығына бағалы тауар есебінде қарайтын жаңа көзқарас, өндіріс орындары мен басқа да халық шаруашылық мекемелерінен, ғылыми-зерттеу орталықтарынан қызметкерлерді жұмысқа алу кезінде олардың ынтасы мен шығармашылық қабілетіне, ойлап-болжай білетіндігіне, т.с.с. жақтарына назар аударуды талап етуде. Сұранысқа сай жоғары дәрежедегі маман қызметкерлермен жұмыс орындарын қамтамасыз ету үшін, оқушылар арасында шығармашылық қабілеттерін анықтау және оларды әдейі әдістемелерді қолдана отырып дамыту мәселелеріне көңіл аудару қажет.
1 Бабанский Ю.К., Сластенин В.А., Сорокин Н.А. Педагогика: учеб. пособие для студ. пед. ин-тов. /Под ред. Ю. К. Бабанского. - 2-е изд.,доп.и перераб. - М. : Просвещение, 1988. - 479 с.
2 Ильина Т.А. Педагогика. -А. Мектеп 1986. -346 б.
3 Харламов И.Ф. Педагогика. - М.: 1999. - 520 с.
4 Атутов П.Р., Поляков В.А. Роль трудового обучения в политехническом образовании школьников. - М., 1985.
5 Тхоржевский Д.А., Бугаев А.И., Бухалов Б.И. и др. Методика трудового обучения с практикумом. /Под ред. Д.А.Тхоржевского. – М.: Просвещение 1987. – 447с.: ил.
6 Жарықбаев, Қ. Психология. – Алматы.: Мектеп. 1982. - 280 б.
7 Педагогикалық және жас ерекшеліктер психологиясы. /Ред. басқ. А.В. Петровский. -Алматы. Мектеп, 1987.
8 Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. – Алматы. 2004.- 436 б.
9 Қоянбаев Р.М., Қоянбаев Ж.Б. Педагогика. -А. 1998. -245 б.
11 Сыздықов О., Пошаев Д., Ортаев Б. Технология пәнін оқыту әдістемесі: 5B012000 – Кәсіптік оқыту мамандығына арналған. Оқу құралы. -Алматы: Нұрлы әлем, 2010. -394 б.
12 Пошаев Д.Қ., Саипов А., Адырбеков Г. Арнайы пәндерді оқыту әдістемесі. Оқу құралы. –Астана6 2012. – 160б.
13 Ортаев Б.Т., Камалов Ю.Н., Маханов Т.Ш. Ағаш өңдеу практикумы: Оқу құралы. –Шымкент: М.О.Әуезов атындағы. ОҚМУ, 2008. -106 б.
14 Ортаев Б.Т. «Технология» пәнін оқытудың жалпы мәселелері. –Түркістан. 2008. -124 б.
        
        НОРМАТИВТIК СIЛТЕМЕЛЕР
Дипломдық жұмыста келесi нормативтік құжаттарға сiлтеме жасалған:
- Қазақстан Республикасы 2007 жылғы 27 шілдедегі заңы;
- Оқу ... ... ... ... 2012 ... 23 ... № 1080 қаулысымен бекітілген Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта ... ... ... ... ... ... оқу пәні бағдарламасы;
- Университеттің ішкі нормативтік ережесі:
- УЕ-ХҚТУ-015-2014 Дипломдық жұмысты (жобаны) әзірлеу мен рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар;
- ... ... ... ... мен ... ережесі.
АНЫҚТАМАЛАР
Дипломдық жұмыс (жоба) - тиісті саланың нақты мамандығының өзекті проблемасын студенттің өз бетінше зерттеуінің нәтижелерін жинақтауы болып ... ... ... деп электрлік және магниттік құбылыстардың іс жүзінде кең салаларда ... ... ... - ... және ... құбылыстарын іс жүзінде қолданатын ғылым.
Электроэнергетика - еліміздің экономикасының басты саласы.
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
ТОПБ - ... оқу пәні ... - ... ... ... қазақ-түрік
университеті;
Технология мұғалімі - мектеп технология пәнін ... ... - ... ... ... Балалардың техникалық шығармашылығы
КСРО - Кеңесті Социалистік Республикалар Одағы
ОДВФ - Әуе флоты достарының қоғамы
Кіріспе
Зерттеу өзектілігі. Қоғам өмірінің барлық салаларында ... ... ... ... ... ... ойласақ, өмірдің әр қырында жетекшілік ете алатын, ғылымға, өнерге, мәдениетке берілген қабілетті жастарды іріктеп, олардан интеллектуалды орта құру ... ... жөн. ... ... қолдан жасау мүмкін еместігін ескерсек, дарындыларды іздеп тауып, олардың шығармашылық ... ... ... ... іс.
Адамның еңбегі мен жұмыс күшіне, мамандығына бағалы тауар ... ... жаңа ... ... ... мен басқа да халық шаруашылық мекемелерінен, ғылыми-зерттеу орталықтарынан ... ... алу ... ... ынтасы мен шығармашылық қабілетіне, ойлап-болжай білетіндігіне, т.с.с. жақтарына назар аударуды талап етуде. Сұранысқа сай жоғары дәрежедегі ... ... ... орындарын қамтамасыз ету үшін, оқушылар арасында шығармашылық қабілеттерін анықтау және ... ... ... ... ... ... мәселелеріне көңіл аудару қажет.
Қазіргі кезеңде, оқу жүйесін қайта құруға бағытталған талпыныстарға қарамастан, оқыту ... ... ... ... жеткізіп беруге негізделген әдістемелер орын алып келеді. Бұндай әдістемелер ... ... еске ... ... айту ... ғана ... ... ғана жұмыс жасайды. Оқытушы оқушының бұрынғы сабақтарда дайын күйінде ... ... ... айту жағына көңіл бөліп, соны ғана бағалайды. Оқушының дарындылығы, шығармашылық қабілеті бағалаусыз ... ... ... ... ... ескеретін болсақ, шығармашылық қабілетті дамытуға бағытталған оқыту әдістемелерін (дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... ... енгізуді қолға алу керек. Оқу жүйесін қайта құру кезеңінде оқыту әдістемелеріне де көңіл бөліп, заман талабына ... ғана ... ... ... жөн болар еді. Етек жайған нарық жағдайында шығармашылық қабілеттері бар оқушыларды анықтай отырып, оларды әрі қарай оқытудың ғылыми тұрғыдан негізделген ... ... ... ... ... ... жұмысының табысты болуы, оқытудың озық әдістерін қолдануға ғана байланысты болып қоймай, оқушылардың шығармашылық қабілеттерінің әр түрлілігін ... де ... ... ... ... ... сабақтарын ұйымдастырудың теориялық негізін мазмұндайтын, педагогикалық оқулықтарды жазған: Ю.Н.Бабанский, Г.А.Ильина, В.И.Харламовтың т.б. еңбектері мұғалімдер үшін ... ... үшін ... ... ... ... және әрбір мұғалімнің жұмыс столында болуы қажет әдебиеттер [1; 2; 3]. ... ... ... ... жақтары мен мазмұнын П.Р.Атутов, В.А.Поляков, Д.А.Тхоржевский және тағы басқа ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған [4; 5].
Оқыту әдістемесі оқытудың ... ... ... алады. Сол себепті де оқу-тәрбие үдерісінің нәтижелі ұйымдастырылуы үшін психологиялық және педагогикалық еңбектердің рөлі жоғары. Осы ... ... ... ... ... Ж.Қоянбаев, О.Сыздықов, Д.Пошаев, А.Саипов, Ю.Камалов, Б.Ортаев, Ж.Күнпейіс, т.б. жазған еңбектерін ... ... [6-15]. Бұл ... ... ... ... ... және оқытудың әдістері, қағидалары, ұйымдастыру түрлері, т.б. мәселелер қарастырылған.
Электротехника ... ... ... ... ... ... Д.Қ., Ахметов А.Қ., Қабақова Т.А., Атабеков В.Б., Пантюшин В.С., Борисов Ю.М., Липатов Д.Н., Рекус Г.Г., Белоусов. А.И, Ктиторов А.Ф. және т.б.) атап ... ... [16-23]. Бұл ... ... электротехника, радиотехника, электроника бағыттары бойынша көптеген мәселелер қарастырылған.
Электротехникалық жұмыстар бойынша техникалық ... ... ... ... ... оқу ... ... міндеттері болып табылады. Сол себепті де біздер диплом жұмысының тақырыбын: - деп алдық.
Зерттеу мақсаты: Орта мектептерде факультатив ... ... ... ... ... ... және ... тапсырмалар әзірлеу.
Зерттеу нысанасы: орта мектептерде факультатив курстарында ұйымдастыру үдерісі.
Зерттеу пәні: факультатив курстарында электротехникалық жұмыстарды оқыту ... ...
- ... ... ... ... ... психологиялық, педагогикалық, әдістемелік жұмыстарды зерделеу;
- орта мектепте факультатив курстарында электротехниканы оқытудың ... ... ... ... ... орта мектепте факультатив курстарында оқыту әдістемесін мазмұндау;
- факультатив курстарында жүзеге асырылатын электротехникалық жұмыстарды сипаттау.
Зерттеу әдістері: психологиялық, ... ... ... ... ... ... оқып үйрену және оларға теориялық талдау жасау; мұғалімдермен және оқушылармен ...
1 Орта ... ... ... ... ... ... негіздері
1.1 Оқушылардың техникалық шығармашылығы дамуындағы электротехникалық жұмыстардың ... ... ... ... ... ... мен ... ТМД елдерi iшiнен Ресейде жақсы деңгейде дамыды. Қазан төңкерісіне ... ... ... ... ... (БТШ) жеке дара ... ... ұйымдастырылмаған, бағытталмаған болды. Ескi жүйедегі мектептерде сыныптан тыс жұмыстар ұйымдастырылмады, техникалық үйiрме ... ... ... ... Мектептен тыс балалардың мекемелерi (практикалық) болмады. Техникаға қызығушы балдар, жасөспiрiмдер тек мектепте, ... ... мен ойы ... айналысты. Техникалық өзiндiк iс - әрекет бұл жағдайда қолөнершiлiк қызығушылықтың негiзiнде болды.
Балалардың, жасөспiрiмдердiң техникамен өзiндiк iс-әрекетiнiң ... Ұлы ... ... ... қалыптасты. Кеңес үкiметi тұсында, оның алғашқы күндерiнiң өзiнде еңбек тәрбиесi ... ... ... ... деп ... белгiлi. Кеңестiк педагогика балалардың бейiмдiлiгiне, оның iшiнде, техникалық дамуына үлкен көңiл бөлдi. Елiмiзде мектептен тыс бiлiм беруде көптеген iстер басталды. ... өзi ... ... ... алға дамуы үшiн белгiлi алғы шарт жасады.
Кеңесті Социалистік Республикалар Одағы (КСРО) ... ... ... шығармашылығының дамуын шартты түрде 12 кезеңге бөлуге ... ... ... ... ... ... қалыптастыру кезеңiмен сәйкес келедi. Балалар үйiне және мектептерде ... ... ... ... ... және ... ... токар, картонож, түптеу) қолөнер сипатындағы еңбектiк үйiрмелер ұйымдастырылды, сондай-ақ оқу-көрнекi құралдар бойынша, оқу жабдықтары, электротехникалық, өнеркәсiптiк мекемелерге, электростанцияға және т.б. ... ... шығу ... ... Осы уақыттарда бұрынғы техникалық училище базасында ашылған шеберханаларда жұмыс нәтижелi жүрдi.
ХХғ. ... ... ... ... iс - ... ... балалардың өзiндiк жұмысында белгiлi орын алды. Осы жылдары көптеген мектеп оқушыларында техникаға деген белсендi ... ... ... ... проблемалары жасөспiрiмдерге көңiл бөлуге ықпал еттi. Осыған сәйкес елiмiздегi ... ... ... мектептерде жас электриктер үйiрмелерi ашылды.
Алғашқы техникалық шығармашылық үйiрмелерi өздерiнiң ... ... ... тап болды. Олар: материалдардың және құрал-саймандардың жетiспеуi, үйiрмешiлерге арналған әдебиеттердiң жоқтығы, үйiрмешiлердiң жетекшiлерден кеңестi алуының күрделiлiгi, сол ... ... ... жұмысы үшiн тәжiрибелi жетекшiлердiң жетiспеуi.
Екінші кезең. Мектептiк оқуда кешендi жүйенi ендiру мен пионер ұйымдарының туындауына ... ... ... ... ... ... ... және отрядтар мекеменiң комсомол ұйымдары тұсында құрылды, оларға белсендi өндiрiсшiлер жетекшiлiк жасады. Қолөнершілік сипаттың негiзiндегi техникалық ... мен ... ... Осы ... шефтiк мекемелердiң жабдықтауымен техникалық шеберханалар пайда болды. Пионер үйлерi, аудандық және қала ... ... ... ... ... ... ... жетекшiлiк ету үшiн қоғамдық нұсқаушыларды бағыттап отырды. Үйiрмелерде мектеп, жұмысшылар жатақханалары, тұрғын үйлер, ... ... мен ... ... үшiн құралдар және бейiмдеу құралдары, заттар дайындалды. Осы уақыттарда мектептерде ... тыс ... ... ... ... бар ... ... арнайы техникалық бiлiм мен еңбектiк дағдылармен қаруландыру қолға ... жылы Әуе ... ... ... ... құрылып, жаппай авиамоделизмнiң дамуына ықпал еттi. Авиамоделизмге, радиоға қызығушылар (радиоәуесқойлар) қосылды. Көптеген ауылдық жерлердi радиоландыру үлкен рөл атқарды.
Балаларды техникалық шығармашылық ... ... мен ... ... ... үдерісiнде және техникаға қызығушылар үдерісiнде дамыды.
Үшінші кезең. Бұл кезеңде оқушылардың техникалық шығармашылығын ұйымдастырудың мазмұны мен ... ... бола ... ... ... жүзеге асыру мақсатында жас инженер-техникалық мамандардың, адамдардың ... ... Олар ... ... ... ... ... өндiрiстi жетiлдiру iсiнде және құралдардың әзірлемесін дайындық iсiнде жаңашыл тәсiлдi игеруi ... ... ... ... ... ... ... орталықтан жетекшiлiк ету оны ұйымдастыру мақсаты тұрды. Бұл мiндеттi Лениндiк ... ... ... алды (VII ... 1926ж. ... жылы ... ... комитеті (ЦК ВЛКСМ) жас техниктер үшiн алғашқы "Бiлiм-күш" ("Знание-сила") ... ... ... ... мамандандырылған мектептен тыс мекеме - балалардың техникалық станциясын (ДТС) ұйымдастырды. Олар ДТС-СЮТ жүйесiндегi әдiстемелiк нұсқау орталығы болып табылады.
БК/б/П орталық ... (ЦК ВКП /б/) 1928 жылы 28 ... ... ... жағдайы мен жақын уақыттағы мiндеттерi" атты қаулысы техника бойынша мектептен тыс жұмыстардың одан әрi дамуына ықпал еттi.
БТС (ДТС) қалыптасу кезеңi жаңа ... ... ... 1931ж. ... ол қоғамдық негiздегі балалардың мемлекеттiк мектептен тыс ... ... оның ... - ... ... ... турист-өлкетанушы станциялардың т.б. құрылуына негiз болды.
ХХ ғ. 20-жылдарының соңында ... ... ... үш саласы: электротехника, радиотехника және авиамоделизм басты сала болып табылды.
Мектеп оқушылары жұмыс жасайтын моделдер дайындаумен шұғылдана бастады [24].
1. Трамвайды және ... ... ... ... ... ... Танымдық өндiрiс бағыты қоғамдық пайдалы бұйымдар: электроөлшеу приборлары, аккумлятор, электр қоңырау, ... ... ... ... ... ... әзірледі.
4. Практикада жоқ объектiлердi (электрдi қолданумен) дайындады.
1920-1930 жылдары техникаға қызығушылықтың жаңа саласы пайда болды, ол - автомобиль.
1930 ... ... ... ... ... сол кезеңдегi жаңа техниканы зерделеумен айналысты. Сол кезеңге тән ... ... ... ... ... ... база ... болды;
- ғылыми негiзделген бағдарламалар болмады (әдiстемелiк құралдар, нұсқаушы мамандар).
Бұлар "өсудiң ауыруы" деп есептелді.
Төртінші ... ... ... ... 1932 жылы "Пионер ұйымдарының жұмысы жөнiндегi" қаулысымен БТС (ДТС) саны тез өстi. Техникалық ... ... ... ... ... ... саны ... қоғамдық ұйымдардың iсiне көңiл бөлу күшейдi.
Техникалық шығармашылықты үгiттеуде - слеттер, ... ... ... ... ... ... модел конкурстары ұйымдастырылды. Оған 300 - ден артық ... ... 1935 жылы ... жас автомоделизм слетi ұйымдастырылды. Қолөнершiлiк қызығушылық техникалық шығармашылыққа орын бердi. 1930 -жылдардың ортасында БТС жүйесi ... ... ... ... ... үгiт ... ... тыс балалар мекемелері ортасында күшейту мен еңбекке баулудың пән ретінде қысқаруы ... ... ... ... ... техникалық базадан айырылды. Балалар тек мектептен тыс мекемелерде шұғылданды.
1939 жылы БТС (ДТС) - ЖТС (СЮТ - Жас ... ... ... ... ... Соғыстың алдындағы жылдары оқушылардың жалпытехника бойынша дамуы мектеп пен мекемелердегi үйiрмелерде болды. Ұлы Отан ... ... ... шеберхана базалары - өндiрiстiк шеберханалар түзiлдi, оларда соғыс тапсырыстары, ... ... өнiм ... ... кеңінен ұйымдастырылды.
2. Машина-трактор станцияларында автомобильдерді және ауыл шаруашылық техникаларын, оқу-көрнекі құралдарды, мектепті, т.б. жөндеу бойынша бригадалар ұйымдастырылды және ... ... ... ... ... тыс ... техникалық өзiндiк iс-әрекеттердiң негiзгi (ячейкасы) түйiнi, физика-техникалық ұйымдар (мектепте) мектептен тыс мекемелерде - оқу-техникалық және оқу-өндiрiстiк үйірмелер жұмыс ... ... ғ. 40-50- ... ... ... факультатив курстарында, үйiрмелерде оқушылардың электротехника, радиоғақызығушылар, механика, жылу техникасы, тәжiрибе приборларын дайындаумен шұғылданса, авиамоделдеу - кемде кем болды.
Көрнекi ... ... ... Ауа, су және жылу электростанциялары, ауылшаруашылық машиналарын модельдеу.
Сегізінші кезең. Политехникалық білім беруде техника бойынша оқушылардың сабақтан тыс жұмыстары белсендiлік танытты: 1. ... ... ... ... ... ... техникалық базаға көңiл бөлiндi.
Тоғызыншы кезең. Шамамен 1958 жыл (1959) ... ХББ ... одан әрi ... және ... ... қаулысын бекiту туралы" заңына сәйкес мектепте өндiрiстiк оқыту енгiзiлдi.
Бұл кезеңнің (ХХғ.) 60-жылдары басында заманауи техникалардың ... ... ... ... тыс ... үйірмелер мен клубтардың ұйымдастырылуы бағыт алды. Оларда негізінен ... ... ... ... ... берілді және жаппай ғылыми-техникалық үгіт насихат күшейтілді. Оқушылардың сабақтан тыс техника бойынша жұмыстарына өндіріс мамандары, мекемелердің, оқу орындарының ғылыми ... ... және ... ... ... ... ... күшейтілді. Жас тиімді ұсынысшылар мен өнертабысшылардың қозғалыстары бой көтерді.
Оныншы кезең. Бұл кезеңде балалар мен жасөспірімдердің шығармашылық техникалық ... ... ... мен ... одан әрі ... басты факторы 1966 жылы тиiмдi ұсыныс жасаушылар мен өнертабысшылардың мектеп пен мектептен тыс мекемелерiндегі жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ... техникалық шығармашылығында өзiндiк iс-әрекеттiң негiзгi 4 бағыты орын алды [25].
1. Мектеп үшiн оқу-көрнекi құралдарды және ... ... ... ... Кiшi ... құралдарын конструкциялау және қайта құру.
4. Өндiрiстiк тақырыптар бойынша ... ... ... ... ... ... кезең. Бұл кезеңде жастардың (мектеп оқушыларының) ғылыми-техникалық шығармашылыққа толық ... және ... ... жүзеге асырылды, елiмiздiң түкпiр-түкпiрiнде жастар техникалық шығармашылық iс-әрекетке қамтылды. Бұл қозғалыстың негiзгi бағыты - ... ... ... ... еңбек болды. Сонымен жастардың ғылыми-техникалық шығармашылығына қатысушылардың, мектеп оқушыларының техникалық шығармашылығының мазмұны мен сипаты анықталды. Балалар мен ... ... ... ... iс-әрекеттерден және спорттың техника түрi бойынша сабақтардың жиынтығынан тұрды.
Сабақтан тыс жұмыстардағы оқушылардың техникалық дайындығы ... ... ... ... негiздерi, радиобайланыс (оқу-техникалық үйiрме) үйiрмелерде зерделеудi қарастырады. Әскери-техникалық тақырып бойынша шығармашылық ... ... ... авто-, кеме-, ракетамоделдерi) және малолитражды автомобильдердiң, моторлы, ескектi және ... ... ... ... ... түзу мен ... эксперименттік конструкторлық үйiрмелерде өткiзiлдi.
Он екінші кезең. ХХғ. 80-жылдардың ортасындағы жастардың ғылыми-техникалық шығармашылығының елiмiздегi бiрыңғай қоғамдық-мемлекеттiк жүйесiнiң құрылумен сәйкес келедi. ... ... ... ... ... орта бiлiм беру ... өзгерiстердi, оның материалдық-техникалық базасын жетiлдiруге алғы шарт ... ... ... ... ... ... ... нәтиже бере бермедi. Жетiстiктер мен қатар кемшiлiктер де болды. ХХғ. 90-жылдардың ортасында қоғамға пайдалы, өнiмдi еңбектi, техника және ... ... ... үйiрме, факультатив курстарын қысқарту тенденциясы пайда болды.
Елiмiздегi сабақтан тыс уақыттағы мектеп оқушыларының шығармашылық техникалық iс-әрекетiнiң мазмұнын талдау, бүл жұмыстың тоғыз ... ... ... ... ... ... ... оқу-көрнекi құралдарды дайындау;
2) оқу жабдықтарын дайындау;
3) тұрмыстық арналуы бар заттар ... ... ... ... және ... ... халық шаруашылығының өндiрiстiк және өндiрiстiк емес сферасы үшiн нақты пайдаланатын техникалық құралдарды түзу;
6) спорттық радиоқызығушылық;
7) спорт және ... үшiн ... ... түзу;
8) ғылыми зерттеу үшiн техникалық құралдарды түзу;
9) көлiк техникасын, спорттық және ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының техникалық шығармашылығын дамытудың бағыттары мен тенденциясын ... ... ... ... ... ... оқушылардың сыныптан тыс жұмыстарда электротехникалық жұмыстарға қатыстырылғандығын көруге болады.
1.2 Білім беру ... ... ... рөлі мен ... ... ... курстарын ұйымдастырудың маңызы. Қазіргі уақытта электр энергиясы барлық өнеркәсіп салаларында, көлікте, ауыл шаруашылығында, үй тұрмысында, тағы басқа да халықтың ... ... ... ... деп ... және ... құбылыстардың іс жүзінде кең салаларда қолданылуын айтамыз. Электротехника - электр және ... ... іс ... қолданатын ғылым, ал электроэнергетика - еліміздің экономикасының басты саласы. Ол ғылыми ... ... және ... ... ... ... ... дамуында белгілі рөл атқарады. Электротехника осы заманғы қоғамның барлық маңызды салаларында ... ... орта ... факультатив курстарын ұйымдастыру кажет деп санаймыз [27].
Факультатив сабақтарының мақсаты, маңызы. Факультатив курсының ... және ... ... ... ... ... ... ғылымдар бойынша білімдерін тереңдететін оқушылардың қабілеттерін жан-жақты дамытып және қызығушылықтарын қанағаттандыру мақсатында факультатив сабақтары мектептерде 1966 ... ... ... Ол ... ... ... беру жүйесі де, мектептердің өздері де бірдей болатын. Сондықтан факультатив сабақтар сол кездегі саралап оқытудың жалғыз формасы болды. Қазіргі ... ... ... мектептегі саралап оқытудың басқа формаларымен қатар жүреді (деңгейлік және бағдарлы саралау). Оларға берілетін уақыт базистік оқу жоспарының вариативтік бөліміне енгізілген: ... ... ... өз ... ... ... таңдап қатысады. Факультатив сабақтарының маңызы:
- оқушылардың қабілеттерін дамыту;
- қызығушылықтарын қанағаттандыру;
- оқушылардың ... ... ...
- ... білімдерінің сапасын арттыру;
- оқушыларды қазіргі кезеңдегі ғылым мен техниканың жетістіктерімен таныстыру;
- ... ... оқу ... ... (баяндамаларды әзірлеп баяндау, рефераттар жазу, топпен жұмыс істеу, ақпаратпен жұмыс істеу);
- оқушыларға кәсіби бағдар беру.
Факультатив ... ... үш ... ...
1) ... ... курстар. Бұл курс негізгі физика курсымен тығыз байланысты. Оның мақсаты - оқушылардың сабақтарда ... ... ... Бұл ... оқушылардың теориялық білімдері мен экспериметальдық іскерліктерін байланыстырып, ...
2) ... ... ... ... ... ... ғылымының жетістіктерін практикада қолдану әдістерімен таныстырып, олардың техника мен технологияға қызығушылықтарын тәрбиелеп дамыту. Факультатив курсының бұл түрінде оқушылар ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... автоматтандыру, аспап жасаудың, энергетика) негіздерімен, физика-техникалық зерттеулерді жүргізу мен ... ... ... физика-техникалық модельдер мен конструкцияларды құрып жинақтауға үйренеді.
3) Арнайы курстар. Бұларда оқушылардың ғылыми дүние-танымдық көзқарастарын қалыптастыруда маңызды роль атқаратын физика мен ... ... ... қарастырылады. Бұл курстың мақсаты - негізгі физика курсының бағдарламасында жоқ кейбір маңызды тақырыптардың орнын ... ... ... ... ... де жатады. Олардың мақсаты - бірнеше жаратылыстану және гуманитарлық пәндерден алған оқушылардың табиғат пен ... ... ... ... ... ... курстары 1 жыл бойы оқытылса, кейбірулерін 2-3 жыл бойы оқиды. Егер факультатив курсы бірнеше жыл бойы оқытылса, оның әр ... ... ... ... ... ... ... қалауы бойынша бұл курсқа қатыса алады. Факультатив сабақтарына қатынасатын оқушылар саны 10 ... кем ... ... ... жинақталған метептерде факультативтік сабақтарға қатынасатын оқушылар әр сыныптан жинақталуы мүмкін. Факультатив сабақтары арнайы жасалған ... ... ... ... факультатив курстарының бағдарламалары Білім Министрімен бекітіліп, бағдарламалар жиынтығына енгізілген. Мектеп әкімшілігі бекіткен мұғалімнің өзі жасаған бағдарлама ... да ... ... ... ... [28].
Физикадан факультатив курстарының мазмұнын таңдап тағайындаудың негізінде ... ... ... ...
- факультативтің негізгі курспен байланысы;
- факультатив курстарының мазмұнында фундаментальді физикалық заңдар мен принциптердің (сақталу заңдары, ... пен ... ... т.б.) ...
- ... ... ... асуы;
- политехнизм принципінің жүзеге асуы жатады.
Жоғарғы деңгейдегі факультатив курстарының ... ... ... ... физика курсының бағдарламасымен сәйкестенген болуы керек. Бұл ... ... ... заңдар мен құбылыстарды тереңірек қарауға мүмкіндік береді. Осы факультативтік сабақтарды жоспарлау негізгі курстық ... ... ... ... ... Мысалы жоғарғы деңгейдегі факультатив курстарының мазмұны (8-сынып) , (9-сынып) , (10-сыныптың физикадан факультативтік курсы) , , (11-сыныптың ... ... ... ... , , . ... ... сабақтарында оқушылардың жылулық, электрлік, жарық құбылыстары туралы білімдері толықтырылып тереңдетіледі. Молекулалардың өлшемдерін, ... ... ... ... ... қарастырылады. МКТ негізінде капиллярлық құбылыстар түсіндіріледі. Жылулық ... және оны ... ... ... ... қарастырудың білімділік құндылығы оқушылардың физика мен географиядан алған білімдері интеграцияланады. , тақырыптарын қарастырғанда ... ... ... ... оның ... ... ... құралдар, электрмагниттік реле, айнымалы токты алу, трансформатор т.б. қарастырылады.
тарауы ... ... ... ... сыну ... ... ... ақ жарықтың спектрлерге жіктелуі сияқты мәселелер қарастырылады. 9-сыныптың факультативтік курстарының мақсаты - оқушының механика тарауы бойынша алған білімдерін ... ... және ... ... әртүрлі практикалық әдістерімен таныстыру. Кинематикада зейін қозғалысты графиктік бейнелеуге, ... ... қосу ... ... шегі мен ... ... ... мен инварианттылығын талдауға бөлінеді.
тарауын қарастырғанда негізгі материалдармен қатар инерциалдық емес санақ ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Бұл сыныпта тақырыбын қарастырғанда айналмалы қозғалыстың кинематикалық және динамикалық сипаттамалары инерция моменті ... мен ... ... ... ... ... 10-сыныптың факультативтік курстарында молекулалық физика модельдерінің қолданылу шегі, молекулалардың ... ... ... (Максвелл), статистикалық және термодинамикалық әдістер қарастырылады [29].
тарауы бойынша жылу ... ... ... ... ... жылу ... оның ... өзгеру үдерісіне тәуелділігі, қайтымсыз үдеріс туралы түсінік, термодинамиканың ІІ заңы және оның статистикалық мағынасы, жылу двигателінің жұмыс істеу принциптері ... ... ... ... ... ... ... жартылай өткізгіштің қолданылуы сияқты мәселелер қарастырылады. Электрлік шамаларды және магниттік шамаларды өлшеу әдістеріне ... ... ... ... ... электромагниттік тербелістер туралы білімдері гормониялық емес тербелістерді қарастыру арқылы тереңдетіледі.
Политехникалық білім берудің мақсаты оқушыларды үш ... ... алу, үш ... ... асинхронды двигателі мен үш фазалы электр энергиясын тасымалдау жүйесін қарастыруда жүзеге асырылады. Жарықтың толқындық қасиеттерін қарастырғанда ... ... ... принциптері туралы түсінік беріледі. тақырыбы бойынша материаның корпускулалық-толқындық қасиеттерін дәлелдейтін фотонның нақты өмір сүретінін дәлелдейтін материалдар ... ... ... ... көбі ... ... қолданылатын механизмдердің, машиналардың, автоматтық қондырғылардың жұмыс істеулерінің физикалық принциптерін қарастыратын практикалық сабақтарға бөлінеді. Мысалы: (7-8 сынып) .
Курстың ... ... ... ... ... құралдар, өлшеу әдістері, өлшеу қателіктері, экспериментальдық зерттеу ... ... ... ... ... құралдарын қолдануға үйретіп, өлшеу дәлдігі ұғымын қалыптастыру;
- ... ... ... ... ... экспериментік зерттеудің зерттеу мақсатына сәйкестігі туралы қорытынды жасауға үйрету;
- ... ... ... ... жанама өлшеулер туралы түсінік беру;
- еңбек ету ... ... ... ... ... ...
Оқушылар тәжірибелік (демонстрациялық, зертханалық) зерттеулер жүргізу арқылы экспериментті жоспарлау, нәтижесін кесте, график, диаграмма түрінде көрсету сияқты эксперименттальдық біліктерді меңгереді. Курс ... және ... ... ... ... ... экспериментальдық физикалық зерттеулердің әдістері мен принциптері туралы қажетті білімдер, құралдардың құрылысының негізінде жатқан физикалық принциптер туралы мәліметтер беріледі. ... ... ... ... ... жұмыстардан және экскурсиядан тұрады. Факультатив сабақтарында оқытудың әртүрлі әдістері қолданылады: лекция, семинарлар, конференциялар, практикалық, есеп шығару, фронтальды зертханалық ... ... ... ... ... ... ... формалары: Дәрістер әдетте, теориялық сұрақтар бойынша оқылады. Дәрістерде негізгі, түйінді материал оқылып, ол кейін семинар және ... ... ... ... ... тақтаға жазулармен, көрсету эксперименттермен сүйемелденеді. Семинар сабақтары теориялық ... ... ... ... ... ... арналады.
Оқушыларға алдын-ала семинар сабағының жоспары беріледі, оған оқушылар міндетті түрде дайындалуы тиіс сұрақтар енеді. Семинарда талқыланатын әрбір сұрақ бойынша ... ... және ... ... ... ... ... тақырып бойынша оқушылар шағын хабарлама жасап, соның маңайында ... ... ... әзірлік барысында оқушылар әдебиеттермен жұмыстанып, жасайтын хабарламаларының жоспарын ... өз ... ... жүйелі түрде баяндауға әзірленеді. Семинарларға қатынасу барысында оқушылар өз ойларын дұрыс физикалық ... ... ... ... ... ... және ... жұмыстарына сыни тұрғыдан қарап бағалау дағдыларын меңгереді. Баяндау барысында әр ... ... ... ... көрсеткен оқушылардың қызығушылығын туғызады. Факультативтік сабақтардың ерекше түрлерінің бірі - физикалық есептерді шығару практикумы. Ол 9 сыныптан бастап ірі тақырыптар ... ... ... ... ... ... ... шығару практикумы ірі тақырып бойынша алған білімдерін біріктіріп қолданылуымен физиканың негізгі курсында есептерді шығару сабақтарынан ерекшеленеді.
Осы ... ... ... ... ... ... берілгені толық емес немесе артық мәнді берілген есептерді шығарту арқылы оқушылардың өз бетімен жұмыстануына, шығармашылық ... ... ... жасалынады. Факультативтік курстар бағдарламасы сабақтардың фронтальдық зертханалық жұмыстар және зертханалық практикум сияқты формаларын қарастырады. Фронтальдық зертханалық жұмыстар ... ... ... ... ... эксперименттік іскерліктерді қалыптастырады. Фронтальдық зертханалық жұмыстарға әртүрлі өлшеулерді орындаумен, аспаптарды құрастырумен, зерттеу жұмыстарымен байланысты жұмыстар енгізіледі.
Зертханалық ... ... ... ... практикум болып табылады. Оны жүргізу оқытуды жекелендіруге, оқушылардың бейімдері мен қызығушылықтарын ... ... ... ... ... ... ... іс әрекеттерінің сипаты бойынша, олардың іс әрекеттерін басқаруға байланысты деңгейі күрделі әртүрлі жұмыстарды енгізуге болады. Егер ... ... ... да бір ... ... ... ... отырса, онда оған өз қызығушылығы саласы бойынша эксперименттік жұмыспен айналысуға мүмкіндік беруге болады.
2 ... ... орта ... ... курстарында оқыту әдістемесі
2.1 Орта мектепте электротехникалық жұмыстарды оқыту мазмұны
Оқушыларды электротехникалық жұмыстарға баулу мектепте физика, технология және ... мен ... ... ... асырылады. Сол себепті де технология пәні мазмұнындағы электротехникалық жұмыстарды факультатив курстары үшін басшылыққа алу қажет. Солардың бірі - 2013 ... оқу ... ... ... ... Оның түсінік хатында төмендегіше жазылған [30].
1. Оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 ... № 1080 ... ... Орта ... ... ... негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленген.
2. Пәннің оқыту ... ... ... ... ... ... ... технологиялық үдерістерімен таныстыруға, кейінгі кәсіптік білім алуға және еңбек етуге қажетті дайындықтарын қамтамасыздандыруға негізделген.
3. ... ... ... жеке ... ... және ... қажеттіліктерін, қазіргі заманғы педагогикалық ғылымының жетістіктерін ескере отырып белгіленген.
4. Бағдарлама мазмұнының материалдарын меңгеру үшін келесі білім беру бағыттын қаратырып:
1) ... ... және ... қорғау;
2) ауыл шаруашылық өндірісінің техникасы мен технологиясы;
3) ағаш пен ағаш материалдарын қолмен және механикалық түрде өңдеу технологиясы;
4) металды қолмен және ... ... ... ... ... өнер ... қолдана отырып, материалдарды көркем өңдеу технологиясы;
6) электротехника және электроника ... ... ... ... қазіргі заманғы өндіріс, техникалық және кәсіптік білім алу материалдарын оқытуды көздейді.
5. Оқу курсының мақсаты - техника мен технология ... ... ... өндірісінде алған білімі жүйесінің нәтижелігіне бағытталған функционалдық сауаттылығын қамсыздандыру, сонымен қатар, технологиялық ойлау қабілетін, болмысқа ... ... ... ... ... табылады.
6. Оқыту міндеттері:
1) техника, технология және заманауи өндіріс негіздерінен жүйеленген білімді ... ... ... өңдеу технологиясы, жобалау іс-әрекеттерін іске асыру бойынша жалпы еңбектік, жалпы өндірістік және ... ... мен ... ... технологиялық ойлау қабілетін және еңбекке деген шығармашылық көзқарасын дамыту;
4) оқып жүрген технологиялармен байланысты мамандықтар әлемі, ... ... ... талап етілуі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзінің өмірлік және кәсіби жоспарларын саналы түрде анықтауына ықпал ету;
5) еңбек ету және ... ... ... ... ... ... экологиялық, дене және құқықтық тәрбие беру;
6) оқушылардың Қазақстан халықтарының ұлттық мәдениетіне, салт-дәстүрлеріне деген құрмет көзқарасын қалыптастыру.
7. Оқыту барысында келесі пәндермен ... ... ... ... ... 8-9-сынып оқушыларына электротехникалық жұмыстарды оқыту мазмұнын бағдарлама бойынша талдауды жүзеге асырдық.
Оқу пәнінің 8-сыныптағы базалық ... ... ... техникасы және еңбекті қорғау - 1 ... Ауыл ... ... техникасы мен технологиясы - 2 сағат;
3. Ағаш пен ағаш материалдарын қолмен және ... ... ... ... - 8 сағат;
4. Металды қолмен және механикалық түрде өңдеу - 8 сағат;
5. Сәндік-қолданбалы ... ... қоса ... ... ... ... технологиясы - 6 сағат;
6. Электротехника және электроника негіздері - 3 сағат:
1) негізгі теориялық мәліметтер, ... ... ... ... ... ... негізгі бөлшектері, жұмыс істеу принциптері және магнитті-электрлі, электромагнитті, электрдинамикалық және индукциялық жүйелерінің ... ... ... электр біріктірулердің схемалары: құрылымдық, функционалдық, жалпы схемалары, ... ... ... ... ... ... ... шартты графикалық белгілеулер, автоматиканың электр құрылғылары туралы түсінік, автоматиканың электр құрылғыларын пайдалану аймақтары және олардың техникалық сипаттамасы. Коммуникациялық автоматикалық емес ... және ... ... мақсаты, құрылысы, жұмыс әрекеті. Электр дабыл күшейткіштердің жіктелуі, мақсаты және ... ... ... ... ... ... практикалық жұмыстар: тоқ күшін, кернеуін, электр кедергісін, тоқ қуатын өлшеудің тура және жанама әдістері. Коммуникациялық ... емес ... қосу ... еңбек нысандарының түрлері: электрөлшеуіш құралдары, автоматиканың электр құрылғылары, электр қорғағыштар.
7. Үй мәдениеті. Тұрмыстағы жөндеу жұмыстары - 1 ... ... ... ... - 5 ... пәнінің 9-сыныптағы базалық білім мазмұны
1. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау - 1 ... Ауыл ... ... ... мен ... - 3 ... Ағаш пен ағаш материалдарын қолмен және механикалық түрде өңдеу технологиясы - 8 ... ... ... және механикалық түрде өңдеу - 8 сағат;
5. Сәндік-қолданбалы өнері элементтерін қоса отырып, материалдарды көркем өңдеу технологиясы - 5 ... ... және ... ... - 3 ...
1) негізгі теориялық мәліметте, халық шаруашылығының дамуына электротехниканың маңыздылығы;
2) электротехникалық жұмыстарының негізгі түрлерінің жалпы сипаттамасы: монтаждау, ... ... ... жөндеу;
3) электротехника материалдарының жіктелуі: салыстырмалы электр кедергісі, тығыздығы, балқуы, тот басуға қарсы төзімділігі, дәнекерлеу арқылы бірігу қабілеті. Өткізгіш материалдарын ... ... ... ... ... ... қасиеттері;
4) электр құрылғылардың жалпы сипаттамасы: мақсаты, негізгі сипаттамасы, электр құрылғыларын монтаждау және тексеру ... ... ... ... ... ... ... мен транзисторлардың қасиеттерінің сипаттамасы (бір жақты өткізгіштік, ... ... ... ... және ... олардың шартты белгілеулері. Жартылай өткізгіш диодтар мен транзисторларды тексеру әдістері, құрылу және монтаждау ерекшеліктері;
5) практикалық жұмыстар: әртүрлі электротехникалық жұмыстарды орындау: ... ... ... ... ... ... ... Қарапайым электр құрылғысын монтаждау, фильтрлеу тізбектері, тербеткіш контур;
6) еңбек нысандарының түрлері: дыбыс генераторы.
7. Шығармашылық жобалау іс-әрекеті. - 5 ... ... ... ... мен техникалық және кәсіптік білім беру - 1сағат.
В.А.Поляковтың, ... ... ... ... үшін ... ... ... негізде оқыту қарастырылады [31; 17]. Аталған ғалымдардың еңбектерін ... ... ... үшін ... ... мүмкіндік береді (кесте 1).
Кесте 1- 8-9-сыныпта қамтылатын электротехникалық жұмыстардың тақырыптары

Мазмұны
Кіріспе
І
Электроқондырғылар және қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... (классификациялау)
2
Азмөлшердегі кернеу, қуат және ток
3
Электроқауіпсіздік техникасы
Электржарақатының себептері
Электрожарақаттың алдын алу
Электр тогының жарақаттаған кездегі алғашқы көмек
Мектептің ... ... ... ... ... ... ережесі
4
Электр қосылыстарының схемалары
ІІ
Электротехникалық материалдар, бұйымдар және олармен жұмыс жасау
1
Электротехникалық материалдарды таптастыру
Шалаөткізгіш материалдар
Шалаөткізгіш металл материалдар
2
Припои
3
Электротехникалық ... ... ... материалдардың түрлері
Электрлік өлшеу техникасы
Электр шамалардың бірлігі
Электр өлшеу приборларының құрылысы
Прибордың негізгі ... ... ... ... ... ... ... тәсідері
Өлшеуді орындаудың жалпы тәртібі
Ток күшін өлшеу
Кернеуді өлшеу
Қуатты өлшеу
Ток жұмысын өлшеу
Электр кедергілерді өлшеу
5
Авометрлер
ІV
Электрқондырғыларды басқару аппаратурасы
1
Электр аппаратураларды таптастыру
2
Автоматты емес коммутациялық аппараттар
3
Автоматты ... ... ...
Магнитті қосқыштар (пускателдер)
1- кестенің жалғасы
1
2
4
Электр сақтандырғыштар
5
Құрастыру және электр аппаратураларына қызмет көрсету
V
Электр машиналары, трансформаторлар және электрпривод
1
Электр ... ... ... ... ток ... ... мағлұматтар
Айнымалы токтың негізгі параметрі
Айнымалы токтың электр кедергілері
Айнымалы токтың қуаты
3
Үшфазалы генератор
4
Асинхронды үшфазалы қозғалтқыш
Асинхронды қозғалтқыштардың құрылысы
Асинхронды ... ... ... ... үшфазалы қозғалтқыштарды желіге қосу
5
Тұрақты ток машиналары
Тұрақты ток қондырғылары мен машина түрлері
Тұрақты тоу машиналарының техникалық сипаттамалары
6
Трансформаторлар
Трансформатор қондырғылары мен әрекеттері ... ... ... ... ... ... және жинау
Трансформаторды тексеру
7
Электр жетек
Электр привод түрлері
Электр приводты құрастыру және қызмет көрсету

Электроника элементері
1
Электроника жөніндегі жалпы мағлұматтар
2
Электронды аппаратуралардың ... ... ... ... ... ... жөніндегі қысқаша мағлұматтар
Жартылай өткізгіш диодтар
Транзисторлар
5
Жарықтың газразрядты көздері
6
Түзеткіштер
7
Аккумуляторлар
1- кестенің жалғасы
1
2
VІІ
Автоматика элементтері
1
Автоматтар және автоматика жөніндегі негізгі түсініктер
2
Автоматты қондырғылардың ... ... ... ... ... ... емес ... электр әдістерімен өлшеу
4
Автоматты бақылау
5
Автоматты басқару
6
Автоматты реттеу
Электр схемалары үшін ... ... ... ... ... жұмыстарды факультатив курстарында оқыту мазмұны мен әдістері қарастырылады.
2.2 Электротехникалық жұмыстарды факультатив курстарында оқыту мазмұны
Жоғары сыныптарда (8-9-сыныпта) ... ... ... ... ... ... Ал факультатив курстарының негізгі мақсатына сәйкес оқушылар электротехникалық жұмыстармен терең танысып, алған білімдерін практикада қолдану жағдайын қарастырады.
Сол себепті де біздер ... ... ... ... ... ... курстары үшін төмендегідей тақырыптарды зерделеуін ұсындық
1. Электр аппараттарын жөндеу.
2. 1000 В дейінгі электраппараттарын жөндеу
Маймен мұздайтын реостаттарды жөндеу.
Аралық ... ... Қосу ... аппаратураға техникалық қызмет көрсету және жөндеу
4. Электр қозғалтқыштарды жөндеуден кейін сынақтан ... ... ... техникалық қызмет көрсету және жөндеу. Техникалық қызмет көрсету ... ... ... ... ... жөндеу кезіндегі жұмыстардың типтік көлемі
7. Орамдардың бұзылуы және зақымданған орамдарды алып ... ... ... оның ... мен себептері
Құрастыру, тексеру және трансформаторларды сынақтан өткізу. Дәнекерлеу трансформаторларының ерекшеліктері.
Дәнекерлеу трансформаторының және ток ... ... ... ... ... мен ... ... қызмет көрсету және жөндеу.
Әуелік және кабельдік линияларды жөндеу. Техникалық қызмет көрсету, жұмыстарының типтік көлемі.
Төменде оқушылармен атқарылатын электротехникалық жұмыстар мазмұны ... ... ... ... келесі операциялардан тұрады:
1) топсаларды, осьтерді жуып шаю, тазалау және бұзу;
2) құрастыру түйіндерімен ... ... ... ... ... кемшіліктерін тауып, ақауларын жою;
4) беткей байланыстарының ақауларын жою, бір мезгілде қосылуды реттеу және тексеру, ... ... ... ... мен қосылуын бақылау;
5) доға өшіргіш камералардың металл шашуын тазалау және олардың бүтіндігін тексеру;
6) механикалық зақымданулардың жоқтығын бақылау жәнезақымданғанжерлерін ... ... ... ... ... ... ... және магнит өткізгіштің ортасын тексеру;
8) механикалық түйіндерді жөндеу, айгөлектерді және шарнирлі қосылыстарды майлау.
9) ... және ... ... ... ... ... ағымдық жөндеуге толық көлемде техникалық қызмет көрсетуде жатады. ... ... ... ... қосымша операциялар жүргізіледі. Жоғарғы кернеуде және автоматты ауалық өшіргіштерін арнайы ажырату рычагтарымен реттейді; қозғалысқа келтіретін механизмдердің шарнирлерін, ... ... ... және ... ... тұрақты ток кезінде бақылап, оқшаулығын жоғары кернеулерде сынап көру [32].
Аппараттарды бұзып, жаңасын ауыстырады. Жеке аппараттар үшін ... ... ... ... автоматтарында және жылу релелерінде жылуды реттегіштер мен электромагнитті тізбектерінің ажыратқыштарын тексеру. Қорғаныс және басқару релелерінің әсерлесуін тексеру, ... ... ... ... қорғанысының мерзімін, қорғаныс қондырғыларын дайындау және автоматтардың дұрыстығын тексеру. өшіргіштермен, қосқыштарды әр түрлі кернеулі жагдайларда ... ... ... өткізеді.
1000 В дейінгі электраппараттарын жөндеу.
Қолмен істейтін аппараттар мен релелерді ... ... ... үшін темір щеткалар және жылтырату үшін образивті ... ... ... ... ... ... ... балғамен түзетеміз.
- Пышақтарының түзулігін арнайы түзу темірмен тексереміз.
- Бүкіл ұзындығы бойынша оның түзулігі 0,2мм-ден аспауы керек. Жылжымалы қосқыштардың бүтіндігін ... ... ... тұратын механизмдердің зақымдағандарын жаңасымен ауыстыру.
Барабанды контралерді тексеру үшін доға өшіргіш камераларын және қабырға аралық ... ... ... жерлердегі ерітінділерді егеумен немесе щеткамен тазартамыз. Қатты зақымданған байланыстарды ауыстырады. Пружиналардың байланыстарды қысып тұруын тексереді, босатылымдарын жаңа пружиналарға ауыстырады. Қатыру ... ... ... ... тартады. Олардың оқшаулығын тексереді. Егерде оқшаулағыш талапқа сай болмаса, оны ауыстырады.
Реостаттарда жөндеу оларды бұзудан және ... ... ... ... ... басқару механизмінен оқшаулағыш детальдарды бұзудан тұрады. Тотыққан байланыстарды тазалап, ... ... ... ... ... ... байланыс жолдарындағы қозғалтқыштарды реттейді. Ленталық және сымды резисторларының орамдарының бүтіндігін үқыпты тексеріп, олардың бостарын тартады.
Маймен мұздайтын реостаттарды жөндеу.
Ол дәл ... ... ... ... Реостатты бактан алып жөндейді. Реостатты жөндеп біткен соң, судан, ластан, еріткішпен жуып шаяды, кептіреді және таза ... ... ... ... ... ... және ... бакке түсіріп, оны тығыз етіп қатырады.
Токтың, реленің жағдайын тексерген ... ... ... тежегіш магнитке және дискілердің тістеспеуіне аудару қажет. Рамкінің еркін вертикальды жүруін 1 мм-ден, ал дискінікі 0,5 мм-ден ... ... ... ... ... магниттердің арақашықтықтары 0,3 мм болуы тиіс. Дискінің бастапқы ... ... тогы 1А, ... 4А және 0,5А, ... ...... релелер үшін (сурет 1).
Байланыстардың формасын және тазалығын тексереді, бірлестік байланыстардың пружиналарының арақашықтықтары 2-3 мм-ден аз ... ... ... ... жұмыс жасау кезінде 1,8-1мм болуы тиіс, ал ... ... ... ... кем болмауы тиіс.
Жапқыштың сипаттамасын реленің сынау схемасы бойынша ... ... ... ... қайтару тогын өлшеу арқылы қайтару коэффициентін анықтаймыз, оңың мәні 0,85-9 болуы керек. Қайтару коэффициентінің жағдайын реттеу үшін тіреуіш винттің көмегімен 8 ... ... ... ... ... доға ... ... алудан бастайды, ол кезде камералардың ішіндегі доға сөндіргіш қондырғының тор ... ... ... ... 1- Токовое реле РТ-80.
1-алюминді диск; 2-сектор; 3-иірмектер; ... ... ... ... 7-пластина; 8-реттегіш винт; 9-зәкір; 10-штепсельді қондырғы; 11-катушка; 12-магнитті ... ... ... релені жөндеу.
Мысалы, РПТ-100 жөндеуді, оны бөлшектеп бұзу және ... ... мен ... ... ... ... ... 2; 3).
Мысталған кұрышты пластиналарды ақырындап қақтап ағаш таяқпен немесе жұмсақ құрышты ... ... ... ылғалданған ветошьпен шайып, таза шүберекпен сүртеді.
Доға сөндіргіш камералармен дионды торлардың жарықтары мен ... БФ-2 ... ... ... ... ... ... жұқа электр картондар мен жабыстырадыда, жарамайтын дионды ... ... ... 2 - ... ... релесі.
Сурет 3 - РПТ-100 типті аралық реленің схемасы.
1 - өзекше; 2, 6, 10 - бұранда; 3 - ... ... ... 4 - ... жүйе; 5 - тұтқа; 7 - контрагайка; 8 - ... 9 - ... доға ... ... жөндегенде жуып-шайып, мыстың аз бөлігін түсіру арқылы аралап, олар қатты зақымдағанда (контакттың өлшемінің 30%, көбі жаңасымен ауыстырылады).
Автоматтың контактты ... ... ... ... ... соң ... және доға ... контакттердің бір мезгілде жанасу жолымен жүргізіледі. Реттегенде контакттерді олар көбейетіндей етіп ығыстырады. Байланыс жүйесі осылайша реттеледі, түйісу кезінде доға ... ... 3 ... және жылжымайтын 6 аралық байланыстардың арақашықтығы 5мм-ден кем болмауы керек, ал түйісу кезіндегі аралық байланыстардың жылжитын 6 және ... 7 ара ... ... кем ... керек. Автоматтардың қосылған жағдайдағы бас байланыстардың енуі 2мм-ден кем ... ... ... ... ... доға ... байланыстарының ерітіндісі 65мм-ден кем болмауы тиіс. Реттеуіш сапасы бір мезгілде қосылған ... ... ... ... ... тәуелді. Реттеу кезіндегі, мысалы асинхронды қозғалтқыштарды, токқашуды өшіру үшін, ... ... бір ... ... етіп ... керек. 1-динамометр; 2-петля; 3,4-байланыстар; 5-қағаз; 6-жылжымалы бас байланыс; 7-жылжымайтын бас ... ... ... ... 10-динамометр; 11-гайка.
Майлары аз сөндіргіштерде түйісу кезінде төменгі кернеулі белгі беретін лампалар жанады. Жұмыс істеу ... ... ... ... ... бір ... ... әр түрлі функциялары болуы керек. Мысалы: АВМ автоматында үш байланыс жұптары ... ... Олар ... параллель қосылған: 1-бас байланыстар, 2-ауыспалы байланыстар, 3-доғасөндіргіштер. ... жұп бір ... ... ... ... ... ... бірақ бір тізбекте олар рет-ретімен жұмыс істейді.
Автоматтарды жөндеу кезінде бастапқы және соңғы байланыстардың қысу жүйелерін ... ... қысу ... ... пружинасының бастапқы түйісу кезіндегі жүктеуді айтамыз.
Бастапқы қысудың ... ... ... ... қалуы мүмкін, ал көп болған жағдайда аппараттың дәлдік ... ... ... мүмкін. Қысылу 50-60Кн шамасында болуы керек. Соңғы қысу күші деп соңғы түйісу кезіндегі байланыстың толық қосылған ... ... Бұл шама ... шамасында болуы керек.
Автоматтың бастапқы және соңғы қосуларын динамометрмен өлшейді. Ілгіштің ... 2, және ... 1, ... ... 7, ... ... 12 ... 4).
Динамометр - күшті өлшеу үшін арнайы кұралдар - ... ... ... - күш және ... - өлшеймін) колданылады. Динамометрдің негізгі бөлігі серпімді деформацияның әрекет ету аралығында созылатын серіппе болып табылады. Серіппеге шкала бойымен жылжитын көрсеткіш ... 4 - ... ... ... 5 ... ... анықтайды. Қағаз байланыс ұстағыш пен байланыстың арасында тұрады. Кейбір жағдайларда тарту тәсілі бір себептерге байланысты жарамсыз болса, онда динамометрдің көрсеткішін ... ... ... ... АВМ ... ... ажыратқыш байланыстарды 4,3 өлшеу үшін винтті қолданады. Бұл жағдайда теңестірілген тартылыс күшінің әсерінен пружина күштен босатылды. Соңғы бас байланыстардың қысылуы ... ... 10 ... ... ол реттеуіш гайкамен, бас байланыспен реттеледі [33].
Тарту күштерінің жазықтығы түйісу байланыстарының бағытына перпендикуляр болуы ... ... әсер ету ... ... ортасымен енмесе түйісу алаңының байланыстарына байланысты бір нүктеден өтуі керек.
Осыдан кейін тексеріп, талапты токты орнатады және жоғарғы номиналды жүктеуде зауыттың ... ... мен ... өткізеді.
Контакторларды жөндеу доғасөндіргіш камераларын шешуден басталады. Доғасөндіргіш торларын күйеден тазалап, балқыған металлдардан щеткамен тазартады және еріткішпен ... ... ... сызықтарды жөндейді, оларды сумен араласқан асбест ұнтағымен цементтің ... ... ... жүргізеді.
Негізгі контакт беткейлерін тазартып, еріткішпеншайып, техникалық вазелинді жұқа қабат етіп жағады. Жылжымалы және жылжымайтын контактордың беткейлерінің жанасу дәлдігі мөлшерленбеген (70%-дан ... ... ... ... қозғалтқышты қалыптиы контакт жүйелерінде блок контакттлер кеш іске ... Кей ... ... және ... контакттлерінің іске қосылуының басқа жолы белгіленуі мүмкін. Блоктау ... ... ... ... ... артта қалуы әдетте 0,5-1 мм құрайды.
Аппараттардың контактілерінің бірізді жұмысы ерітіндіні реттейтін әдістер арқылы ... ... ... ... ... жақындап орналасуының тығыздығын реттеу айнымалы токты магнитті жүйелерде жүргізіледі. Бұл жүйелердің магнит өткізгіштігін әлектр техникалық құрыштың жұқа листтерімен алады. Магнит ... ... ... емес ... ... ... ауалық саңылауда токтың, қызудың, шу мен дірілдің көбеюіне алып келеді. Сондықтан да жанасуда, орталықтың зәкірге ... ... ... 70 %-дан ... емес ... ... тегіс еместік рұқсат етіледі. Орталық пен зәкірдің жақындау ауданын зәкірдің шетіне жағылған болудың және қағаз көмегімен анықтайды. Қағазды ... ... ... пен ... ... ... ... Бояудың орнына бірге жинақталған көшірме және таза ақ қағазды ... Егер де ... мен ... ... ток ... алынған қағаздағы іздің көлемі зәкірдің көлденең қимасының жалпы көлемінің 70%-нан төмен болса, онда магнит өткізгіштің бір-біріне жанаспайтын учаскелерін жонады. ... ... ... тік ... ... ... ... соң, магнит өткізгіштің шетін құрышты щеткамен металл ұшқындарынан тазалайды.
Жөндеу кезінде жылжымалы контакттарының валдың оқшауын ... ол ... ... ... ... Контактерлерді жөндеудің соңғы сатысында негізгі контактарды бастапқы және соңғы қалғанда тексеру ... ... ... аппаратураға техникалық қызмет көрсету және жөндеу
1000 В дейінгі электр аппараттарына техникалық қызмет көрсету кезеңдік ... ... және ұсақ ... ... ... Қызмет көрсетудің кезеңділігі падаланылу шарттарына қарай жергілікті нұсқаулықтарға байланысты 2-3 айда 1 реттен кем емес етіп ... ... көп ... ... ... ... шығады (байланыстар қосылмайды, сонымен бірге жоғарылаған байланыс кедергісі бар). Кей ... ... шығу ... ... ... ... және ... корпусқа байланысты ток қашуынан да болады. Аппарттардың істен шығуы кенеттен және ... ... ... олар ... ... ... түйіндерімен бөлшектерінің тозуымен ескіруі себебінен болады.
Электр магнитті коммутациялық аппараттың сипатталатын ... ... ... В ... ... ... аппараттарына техникалық қызмет көрсету кезінде келесі жұмыстар жүргізіледі:
- тазарту, сыртқы және ішкі тексеру, байқалған ақауларды жою және ... ... ... ... катушкалардың және басқа да ток өткізетін элементтердің қызуын бақылау;
- байланыстарды ластағыштардан тотықтардан, балқымалардан тазарту, олардың бір уақытта қосылуын ... май ... ... ... температурасымен деңгейін бақылау (қажет болғанда май құю);
- балқығыш бөліктерін және ... ... ... ... ... ... аппарат пен шиттердегі пайдалану жазулардың болуын тексеру;
- сигнализация қондырғыларының жұмысын тексеру.
Тексеру алдында кернеуді өшіріп, оның ... ... блок ... ... ... ... ... қосқыштарды, контакторларды, қосқыш реостаттарды, автоматтарды тексеруді ерекше мұқият жүргізеді, өйткені олардың жұмысынан ... ... ... ... ... Тексеру кезінде жұмысшы байланыстар мен қосқыш аппараттың доғалы өшіретін қондырғысының, жылжымалы байланыстардың майысқыс байланыстарының жағдайына, автоматты ... ... ... ... ... ... ... қысқа ток қашудың орамының болуына көңіл аударады [34].
Тексеру кезінде қосатын аппараттар ... ... ... ... ... ... ... Тығыздалу бұзылған кезде аппаратқа шаң, лай еніп, контактты беткейлердің кедергісін және қызуын көбейтіп, бұл оқшаулаудың ескіруіне және ... ... ... ... ... ... 2 - Электр магнитті коммутациялық аппараттардың бұзылуы және
оларды жою жөнінде ұсыныстар ... ... мен ... ... ... ... сызығы бойынша коррозия. Доғаның ұзақ
сөнуі.
Контакттердің жеткіліксіз басылуы, олардың ток қашу кезінде дірілдеуі.
Контакттердің бастапқы басылуын көбейту (жаңа контактты пружина орнату немесе ... ... ... ... ... ... және доға сөндіргіш катушканы қосудың дұрыстығын тексеру.
Контакттердің көп қызуы.
Контакттердің бұзу ... ... мен ... ... ... немесе
Контактты беткейдің балқыған жерлерін тазарту, контакттердің соңғы қосылуын
-
доға сөндіргіш катушканың бұрыс қосылуы.
көбейту, жүктеуге байланысты контакттерді ауыстыру.
Айнымалы ток ... ... ... ... тәртібіне сәйкес келмеуі, соңғы басудың жеткіліксіздігі, оның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ток қашудың орамының болуы мен бүтіндігін тексеру, электро магнит орталығына зәкірдің жанасу жазықтығын тазарту.
2 - ші кестенің жалғасы ... ... ... ... ... ... әр уақытта қосылуы.
Магнитті жүйенің бұзылуы.
Контакттерді реттеу.
Кернеуі 1000 В жоғары электр аппараттарына техникалық қызмет көрсету электр шаруашылығына жауапты ... ... ... сай жүргізіледі. 1000 В жоғары электр аппараттарына техникалық қызмет көрсету жұмыстарының көлеміне келесі операциялар жатады:
- жергілікті жағдайлармен анықталатын кестеге сай 1 айда ... 1 рет ... ал ... жабдық үшін, сонымен бірге ортаның ортаның жоғары ... ... ... - айына кемінде 2 рет;
- қондырғыларда тәулік сайын үнемі кезекшілік ету (сонымен ... ... ... айына кемінде 1 рет);
- күн сайын электр аппараттарының жұмыс тәртібіне бақылау жасау;-технологияның, қондырғылардың жұмысының үзілісі кезінде жүргізілетін және ... ... ... ... ұсақ жөндеу.
Электр аппараттарын тексергенде келесі факторларға ерекше назар аударылады:
- контакттардың, олардың байланыстарының және ток өткізетін бөліктерінің қызу ... май ... ... ... деңгейін және оның оқшауын;
- оқшаулардың жағдайына;
- кабельдердің жерсіндіру тізбегінің жағдаларына.
Жоспарланған тексерулерден басқа әр ... ... ток ... ... ... тыс ... жүргізіледі. Пайдаланудың ауыр шарттарында жергілікті нұсқаулықтар қосымша тексеру мерзімін белгілейді.
Реакторларды ... ... ... мен ... ... ... орамның тармақтарының деформациясының болмауын тексереді.
Жоғары кернеулі сөндіргіштерде контактты жүйелердің дұрыстығын мұқият бақылап отырады. Тексергенде шаңнан, ластағыштардан тазартып, осьтер мен ... ... ... ... ... ... ... оны бөлшектеп бұзу және контактты жүйесін тазарту арқылы жүргізеді. Қатыратын және контактты тармақтары мен магнит өткізгіштің катушкасын тексереді ... ... ... ... ... сынақтан өткізу
Күрделі жөндеуден кейін сынақ түрлерінің нормативті құжаттармен екі түрі бекітілген: типтік және бақылау.
Типтік сынақтау жаңа ... ... ... жақын максимальды бағдарлама бойынша жүргізеді. Бұл жөндеуден өткен машиналардың ... ... ... ... мүмкіндік береді. Олар күрделі жөндеуден өткен машиналар үшін міндетті болып есептеледі де нәтижесінде номиналды параметрлері өзгереді (бұратын моменті; қуаты, ... ... ... ... ... ... бірқатар қосымша сынақтар өткізеді
Асинхронды қозғалтқыштар үшін - жоғары айналу жиілігіне сынақ өткізеді - ... ... ... ... және ... ... ... ток бойынша қысқа уақытқа артып кетуіне сынақтайды, максимальды бұралу моментін, ... ... ... ... ... ток ... үшін қосымша келесі сынақтар жүргізеді: жылдамдық сипаттамасын алып ... ... ... ... әсер коэфицентін анықтайды [35].
Егер күрделі жөндеуден кейін төл құжаттың мәліметтері өзгермей сақталса, электр ... ... ... бір бөлігі болып табылатын бақылау сынақ бағдарламасы бойынша ... ... ... кейінгі сынақтар құрамына бақылау сынақтарының бір бөлігі болатын бағдарламаға кіретін операциялар жатады.
Ағымдық жөндеуден кейінгі сынақтар көлеміне келесі операциялар жатады:
- статор ... ... ... ... ... және ... өлшеу;
- жиіліктің жоғары кернеуінде 50 Гц - минутта сынақтан өткізу;
- орам арасындағы ... ... ... ... және ... ... ... үшін жүргізу;
Ағымдық жөндеуден кейін сынақ кернеуі нормативтен 80% құруы тиіс.
Бақылау сынақтары кезінде ... ... соң ... ... ... ... ... бұдан басқа орамдар қыздырылмаған жағдайда тұрақты ток болмаса кедергіні өлшеу, ауа саңылауларын, ... ... ... саңылауларды өлшеу жүргізіледі.
Электр машиналарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу. ... ... ... ... жұмыстардың типтік көлемі
Техникалық қызмет көрсету эксплуатациядағы барлық электр машиналары үшін жүргізіліп, келесі жұмыстардан тұрады:
- ұсақ жөндеу, машинаның арнайы тоқтатылуын қажет ... ... ... жұмысының үзілісі кезінде жүргізіледі де, ол машинаның ақауларын өз уақытында жөндеу, байланыстар мен ... ... ... ауыстыру, генераторлардың, униформерлердің және қайта шығарғыштардың шығыс параметрлерін қамтамасыз ететін қондырғылар мен траверстерді реттеу, сыртқы беткейлерін, сақиналарын және ... - ... қол ... ... ... ... қорғанысты реттеу;
- мекеменің бас энергетигі бекіткен кестеге сәйкес пайдаланылған машиналардың қорғаныс және басқару жүйелерін тексеру;
- ... ... ... ... ... ... және пайдалану ережелерінкүнделікті бақылау, соның ішінде айгөлектердің орамдарының жәнекорпусының температурасын, жүктеулерінің шамасын, ал желдену жүйесітұйық машиналар үшін - ... және ... ... температурасынбақылау, майлаудың болуын бақылау, қалыпты емес шу мен гуілдеудің,сонымен ... ... мен ... от ... ... тексеру
- қондырғыда жұмыс жасайтын операторлар мен мотористердіңқауіпсіздік ережелерін сақтауын бақылау;
- ... ... ... ... ПТЕ және ПТБ мен жергілікті нұсқаулықтармен шектелген апат болған жағдайда электр машиналарын өшіру;
- электр машиналарын және олардың ... ... ... ... және іске ... ... ... қабылдау,тапсыру сынақтарына қатысу.
Ағымдық жөндеу кезіндегі жұмыстардың типтік көлемі [36].
Ағымдық жөндеу пайдаланылатын машиналар үшін жүргізіледі, соның ішінде салқын және ... ... ... ... ... ... техникалық қызмет көрсетудің операцияларының өндірісі, БШ-14 ПТЭ және ПТБ тарауларының талаптарына сәйкес электр ... ... ... ... ... ... және ... тазарту;
- қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін машинаны бұзу;
- айгөлектердің жағдайын, жуылып-шайылуын, теңселу айгөлектерінің максимальді рұқсат ... ара ... асып ... ... ... тексеру;
- сырғанайтын айгөлектері бар электр машиналарының майланатын сақиналарының жұмысын тексеру;
- ЭП-5-10 ПТЭ және ПТБ ... ... ... ... ... кездегі сөнетін блокировка мен міндеттен майлау жүйесін тексеру және жөндеу;
- желдеткіш қондырғыларды тексеру және тазарту;
- ... ... ... және ... ... электр машиналарының шеберлерін және көтергішмеханизмдерін тексеру және жөндеу;
- статорлық, ... ... ... ... ... ... ... үру, тексеру және тазалау, сонымен бірге орамдардың маңдай бөлшектерінің қатырылуының ... мен ... ... және ... ... ... мен роторлардың орамдарының оқшаулануданзақымдануын жою, орамдарды кептіру және олардың маңдай бөлігін қажетболған кезде лакпен сырлау;
- ... ... және ... ... мен ... ... болған жағдайда қатыру бөлшектерін ауыстыру;
- сақиналармен коллектрлерді тазарту және жылтырату;
- қысқартатын механизмдерді, щеткаұстағыштарды, траверстерді,щеткакөтергіштерді реттеу және ... ... ПТЭ және ПТБ ... ... ... ... шығуорамдарының белгілерінің жағдайын тексеру.
- Фланцты прокладкаларды ауыстыру және тығыздау.Электржабдықтарын жарылыстан қорғауы бойынша ... ... ... ... тексеру және қайта қалпына келтіру;
- машинаны құрастыру;
- қорғаныс жерсіндіруін ... ... ... ... ... және ... кездегі жұмысты тексеру;
- жұмыс жасайтын машиналардың әр түрлі жиіліктегі айналымын, әр түрлі режимде дұрыс жұмыс істеуін ... ... ... ... ... ... реттегіштердің, фазалық реттегіштердің шығу параметрлерінтексеру;
- сырлаудың зақымдануын жою;
- жөндеуден өткен машиналарды қабылдау, тапсыру сынақтарынан өткізу және тапсыруға дайындау.
Ағымдық жөндеу ... ... ... ... ... ... ... тексеру мен техникалық қызмет көрсету бойынша қарастырылған жұмыстар кіреді, сонымен қатар:
Трансформаторлармен автотрансформаторлар үшін - кезекті тексеру кезінде байқалған ақауларды жою, ... ... ... ... ... ... және ... майын құю, барлық болтты қосылыстарды тарту, майды көрсеткіні бұзу және тазарту, кернеуді қосу-сөндіру құралының жұмысын тексеру, автотрансформаторлардағы қосу-сөндіру механизмінің жұмысын ... және ... ... ... ... және ... ... дейін және одан кейін орамдардың оқшауларының кедергісін өлшеу, ... ... ... ... ... ... ажыратқыштар, пышақтарды жерсіндіру, қысқа мерзімді ток қашуды, бөлгіштерді және ... ... үшін - ... ... ... ... ... контакттарды, осьтерді, шарнирлерді жөндеу және ауыстыру, жылжымалы бөліктің жүруін реттеу және өлшеу, контакттардың бір уақытта ток қашуы мен ажырауы, механизмнің ... ... ... және ... қажет болғанда майын ауыстыру және сынау, қозғалқыш пен қозғалтқыш механизмінің қажалған ... ... май мен ... ... мен ... ... ... қатыратын бөлшектерді тексеру мен ауыстыру;
Түтікті және желдеткіш разрядниктер үшін - разрядниктің беткейінің жағдайын және түтік шығатын аймақтың орналасуын тексеру, ішкі ... ... ... ... ішкі және сыртқы ұшқынды аралықтарын өлшеу, желдету разрядниктің элементінің кедергісін ... ток ... АХІ және АХИ, ПТӘ және ПТБ ... ... сай ... үшін - бүтіндігін, схемаларға, жүктеулер мен нормаларға сейкестігін тексеру, қажет болғанда балқығыш элементтер мен токты шектейтін кедергілерді ... және ... ... үшін - шайбаларды бұзу және ауыстыру, транформатор мен реостатты жөндеу, майды ауыстыру, ... ... ... және түзеткішті сынау;
Сынапты қайта шығырғыш үшін - майлы ... ... ... ... ... ... сынапты носостың толып кеткен кезінде сынап пен ... ... және ... ... сору ... ... ... және зақымданған орамдарды алып тастау
Негізгі бұзылған орамдарды жөндеу, оның себебі және қажет жөндеу жұмыстары (кесте 3) ... 3 - ... ток ... орамдарының бұзылулары
Бұзылудың түрі
Бұзылудың себептері
Қажетті жөндеу
1
2
3
Оқшаулау
кедергісінің
төмендеуі.
Ылғалдануы, оқшауланбаған жерлердің ластануы оқшаулаудың зақымдануы.
Кептіру, тазарту, сіңіру.
Оқшаулаудың бұзылуы: корпусқа, орамдар, фазалар ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру.
Статор құрышының тістерінің пластиналарының қабыршақтануы
Ток қашуды жою және тістерді ... ... ... ... ... ... ескіруі немесе рұқсат етілмеген қыздыру.
Толық қайта орау. Қалыпты жұмыс істеу жағдайларын жасау үшін қызуға төзімділігін күшейту.
Қосқанда, тежегенде ... ... ... ... бұзылу.
Қосу және тежеу тогының еселенуін тексеру және төмендету. Қорғанысты тексеру
Майлар, қышқылдар, сілтілер, су ... ... ... ... ... ... лактау (майға төзімділік, қышқылға төзімділік). Ылғалдылықты жоғарылату үшін -
3 - ші кестенің жалғасы
1
2
3
компауидировка немесе бірнеше рет сіңіру.
Қосылған
жерлердің
ажырауы.
Қосқан кездегі ... ток ... ... жалғастыру.
Үзілу
Нашар жалғастыру, қосылыстарды ажырату, механикалық бұзылу.
Артық мөлшерде жалғау.
Механикалық бұзылу.
Ротордың, статордың тиюі, оның отыруы.
Бөлшектеп немесе толық қайта орау. Саңылауды тексеру, айгөлектерді ... ... ... кедергісінің төмендеуін мегаомметрмен анықтайды. Егер клинник бар болса, онда кедергіні статордың шығып тұрған шеттерін ... ... ... және ... өлшейді. Осылай қысқыштардың оқшаулануын бұзылмағандығы тексеріледі.
Жоғары температурамен ауыр тәртіптерде жұмыс жасайтын электр қозғалтқыштарында орамдарды ауыстырғанда А класты оқшаулаудың орнына жылуға ... ... ... ... кремний органикалық, ал ылғалды жерлерде жұмыс жасайтын қозғалтқыштарда орамды лакпен немесе битуммен сіңіріп, ылғалға төзімді ... жабу ... ... оның ... мен ... ағымдық жөндеу келесі мерзімдерде жүргізіледі: орталық бөлетін станциялардың трансформаторларын -жергілікті ... ... ... ... ... бір рет; қалғандарын - қажет болуына қарай, 3 жылда 1 ... ... ... ... ... ... соң 6 жылдан соң, жүргізеді, ал қалған жөндеулер трансформаторлардың өлшемдерінің нәтижелері мен ... ... ... ... ... жөндеудің көлеміне келесі жұмыстар кіреді: сырттай тексеру және зақымдарды жою, оқшаулар мен бактерді тазалау, ... ... алып ... ... құю және ... ... тексеру, термосифоды сүзгішті тексеру және қажет кезде сорбентты ауыстыру, сақтандырғыштың жағдайын, циркуляциялық түтіктердің, дәнекерлегіш жіп, фланцті ... ... ... ... ... және ... ... [37].
Күрделі жөндеудің көлеміне ағымдық жөндеу мен қарастырылғанбарлық жұмыстар кіреді, ... ... ... магнит өткізгішті жөндеу,орамдардыңконтактты қосылыстарының кернеуге қосатын жағдайынтексеру, олардың контакттері мен қайта қосатын механизмдерін жөндеу,трансформатордың багының, кеңейткіш пен түтікті өткізгіштердің де ... ... ... ... болғанда келесі шарттарда істен шығырылады:
- ішкі жағы қатты шытынағанда, ол электрлік разрядтан немесе ... емес ... ... ... ... ... мен салқындатуда қалыпсыз және қатты тұрақтықызғанда;
- кеңейткіштен май шашырағанда немесе ... ... ... ... бұзылғанда, май аққанда және оның деңгейі рұқсат шектен төмендегенде;
- ... ... ... ... ... ... ... оқшауларының ескіруі және майдың ылғалдануы, трансформатордың орамдарында корпусқа және фаза аралық ток қашуға алып келеді, бұл трансформатордың қалыпсыз шуда ... ... мен ... біріншілік орамындағы үшбұрыш-жұлдыз, үшбұрыш-үшбұрыш және жұлдыз-жұлдыз схемасы бойынша қосылған үзілу екіншілік кернеудің өзгергіш алып келеді.
Жүргізілетін жөндеу жұмыстарының көлемін анықтау үшін ... ... ... ол оның ... ... ... мен дәрежесін білу бойынша жұмыстардың кешені болып табылады. Ақауларды анықтаудың нәтижесі негізінде трансформаторды ... ... ... мен ... ... мен ... анықталады. Осымен бір уақытта жөндеу жүргізу үшін қажетті материалдар, құрал-саймандар анықталады (кесте 4).
Кесте 4 - ... ... ... ... оның ... ... ... шығудың мүмкін болатын себептері
Істен шығуды анықтау және жою
1
2
Қақпақтарды қатыратын және басқа бөлшектердің болттарын босату (кеңейткіш және т.б.)
Трансформатор жоғарғы ... ... ... ... айнуы.
Магнитөткізгіш шихтасының
престелуін босату. Магнитөткізгіштің шеткі листтерін
дірілдету.
Барлық болттарды тексеріп, тарту.
Кернеу ауыстырғышты ... бір ... қою үшін ... шпилкалардың босауы.
Магнитті өткізгіштерді қайта
көрсету, магнитөткізгіштің жоғарғы
және төменгі жіктеріндегі
төсеніштерін ауыстыру.
Престеу болттарын және шпилкаларын тексеріп, босағандарын
тарту.
3 - ші ... ... ... ... ... ... ток
қашу.
Магнитөткізгіштің листтерін
ауыстыру, жүктеулерді тексеру.
Кесте 5 - Трансформатордың жұмыс ... ... ... шығу ... ... ... болған себептері
Істен шығуды анықтау және жою
Трансформа-тордың қызуы.
Орамдардың
корпусқа тиюі,
ВН и НН
орамдарының
арасындағы
немесе
фазалардың
арасындағы.
Трансформа-
торлардың
Артық жүктелген
трансформаторлар.
Трансформатор тұрған
бөлмедегі ... ... ... ... ... ... ток қашу, қысқа ток
Прибордың көмегімен артық
жүктеуді анықтау немесе
тәуліктегі токтың графигін алу.
Артық жуктеуді басқа трансформаторлар қосу арқылы жою немесе аз ... ... ... ... 1,5-2м ... ... ... деңгейін толтыру.
Содан соң магнитөткізгіштің жағдайын тексереді, құрастыру тығыздығын, шихтовканың сапасын, ермовты арқалықтардың мықтылығын, оқшаулағышш гильзалардың жағдайын, шайбаларды, покладкаларды, гайкалардың ... ... ... ... ... ... жағдайын [38].
Ерекше көңілді орамдардың жағдайына аудару керек. Магнит өткізгіштердің ажырап кетпеуін, оармдардың отырғызу беріктілігі, зақымдану іздерінің ... шығу ... ... ... болмауына көңіл аудару керек.
Құрастыру, тексеру және трансформаторларды сынақтан өткізу. Дәнекерлеу трансформаторларының ... - ... ... ... ең ... операция келесі операциялардан тұрады:
- ойыс бөлігін бакке орналастыру;
- отводтарды ... ... ... ... ... ... қою және ... жаппай түрып, барлық отвоттарды байланыстары мен фарфорлы выводтарға косады. Ойыс бөлігін бакке орнатқан соң қақпағын жауып болт пен ... ... ... май ... ... ... да дәл өзекшенің (сердечниктің) температурасындай болуы тиіс.
Барлық трансформаторлар жөндеуден өткен соң, бақылаудан, сынақтан өтуі тиіс, олардың ... ... ... сапасын тексеру, дұрыс құрастырылуын, техникалық сипаттамаларының сәйкестілігін, ... ... ... сай келуін тексеру болып табылады.
Трансформаторларды күрделі жөндеуден өткеннен кейін химиялық анализ жүргізеді және майдың электрлік беріктігін тексереді, жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... кездегі токтың жоғалуын анықтайды, орамдардың омдық кедергілерін анықтайды, қосылу топтарын және трансформация коэффициентін ... ... ... ... ... және ... тұрақты тоқтағы кедергісін, тарту болттарының оқшаулығын тексереді, бактердің май жібермейтіндігін анықтайды, қысымның шамасын тексереді, қызып кетуге сынаққа ... ... ... ... ... динамикалық және термиялық шыдамдылыққа сынау, трансформаторларды құрастырылған күйінде сынақтан өткізеді.
Дәнекерлеу ... және ток ... ... ... ... ... жүргізуде дәнекерлеу аппараттары кеңінен қолданылады. Ең бір ... жағы ... ... ... ... ... қосылыстағы әлсіз байланысы үлкен дәнекерлеу тогы мен бірге қосылыстарды ... ... ... одан ... ... ... да қызады. Көп қызудың әсерінен болттың қосылыстары бұзылады, орамдардың оқшаулары бұзылады, соңында трансформатор істен ... ... ... оқшаулығын соққылардан сақтайды және механикалық зақымданудан сақтайды, қызмет етуін ұзартады, жөндеу аралығының ... ... ... ... және ... ... жасау кезіндегі пайда болатын негізгі бұзылулары:
а) реттегіш орамдардың орамаларындағы ток қашу (трансформаторартық ток қабылдайды) ... үшін ... ... ... ... ... ... алғашқы орамдардың орамалық токқашуы;
в) ішкі қозғалтқыш пен пружинаның тартылысын босату;
г) ... ... ... ... байланыстардың нашар қосылуының нәтижесінде қосылыстар қызады. Жөндеу кезінде бұзылған жерлерді жоюды.
Кешенді бөлетін қондырғылар мен подстанңияларға техникалық қызмет көрсету және ... ... ... РУ мен КРУ шкафтарының санына байланысты оларды бір жақты және екі жақты ... ... ... ... ... ... бірге шкафтарды бір қатар және екі қатарлы етіп орнатады. Шкафтарды бір қатарлы етіп және ... бір ... ... ... ... КРУ ... байлап, 1м қашықтықта орнатады, ал дәліздің ені 1,8м кем ... ... ... екі қатарлы орналасқанда бір жақты қызмет көрсету кезінде жалпы дәліздің ені 2,5м кем болмауы керек. Екі ... ... ... ... дәліздің ені шкафтың арт жағынан 0,8 м-ден кем болмауы ... РУ ... ... арбаны орнату үшін орын қарастырылады.
Бұдан басқа келесі жағдайларға назар аударады:
- КСА мен КСУ қозғалтқыштары мен контакттарының
- КРУ арбасы жағдайындағы ... ... ... ... ... ... және ... буферінің;
- механизмдердің қажалатын бөліктеріндегі майланудың болуы; тексеру кезінде, сонымен ... ... ... ... құлыптардың, жылу жүйесінің, желдетудің, жарықтанудың, жерсіндіру тізбегінің, қорғаныс құралдарының болуын тексереді. ... ... ... мен ... ақау ... ... КРУ корпусында арба жылжығанда: арбаны жұмыс жағдайынан шығару кезінде сөндіргіштің өшірілуіне көз ... ... ... ... алып ... ... оны ажыратқыштың толық сөнген жағдайына жеткізу керек және сүйреп алып шығу механизмінің фиксация сенімділігін тексеру қажет. КРУ шкафтарының ... ... ... ... кезде жүргізіледі. КРУ күрделі жөндеуден әр үш жылда бір рет ... ... ... ... арба мен ... ... қатырулары мен контакттың қосылыстарының жағдайын, екіншілік коммутацияның сымдарының контакттық қосылыстарын тексереді;
Біріншілік және екіншілік тізбектегі ажырататын контакттарды реттейді, блоктау, фиксациялау ... ... пен ... ... ... ... ... бұзылмауын тексеріп, реттейді.
Өтпелі және тіректі оқшауларды мұқият тексеріп, тазалайды. Май ... ... ... тексеріледі. Қажет болса цилиндрлерге май құйылады. Фарфорлы оқшаулардағы ... ... ... ... пен ... ... мен жарықшақтар байқалса оларды жөндейді немесе жаңасы мен ... ... ... сөндіргіштің резетка мен байланысы тексеріледі; аз және біркелкі байланыс кезінде контактты стерженнің ұштары ... ... ... пен ... ... материал мен қорғап, еріткіш пен алады, ол ұштары ... ... ... ... ... ашу арқылы күрделі жөндеуге жібереді.
КРУ шкафтарын күрделі жөндеу ... ... ... ... май ... ... бұзылады, сөндіргіштің контакттері тазартылып, жөнделеді, цилиндрдің ішкі детальдары ... ... доға ... ... қозғалқыш механизмінің, біріншілік және екіншілік тізбектегі ажырататын контакттері жөнделеді.
Ішкі детальдары жөнделген соң, ... ... ... сынақтан өткізеді.
ВМП-10 типті сөндіргіш пен оның қозғалтқышын күрделі жөндеуден өткізу әдістері және көлемі.
Ажырататын контакттерді мұқият тексеріп, қорғайды. Қатты балқыған ... аса ... бар ... ... ... мен ... қажалған бөлшектерді вазелинмен майлайды. Болтты контактты қосылыстарды тартып, ламельдердің тартылуын тексереді. Ол 150Н шегінде болуы тиіс. Егер ... ... ... - онда пружиналарды ауыстырып, тартылуды реттейді, одан соң ... үш ... ... және ... линияларды жөндеу. Техникалық қызмет көрсету, жұмыстарының типтік көлемі.
Техникалық қызмет. Көрсету әдетте кернеудің қатысында жүргізіледі ... ... ... берілістері үшін (ВЛ) ПТЭ мен ПТБ қарастырылған келесі ... ... іске ... ... 1000 В ... ВЛ үшін ... және түнгі уақытта кезеңдік тексерулер, трасса мен ор болуы мүмкін аймақтағы қазылған ... ... ... қарсы жағдайын тексеру;
- кернеуі 1000 В дейінгі ВЛ үшін - әр сайын тексеру жүргізу (ЭП-2-18,6);
- кернеуге байланысты емес аппараттар, қатты жел, мұз ... ... ... ... өрт ... ... -40°С төмен аязда, тұманнанкейін (қатты ластанған учаскелерде) және басқа қалыпсыз тәртіптерде ВЛ ... ... ... әсер ... оның жұмыс шарттарын ауырлататын кезектен тыс тексеру;
- тексеру карталарын толтыру және ақауларды жою, бұл жағдай ВЛ өшіруді қажет етпейді, апаттық ... ... ... ... ... ... жүктеулерге сәйкестігін тұрақты бақылыу;
- монтаж бен жөндеуден кейін ВЛ қабылдауға қатысу.
Тексеру кезінде келесі жағдайларға көңіл бөлу ... ... ... ... мен балқуына, сымдардың астында бөгде және кездейсоқ құрылыстардың, заттардың болмауына; контакттардың қызуына (түнгі уақытта); оқшауларда ... және ... ... ... ... ... орналасу жағдайына (ауытқуы, элементтердің қисайып қалуы және т.б.), тіректердегі қауіптіліктен қорғайтын плакаттар мен басқа да тұрақты белгілердің болуы мен ... ... ... ... ... бүтіндігіне, металлдың тіректердегі дәнекер тігістері мен қосылыстарды тексеру, темір бетонды тіректердің ұстындарының жағдайын тексеру;
- ВА разрядниктердің, коммутациялық ... ... ... ... ... ... ... мен бүтіндігіне.
Кабельді линиялар үшін қарастырылады:
- кабелдердің қимасының нақты жүктеулерге сәйкестігін тұрақты бақылап отыру, қызулардың болмауын;
- монтаж бен ... ... ... ... ... ... ... шүғыл шараларды қабылдау;
- кезең бойынша ПТЭ және ПТБ мен қарастырылған тексерулер;
- белгіленген жергілікті нұсқаулықтарға сай жер ... ... үшін өз ... бірақ 3 айда кемінде 1 рет; коллекторлар, туннелдер, каналдар, үйлер мен ғимараттардың қабырғалары арқылы ... ... үшін - 3 айда 1 рет; ... ... үшін - жылына 1 рет, кернеуі 1000 В ... ... үшін 6 айда бір ... В ... ... 1 рет. ... ... тексергенде мыналар қажет:
- бүкіл трассаны сырттай тексеру, трасса кабельдерінің басқакоммуникациялары мен темір жол және ... тас ... ... жерлерін тексеру, кабелі бар траннияларда үзілген жерлерге,арықтармен, кюветтер мен қиылысуларда үзілген, айрылған жерлердіңболуына ... ... ... ауыр және ... заттардың болмауына,каналдардың тазалығына;
- жергілікті жердегі қырлар арқылы өтетін үйінділерінің болмауын тексеру: көпірлер, дамбалар, ... ... ... және ... ... ... ... өтетін кабельдердің сыртқы беткейімен қатырылуына ерекше назар аудару қажет;
- электр берілістердің тіректері мен ғимараттардың қабырғаларында және ... ... ... жерлерін тексеру, кабельдердің ескертетін плакаттардың, жазулардың, маркировканың бүтіндігін және болуын, дөңгелектердің түсін және ауыспалы жерсіндіру орындарына арналған ... ... ... ... ... ... болса сөндіру сияқты шұғыл шара қолдану;
- тексерулерді жүргізу.
Тұрақты ... ... ... РУ ... ай ... ал ... тұрақты қызмет көрсетілмейтін подстанцияларда кесте бойынша 6 айла 1 рет, басқа объектілерде - айына 1 рет тексеру жүргізіледі. Нәтижелер ... ... ... ... ... ... ... шарттарға байланысты кестеге сай жиі тексерулер қарастылуы мүмкін [41].
Жерсіндіру желісі үшін тексерулер жергілікті ... ... ... бойынша кемінде айына І рет жүргізіледі:
Жерсіндіретін сымдар, дәнекерлік қосылыстар, жерсіндірілген аппараттардың, жабдықтардың болттық қосылыстарының тығыздығы мен сенімділігі, ... ... мен ... ... ... ... ... дәнекерленгенуінің болуы мен сенімділігі.
2.3 Факультатив курстарында электротехникалық жұмыстарды оқытудың әдіс-тәсілдері
Материалдық өндірістің қоғамның дамуындағы және материалдық мәдениеттің негізін қалаудағы орны ерекше ... ... Ол ... қоғамның өндірістің және өндірістік үдерістердің дамуымен байланыстылығы жайлы ... ... ... ... ... Сондықтан да, өндірістің ғылыми негізін оқытуға қоғамның тарихи даму кезеңдерінде мектепте ғылым ... ... ... ... мән ... Ал, ... баулу (технология) пәні оқушыларда өндірістік құралдармен жұмыс ... ... ... ... ... ... ұштастыруға бағытталған.
Мектеп курсы технологияда (еңбекке баулуда) материалдарды өңдеуге ерекше мән берілген. Материалдарды өңдеу тақырыптарын қала және ... ... ... мен ... үшін зерделеу қарастырылған. Пәнді оқытуды технологиялық үдерістер және теориялық мағлұматтар негізінде жетілдіру барысы А. С. Макаренконың айтқан пікірінің мазмұнын ... ... ... Ол, ... ... ... ... моральдық ақыл үйрету логикасы бойынша құрылғандығы, ешқашан технологиялық логика бойынша тұрғызылмағандығы туралы айтуы қазіргі кезде ғана орындалып отырғандығын білеміз (В.А.Монаховтың ... ... ... А.С.Макаренко бұл мәселенің әсіресе, тәрбие мен білім беру саласында ерекше қажет болып отырғандығын атап көрсете келе, өндірістің басты ... ... ... ... ... атап көрсеткен. Олардың ішінде, технологиялық үдерістер, операцияларды есепке алу, ... ... ... мен ... ... ... ... бақылау, әдіп пен ақау сияқты қажетті аспектілер нақтыланған [18].
Бұл ойды кезінде (ХХ ғ. ... ... ... және кәсіпке баулуда педагог-ғалымдар С. А. Батышев, П. Р. Атутов, В. А. Поляков және т. б. ... Олар ... ... және ... ... ... элементтік тәсіл тұрғысынан жетілдіру туралы тұжырымдар жасады.
Оқытудағы элементтік тәсілдің мәнін түсінуде В.П.Беспальконың мазмұндық және іс-әрекеттік аспектідегі құраушыларды оқу ... ... ... ... ... ... Ол оны ... мазмұндаған: . Бұл берілген анықтама оқу элементтерінің оқыту мазмұны ғимаратын ... , әрі ... ... ... нақты екендігін көрсетеді [42].
Еңбекке, кәсіпке баулуда оқушыларда жалпыеңбектік және политехникалық ептіліктер қалыптастырылуы тиіс. ... да, ... ... еңбекке дайындау бағытындағы пәндерді оқытуда С.Я. Батышев деп ... ... ... өзінің мәнін жоғалтқан жоқ деп білеміз [43]. Ал, мазмұндық ... оқу ... ... ... оны ... ... В.А. Поляков - деп, пікір білдіреді. Еңбекке және ... ... ... ... еңбек іс-әрекеттерін элементтік талдауды С.Я.Батышев, П.Р.Атутов, В.А.Поляков, Л.В.Беспалько және т. б. өздерінің ғылыми зерттеулерінде кеңінен қарастырған [45; 46].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... олардың психологиялық құрылымы тұрғысынан төмендегідей етіп ажыратуға болады. Өндірістік үдерістер: ... ... ... операция), еңбек операциясы, еңбек тәсілі, жұмысшы қозғалыс деп элементтерге бөлінеді.
Технологиялық операция - бір еңбек өнімін өңдеу кезіндегі үзіліссіз орындалатын ... ... ... ... операциясы - нақты мақсатқа жетуге бағытталған еңбек үдерісінің элементі; ол технологиялық операцияны орындау үшін қажетті бір немесе бірнеше тәсілдерден тұрады; ... ... - бұл ... ... асуы үшін жеке ... ... бар, аяқталған еңбек әрекетінің жиынтығы; еңбек әрекеті - бұл адамның бір немесе бірнеше органдарымен үзіліссіз орындалатын еңбек қозғалыстарының (микроэлементтердің) кешені. ... ... ... ең қарапайым еңбек қозғалысын бес түрге бөлуге болады: 1) саусақты қозғалыс; 2) саусақты және білезікті ... 3) ... ... және ... ... 4) саусақты, білезікті, білекті және иықты қозғалыс; 5) саусақты, білезікті, білекті, ... және дене ... ... Дене қозғалыстарын іске қоса отырып, оқушы, студент, жұмысшы белгілі дәрежеде күш жұмсайды, ол күштің мөлшері, іс-әрекеттің мазмұнына байланысты. Сондай-ақ, К. ... ... ... ... кез келген практикалық іс-әрекет ойланумен жүзеге асатыны және кез келген дағдыны, соның ішінде ... ... ... ... ... негізделетіні тұжырымдалған [47].
Мектепте оқушылардың электротехникалық жұмыстарға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Олардың ішінен төмендегілерді ерекше атап өту қажет:
1. Қажетті схемаларды, эскиздерді, графиктерді, сызбаларды, ... және т. б. ... және ... ... қол ... және ... құралдармен өңдеуі.
3. Техникалық объектіні конструкциялауы мен модельдеуі.
4. Еңбек іс-әрекеттері нәтижелерін техникалық-экономикалық бағалауы.
5. Өзінің жалпыеңбектік дайындығын кеңейтіп отыруы [48].
Электротехникалық жұмыстарды орындауда, ... ... және ... ... ... ... әдістері мен тәсілдері қолданылады. Сабақ күрделі және педагог пен үйренуші оқушының әрекеті ауқымды болса, онда оны өткізу әдістері мен ... ... ... ... және конструкциялау тәртібі туралы педагог мағлұматты түсіндіру, әңгіме, ауызша айту түрінде ... ... ... ... негізде жасау үшін демонстрация әдісін қолданады. Конструкторлық біліктілік пен дағдыны қалыптастыруға практикалық жұмыстар әдістері: нұсқау, тапсырмаларды шешуге жаттығулар, ұжымдық талқылау, ... ... ... әдісі, өзіндік жұмыс жасату, қорытынды шығару мүмкіндік туғызады. Әдістерді таңдау және оларды ... ... ... ... ... және ... мақсатына байланысты болып келеді.
Еңбекке баулудың әдістемесі тұрғысынан алғанда және техникалық ... ... ... дер ... ... қажет. Нұсқаулар - көрсету арқылы жүзеге асырылатын түсіндірулер. Педагог-ғалымдардың пікірінше оның мазмұнына келесі элементтер кіреді:
* Сабақ тақырыбымен және мақсатымен ... ... ... ... ... білімдерін, тақырыпқа қатысты техника-технологиялық мағлұматтарды оқушылардың есіне түсіру.
* Жаңа техника-технологиялық мағлұматтармен таныстыру.
* Алдағы ... ... ... ... ... ... оған қойылатын техникалық талаптармен таныстыру.
* Жұмысқа дайындық, жұмыс орнын ұйымдастыру, қауіпсіз еңбек ету ережелерін мазмұндау.
* Операцияны дұрыс ... ... мен ... ... және көрсету, жіберілетін қателіктердің алдын алу.
* Дайындалған бұйымның сапасын, операцияны орындаудың дұрыстығын өзіндік бақылау әдістерін түсіндіру және көрсету.
* Бұйымның үлгілерін ... ... ... ... сұрау және әрекетті қайталау жолымен тексеру.
* Оқушылардың ... ... ... үшін ... [49].
Конструкциялауда оқыту әдістерінің ішінде техникалық шешімдерді шешуге жаттықтыру ерекше сипат алады. Оқушылардың техникалық мүмкіндігін дамытудың тиімді құралы - ... ... ... ... ойлау қызметі мейлінше шығармашылық үдерістің шарты болып табылады. ... ... ... бойынша конструкторлық және технологиялық болып бөлінеді.
Содан басқа оларды ... және ... деп ... болады.
Типті тапсырмаларды шешу тәсілдері жалпы принциптерді нақты жағдайларда қолдануына, жалпы ережеге ... ... жеке ... ... ... ... өздері есептің (міндеттің) шартын алгоритмде оларды шешуді көрсетеді. Шартты шығармашылық деп аталатын тапсырмада физика немесе техника заңдарының білім негізінде ... ... ... тұжырымдалады. Бірақ құбылыстарға немесе үдерістерге нұсқаулар (тікелей немесе жанама) берілмейді, заңдарды ... шешу ... ... ... Бұл ... ... отырған нәтиже мен шешу тәсілдерінің өзара байланыс көп белгілі. Шығармашылық тапсырманың әдетте бірнеше шешу ... ... және оның ... ... ... ... ... тапсырмаларды шешу нұсқаларын іздестіру әдістері жасалуда. Жиі пайдаланатын әдістер "мозговая атака", ойлап табушылық тапсырмаларды шешу алгоритмі және т.б.
Оқушылардың ... ... оны ... ... ... ... ... игеру, іс-әрекетті қалай жасауды үйрену, жаттығу, негізгі іс-әрекеттерді бекіту және түзету сияқты негізгі кезеңдерден тұратыны ... де ... және соны ... ... ... ... курстарындағы сабақ конспектісі
Сабақтың тақырыбы: М3 - Бір энергия көзі бар электр тізбегінің есебі. Жүктемелерді тізбектей, ... ... ... ... ... бір ... көзі бар ... тізбегінің есебін шығаруды, жүктемелерді тізбектей, параллель, аралас қосуды үйрету.
Дамытушылық:Оқушының логикалық ойлау ... ... ... іс ... ... ... бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру.
Тәрбиелік: Оқушыларды ептілікке,ұқыптылыққа және ұйымшылдыққа ... ... ... емес ... ... оқыту әдісі,дамыта оқыту технологиясы.
Көрнекіліктер: Интерактивті тақта, Шартты ... ... ... ...
III ... ...
1 ... схема қандай элеметтерден құралған?
2 Бұл тізбектің энергия көзі қандай?
3 Тізбек элементтері тізбекке калай қосылған?
4 Тізбекке жүктемелерді тізбектей қосқанда ток күші мен ... ... ... ... жүктемелер тізбекке қалай жалғанған?
6 Тізбекке жүктемелерді параллель қосқанда ток күші мен кернеу қалай өзгереді?
7 ... ... ... те параллель қосқанда тізбекті қалай атаймыз?
8 Аралас қосқан жағдайда ... ... ... ... ... ... ... және қосу дегенді қалай түсінесін?
10 Егер де жұлдызша қосылған резисторлар бір - ... тең ... бұл ... қосу қалай аталады?
А. Тізбектеп қосу:
Кірістік кернеу үш кедергілердің кернеуінің қосындысына тең:
, , бұл жерде: - ... ... ... ... 5 - ... ... ... энергия көзінен алып тұрған қуаты: .
Б. Параллель қосу:
Ι2
Ι3
Ι1
R1
R2
U
R3
Сурет 6- ... ... ... заңы бойынша (сурет 14) не болмаса Ом заңын пайдалана отырып: ... : ; не ... ... R- ... ... не ... кедергісі, g- тізбектің жалпы не кіріс өткізгіштігі, өлшеу бірлігі ... ... ... ... ... g1 , g2 , g3- тізбектің тармақтарының өткізгіш тоқтары.Берілген тізбекте екі ғана тармақ ... онда оның ... ... (г), көрсетілген (сурет 6) ... ... ... ... қосу (сурет 7)
Аралас қосылған кедергілердің тоқтарын есептеу үшін тізбекті жинау деген тәсіл қолданылады. Алдымен мен кедергілерді ... 7) (г) ... ... бір ... ауыстырылады (15-сурет). : бұл жаңадан құрылған тізбектің тоғы: : ... 7- ... ... ... ... ... сонда тізбектің екі қалған тоқтары ; .
Алда ... ... (а) және (в) ... ... ... ... не ... қатарлап қосылған бірнеше кедергілерді бір кедергімен алмастыруға болады. Осы әдісті қолданып бірте-бірте ... ... ... бір ... ... ... ... Бұл есептелген элемент тізбектің жалпы не кірісті кедергісі болады.
Кейбір жағдайларда тізбектің элементтерін қосу тізбектеп қосуға да, қатарлай ... да ... ... ... бір түрі ... ... Бұл ... тізбектеп жалғанған не болмаса қатарлап қосылған элементтер жоқ, мұндай ... ... үшін ... бір тәсіл қолданылады.
Резистрлер не болмаса үш ұшты жұлдызша қосылған деп аталады. ... ... ... а,в,с ... ал ... 0 нүктеде. Екінші жұлдыздың ұштары а,0,с нүктелерде, ортасы в нүктесінде.
Екінші жағынан жұлдызшалар не болмаса ... үш ... ... деп ... ... үшбұрыштың ұштары а,в,о нүктелерде, екінші үшбұрыштың ұштары нүктелерде.
8-сурет арқылы көруге болады, егерде бір жұлдызша жалғастыруды эквиваленті үшбұрыштап ... ... ... ... ... қосқан не қатарлап қосқан резисторлар пайда болады, мұндай ... ... ... кедергісін табуға болады. Керісінше, үшбұрыштап жалғастырылған резисторларды ... ... ... бұл ... ... ... 8 - ... жалғау.
Үшбұрыштан жұлдызға не кері ауысатын есептік формулаларын шығарайық.
Ra
Rc
Rb
a
c
b
a
c
b
Rса
Rab
Rbc
Сурет 9 - Үшбұрыштан жұлдызға не кері ... ... ... шығару схемасы.
Жұлдыздай қосу болсын, үшбұрыштай қосу болсын екеуі де бір ... ... ... Сондықтан бұл екі қосуларды бірін біріне ауыстырғанда тізбектің қалған жерлері өткізген өзгерісті сезбеу ... Оның ... ... ... керек.
Екі айтылып отырған қосулардың әрбіреу үш жақтан үш кірістік кедергілері бар. Бұл екі қосудың сол үш кедергілері бір - ... ... тең ... ... = Rab
Rbc = Rbc
Rca = Rca ... ... үш ... ... үш ... Ra, Rb, Rc, Rab, Rbc, Rca ... шешсе, онда керекті формулаларды табамыз.
Егер де жұлдызша қосылған резисторлар бір - ... тең ... бұл ... қосу ... ... деп ... ... қосу симмертиялық болса онда оған үйлес үшбұрыштай қосу да симмертиялық болып шығады. Сондықтан ... ... ... ... , ... =3R , , ... тапсырма беру
Факультатив курсында электротехникалық жұмыстар барысындағы қауіпсіздік ережелерімен таныстыру
Электр қондырғылардың бірнеше түрі мен ... ... ... ... бұзып, немесе ток жүретін қондырғының ашық жеріне тиіп, кеткен жағдайда адаммын өміріне қауіп төнуі мүмкін.
Адам ағзасына ток тиген кезде, есінен ... ... ... ... ... істемеуі және жүйке жүйелерінің бүлінуі мүмкін.
Бұдан басқа электр тогы адам ... ашық ... ... ... және күюдің ауырлық жағдайы токтың шамасына байланысты болады.
Адам ағзасының өтіп жатқан тоққа кедергісі бірнеше факторларға ... ... ... жоқ ауыспалы ток па? Адам шаршаған болса, қанша көлемде ток ... ... ... ... ... ... Адам ... ток қанша көлемде өтсе, ток тарту сонша көлемде өтеді. Адамды ток тартқан кезде, 30 секундта денесі 25% төтеп ... ал 90 ... - 70% ... ... Адам ... үшін ... ток та ... ток та қауіпті, бірақ тұрақты токтың қауіпсіздігі 3-5 рет аз, ауыспалы тоқтан. ... ток ... ... ал ... ток ... дейін қауіпті [50].
Ток күші 0,05А болса, адамға қауіпті, ал 0,1 А - адам ... ... Ток ... екі түрі бар:
1) электрлік соғулар - олар адамның ішкі ағзасын ... ... ... ... ... ... ... жарақаттар - олар адамның сыртқы терілерін жарақаттайды.
Электр кауіпсіздігінің техникалық ұйымдастыру шаралары жұмыс орнын ұйымдастыру. Электр ... ... ... ... 3-ке бөлінеді. Бұларды орындайтын жұмысшылар электр қондырғыларын іске қосқанда өте білімді жауапты ... ... ... ... персонал - кезекші электротехникалық персонал - бүкіл қарамасындағы электр қондырғыларын қосып және соған жауап береді.
2) жөндейтін персонал - ... ... ... ... ... ... ... жауап береді.
3) оперативтік жөндеу персоналы - бұлар әрі жөндеу, реттеу, монтаждаумен қоса бүкіл, электр ... іске ... әрі ... ... ... ... әрі іске қосатын жұмысшылар, денсаулықтары мықты, ешқандай науқас емес және білікті, білімді болуы керек, әрбір жұмысшы электрлік жұмысқа ... ... ... ... туралы емтихан тапсырып, білімін тексереді. Электр қауіпсіздігі жөнінде курстық сабақтар өтіп, жұмыс орнында квалификациялық комиссиялар жұмысшыларды тексереді.
Комиссия ... ... ... оқу ... жоғарылатады, сөйтіп білімін және дәрежесін көрсететін куәлік ... ... ... ... электротехникалық жабдықтарды қолданарда техникалық қауіпсіздікті сақтау екі түрге бөлінеді:
1) оперативтік электр қондырғыларды іске қосып ... ... ... ... ... ... ... қарап шығу,қауіпсіздігін қарау, еңбекті қорғау;
2) электр қондырғыларында өндірістік ... ... ... - ... ... жұмыстарын және т.б. жұмыстарды орындау -электр қондырғыларында.
Пайдалынылатын электр қондырғыларын еңбек қауіпсіздігі шараларымен қамтамасыз ету [51].
Электр қондырғыларының еңбек қауіпсіздігі шаралары немесе ... ... ... шаралары:
1) ток өткізгіш бөліктерді қауіпсіз жерге орналастыру;
2) изоляцияны бақылау (ашық қалған жерлері болмау);
3) қорғаныстық жерге қосқыш;
4) қорғаныстық нөлдік сым;
5) автоматтық ... ... ... 2 түрі бар: кәдімгі және жасанды.
Кәдімгідей қорғаныстық жерге қосқышқа кез-келген металл құрылмалы ғимараттар жер астындағы металл ... ... кран ... ... жасанды қорғаныстық жерге қосқышқа металл стержендер немесе трубалар 25-50мм, ұзындығы 2-3м, ... ... ... және ... ... 40х4мм өлшемдегі.
Автоматтық ажыратқыш - аппаратын ішіне орналасқан, ол электр құбырлардың немесе электр қондырғылардың (1000 В-қ) ішіне орналастырады қауіпті ... ол ... ... ... үшін ... қорғаудың және техникалық қауіпсіздігін, қорғану құралдары.
Қорғану құралдары 2 түрге ... ... ... ... ... ... ток ... қысқыштар, кернеу көрсеткіштері изоляцияланған құрылғылар, сатылар монтерлық құрал-жабдықтар изоляцияланған ... бар ... ... ... ... ... 1000 В ... электр құрылғыларда: диэлектрикалық қолғаптар, дорожкалар және де изоляцияланған подставкалар, резина фартуктар.
Қоршаулы қорғаныстарға: щиттар уақытына қорғаныстық ... ... ... алып ... жерге қосқыштар, сосын қорғаныс плакаттары.
Қорғаныс құралдары жұмысшыларға қорғаныс көзілдірігі ... ... ... ... ... ... ... белдіктер, қорғаныс халаттары және т.б.
Жоғарыдан түсу үшін монтерлық ... ... ... ... ... сатылар.
Белдіктер 225 кг салмақты, ал тырнақшалар - 135кг салмақты 5 минуттай ұстап тұра алады. Қорғаныс плакаттары 4-ке ... ... ... , , және ... ... , .
3) ... ... , , .
4) ескерту; қолданылған шаралар туралы ескерту. Резеңкеколғаптар, қорғаныс құралдары жабық шкафтарда және жәшіктерде құрал-саймандардан бөлек, майдан, ... және ... ... ... ... ... ... тазалап алу керек.
3 Электротехникалық жұмыстар технологиясы
3.1 Электротехникалық жұмыстарды орындаудың технологиясы
Электротехника дегеніміз - электр энергиясын практикалық мақсаттарға қолдану ... ... Оны ... ... ... ... және ... электротехника деп екі тарауға бөлуге болады. Теориялық электротехника ... ... мен ... зерттейді, ал практикалық электротехника түрлі электр қондырғыларының, генераторларының, қозғалтқыштарының, электр өлшеуіш, реттегіш және бақылағыш приборларының құрылысы мен қызметін тексереді.
Электротехника ... ... ... - ... ... ... мен ... жетілдіріп, оларды техникалық электр жабдықтарымен таныстыру.
Электротехника практикумы мына мақсаттарды көздейді:
Көбірек таралған техникалық электр өлшеуіш приборлармен ... ... ... жұмыстар жүргізу.
Тұрақты ток қолданылатын электр машиналарының, айнымалы ток генераторларының, үш фазалы ток қозғалтқыштарының ... және ... ... - ақ үш ... ... сетьтердің құрылысымен таныстыру.
Қозғалтқышты басқару ісімен, өнеркәсіптік электроника және ... ... ... жұмыстарға дайындық
Практикалық жұмыстардың қандайын болсын ойдағыдай өткізу үшін сол жөнінде ... ... ... болуы шарт. Сонымен қатар дайындықтың тағы бір маңызды ... - ... ... жұмысты орындаудан бұрын, онымен алдын ала танысу қажет. Атап ... ... ... ... ... ... ... түрде оның сипаттамасын оқып шығу керек, жұмысты орындауда басты міндеттің не екенін ... ... ... ... барлық кезеңдерін жүзеге асыру тәртібін тағайындау керек. Сонымен бірге бұл ... ... үшін ... ... материалды білу қажет екенін анықтау керек.
Әрбір жұмыспен танысқанда мыналарды анықтап жазып алу қажет: 1. Жұмыстың аты.
2. ... ... ... ... мен ...
4. Есеп- қисап формулалары.
5. Қондырғының схемалық суреті және электр жалғауларының ... ... ... ...
7. Табылған шамаларды жазуға арналған таблицалар.
8. Жұмыс нәтижелерін ұқсатудың тәртібі.
9. ... ... ... ... ... ... ... немесе жұмыстың өзін қалай жүргізу жөнінде кейбір түсініксіз ... туып ... ... ... ... ... ... осы кітаптың соңында көрсетілген қосымша әдебиеттерді пайдалана отырып, алдын ала шешіп алу керек.
Жұмыстарды орындаудың ... ... және ... ... ... ... ... кірісер алдында, жазба нұсқауда көрсетілген қажетті приборлар мен ... және ... ... ... ... ... ... тексеру қажет.
Егер жұмысқа қажет құрал - жабдықтардың бәрі ... ... онда ... приборлардың құрылысы және қызметімен, сондай - ақ оларды қолдану ережелерімен ұқыпты танысып алу керек. Электр қозғалтқыштардағы өлшеуіш ... және ... мен ... ... ... яғни олардың шақталған жұмыстық шамаларына (ток, кернеу, қуат) ерекше көңіл аударып, әрбір прибор шкаласының жеке бөліктері ... ... алу ... Бұл ... ... элекр сетіне қай жерден жалғаған дұрыс болатынын таңдап алуға, сол тізбекке электр тогының көзінен берілуге тиісті ... ... ... және ... көрсетулерін дұрыс айыра білуге қажет болады.
Приборларды қолдану және схемаларды құрастыру. Әрбір прибордың не үшін қолданылатынын және ... ... ... ... ... практикалық жұмысқа кірісуге, яғни кейбір приборларды немесе қозғалтқыштарды бөлшектеп танысуға, солардың тиісті суреттерін салып алуға және олардың ... ... ... болады. Жұмыстың орындалуын жеңілдету үшін алдымен барлық ... ... ... мен ... ... ... ... схемаға сәйкес, дұрыс жайғастырып қойып алған жөн.
Схемаларды құрастыру ісін, ток көзінің бір ... ... ... ... ... ... участоктарын қуалай бастаған жөн. Тізбектің барлық тізбек бөліктерін - реостаттарды, тұтынушыларды (лампалар, электр плиталары, моторлар және т.б.), ... және тағы ... ... ... болғаннан кейін параллель тарамдарды - вольтметрді, тұтынушыларды және т.с. - қосады (сурет 10).
Сурет 10 - ... бар ... ... 1 - ... 2 - ... 3 - ... 4 - клеммалар, 5 - стол.
Құрастырылған схеманы жете тексеріп шығу ... ... ... жұмысқа кірісуге рұқсат бергенге дейін оны ток көзіне қосуға болмайды.
Кей жағдайда қайсы бір приборларды ... ... ... ... ... ... тура келеді. Мұндай жұмысты, прибордың жеке бөлшектерін бүлдіріп ... өте ... ... ... ... ... бөлшектегенде: көп күш жұмсауға, қатты ұрғылауға, рұқсат етілмеген аспаптарды қолдануға болмайды. Приборды ... ... оның ... ... ... ... ... оңайлату үшін, белгілі бір тәртіппен тізіп қою керек. Приборлар мен машиналарды қайта құрастыру процесі, оларды бөлшектеу процесіне кері ... ... ... ... өз орнына орнатуда көп күш жұмсауға болмайды, өйткені бұл жағдайда винттің бұрандасын оп - оңай істен шығаруға болады. Бұл ... ... ... электр өлшеуіш приборларды құрастырғанда есте сақтау қажет.
Жұмысқа кірісерден бұрын стол үстіне ... ... ... ... ... ... құрылысымен және оның контактыларымен немесе штепсельдік розеткаларымен жете танысып, құрастырған схемаларды, қажетті ... ... ... ... ... немесе розекаларға жалғап үйрену керек.
Көбінесе щиттерге үш фазалы сетьтің жұмыстың үш проводы мен нольдік бір проводы келтіріледі де, ... ... ... ... столға жеткізетін екі провод жалғанады 1,2,3 - суреттерде шағын щиттердің құрылысы көрсетілген.
Егер құрастырған ... ... ... жалғау керек болса, онда схеманың екі ұшын үш фазалы сетьтің екі жұмыстық проводына жалғайды. ... ... ... ... 220 в болады.
Егер де жұмыстың жағдайына қарай фазалық кернеу қажет болса, онда жұмыстық проводтардың ... және ... ... пайдаланады. Фазалық кернеу көбінесе 127 в болады.
Егер жұмыстық схемаға токты штепсельді ... ... онда ... біреуінде көбінесе 220 в сызықтық кернеу болады да, ал екіншісінде 127 в фазалық кернеу болады (сурет 11).
Сурет 11 - ... ... бар ... ... 1 - ... 2 - ... 3 - ... розеткалар, 4 - стол.
Столдағы немесе қабырғадағы шағын щиттерге электр ... ... ... изоляцияланған проводтар арқылы, кабинеттің немесе лабораторияның негізгі таратқыш щитінен келтіріледі.
Жұмыстың эксперименттік бөлігін өткізу.Мұғалімнен рұқсат алғаннан кейін, жұмыстың нұсқауда ... ... ... ... ... ... дәл ... отырып, эксперименттік жұмысты бастауға болады.
Рубильниктерді қосар алдында тізбекке жалғанған реостаттардың бәрін де толығымен қосып қою керек, басқаша айтқанд, ... ... ... максимал кедергі тудырарлық қалыптарға келтіріп қою керек. Тұрақты ток қозғалтқыштарының параллель қоздыру ... ... ... ... бұл ... ... ... қосар алдында оларды,керісінше, тізбектен тұтасымен шығарып қою керек. Мұның өзі қозғалтқышты жүргізіп жіберуді оңайлатады (сурет 12).
Сурет 12- ... ... ... ... тізбегін тұйықтаған кезде, рубильникке немесе ажыратқышқа (выключатель) емес, тізбекке қосылған амперметрге қарау керек. Егер ол шамадан тыс ток көрсетсе, онда ... ... ... ... керек. Егер сол мезгілде сақтағыш (предохранитель) күйіп кетсе. Онда тізбектің бүлінген жерін немесе схеманы құрастырғанда қате кеткен жерді ... оны ... ... ... ... ... ... схеманы екінші рет тұйықтау үшін мұғалімнен тағы да рұқсат сұрау керек.
Жұмыстың ... ... ... ... байланысты болатынын есте ұстай отырып, өлшеулердің барынша дәл болу жағын қатты ескеру керек. Жұмыстың эксперименттік бөлігін бітірісімен схеманы жинап ... ... ... жоқ. Оған ... ... нәтижелерді оқытушыға көрсетіп алған дұрыс. Егер қате кеткендей болса, онда дайын тұрған ... ... оны ... қою оңай ... Ал схема жинап тасталған болса, оны бұл ... ... ... тура ... еді.
Жоғарыда айтылғанды ескермесе, кейде жұмыстың эксперименттік бөлігін тұтасымен қайта жасауға тура келеді: есеп - қисапта кеткен қатені табуға да және оны ... де ... ал ... ... ... ... ... болсақ, оны эксперименттің өзін қайталамайынша түзетуге болмайды.
Жұмыстың эксперименттік бөлігінің сандық мәліметтерін дайындалған таблицаның тиісті графасына жазып отыру қажет. Прибор ... ... ... ... ... отырып, өлшеу нәтижесін дұрыс есептеуге ерекше көңіл аудару керек.Жеке бөліктің құнын алдын ала есептеп алып, әр жолы соған нақтылы ... ... ... одан ... нәтижелерді бірден таблицаға жазып отырған қолайлы болады. Бұл нәтиженің дәлдігі ... ... ... ... ... білуге, әсіресе оны прибордың стрелкасы көршілес екі бөліктің аралығына келіп тоқтаған ... ... ... ... ... болады. Бұл жағдайда шкала бөлігі құнының (1/2)-не сай келетін дәлдікпен ғана емес, тіпті одан да гөрі дәлірек, яғни ... және 1/5-не ... ... ... білу ... ... ... аяқталып, одан шыққан нәтижелер тексерілгеннен кейін схеманы бөлшектейді де, приборлар мен ... ... ... ... ... ... жұмыс столы үстіне тізіп қояды.
Практикалық жұмыcтың орындалуын баяндау
Әрбір орындалған жұмыс баяндалып жеке ... ... ... Бұл ... ... ... суреттер мен схемалардың бәрін де, негізгі сызу ережелерін және схемаларда электр жабдықтарын белгілеу ережелерін қолдана отырып, барынша ұқыпты орындау қажет. ... ... ... милиметрлі қағазға сызып алып, сонан соң оларды жұмыстың орындалуы баяндалған дәптерге ... ... ... ... ... ең ... ... жұмыстың қашан орындалғаны, оның рет саны,аты және ... ... ... ... ... ... ... қысқаша баяндап,шыққан нәтижелерге баға бере кету керек: жұмыстың қорытындысын шығару, электр аппараттарын, машиналарын және өлшеуіш приборларын барынша тиімді ... ... ... ... жағына ерекше көңіл аудару керек.
Жұмыстың орындалуын баяндап,оның есеп-қисаптарын шығарғанда шамалар ... ... ... ... ... ғана нәтижелердің дұрыс шығатыны есте болуы қажет.
Бір айнымалы шаманың екінші айнымалы шамаға тәуелді өзгеруін көрсететін графиктер, көбінесе әр ... ... ... ... ... ... ... олардың сызықтық өлшемдері көрсетілетін тік бұрышты координата системасына сызылады.Жұмыс кезінде өзіміз өзгертіп отыратын шама ... ... ... ... горизонталь осіне орналастырылады, ал соған тәуелді өзгеретін екінші шама (ол шама тәуелді ... ... ... ... ... бойында орналастырылады. Сол осьтердің арасына қондырылған нүктелер арқылы график сызып шығару үшін оларды өзара сынық сызықтарымен емес,солардың бәріне де ... ... ... ... ... ... қосу ... орындалуын баяндағанда пайдаланылған аппараттар мен өлшеуіш приборлардың толық ... ... ... техникалық басты мәліметтерін (қозғалтқыштардың паспортында немесе электр өлшеуіш приборлардың шкалаларында жазылған) көрсету керек. Приборлардың техникалық сипаттамасын жазып ... ... ... ЭН типті амперметр, электромагниттік, приборлардың техникалық сипаттамасын жазып көрсетудің үлгісі мынадай: ЭН типті амперметр, электромагниттік, 3 а-ге ... ... ... 1,5 ... ... арналған, жұмыстық қалпы (өлшеген кездегі) - тік қойылады.
№2 зертханалық жұмыс
Электр жарықтандыру тізбектерін тексеру және ... ... ... ... ... және жинау тәсілдерін меңгеріп алу.
2. Жарықтандыру аспаптардың электрлік қосу сұлбасын оқып ... ... ... ... ... үшін ... ... сұлбасын жинау.
2. Люминесцентік және қыздыру шамдарын қосуға арналған электр сұлбасын жинау.
3. Жарықтандыру қондырғылардың сұлбасын тексеру.
4. Жарықтандыру және тұрмыстық ... ... ... көру, қондырғыны іске қосу (оқытушы қосу сұлбасын тексергеннен кейін).
Аппаратуранның тізімі
Белгілеу
Атауы
Түрі
Параметрлері
G1
Бір фазалы қоректену көзі
218.1
~ 220В/16 А
А1
Электржелісінің қоректену модельі
387.2
~ 220В/ 80 ... ... ... 220 В /6 А
А6, А7
Қыздыру шамы
2310
~ 220 В /15 Вт
А9
Екі клавишты ажыратқыш
2305
~ 220 В /6 ... ... ... 220 В / 6 ... ... шамның блогы
2314
~ 220 В / 6 Вт
Жалпы мәліметтер ... ... ... және ... ... ... ... кіреді: олардың қондыру орның белгілеуі, тесу жұмыстары, шырақтарды ілу және зарядтау, электр бұйымдарды және аппаратарды монтаждау, түйіспелік қосуларды орындау, сынау, ... ... ... ... және оны пайдалануға тапсыру.
Жарықтандыру қондырғылар үшін арналған кабельдермен сымдардың жиынтығы және оларға жататын ... ... ... ... ... ... жарықтандыру электрөткізгіші деп атайды.
Шам және жарықтандыру арматурадан ... ... ... беруші аспап деп аталады.
Жақын әсердiң жарық берушi аспапты - шырақтар, алыс - ... деп ... ... ... ... ... және тасымалды, ал олар ішкі немесе сыртқы болып бөлінеді.
Тағайындауна қарай ... - ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Сырттай жарықтандыру үшін 1 мм2 және бөлмелер үшін 0,5 мм2 кем емес ... ... мыс ... ... ... ... ... даярлауыш - зауыттарда шырақтарды толтырады.
Көбінесе осы үшін оқшауы жылуға төзімді сымдарды қолданады (ПРКА).
Шырақтарды толтырған кезде 60 Вт ... ... және ... ... ПРГ ... сымдарды қолданады.
Сырттай жарықтандыру желілерде қолдану үшін, СПП түрлі аспалы шырақтарды траверс немесе кронштейн көмегімен қабырғалы құралдарда ... ... ... ... ... бір тармақты АНРГ кабельмен немесе АПВ сыммен магистралдық желіден тармақтану ... ... көз ... ... ... ... қысымды люминесценті және жоғары қысымды сынап шамдар қызмет көрсетеді.
Қуаты 25 Вт-қа дейін қыздыру шамдарды ... ... ... ал ... ... ... - газтолтырылған, яғни инертті газдармен және олардың криптонмен, ксенон қоспаларымен немесе азотпен қосылған аргон қоспасымен толтырылған. Жалпы ... ... ... ... ... ... 1000 сағат шекте көрсетілген.
Люминесцентті шамдар қоғамдық өндірісте және әкімшілік бөлмелерде қолданылады. Люминофордан тәуелділі түрлі түсті сәулелену ... ... ... ... жылу - ақ шамдар (ЖАШ), суық-ақ (САШ), ақ (АШ), (ТКШ және ТК) ... ... ... ... қарағанда люминесценті шамдар едәуiр пайдалы;
спектрі жұмсақ, күндізгіге жақын; қызмет көрсету мерзімі үлкен, колбаның қыздыруы ... ... ... сынапты люминесценті шам газ разрядтты жарық көзінің класына жатады. Жоғары ... ... ... ... шамдар өндiрiстiк бөлмелерді және ашық алаң мен ... ... ... ... бактерия жойғыш және сынап-кварц шамдарды қолданады.
Сымдарды қосу және жүйелеуі тармақталған қораптарда орындалады. Тармақталған қораптағы сымдардың ұштарын анықтау және ... ... қосу көп ... ... ... етеді. Сымдардың ұштарын анықтау үшін омметр немесе бақылау шамы ... ... ... жақсы жұмыс істеу үшін, тарату қораптардың ішінде сымдардың ұштарын дұрыс жалғау ... сым ... ток ... өтіп ... ... сол ... ... ажыратқыш арқылы орталық патронының түйіспесінен өтіп, электр тармақтан нольдік сымы ... ... ... оң ... ... ... ... өтіп, бүйірлік патроның түйіспесіне жалғануы керек.
Екі жұмыс ... ... ... үшін ... ... желінің фазалық сымында орналастырады.
Розеткалар фазалық және нольдік өткiзгiштерге ... ... ... ... ... және ... немесе бұрамдалы қыспақтары немесе сығымдау, пісіру, дәнекерлеу арқылы тармақтандыру қораптарында жасалынады. Жалпақ сымдардын қосуын және тармақтануын дәнекерлеу, сығымдау, пісіру арқылы ... ал тек ғана ... ... ... арқылы қосылады.
Электр сымдарды монтаждау үшін аппараттар мен аспаптар таза еденнің ... ... ... ... ... ... үйлерде 1,5 ... 1,7 м биіктікте топты ... ... ... ... - 1,2 м ... ... 1,5 ... 1,7 м ... және розеткалар 0,8 ... 1,1 м биіктікте орналастырылады, ал электротехникалық плинтустарда сымдар
0,3 м биіктікке орналастырылады.
Электр сымдарды төсеу ... ... ... тармақтандыру қораптары орналастырылады.
Сымдардың ұштарын белгі-бергіш шаммен анықтағанда, қандай ... ... ... ... ... білу керек. Мысалы: химиялық активті ортадағы бөлмелерде қауіпсіздік кернеу 12 В-ке дейін және төмен болуы керек, қауіпсіз бөлмелерде 42 В-ке ... және ... ... керек.
Жеке ғимараттың топтық таратушы қалқанының сұлбасының үлгісі (үй немесе саяжай)
Жеке топтарға белгіленген барлық негiзгi құрылымдардың келтiрiлген сұлбасында.
Адамдарды қорғау үшін ... ... ... ... тұтынушылардың барлық негiзгi топтарына 30 мА сезгiштiгiмен дифференциалды қорғаудың құрылымы қондырылған, кондиционер құрылысымен, ол қосымша жермен қосылып түру керек және ток ... ... ... байланысуы күмәнді болу керек.
Сурет 13- Жеке ғимараттың ... ... ... ... (үй ... ... Қалқанның пластика немесе металл тұрқы;
2. Нөлдік жұмыс өткізгіштердің қосу элементері;
3. Потенциалдарды тенестіру өткізгіштің және РЕ ... қосу ... ... тізбектерде фазалық өткізгіштердің қосу элеметі;
5. Дифференциал токтың сөндіргіші;
6. Автоматты ажыратқыш;
7. Топтық тізбектердің желісі;
8. Дифференциалды автоматты ажыратқыш;
9. Санағыш.
Жұмыс ... ... ... шамдардың қосу тізбектері
:: Зертхананың 220 В қоректену ... G1 ... көзі ... көз ... G1 бір ... ... көзінің автоматты ажыратқыштарын және қорғап ажырату құрылғысын токтан ажыратыңыз (егер ол қосылып тұрса).
:: Қоректенетін ... ... А1 ... ... ажыратқыштарын және қосқышын ажыратып тастаңыз (егер ол қосылып тұрса).
:: А5 қосқышын ажыратыңыз ... ол ... ... 2.2а ... ... ... қосуларының сұлбасына сәйкес аппаратураны қосыңыз.
:: G1 бір фазалы қоректену көзіндегі қорғап ажырату ... және ... ... ... ... және ... ... желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын қосыңыз.
:: А5 қосқышын қосыңыз. ... ... А6 және А7 ... жану ... А5 ... ажыратыңыз. Содан кейін А6 және А7 шамдар сөну керек.
:: Қоректенетін электр ... А1 ... ... ... және ... ... 2.2 ... келтірілген электрлік қосу схемамен сәйкес аппаратураны қосыңыз.
:: А9 қосқышынң ажыратыңыз ... ол ... ... қосқышын және қоректенетін электр желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын қосыңыз.
:: А9 қосқышынң сол клавишасын қосыңыз. Содан кейін А6 және А7 ... жану ... А9 ... оң ... қосыңыз. Содан кейін екінші шам жану керек.
:: А9 қосқышынң екі клавишасын ажыратыңыз. ... ... А6 және А7 ... сөну ... ... аяқталғаннан кейін, қоректенетін электр желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын, G1 бір ... ... ... және қоректенетін электр желісінің А1 моделінің қосқышын ажыратып тастаңыз.
1.2. Люминесценттi шамдарды ... ... ... 220 В қоректену желіге G1 қоректену көзі қосылмағанына көз жеткізіңіз.
:: G1 бір фазалы қоректену көзінің автоматты ажыратқыштарын және қорғап ... ... ... ... ... ол ... тұрса).
:: Қоректенетін электр желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын және қосқышын ажыратып тастаңыз (егер ол қосылып ... А5 ... ... (егер ол қосылып тұрса).
:: 2.3, а (2.3б) суретте ... ... ... ... ... ... ...
:: G1 бір фазалы қоректену көзіндегі қорғап ажырату құрылғысын және автоматты ажыратқыштарын қосыңыз.
:: қосқышын және қоректенетін электр ... А1 ... ... ... ... А5 ... қосыңыз. Содан кейін А22 блокта люминесцентік шам жану керек.
:: А5 қосқышын ажыратыңыз. Содан ... А22 ... ... шам сөну керек.
:: Тәжірибе аяқталғаннан кейін, қоректенетін электр желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын, G1 бір фазалы қоректену көзін және ... ... ... А1 моделінің қосқышын ажыратып тастаңыз.
2.3 Жарықтандыруды басқару тізбектері
:: Зертхананың 220 В қоректену желіге G1 қоректену көзі қосылмағанына көз ... G1 бір ... ... ... ... ... және қорғап ажырату құрылғысын токтан ажыратыңыз (егер ол қосылып тұрса).
:: Қоректенетін ... ... А1 ... ... ... және қосқышын ажыратып тастаңыз (егер ол қосылып тұрса).
:: 2.4, а (2.4б) суретте келтірілген, электрлік қосуларының сұлбасына сәйкес ... ...
:: G1 бір ... қоректену көзіндегі қорғап ажырату құрылғысын және автоматты ажыратқыштарын қосыңыз.
:: қосқышын және қоректенетін электр ... А1 ... ... ажыратқыштарын қосыңыз.
:: Қарсы жаққа А 10 қайта қосқышын аударыныз . ... ... А6 шам жану ... ... ... А 11 ... қосқышын аударыныз. Содан кейін А6 шам сөну керек.
:: Қоректенетін электр желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын және ... ... 2.4б ... ... ... қосу ... сәйкес аппаратураны қосыңыз.
:: А12 жарық реттегіш тұтқасын ажырату жаққа ... ... және ... ... желісінің А1 моделінің автоматты ажыратқыштарын қосыңыз.
:: А12 ... ... ... ... Содан кейін А6 шамның жарығының қарқындылығы өзгеру керек.
:: Тәжірибе аяқталғаннан кейін, қоректенетін ... ... А1 ... ... ... G1 бір фазалы қоректену көзін және қоректенетін электр желісінің А1 ... ... ... ... беру ...
1. Жұмыстың мақсаты және атауы.
2. Бір тармақтану қораптардың монтаждық сұлбасын және бүкіл тармақтану қораптарының принципиалды көп сызықты сұлбасын сызу керек.
3. ... ... ... ... сызу ... Орындалған жұмыстың қорытындысы және сынаудың нәтижесі.
5. Бақылау сұрақтарына жауап ... ... ... 60 Вт ... ... ... және ... шамдарымен шырақтарды зарядтау үшін сымдардың қандай маркалары қолданады?
2. Жарықтандыру қандай түрлерге бөлінеді?
3. Люминесцентік шамдар қай ... ... ... желіге шамның патроның, сақтандырғыштарды және ажыратқыштарын қалай дұрыс қосуға болады?
5. Неге сымдардың тармақтануы мен қосуы, тармақтану қораптарда жүргізіледі және ол ... ... ... ... ... ... және топты қалқандарды қандай биіктікте орналастырады?
7. Қауіпсіз бөлмелер мен химиялы белсенді ... ... ... ... ... тексеру кезінде қауіпсіз болып саналады?
8. Сәулелендіру электр сымдар деген не?
9. Сәулелендіру қондырғылар қандай түрлерге бөлінеді?
10. Жарықтандыру аспап нені білдіреді?
Топты тарату ... ... ... 14 - ... шамдардын қосу сұлбалары:
а) бір клавишті ажыратқышпен;
б) екі клавишті ажыратқышпен.
Сурет 14 - ... ... ... екі ... ... ток көзіне қосу;
б) жарықтандырудың қарқындылығын реттеу.
Сурет 15 - ... ... қосу ... ... жағу ... ... стартерсіз жағу сұлба бойынша.
3.2 Практикалық жұмыстарды орындаған кездегі қауіпсіздік техникасы
Электротехника жөніндегі практикалық жұмыстарға кірісерден бұрын ішкі ... және ... ... ... ... ... ... әбден түсініп біліп алу керек; оны кім болса да бұлжытпай орындауы және басқа жолдастарынан да соны ... етуі ... ... мына ... ... шығармау керек:
Электр схемасын құрастыру және ондағы түрліше ауыстырып қосу ... ... ток ... ... ... ғана жүргізуге болады;
Құрастырылған схеманы ток көзіне тек мұғалімнің рұқсаты бойынша ғана жалғауға болады.
Бұл екі ережені бұлжытпай орындаудың маңызы зор, ... бұл ... ... ... ... ... (лабораториясының) электр жабдығы немесе электр өлшеуіш приборлары бүлініп істен шығуы немесе соның салдарынан біреулер ... ... ... ... ... ... ... тиісті техникасының ережелері төменде келтіріліп отыр.
Электротехника практикумын өткізген кездегі қауіпсіздік техникасының ережелері
1. Практикумды ... ... ... ... ұшырап қалу қаупі адамның денесінен өтетін ток мөлшеріне байланысты екенін,демек адам денесінің кедергісі мен оған әсер ... ... ... ... болатынын,ескеру керек.
Адам денесінің кедергісі контакт жағдайларына және тағы басқа сыртқы жағдайларға байланысты өте өзгергіш келеді.Сондықтан апатқа ұшырата алатын кернеудің де ... әр ... ... ... ... ... болып келсе және үйдің ішінде дымқылдық күшті болса, 12 вкернеудің өзі де қауіпті болып ... ал ... ... ... ... ... 65 вольттан жоғары болып келеді. Айнымалы ток қауіпті кернеу мөлшерін шамалғанда айнымалы ток кернеуінің амплитудалық мәні оның эффективтік мәнінен жоғары ... ... ... ... ... қалалық сеть кернеуін пайдаланғанда өте қауіпті болу керек.
2. Кернеу әсер етіп тұрған электр ... ... ... ... ток ... жалаңаш бөліктеріне (рубильниктер шапқыларына,металл клеммаларға, жалаңаш проводтарға және т.с.) қол тигізуге болмайды.
3. Басты таратқыш щите оқушылардың өз бетінше ... ... ... қосу ... ... ... етілмейді.
4. Тексерілген схеманы алғаш рет жалғауға тек мұғалімнің көзінше және ... ... ... ғана ... ... Ток ... жалғаулы тұрған схемада ешқандай ауыстырып қосу жұмысын жүргізуге болмайды.
6. Пышақ, біз және тағы сол ... ... ... ... ... қалмау үшін өте сақ болу керек.
7. Басы босап сылқылдаған, табаны кетіліп жаншылған балғамен және шүйдесі жапырылған жар тескішпен немесе сым ... және тағы сол ... ... ... ... болмайды.
8. Тізбекте кернеудің бар-жоғын қол тигізіп тексеруге болмайды.
9. Түзеткіштерді тізбекке қосар алдында фильтрлер конденсаторларын разрядтап алу ... (ол үшін ... ... ... қосу ... ... жұмыстарын жүргізген кезде бір жерін күйдіріп алмас үшін еріген қалайы шашырандыларынан сақтану ... ... қол ... ... ... ... ... тақырыбы: Жұмыс,қуат,энергия тақырытарына есептер шығару.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Өткен материалдар бойынша алған білімдері мен білік-дағдыларын практикада,есеп шығарғанда ... ... ... ойлау, еңбек ету қабілеттерін жетілдіру, оларды жауапкершілікке, ұжымдық қарым-қатынасқа тәрбиелеу.
Дамытушылық: Ойлау қабілетін дамытып,оқушылардың пәнге ... ... ... ... ... ... ... (есептер шығару).
Сабақтың көрнекілігі: АКТ құрылғысы.
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.
40-жаттығу. № 1,
№453,№477.
ІV.Қызығушылықты ояту.
1. ... ... ... ... ... қандай мәлімет бар?
VII.Үйге тапсырма.
VIII.Оқушыларды бағалау.
Топтастыру стратегиясы.
Қуат
Энергия
Жұмыс
Сабақтың негізгі ... Банк ... ... онда барлық халық,барлық мекемелер, кәсіпорындар қаражаттарын жинайды және несие береді. ... 2 ... ... Әр топқа банк атауы беріледі.
Мысалы: І- топ:Нұрбанк,ІІ- топ ... 2 ... ... ... арасынан банк президенті сайланады.Қалған оқушылар-салымшылар.
Әр банктың тапсырмалары 2 ... ... ... ... ... ... жазылады. 2 мыңдық бейнеленген ақшада оқушының міндетті деңгейіне байланысты,яғни жеңіл ... ... ... ... сәл ... тапсырмалар,ал 10 мыңдық бейнесінде қиындығы жоғары тапсырмалар беріледі.
Ойын ... қай ... ... көп ... ,сол топ ... ... жарияланады.
А деңгейі
1.Денеге әсер ететін ауырлық күші мына жағдайларда ... ... ... ... гір ... ... бара ... тас;
3)байланған жіптен тартқанда,горизонталь бағытта үстелдің бетімен сырғанап келе жатқан кішкентай тақтай?
2.Суы бар ... ... ... қай ... аз жұмыс істеледі?
Жәшіктердің қайсысын жоғары көтергенде аз жұмыс істеледі?Неліктен?
3. А жағдайда жүк машиналарының қайсысының кинетикалық энергиясы көп? Б ... да ше? ... ... ... S ... (Дж )
1
130
3
?
2
250
5
?
Ќуат; N (Вт)
Жұмыс,А (Дж )
Уақыт, t ... ...... , m ... - ... ... ... қайсысында-кинетикалық.қайсысында потенциалдық энергия бар және қандай деңгеймен ... ... ... ... екеуі де бар?
2. Бірдей заттан жасалған екі дене төбеге ілінген (а - ... Еден ... ... олардың қайсысының потенциалдық энергиясы көп?Төбеде ілулі тұрған көлемдері бірдей детальдардың,осы деңгейлермен салыстырғанда,потенциалдық энергиялары бірдей ме (б-сурет)? Жауаптарыңды түсіндіріңдер.
3.Жүк тасу кезінде ... ... ... ... 30 кВт қуат ... ... 45 минутта қандай жұмыс істеледі?
4. 40 - ... ... ... ... ... қабатына 20 с-та көтеріледі.Қабаттың биіктігі 2 м болса,массасы 40 кг оқушының өндіретін қуаты қандай болар ... ... ... 10 ... ... 2 т жүкті 0,5 с ішінде көтеруге болады.Бұл жағдайда кран қандай жұмыс істейді.Ол жүкті қандай биіктікке шығарады.
3.Тереңдігі 150 м шахтадан ... 200 м 3 суды ... ... үшін ... 50кВт ... қанша уақыт жұмыс істеуі керек?
Әр топтың жинаған капиталы есептелінеді.
Егер топ ... ... ... ... капиталы 50% артады.Ал егер қате болса 50% кемиді.
Эксперименттік ... ... ... ... динамометр, ағаш білеуше.Тапсырма: үстел үстіндегі білеушенің үстел бетімен қозғаландағы жұмысты анықтау.
Құрал -жабдықтар: динамометр, металл цилиндр, өлшеуіш ... : ... ... ... ... ... көтеріп шығарғандағы потенциалдық энергияны анықтау.
VI.Ой толғаныс.
Таста қандай мәлімет бар?Әріппен белгіленуі
Формуласы
Басқа шамалармен байланысы
Өлшем ... ... ...
1. ... № 3
2. Сурет бойынша есеп құрастыру.
VIII.Оқушыларды бағалау
Қорытынды
пән сабағы жалпы білім беретін мектепте оқу ... ... ... Осы себепті, ол басқа жаратылыстану, дүниетанымдық үдерістерді дамытуда маңызды орынға ие. Жұмыс көлемі жалпы электротехникалық ... мәні мен ... ... қана ... алға тартпайды, сонымен қатар оны оқытудың теориялық мәселелеріне басымдық береді.
Зерттеу жұмысында орта мектепте факультатив курстарында электротехниканы оқытудың ... ... оның ... оқушылардың техникалық шығармашылығы дамуындағы электротехникалық жұмыстардың бағыттары туралы, білім беру үдерісіндегі факультатив курстарының рөлі мен маңызы сипатталды.
Электротехникалық ... орта ... ... ... ... ... ... орта мектепте электротехникалық жұмыстарды оқыту, электротехникалық жұмыстарды факультатив курстарында оқыту мазмұндары қарастырылды. Сонымен ... ... ... ... ... оқытудың әдіс-тәсілдері мен сабақ конспектілері кеңінен ашып жазылды. Бұл мәліметтер жұмыстың әдістемелік бөлімін ... ... ... ... ... ... ... электротехникалық жұмыстарды орындаудың технологиясы және практикалық жұмыстарды орындаған кездегі қауіпсіздік техникасы туралы мағлұматтар берілді.
Диплом жұмысын жазу барысында байқағанымыз бойынша мынадай ... ... ... ... сағатын арттырса;
2. Электротехника жұмыстары бойынша база жабдықталса.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Бабанский Ю.К., Сластенин В.А., Сорокин Н.А. Педагогика: учеб. пособие для ... пед. ... /Под ред. Ю. К. ... - 2-е ... ... - М. : ... 1988. - 479 ... Ильина Т.А. Педагогика. -А. Мектеп 1986. -346 б.
3 Харламов И.Ф. Педагогика. - М.: 1999. - 520 с.
4 ... П.Р., ... В.А. Роль ... ... в политехническом образовании школьников. - М., 1985.
5 Тхоржевский Д.А., Бугаев А.И., Бухалов Б.И. и др. ... ... ... с практикумом. /Под ред. Д.А.Тхоржевского. - М.: ... 1987. - 447с.: ... ... Қ. ... - ... Мектеп. 1982. - 280 б.
7 Педагогикалық және жас ерекшеліктер психологиясы. /Ред. ... А.В. ... ... ... ... Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. - Алматы. 2004.- 436 б.
9 Қоянбаев Р.М., ... Ж.Б. ... -А. 1998. -245 ... ... О., Пошаев Д., Ортаев Б. Технология пәнін ... ... 5B012000 - ... оқыту мамандығына арналған. Оқу құралы. -Алматы: Нұрлы әлем, 2010. -394 ... ... Д.Қ., ... А., ... Г. ... ... оқыту әдістемесі. Оқу құралы. - Астана6 2012. - 160б.
13 Ортаев Б.Т., Камалов Ю.Н., Маханов Т.Ш. Ағаш ... ... Оқу ... - ... ... ... ОҚМУ, 2008. -106 б.
14 Ортаев Б.Т. пәнін оқытудың жалпы мәселелері. - Түркістан. 2008. -124 ... ... Ж. ... ... ... ... кешен. - Түркістан: ХҚТУ баспаханасы. - 2013. - 340 ... ... В.Е. ... ... ... учащихся. - М.: Высшая школа, 1984. -46 с.
17 Тшанов А., Мейірбеков Е., Қозыбақов М., Пошаев Д., Дүйсенбаев К. Автоматика, ... және ... ... ... сөздігі: Жоғары және арнаулы орта оқу орындарына ... ... оқу ... - ... 1998. -316 ... Ахметов А.Қ., Қабақова Т.А. Электротехниканың теориялық негіздері. - ... . ... ... В.Б. ... ... ... жөндеу. - М. ... ... В.С. ... задач по общей электротехнике. -М. . 1993.
21 Борисов Ю.М., Липатов Д.Н. Общая электротехника. -М.: . 1988.
22 Рекус Г.Г., ... А.И. ... ... по ... и ... ... -М. . ... КтиторовА.Ф. Электр монтаждау жұмыстарының орындау тәсілдерімен әдістері. - М. ... ... Ю.А. ... ... изобретателей и рационализаторов. - Л.: Лениздат, 1978. - 144 ... ... Ю.С. ... ... ... опыт и ... - М.: ... 1983. - 176 с.
26 Столяров Ю.С. Техническое творчество школьников. - М.: ... 1984. - 160 ... ... ... негіздері: оқулық./ Ы. Т. Туғанбаев. -Алматы: 2012. 500 б.
28 ... және ... ... Оқу құралы./ Е.Ғ. Нәдіров, С.Б. Балабатыров, К.О.Ғали, ж.б. - Алматы: 2012. - 588 ... ... ... ... ... ... мен әдістемесі: Оқу құралы. /Жүсіпқалиева Ғ.Қ., Джумашева А.А., Құбаева Б.С./ - Орал: 2012. - 195 ... ... ... ... ... 5-9 сыныптарына арналған білім саласы пәндерінің оқу бағдарламалары. - ... 2013. - 55 б.
31 ... В.А. ... по ... ... пособие. - М. Просвещение. 1989. -191 c.
32 Электр қондырғыларының орнату ... ... 6-шы ... -М: ... ... Құрылыс нормалары және ережелері (СНиП) Ч.ІІІ. - М. Стройиздат. 1982.
34 Тұтынушылардың электрқондырғыларын техникалық пайдалану ережесі және ... ... ... кезіндегі техникалық қауіпсіздік ережелері (ПТЭ және ПТБ). - Днепропетровск: Проминь. ... ... ... ... 5-ші шығарма. - М: Атомиздат. 1978.
36 Мандрыкин С.А. электр двигательдерін ... - 2-ші ... - М; ... 1983.
37 Перелъмутер Н.М. Электрмонтер - ораушы және электр машиналарын жөндеу кезіндегі оқшаулаушы. - М. 1980.
38 Кокорев А.С. Электр ... ... ... слесары. 2-ші шығарма - М. 1983.
39 Вернер В.В., ... Г.Л. ... ... 6-шы ... - М. ... ... В.И. ... ... ... және тарату қондырғыларына қызмет көрсету және жөндеу. - М. 1983.
41 ... В.Б. ... және ... - М. 1983.
42 Беспалько В. П. Основы теории педагогических систем. - Воронеж, изд-во Воронежского ин-та, 1977.
43 ... С. Я. ... ... ... ... действиям, умениям и навыкам. - ... и ... ... Поляков В. А. Политехнический принцип в трудовом обучении школьников. - М.: ... ... ... П.Р., Поляков В.А. Роль трудового обучения в политехническом образовании школьников. -М.: Просвещение, 1985.
46 Беспалько В. Л. Использование поэлементного анализа трудовых ... для ... ... ... - ... и производство, 1983.
47 Сыздықов О., Пошаев Д.Қ., Ортаев Б.Т. пәнін оқыту әдістемесі. Оқу құралы. - Алматы: ... ... 2010. 394 ... ... А.С., Немиров М.В. Электротехника. -М.: Высшая школа. 2000.
49 Ортаев Б.Т. Оқушылардың техникалық шығармашылығы. - Түркістан. 2008. -160 б.
50 ... и ... в ... и ... ... на ... Workbench. В 2-х томах. /Под ред. Д.И.Панфилова ДОДЭКА. 1999. Электротехника. -304с.
51 Бессонов Л.А. Теоретические основы ... - М.: ... ... 1984.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік практика бойынша есеп14 бет
Биогенді элементтерді оқытудағы өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру45 бет
Математикадан факультативтік сабақтар өткізу әдістері20 бет
Ядролық физика тақырыптарын факультатив сабақтарда қолдану68 бет
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі16 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Білім басқарудың мемлекеттік – қоғамдық жүйелері10 бет
Бала құқықтары10 бет
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь