Еңбекақының экономикалық мәні

Кіріспе.
Еңбекақының экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
І.Теориялык бөлім.
1.1 .Еңбекакы төлеудің маңызы, түрлері жэне оларды ұйымдастыру ... .6
1.2.Еңбекақыны жоспарлау және реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3. Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы заң» ... ... ... ... ... ... ... 14
II. Талдау бөлім.
2.1. Еңбекақы төлемінің жүйесі мен нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
2.2. Еңбекакы төлеудің құқықтық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.3. Жұмыстың қалыпты жағдайларынан ауытқу болғандағы
еңбекке ақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.4. Нарықтық экономикасы дамыған елдердегі
макроэкономикалық көрсеткіштер жүйесіндегі еңбекақы ... ... ... ... ... ...29
2.5. Статистикалық мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
III. Есептеу бөлімі.
3.1. Орташа жалақыны есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
3.2. Өндірістегі еңбекақы түрлерінің есептелу тәртіптері ... ... ... ... ... ... 37
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
Еңбекақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі болып табылады және оның қызметінің (тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі, еңбекақы жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі. Міне, сондықтан да, мұны еш уақытта да естен шығаруға болмайды.
Еңбекақы бұл - мемлекет белгіленген нормаларға сәйкес түпкі нәтижелеріне, санына және сапасына байланысты еңбектері үшін жұмысшылар мен қызметкерлерге кәсіпорындар, мекемелер және ұйымдар төлейтін ақшалай төлем. Қалыпты жағдайда еңбекақы қажетті өнімнің құнына, тең және және оның ақшалай түрі болып табылады. Былайша айтуға болады — еңбекақы кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысына баратын өнім өндіруге және сатуға кеткен шығындардың бір бөлігі.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.
Еңбекақының ... ... ... ... маңызы, түрлері жэне оларды ұйымдастыру.....6
1.2.Еңбекақыны ... ... ... ... «Еңбек ... ... ... Еңбекақы ... ... ... Еңбекакы ... ... ... қалыпты жағдайларынан ауытқу болғандағы
еңбекке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні.
Еңбекақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі болып
табылады және оның қызметінің ... оған ... ... етеді. Себебі,
еңбекақы жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі.
Міне, сондықтан да, мұны еш ... да ... ... ... бұл - ... ... нормаларға сәйкес түпкі
нәтижелеріне, санына және сапасына байланысты еңбектері үшін жұмысшылар ... ... ... және ... ... ... төлем.
Қалыпты жағдайда еңбекақы қажетті өнімнің құнына, тең және және ... түрі ... ... ... ... ... — еңбекақы кәсіпорын
қызметкерлерінің жалақысына баратын өнім өндіруге және сатуға ... бір ... ... ... ... бұл ұғым ... және ... түрінде болады. Әдетте еңбекақы қызметкерлердің дене еңбегін, ал
ақшалай сыйақы ой ... ... ... Бұл екі ... ... қарағанда, бір-біріне өте жақын ұғым, бірақ олардың өзгешелігі де
бар. Жалақы қысқа мерзімді шектеулі (1 күн, 1 ай) ... және оның ... ... ... ... өзара келісімдерінде анықталады.
Ал ақшалай сыйақы болса, оның төлемдері едәуір ұзақ мерзім ішінде
жүзеге асады, мөлшері жеке ... ... ... ... негізінде еңбекақы төлеудің шекті өнімділігімен
шектелінетін, өндіріс ... ... ... құны ... ... ... ... қызметкер еңбекақының орнын толтыратын өнім
өндіруге міндетті, олай ... ... ... ... ... ... категория бойынша еңбекақының ... мен ... ... үшін ... ... үшін еңбекақы оның жеке табысының негізгі және ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің және оның ... ... ... ... жоғарылататын құрал болып саналады.
Осыдан еңбекақының ынталандырушы ролі алынатын сыйақының көлемін
көбейту үшін еңбек ... ... ... ... үшін ... ... шығындары болып, саналады. Жұмыс
беруші әсіресе бүйымның бірлігіне кететін ... ... ... ... ... үшін маңызды ынта және еңбек төлемінің
нышаны болып ... ... ... және ... қызмет
атқарады.
1.1. Еңбекақы төлеудің маңызы, түрлері және оларды ұйымдастыру.
Әлеуметтік-экономикалық категория ... ... ... мен ... ... үшін қарастыру қажет.
Жұмыс беруші үшін еңбекақы өндіріс шығындары болып саналады. Жұмыс
беруші әсіресе ... ... ... ... ... ... үшін ... оның жеке табысының негізгі және басты бөлігі
болып ... ... ... ... ... және оның жанұя
мүшесіндегі адамдардың әлауқат деңгейін жоғарылататын құрал болып ... ... ... ролі ... ... ... көбейту
үшін еңбек нәтижесін жақсартудан тұрады.
Қазіргі нарықта экономика жағдайында еңбекке ақы ... ... ... ... Ең алдымен ол нақты жалақының барлық салада төмендеуі ... күн көру ... ... ... ... табиғи құны дұрыс
бағаланбайды. Екіншіден, түрлі әлеуметтік топтар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... қояды. Ол ынталандыру саясатын жеткізуге кедергі ... мен ... үшін ... жүйелі түрде төлеу ... ... ... Осы ... ... ... бұл күрделіліктен
шығудың мүмкін жолдарын қарастыру ... яғни ... ... ... ... ... ... болып отыр. Еңбекақы төлеуді, ұйымдастыру
дегеніміз - кәсіпорынның жұмыскерлерінің еңбекақыларының ... ... ... ... ... мамандарының жеке
жетістіктері үшін қосымша ақы анықтау және бөлу.
Қазіргі ... ... ... ... ... құраушы
болғандықтан еңбекке ақы төлеу түрімен олардың еңбектерімен материалдық
ынталандыру формасы ... ... ... жалақыны дұрыс ұйымдатыру
еңбек өнімділігінің өсу ... әсер ... ... мен жалақы
облысында саясаттың үш түрі бар:
1. ... ... ... ... жасау.
2. Табыстарды мемлекеттік ережелер негізінде реттеу.
3.3 жақты қатынас саясаты.
Еңбекақы ... ... және ... ... бар. ... өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін барынша тиімді пайдалану
мүмкіндік беретін акшалай форма еңбекақы ... ең ... ... ... саналады. Қазіргі кезде еңбекақы төлеудің заттай ... ... ... ... ... ... ақша айналымының бұзылуы
кезінде, экономиканың тұрақсыз, гиперинфляция және құлдырау жағдайларында
кең қолданамыз.
Кәсіпорында ... ... ... ... күшінің
еңбекақыға өзгеруінің процесін тікелей қамтып ... ... ... ... ... сәйкес келетіндігі. Еңбекақының негізгі
қызметті орындауына байланысты. Еңбекақыны ... ... ... екі ... күштері арасында әлеуметтік әріптестік
қатынастардың дамуына ... ... ... беруші мен қызметкердің
мүдделері арасында келісімдер жасалынады.
Еңбекақының көлеміне қызметкердің ... ... ... ... сонымен қатар оның ол ақшаға нені сатып ала алатындығы да себепші
бола ... ... ... ... алу ... ... еңбекақы мен
номиналдық еңбекақының ара ... ... ... Кәсіпорын
қызметкерлерге еңбекақыны мемлекеттің бекіткен ең төменгі деңгейінен жоғары
төлеуге міндетті.
Еңбекақы төлеу негізгі және қосымша түрлерге бөлінеді.
Негізгі еңбекақыға ... ... ... ... ... және кесімді еңбекақы төлеу кезінде орындалған
жұмыстың сапасы және мөлшері үшін, пайдаланылған ... үшін ... ... ... жағдайынан ауытқуымен байланысты төлемдер, яғни
мерзімнен тыс ... ... ... уақыттарға, мереке күндерге және т.б.
күндерде жұмыс жасағаны үшін төленетін ... ... ... ... ... үшін ... ... сыйлықақылы үстемелер және т.б. Қосымша еңбекақыға ұжымдық
келісім-шарттарда және еңбек ... ... ... ... ... үшін төлемдер жатады:
♦ Демалыс уақыттарына ақы төлеу;
♦ Мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... үшін ... ... ... бар ... жұмыстағы, үзілістері үшін ақы төлеу;
♦ Жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында ... ... ... ... негізгі
түрлерінің толық сипаттамасынан тұратын және өнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... ... және оның қолдану тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі
бекітіледі.
Тарифтік мөлшерлеме (еңбекақы) — бұл ... ... ... үшін
(сағат, күн, ай) біліктіліктің айқын күрделілігінде ... ... ... ... ... ... тор — бұл ... және оған меншіктелінген тарифтік
коэффиициенттердің арақатынас мәкілі. ... ... ... саны
және тарифтік коэффициенттер арасындағы алшақтықтар әртүрлі және олар
өнеркәсіптің әртүрлі саласында орын ... ... ... ... ... анықталған.
Өнеркәсіптің көпшілік салаларында жұмысшының біліктілігіне ... алты ... ... ... қолдану ұсынылған.
Мамандарға, қызметшілерге және ... ... ... ... ... ... ... Лауазымды жалақы қызметкерлердің
атқаратын қызметтеріне байланысты бекітілген ... ... ... деңгейі негізінен мына төмендегі факторларға байланысты:
♦ Кәсіпорынның шаруашылық қызметтерінің нәтижесі, оның тиімділік
деңгейі;
... кадр ... ... ... ... ... ... қызметкерлер арасындағы
жұмыссыздық;
♦ Мемлекет, кәсіподақ және бәсекелестердің ықпалы (әсері);
♦ Қоғаммен байланысты кәсіпорындардың жалпы ... ... ... ... ... қызметкерлердің
еңбектің түпкі нәтижесіне ең қолайлы ынталандыруға, олардың еңбек нарығында
бәсекелестік, ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
Еңбекақыны үйлесімді түрде үлестеуді ұйымдастырудың мақсаты ... ... ... ... ... қызметкер
қабілетінің қосқан еңбек үлесіне сәйкес келуін қамтамасыз ету, яғни ... мен ... ... арасында сәйкестік орнату.
Еңбекақыны ұйымдастыру
Еңбекақыны ұйымдастырудың негізгі принцптері:
♦ Төлемнің еңбектің саны мен сапасына сәйкес келуін қамтамасыз ету;
... ... ... немесе аймақтық қатыстылығына, еңбек
шарттарына, қызметкердің біліктілігіне қарай саралау;
♦ Нақты еңбекақыны жүйелі түрде көтермелеу, яғни, жалақының номиналды
мөлшерін ... ... ... ... өсу ... ... орташа өсу қарқынынан
жоғары болуы.
Кәсіпорында еңбекақыны ... ... ... ... қорын қалыптастыру;
♦ Еңбекті нормалау;
♦ Тарифтік жүйені сақтау;
♦ Еңбекақы жүйесін және оның негізгі нысандарын анықтау.
Еңбекақы қоры ... және ... ... ... ету үшін ... ... көздерінің болуын көздейді.
Еңбекті нормалау ең алдымен еңбектік сапасын бағалауға, сонымен қатар
қызметкерлердің кәсіпорын қызметінің жалпы ... ... ... мүмкіндік береді.
Тарифтік жүйе нақтылы еңбек түрлерінің өлшемі, ол әртүрлі еңбектің
күрделілігі мен орындалу шарттарын бақылап ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның салалық қатыстылығына және жұмыс разрядын
есепке алғанда еңбекақыда саралауды белгілеу;
■ Тарифтік ставка — бірінші разрядты еңбекке тиісті ... ... ... өлшемімен анықтау (күн ,сағат);
■ Тарифті-біліктілік анықтамасы, күрделілігіне ... әр ... ... ... ... ... Еңбекақының аудандық көрсеткіштері - әр ... ... ... өмір ... өтем ... Қоса ... ... қызметке үстеме төлем — қызмет көрсету аясын
кеңейтуге, кезектен тыс ... ... және ... ... жұмыстарға,
зиянды, екінші және үшінші ауысым жұмыстарына және басқаларға тарифтік
ставкалар бойынша ... ... ... тарифтеу және тарифтелу разрядының, қызметкерлерге иемденіп
кетуі қызметкердің біліктілігіне, ұсынылған талаптарымен көрсетілген.
1.2. Еңбекақыны ... және ... ... ... ... ... ... нарығы мойындаған
еңбекақы төлемі жұмсалған ... ... ... ... төленеді.
Тауарларды өткізуден түскен қаражаттар тауар өндірушілердің еңбегінің ... ... ... және ... жеке ... ... ... жоғарғы белгі болып табылады. Қазіргі уақытта, Қазақстанда
еңбекақыны реформалау (өзгерту), мемлекеттің кепілделген ең ... ... ... ... және ақы ... жоғарғы деңгейінен,
шектеулерді жүйелі түрде алып ... ... ... ... нормасы болып тарифтікі келісімнің және ұжымдық келісім-шарттың
негізінде жасалған жұмыс ... мен ... ... мен ... ... ... ... бойынша келісім-
шарттың қағидасы табылуы керек.
Реформада міндетті төлемге жататын мемлекеттік әлеуметтік ... ... ең аз ... ... Ең ... еңбекақы ең
төменгі тұтыну бюджетінің негізінде ... және ... ... ... ... ... ... мағынасы өнімді еңбектегі ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
1992 жылдан бастан экономиканың барлық салаларына бірыңғай тарифтік тор
еңгізу керек туралы еңбекақыны ... ... ... ... айналысса
да, еңбекақы ұйымдастырудағы кемшіліктердің пайда болуы заң ... ... жоқ ... байланысты. Әрине, мұнымен барлық мәселе
шешіле қоймайды, ... ... ... ... ... және
ғалымдардың бірлескен күштерінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... қорғауды жүзеге асыратын
бірыңғай тарифтік тор еңбекақы төлеу реформасының негізі болып ... ... оның ... ... ... халық, шаруашылығының
саласындағы әрбір жұмысшыға кепілденген минималдық ... ... ... ... ... ... және тағы да ... төлемдер)
ұйымдарда, кәсіпорындарда және салаларда балдық жүйемен бағаланатын,
разрядқа, ... ... ... және ... байланысты, жұмысшылардың
еңбек стаждарына, біліктіліктеріне, қабілеттіліктеріне және ... ... ... ... төленеді.
1993 жылдың 1-қаңтарынан бастап, бірыңғай тарифтік тор халық
шаруашылығындағы ... ... ... ... болатын.
Бірыңғай тарифтік тордағы бірінші разрядтағы ... ... ... ... разрядтарының тарифтік
коэффициенттерінің мәтіні көрсетіледі.
|Еңбекақы төлеудің ... ... ... |
|1 |1,0 |
|2 | 1,07 |
|3 | 1,15 |
|4 | 1,24 |
|5 | 1,33 |
|6 | 1,43 |
|7 | 1,54 |
|8 | 1,66 |
|9 | 1,78 ... | 1,91 ... | 2,05 ... | 2,20 ... |2,37 ... |2,55 ... |2,74 ... |2,95 ... |3,17 ... | 3,41 ... | 3,67 ... | 3,94 ... |4,24 ... ... ... 21 ... разряд бар. 21 тарифтік ... ... ... ... барлық қызметкерлерге таратылады. 21
тарифтік ... ... ... ... ... ... және
бюджеттік ұйымдарға тәуелсіз барлық кәсіпорындарға арналған:
♦ 1-8 разрядтар бойынша — жұмысшыларға төлем;
♦ 6-15 ... ... ... 4-11 разрядтар бойынша - орта білімді мамандар;
♦ 7-15 разрядтар бойынша-жоғары білімді мамандар
♦ 10-20 разрядтар бойынша - ... ... ... ... басшылары;
♦ 9-21 разрядтар бойынша — ғылыми қызметкерлер.
Жұмысшылардың дәрежесі халық шаруашылығының барлық саласындағы еңбек
процесінде орындалған ... ... ... ... ... ... дәрежесі бір топта көрсетіледі.
Қазақстан Республикасындағы бюджеттік салаларындағы қызметкерлердің
еңбекақыларына арналған бірыңғай тарифтік тор ... ... ... ... (21) және ... ... тарифтік
коэффициенттерін көрсете отырып, әр ... ... ... ... ... көрсетеді.
Тарифтік торға тарифтік коэффициенттердің абсолюттік және салыстырмалы
өсуі, разрядтардың саны және диапазон ... ... ... ... ... кезінде, кәсіпорындарға
еңбекақы төлемдерін өздері еркін реттеген. Мемлекеттің бюджет саласындағы
қызметкерлерге еңбекақы төлеу бойынша бірыңғай ... тор ... ... ... ... ... үшін, кәсіпорындарда
жауапкершіліктің деңгейі, орындалатын жұмыстың күрделілігі, қызметкердің
біліктілігі және ... ... ... ... ... Қазақстанның қазіргі жағдайында, еңбекақыны реттеудің ... ... ... мына ... ... ... ... Кәсіпорынның нарықтық қызметінің және оның пайдалылығының нәтижесі;
... ... ... ... ... байланысты қызметкерлердің, арасындағы, облыстар, аймақтар
арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі;
■ Кәсіподақтардың бәсекелестердің және мемлекеттердің әсерлері;
■ Байланыс саласындағы кәсіпорындардың саясаттары және ... ... ... ... ... қызметкерлердің
қызметін және еңбектің^ нәтижелерін ынталандыруға, өнімнің рентабельділігін
және пайдалылығын, ... өнім және ... ... ... ... ... береді.
Еңбекақы төлеудің оңтайлы үйымдастырылуының мақсаты — кәсіпорынның
шаруашылық қызметінің, нәтижесіндегі ... ... ... мен
еңбекақы төлеу шамасының арасындағы сәйкестілікті қамтамасыз ету,^ яғни
тұтыну шамасы мен еңбек ... ... ... ... Жеке ... ... өзгерту, бүзу
және үзарту тәртібі; ^ өтемақылар төлеу мен ... беру ... ... ... ... ... ... Жұмыс беруші осы Заңға, жеке еңбек, үжымдық шарттарға ... ... ақы ... ... ... ... ақы ... кесімді түрде немесе еңбекке
ақы төлеудің өзге де жүйелері бойынша төленеді. Ақы төлеу еңбектің ... ... ... үшін ... ... ... жалақысы орындалатын жұмыстың ( саны мен сапасына,
күрделілігіне қарай белгіленеді.
Қызметкердің өндіріс тиімділігі мен ... ... ... ... ... үшін жыл ... жұмысының қорытындысы
бойынша сыйлық, сыйақьц беру жүйесі және ... ... ... ... ... ... ^
* ¥йымдарда еңбекке ақы төлеу жүйесіүжымдық шарттармен немесе ... ... ... ... ... ... ... мен^ жұмыстардың
белгілі бір түрлерінің ... ... мен ... ... ... ... ... біліктілік
анықтамалығы негізінде белгіленеді. Аталған ... ... ... тәртібін еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
Орындалған жұмыстарды белгілі бір^ күрделі жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар мен
жұмысшылар кәсіптерінің біліктілік анықтамалығының және қызметшілер^
лауазымдарының анықтамалығына ... ... ... ... ... мөлшерін жұмыс беруші дербес белгілейді және ол Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген ең ... ... ... ... ... қоса ... ... көрсету аймақтарын кеңейту) және
жұмыста уақытша болмаған ... ... ... ... ... ... бір үйымда өзінің жеке еңбек шартымен ... ... ... ... ... ... босатылмастан басқа қызмет немесе
уақытша болмаған қызметкердің міндеті бойынша қосымша ... ... 1 ... ақы төленеді.
■& Қызметтерді қоса атқарғаны (қызмет көрсету
1 аймақтарын кеңейткені) немесе жұмысты уақытша
болмаған ... ... ... ... ... ... қызметкермен келісім
бойынша жұмыс беруіііі белгілейді.
Мерзімнен тыс жұмыстарға, мереке және демалыс күндеріндегі ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу:
О Мерзімнен тыс жұмысқа ақы бір жарым есе мөлшерінен кем төленбейді.
О Мереке және демалыс күндеріндегі еңбекақы екі ... ... ... ... ... және ... ... жұмыстарға төленетін өтемақы
қызметкердің тілегі бойынша қосымша демалыс күнімен ауыстырылуы ... ... ... ... ... ... ақы бір ... есе мөлшерінен
кем төленбейді.
Бос түрып қалған уақытқа ақы төлеу:
'Ү1 Жұмыстың бос түрып ... ... ақы ... тәртібі мен
талаптары жеке еңбек немесе үжымдық шарттармен белгіленеді.
°ұ° Қызметкердің кінәсінен бос түрып қалған ... ақы ... ... ... ... бір айда кем дегенде бір рет төленуі тиіс. Еңбекақыны төлеу
күндері жеке ... ... ... ... (
і@ Еңбекақы^ төлейтін күн демалыс немесе мереке күндеріне тура ... оны ... ... ... ... ... берушінің кінәсінен еңбекақы, ал қызметкерлермен жеке еңбек
шарты бүзылған ... — оған ... ... да ... ... салыстырғанда кешіктірілген кезде жұмыс беруші қызметкерлерге
берешек пен ... ... ... ... ... ... жөніндегі
міндеттемелерді орындау күніне Қазақстан Республикасы Үлттық Банкінің ... ... ... белгіленеді және жүргізілуге тиіс болған
күннен кейінгі уақыттан бастап әрбір ... ... күн ... ... күнмен аяқталады.
і® Жеке еңбек шарты бүзылған жағдайда
қызметкерлерге тиесілі ... ... ... жұмыс күнінен
кешіктірілмей жүргізіледі.
2.1. Еңбекақы төлемінің жүйесі мен нысаны.
Еңбекақының жүйелері және ... өз ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштер жиынтығының көмегімен
жұмсалған, еңбектің ... және ... ... еңбекақы мөлшерінің
бекітілу тәсілдерін көрсетеді.
Мақсаттың ішінен басты нәрсе болып еңбек өлшемі мен еңбекақы өлшемі
арасындағы ... ... ... ету, сонымен қатар тиімді еңбекте
жұмысшылардың мүдделерін көтеру болып табылады.
Әртүрлі меншік нысанындағы кәсіпорындарда еңбекақының көп тараған ... ... және ... ... ... немесе мерзімді нысанын таңдау ... ... ... ... сипатына;
V Технологиялық процестің ерекшелігіне;
V Еңбекті және өндірісті үйымдастыруға;
V Материалдық және еңбек ресурстарын пайдалануға;
V өнім сапасына қойылатын талаптарға ... ... ... ... ... ... ... есептелген немесе атқарылған жұмыстың нақты
көлеміне қарай берілетін ... ... ... және ... ... еңбеккерлердің қызмет
иесінің айлығын белгіленген кезде ... ... ... ... ... сеткасын пайдаланады. Бірыңғай тариф сеткасы еңбекақының 21
разрядының ... ... және ... ... үшін ... ... ... ақы төлеу - қызметкерлердің еңбегіне олардың нақты ... ... ... ... мен еңбек жағдайын ескере отырып ақы
төлеу.
Мерзімді ақы төлеу нысаны, әдетте, мына жағдайларда қолданылады:
® егер ... өнім ... ... ... ... араласа алмай,
ең алдымен машинаның, аппараттың, агрегаттың өнімділігін анықтаса; ф ... ... ... үшін ... сандық көрсеткіштері болмаса; ф еңбек нормаларын ... ... ... ... ақы төлеу нысанын іске асыруда мына жағдайлар тиімді:
© өнімнің ... ... ... ... және ... - ... көрсеткіші болып табылатын учаске мен жұмыс орындарында; © қызмет
көрсетуді жабдықтау жөніндегі жұмыстың
уақытында орындалуы; © ... ... ... ... ... ... алу мен ... көп шығында1 талап ететін немесе
экономикалық жағынан тиімсіз ' жұмыстарда, сонымен қатар қызметкерлердің
еңбегіне дәл ... ... ... 1 © ресми нормалау мен
олардың нәтижесін есептеу
жұмыстарында.
Еңбекке мерзімдік ақы төлеу мына екі ... ... жай ... ( & мерзімді-сыйлықтық.
Жай мерзімді еңбекақыны (ЕАЖМ) анықтаудың үлгісі:
ЕАжм=тхТ
Мүндағы: ,
ЕАЖМ - жай мерзімді еңбекакы; т - кызметкерлердің ... ... ... ставкасы, тг; Т - өндіріс барысында нақты аткарылғаны,
(сағат,{
күн).
Мерзімді-сыйлықтық еңбекакы (ЕАМС) былайша1 анықталады:
P+kn '
EAMC=mxT( I +----------)
100
Мүндағы: ,
ЕАМС — ... ... Р — ... ... ушш< тарифтік ставкаға және сыйльщ беру шарттарына карай сыйақы
мөлшері; ■ і
k — ... ... ... ... және сыйлық беру
шарттарынын} әркайсысына ... ... ... ... Кесімді еңбекақы
— қызметкерлердің еңбегіне, олардың' белгіленген сапада өндірген өнімінің
көлеміне қарай ақы ... ол ... ... ... ... ... алдын-ала белгіленген баға бойынша
есептеледі. , ... ... ... ... ... көлемін арттыруды қамтамасыз ету; і ^- олардың қорытындылары
мен еңбектің прогресті
нормасын белгілеу.
і Демек, ... ... ең ... ... ... ... ынталандырады. ' Кесімді
еңбекақы жүйесі арқылы мына мүмкіндіктерге
қол жеткізуге болады:
1 * ... ... ... оның ... ... ... ... анықтау;
* орындалған жұмыстың көлемін арттыру мүмкіндіктерін айқындау;
* жұмысшыны өнім өндіруге немес орындалған ( ... ... ... , * ... негізделген еңбек нормасын іске асыру.
Кесімді еңбекақыны пайдаланудың келесідей(
кемшіліктері бар:
& өндірісте өнім сапасының төмендеп ... (
& ... ... ... ... ... ... нашарлауы; vr
Nv Nvr - бір өнімді өңдеуге немесе белгілі бір уақыт f ... ... ... уақыт нормасы.
Еңбекақының тікелей үжымдық кесімдік жүйесі арқылы ,үйлесімді үлгіде
үжымдық кесімді бағалауды пайдаланумен және ... ... ... ... ... ... көлемі анықталады.
Кесімді-сыйлық жүйесі арқылы жұмысшы немесе жұмыс
ібригадасы бойынша атқарылған жұмыстан басқа ... ... ... ... ... және ... орындалғанда және асыра орындалғанда
төленетін сыйлық. Оның мөлшері сыйлық беру туралы
'белгіленген ережелерге сәйкес болуы қажет.
P+kn
' EAKc=Zpxg(l+---------)
100
Қызметкерлерге сыйлық берудің кең ... ... мен ... өнім ... және еңбек өнімділігін арттыруда, белгіленген өндірістік
тапсырмаларды орындау және ... ... *
© ... әрбір өлшеміне келетін еңбек мөлшерін төмендету; ^
О өнімдерді алғашқы өндірілген шағында өткізу және т.б. көрсеткіштер
жүйесіндегі еңбекақы.
1 Нарықтық экономикасы ... ... жеке ... көзі ... ... болып есептеледі және сол сиақты әртүрлі
еңбек қызметтеріне ақы. ... ... ... ... ... көрсеткіштеріндегі белгіленген мәліметтер: үлттық табыс
пен халықтың ортақ
.ақшалай табысы.
Еске түсіре ... ... ... ... теориясына сәйкес
ұлттық табыс өзінде барлық ақшалай табысты шағылстырады. ... ... ... ... ... ... ... бөлу процестерінде
алынатын табыстар. Олардың ішіндегі ең маңыздылары - ол әлеуметтік жағдайды
қамтамасыз ету және мемлекеттік бағалы ... ... ... ... басқасы — халықтың акшалай табысы, бұл
ұлттық табысқа ... ... ... ... ... ... Бірақ ол ұлттық табыстың құрамына кірмейтін әлеуметтік
трансферттерді және халыққа мемлекеттік қағаздардың ... ... ... ... ... осы екі ... сандық ара-
қатынастарын көрсетуге болады. Бұл елдің ұлттық табыстағы еңбекақы бөлігі
(оған қоса барлық ... ... 70-75 ... ... ... 12-13 ... ... төлемдері, оның ішінде шамамен жартысы кәсіпкерлердің
әлеуметтік сақтандыруға салымдары күрайды). Басқа ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың пайдаларынан салықты
үлттық табысқа аудармай түрғанда ол 8-10 пайыз, ал салықты төлегеннен кейін
5-7 ... Тағы да ... ... 5-9 ... акционерлік емес
кәсіпкерліктер күрайды және тағы ... ... 10-12 ... ... және ... ... ... АҚШ халқының ақшалай табысының жалпы көлемінде ... 60-70 ... ... отыр. Акционерлік емес кәсіпкерліктердің табысы
- 6-8 пайыз, жеке-меншіктен түсетін табыс — 14-16 ... ... ... ... - 8-10 ... ... төлемдер шамамен 2 пайыз ... ... ... — 2,5-4 ... ... ... — 10-15 ... уақытта кәсіподақ кызмет ететін салаларда
еңбекақы төлемі және еңбектің басқа да шарттары кәсіпкер
мен кәсіподақ арасындағы келіссөз процесінде, ... ... ... келісімдермен
анықталады. Тарифтік келісімдердегі еңбекақыны сағаттық
'төлемінің минималды төлемін құрап, кәсіпкер жұмысшыны
жұмысқа қабылдағанда осы төлемнен төмен төлем үсынуға
құқы жоқ, ал жұмысшы ... ... ... ... айтқанда, тарифтік келісім еңбекақының коллективтік
минимумын бекітуі еңбек нарығында кәсіпкерлердің* ... ... ... ... мүмкіндіктерін қатаң шектейді. ^
Тарифтік келісімдерде қолданылатын ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Бұл мемлекеттің
еңбекақы минимумын ... ... ... ... бекітуінен
көрінедіД Ол өз кезегінде, кәсіпкерлердің еңбекақыны ... ... шек ... ... ... минималды^ еңбекақы көп
жағдайда кәсіпкерлер мен кәсіподақ арасындағы тарифтік келісімде бекітілген
минималды ... ... ... және ... ... ... ... болады.
Бұл -екі нормативке салынған әртүрлі есептермен түсіндіріледі. ( ... ... ... ... жұмысшылардың табыстарының күн көру іжағдайынан төмендеуіне
қарсы түратын әлеуметтікг стабилизатор ролін ойнайды.
) Ал тарифтік келісімдерде көрсетілген минималдьц
еңбекақының нормативі ... ... ... ... ... ... етіп, оның ары(
қарай көтерілуін қамтамасыз ететін база құруға бағытталған.
' Мысалы, АҚШ-та минималды сағаттық ақы алғаш рет1^
мемлекеттік ... 1938 жылы ... Оның ... ... ... ... сағаттың^
ақысының 40-50 пайызын құрады. Заңды түрде бүл еңбекақы
мемлекеттің жұмысшыларының басым көпшілігіне ... ... ... ... ... минималды
еңбекақы мен нақты орташа еңбекақының арасындағы
,айырмашылық минималды еңбекақы туралы заң бар барлық(
мемлекеттерде кездеседі. (АҚШ, Канада, Франция, Испания,
)Португалия және т.б.). ... ... ... ... ... ... мысалы, ФРГ мен Италияда1
коллективтік келісімде бекітілген минималды еңбекақы
^деңгейін кәсіподақ ... ... де ... реттеуші ролі минималды еңбекақы
нормативтері мен максималды жұмыс уақытын ... ... ... ... ... еңбек
нарығымен байланысты басқа да жағдайларға таратады.Осы
^бағыттардың бірі мемлекеттік заңдылықтар кәсіпкерлер мен
жалдамалы жұмысшылардың арасындағы ... ... ... ... ал ... ереуілдерге құқықбереді. Бүл
екі құқық бірнеше шарттармен ... ... ... шешуші болып тарифтік ... ... ... ... және ескі тарифтік ... өтіп ... ... ... шектеулігі, өндіріске және
техникалық қауіпсіздікке нұқсан келтіруге тиымсалу т.б. болып ... ... ... салык салу жүйесін мемлекетпен құруға байланысты.
Дамыған елдерде еңбекақыны құрудағы екі тенденцияның бірігуі байқалады:
бір жағынан, сәйкес әдістер және ... ... бір ... шешудегі базасының көрсеткіштері, ал екінші ...... ... ... ... елдерде еңбекақының негізгі базалық
өлшемесі тарифтік ... мен оған ... ... құрылатын тарифтік
еңбекақы болып табылады. Тарифтік еңбекақы үстеме төлемдермен қосылып ... ... ... еңбекақы жұмысшыға жыл ішінде белгілі бір
кезекпен берілетін ... мен ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде мүндай төлемдер өте елеулі б.т.
(мысалы, АҚШ-та экономиканың жеке кәсіпкерлік секторындағы ... ... ... ... Дамыған елдерде ... ... ... ... ... айырмашылықтар бөлінуде. Мысалы, Жапонияның
спецификасын бүл елдегі өмірлік жалдану жүйесі құрады. Еңбек ... ... ... пен ... ... ... ал
өмірлік жалдану мен негізінен жасы мен стажына ... жеке ... ... ... ... жүйе бүл ... ... нарығының өзіне
тән реттеуші күші болды. Бірақ оның әсері бірте-бірте қысқарғанмен, әлі де
әсер сезіледі.
2.5. Статистикальщ мәліметтер.
2004 ... ... бір ... ... ... ... "24846 теңге болуп, ол өткен 2003 жылдың %&HfF&p ... 18,'S- ... ... ... ... өскеңЦ Орташа номиналды
(еңбекақының мөлшері ең төменгі күн көру шегінен 4,7 есеге
2003 жылдың қаңтар мен желтоқсан айларының аралығындағы
Қазақстан Республикасының жан басына ... және ... ... ... салалар бойынша орташа айлық номиналды еңбекақы
(2000 ж- 2004 жылдың I жартысы) (
___________________________________________________________(теңге)
Экономикалық салалар бойынша орташа айлық номиналды ... ж- 2004 ... I ... ... ... ... тәртібі. f
Заң жүзінде еңбеккерлердің орташа жалақысын сақтауі-көзделген (ақшалай
нысандағы төлемі), олардың заңмен ... ... ... ... азаматтардың өміріне және денсаулығына келтірілген зиянды
есептеу ... және ... ... ... ... ... кезде:
\Ь Үйымдар жойылған жағдайда жеке еңбек шарты^ бүзылғанда, сондай-ақ
еңбеккерлердің ... ... оның ... ... ... ... үшін;
\Ь Үш күннің ішінде үсынған құжат бойынша ... ... ... ... үшін ... ... , ... демалыс
ақысын есептеу үшін; ^
pb Қызмет бабымен іс-сапарға барған уақытына төлем жасау үшін; - ... ... ... ... кінәсінен емес) 1 уақытына төлем жасау
кезінде; {
\Ь Басқа да әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... — бүл ... бір уақыт кезеңіне^
еңбеккерлердің жалақысынан алынған орташа жалақының
'деңгейі (сағатқа, ... ... ... Оны ... үшін он ... айлар және сол айдағы тиесілі төлемдер
алынады. Бүл кезеңді есептік кезеңнің үзақтығы деп те атайды.
| ... ... ... ... ... заңмен белгіленген мереке күндері, есептеу
,кезінде есепке алынбайды. (
Мемлекеттік мерекелер: і 1-2 ... - Жаңа жыл (
8 ... - ... ... күні ' 22 наурыз - Наурыз мейрамы і
1 мамыр — Қазақстанның Халықтарының бірлестік күні ' 9 ...... '
30 ... — Қазақстан Республикасының Ата заңының 'күні
25 қазан — ... ... ...... ... күндер демалыс күңдерімен сәйкес келген жағдайда келесі күн жұмыс
күні болып саналады.
Еңбеккерлердің орташа жалақысын есептеу үшін ... ... не ... ... ... ... ... есептеу барысында төлем
жүйесінде^ қарастырылған әрі түрақты сипатқа ие ... ... және ... да марапаттау төлем түрлерін ескередм Орташа жалакы
есептік кезеңдегі нақты істеген уақытынан да анықталу мүмкін. ... ... ... екі жолы бар, оның ... ... ... он екі
айдағы еңбекакы алынса, ал екіншісінде сол өткен1* ... ... ... үшін ... ... ... ... де еңбеккерлер бір жылданаз жұмыс істесе, онда ... ... ... ... ... де еңбеккерлердің үзақ уақыт бойына жалақы( болмаса (жиырма төрт
айдан көп), онда орташа жалақы минималды есептік көрсеткіштен алынады. ... ... екі ... және бала ... ... ... және басқа да орынды есептермен байланыстьк болуы мүмкін.
Орташа жалақыны есептеген кезде мына төлемдер есепке' алынбайды:
О Жыл сайынғы еңбек демалысы үшін ... ... ... жарамсыздығына, екіқабат және' бала табуына, бала
асырап алуына байланысты берілген жәрдемақылар; С* Денсайлықты ... ... ... бабы ... ... ... компенсациялар және оларға
қосылып берілетін үстемелер мен қосымша төлемдер;
О Дала жұмыстарымен шұғылданатын еңбеккерлердің 1 алатын үлестері;
G ... ... ... бабы бойынша ауысқан кезде 1 ... ... ... ... ... мақсат 1 үшін жеке
транспорт пайдаланған кезде төленетін
компенсация;
О Арнайы берілген киімдер, аяқ киімдер, алғашқы ... ... сүт т.б. ... ... С* ... ... Бір ... берілетін мақтау (көтермелеу) сыйлықы; ,
С* Жалақының кешіктіріп төленгені үшін ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
Еңбекақының есебі34 бет
Еңбекақының есебін ұйымдастыру64 бет
Еңбекақының теориялық негіздемесі және аудиті40 бет
Еңбекақының төлемін тексеру аудиты27 бет
Өзгермелі экономика жағдайындағы еңбекақының өсу шарттары мен маңызы. ТОО “ПРОМСВЯЗЬ” кәсіпорындағы еңбекті нормалау мен еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйесі73 бет
Өндірістегі еңбекақының төленуіне кеткен шығындардың есебі30 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет
Еңбек есебі35 бет
еңбек және еңбекақы есебі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь