Шаруашылық субъектілерін қаржыландыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. ШАРУАШЫЛЫҚ СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының ұғымы, функциялары және негізгі белгілері
1.2 Шаруашылық субъектілерінің қаржылындыруды мемлекет
тарапынан қолдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ
2.1 Шаруашылық субъектілерінің қаржылындыру үрдісіне талдау ... ... ... ...17
2.3 Шаруашылық субъектілерін қаржылындыру құралдарын
қолдану тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ
СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының шаруашылық субъектілерін
қаржылындыруды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
3.2 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің шаруашылық субъектілерін қаржылындыру әдістерін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67

ҚОСЫМША
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында айтылғандай, дағдарысқа байланысты қиын жағдай қалыптасса да, елімізде халықтың әлеуметтік жағдайы төмендемейді. /1/ Ал дағдарысқа қарсы мемлекеттің іс-қимыл жоспарындағы негізгі бағыттардың бірі – ауыл шаруашылығы. Ауыл шаруашылығы – ел экономикасындағы өз ерекшеліктері бар негізгі салалардың бірі.
Ауыл шаруашылығы кез-келген мемлекеттің экономикалық өркендеуіне себеп болатын буындарының бірі. Ауыл шаруашылығына жалпы сипаттама төңірегінде туындаған негізгі сауалдар мен міндеттер қазіргі кезде республикалық кеңесте тереңірек талқылануда. Ауылдық нарықтық құрылымдардың аяғынан тұруы, мол шаруашылығы мен егіншілікті дамыту, бюджет қаражатын тиімді пайдалану, несиелендіру, техника және технологиямен қамтамасыз ету жөніндегі міндеттер ауыл шаруашылығында бірден-бір мақсаттары болып отыр.
Дағдарыс жағдайында отандық ауылшаруашылық өнім өндірушілерге мемлекет тарапынан қаржылай қолдау көрсетілетінін Елбасы да, Үкімет басшысы да мәлім еткен болатын.
1 Назарбаев Н. Жаңа онжылдықтар - жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы / Назарбаев Н. // Егемен Қазақстан.- 2010.- 30 қаңтар.- 1-2 б.

2 Әбiлмәжiнова С. Несие бағдарламасындағы кейбiр өзгерiстер // Арқа ажары.- 2007.- 20 қазан. - 4 б.

3 Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық саласында ауыл шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат.- Алматы, 2008.- 50 б.

4 Күрішбаев А. Жеңілдетілген несие – ауылды қолданудың ең ұтымды әдісі: ["Аграрлық несие корпорациясы" акционерлік қоғамының басқарма төрағасы Асқарбек Қаражігітовпен сұхбат] / Қаражігітов А. // Егемен Қазақстан.- 2008.- 1 сәуір.- 8 б.

5 Қазахстан Республиксындағы 2005-2015 жылдарға арналған шағын және орта бизнесті қолдау

6 Арманов С. Лизинг - бизнестің жаңа өрісі [Ауыл шаруашылығы] // Ел.- 2009.- 22 желтоқсан.- 2 б.

7 Қаржы, ақша айналысы және несие: оқу құралы / авт.: Смағұлова Р.О., Мәдiханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш.- Алматы: Экономика, 2008.- 461 б.

8 Банковское дело: Учеб. пособие/ Под ред. О.И.Лаврушина.- 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Финансы и статистика, 2007.- 666 с.

9 Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердiң несие ресурстарын құрудағы проблемалары және оның болашағы: Автореферат.- Алматы, 2008.-30 б.

10 «ТұранӘлемБанк АҚ» қалыптасу тарихы//интернет ресурс: http: btabank.kz

Абдуллаева Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу: дамуы мен жетілдіру жолдары: Автреферат:08.00.10.- Алматы: [Б. ж.], 2009.- 26, [4] б.

11 Ақша, кредит, банктер: оқулық / ҚР бiлiм және ғылым министрлiгi; ред. басқарған Сейiтқасымов Ғ.С.- 3-бас., толық., өңд.- Алматы: Экономика, 2006.- 478, [2] б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
1. ШАРУАШЫЛЫҚ СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының ұғымы, функциялары және
негізгі белгілері
1.2 Шаруашылық субъектілерінің қаржылындыруды мемлекет
тарапынан
қолдауы.....................................................................
.........................11
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... субъектілерінің қаржылындыру ... ... ... қаржылындыру құралдарын
қолдану
тиімділігі..................................................................
...............................44
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ
СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының шаруашылық субъектілерін
қаржылындыруды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1. ... и ... ... исследования
механизма финансирования хозяйствующих субъектов...10
1.1. Механизм финансирования в системе экономических механизмов...10
1.2. Сущность механизма финансирования ... ... ... ... ... и функциональный подходы...33
1.3. Элементы механизма финансирования хозяйствующих субъектов ... ... 2. ... и ... ... ... ... хозяйствующих субъектов в современной экономике России...84
2.1. Особенности и проблемы финансирования хозяйствующих субъектов...84
2.2. Становление и развитие механизма ... ... в ... ... ... Пути повышения эффективности функционирования механизма
финансирования ... ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауында айтылғандай,
дағдарысқа байланысты қиын жағдай қалыптасса да, ... ... ... ... /1/ Ал ... қарсы мемлекеттің іс-
қимыл жоспарындағы негізгі бағыттардың бірі – ауыл ... ... – ел ... өз ... бар ... салалардың
бірі.
Ауыл шаруашылығы кез-келген мемлекеттің экономикалық өркендеуіне себеп
болатын буындарының ... Ауыл ... ... сипаттама төңірегінде
туындаған негізгі сауалдар мен міндеттер қазіргі кезде ... ... ... ... ... құрылымдардың аяғынан
тұруы, мол шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... техника және технологиямен ... ... ... ауыл ... ... мақсаттары болып отыр.
Дағдарыс жағдайында отандық ауылшаруашылық өнім ... ... ... ... көрсетілетінін Елбасы да, Үкімет басшысы да мәлім
еткен болатын.
Агроөнеркәсіптік өндірісті қаржымен қамтамасыз етуде ... орны ... ... ... ... ... осы ... дейін
экономиканың аграрлық секторындағы қаржы-экономикалық қатынас жүйесінде
ауыл шаруашылығын ... ... ... келеді. Ол ғылыми-әдістемелік
тұрғыда негіздеуді және оны ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстарды қарастыруды
талап етеді.
Аграрлық бизнестің шағын ... кең ... ... және
ресурстық базаны кеңейту үшін банк жүйесінің немесе басқа да ... ... ... ... ... ... т.б.)
ауылдық несие кооперативтерімен бірлесе әрекет етуі қажет деп ... ... ... ... беру жауапкершілігі негізінде несиеге
берілетін қаражатқа ... және орта ... пен ... ... ... жеткізуге жол ашады. Яғни жеке-жеке ... ... жоқ ... кәсіпкер өзі секілді өзгелермен бірлесіп, қолдарындағы
дүниесін ... ... ... ... ... да, ... несиені әркім өз
қосқан үлесіне байланысты бөлісетін болады. Яғни бұлар кооператив ... ... ... ... ету ... қолы ... өнім өндірушілердің
несиеге қаржы алуына жол ашады.  
    Несие кооперативтерін ... ... ... кооператив
мүшелерінің жұмысы нәтижесі үшін бір-біріне жәрдем беру жауапкершілігін
жете сезінуі ауыл шаруашылығы өндірісін ... және ... ... ауыл ... ... ... ... жағдайын
жақсартудың негізгі факторының бірі болып табылады. Оған экономикалық ... ... әлі де ... ... ... қарамастан, несие
кооперативі жүйесін кезең-кезеңімен жүзеге асыруға болады. Ол үшін ... ... ... ... бере ... ... ... Заң жобасын дайындау қажет.
Ал бүгінгі орын алып отырған банк несиелеріне қол ... ... ауыл ... ... кең ... ... ... да, практикалық тұрғыда да мүмкін емес. Менің ойымша,
жалпы, несие беруде ... ... ... ... ауыл ... ... жүргізудің заманауи талаптарына жауап бере алмайды. ... ... дәл ... ... отандық ауыл шаруашылығы, Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаев қойған мәселе бойынша, Шығыс Еуропа ... ... ... бет бұрған кезде өзін ақтамайды. Шығыс Еуропа елдерінің
ауыл шаруашылығын реформалау кезіндегі тәжірибесін еске ... өзі ... ... ... бұрынғы социалистік елдерінен айырмашылығымыз, бізде
күні бүгінге дейін республика аграрлық секторын мемлекеттік реттеудің күшті
және белсенді саясаты қажет ... ҚР ... ... ... ... ... ... құрылымдарының айтуымен мемлекеттің
монетарлық саясатының нысаны күйінде қалып отыр.
Қазiргi ... ... ... банк аясы ... ... келе ... экономикалық секторлардың бiрi. Бұрын ... ... ... банктер, бүгiн дербес және үлкен банкаралық бәсеке
жағдайында халықаралық деңгейде жұмыс iстеп жатыр.
Дағдарысты ... ... ... ... ... ... ... мәселелер тұрғысында банк жүйесiнiң алдыңғы
уақыттағы дамуы мен жетiлдiрiлуi үлкен тәжiрибелiк мәндiлiкке ие.
Шетел инвестицияларын тиісінше ... және ... кері ... ... ... ... бірінші кезектегі мәселелер
қатарында ұсталады. Экономиканың бірнеше ... бар: ... ... ... ... және ... ... үшін бұлар
тұрақты маңызға ие. Осы салаларды дамыту экономикалық өрлеуге ғана емес,
әлеуметтік ... да, ... ... ... қауымдастыққа
кіріуіне ықпал етеді. Бұлар капиталды қажет ететін салалар, ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық бақылауы қажет.
Бірақ тіпті Адам Смиттің де мойындағанындай, ... ... ... ... ... ... ... соңғы шара ретінде мемлекет
оны өз мойнына алады.
Қазiргi банктер клиенттерге қызметтердiң кең, ауқымды, тиiстi жолдарын
ұсынып, банкте ... ... жаңа ... ... ... ... ... қамтамасыз етiп отыр. Банктердiң ең ...... ... ... табылады. Ол кәсiпорындардың,
ұйымдардың және ... ... ... және инвестициялық
мақсаттары үшiн iске асырылады. Банктер өздерiнiң ... ... ... ... ... ... клиенттердiң экономикалық
жағдайына әсерiн тигiзедi. Себебi банктiк қарыз жаңа кәсiпорындардың пайда
болуына, ... орын ... ... ... ... және ... өмiр икемдiлiгiн қамтамасыз етедi. Соның iшiнде әсiресе жеке
және заңды тұлғалардың, яғни ... ... ... ала алады.
Банктiк несиелеу жүйесi нарықтық ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыруға, мемлекет экономикасын
нығайтуға, айналыстағы ... ақша ... ... шектеуге, инфляциялық
процестердiң алдын алуға және Ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Кейiнгi жылдары қаржы ... тез ... ... мен ... ... несие ресурстарының тапшылығын қысқартты. Қазақстанның экономикалық
өсуi мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiсiнiң құрылымдық ... ... ... ... банк ... динамикалық дамуына
мүмкiншiлiк туғызды. Несие ресурстары мен несие операцияларының ... ... ... ... ... банктерi пайыздық
мөлшерлеме және ... ... ... қарыз беру бойынша аса ыңғайлы
жағдай ұсынуға ұмтылыс жасауда.
Осы ... ... мен ... ... ... ... ... таңдауға себеп болды.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектiсi коммерциялық банктердiң ауыл
шаруашылық өндірісін несиелеу жағдайы болып ... ... ... ауыл ... өндірісін несиелеу өзiндiк
ерекше белгiлерiн, олардың қоғам мен ... ... ... рөлi ... сондай-ақ басқа да экономикалық категориялармен өзара әрекетiн
танып бiлудiң өзi қаржы-несие мекемелерiнiң ... ... ... ... пәні ... ... ... процесінде туындалатын
қарыз алушы мен банк арасындағы экономикалық қатынастардың жиынтығы болып
табылады.
Осыған орай, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... жарық көрдi. Белгiлi экономист
ғалымдарымыз: Көшенова Б.А., Сейiтқасымов Ғ.С., ... Н., ... ... ... банк ... ... еңбектерiн терең
талқылай отырып, өз тың ғылыми-сараптамалық тұжырымдамамды ұсынамын.
Халықаралық ... ... ... ... тұлғаларға несиелiк қызмет
көрсету бағдарламаларын салыстыратын экономикалық көрсеткiштерi ... ... ... ... ... ... актiлер,
әдiстемелiк сiлтемелер мен нұсқаулықтар, ... ... ... ... ... ... еңбектерi қолданылды.
1. ШАРУАШЫЛЫҚ СУБЪЕКТІЛЕРІН ҚАРЖЫЛЫНДЫРУ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... және
негізгі белгілері
Шаруашылық жургізуші субъектілердің қаржысы — бірыңғай қаржы жүйесінің
құрамды бөлігі және ... ... ... ... ... бөлігін құрайды, материалдық және материалдық емес
игіліктер жасалатын және ... ... ... ... ... ... өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді. Шаруашылық
жүргізуші субъектілер қаржысы өзіне қоғамдық пайдалы қызметтің сан ... ... ауыл ... құрылыс, көлік, жабдықтау-
өткізу (делдалдық), сауда, дайындау, геологиялық ... ... ... ... қызмет көрсетуді, байланысты, тұрғын үй-коммуналдық
қызметтерін, түрлі қаржы, кредит, сақтық, ғылыми, ... ... ... және басқа қызметті жүзеге асыратын кәсіпорындардың, фирмалардың,
қоғамдардың, концерндердің, ... ... ... ... ... органдардың, шаруашылықаралық, салааралық, кооперативтік
ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын кіріктіреді.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... бақылау функцияларын орындайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бөлу функциясының
ерекшелігі ... ... ... ... ... өнімнің құны белгіленген экономикалық нормативтер негізінде
бөлінетігінде болып отыр, мұның өзі қаржының ұдайы ... ... ... және ... ... ... ... Бөлу - өндіру мен тұтыну
арасындағы баланыстырушы буын болып табылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... рол атқарады: есепсіз және бақылаусыз
шаруашылық ... ... ... бақылау тек шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ішінде ғана емес, сонымен бірге оның ... ... ... және ... ... өзара қарым-
қатынастарында да жүзеге асырылады.
1- сызба Шаруашылық жүргізуші субьектілер сыныптамасы
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... көпқырлылығы, олардың нысандары мен ... сан ... ... ... міндетті болуы және оларды
қалыптастырумен, көбейтумен және ... ... ... қатынастардың
пайда болуы.
жоғары белсенділік шаруашылық қызметінің ... ... әсер ... ... ... ... бүкіл қаржы жүйесінің
айқындаушы негізі болып ... ... ... ... деп- өнім ... ... өндіріп, сату кезінде ақшалай табыстарды, қорланымдарды
және қорларды жасаумен, бөлумен және пайдаланумен байланысты экономикалық
қатынастарды айтады.
Шаруашылық ... ... ... ... жалпы мемлекеттің
қаржысы сияқты, тауар-ақша қатынастарының өмір ... және ... ... байланысты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы ақша ... ... ... ... ... ... білдіреді және экономикалық
заңдардың талаптарына сәйкес оны ... ... ... тигізеді. Ол
ұлттық шаруашылықты одан әрі дамытуға қажетті ақшалай ... ... болу және ... үшін қолданылады. Даму ұлттық
шаруашылықты басқару жүйесінің ... ... ... ... ... қуатты құралы болып табылатын ... ... ... әрі жақсы қалыптасқан қаржыларысыз ... ... ... бір ... ... олар басқа өндірістік
қатынастардың жиынтығында басқарудың төменгі буындары шаруашылық қызметінің
тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілср қаржысы өзіне ... ... ... алуан сфераларындағы өнеркәсіп, ауыл ... ... ... (делдалдық), сауда, дайындау, геологиялық барлау, жобалау
қызметін, халыққа тұрмыстық қызмет ... ... ... ... қызметтерін, түрлі қаржы, кредит, сақтық, ... ... ... ... және ... ... ... асыратын
кәсіпорындардың, фирмалардың, қогамдардың, концерндердің, ассоциациялардың,
салалық министрліктер мен басқа шаруашылық органдардың, шаруашылықаралық,
салааралық, кооперативтік ұйымдардың, мекемелердің ... ... ... ... саласы қаржысының бұл саланың техникалық-
экономикалық ерекшеліктерінен туындайтын елеулі айырмашылықтары бар. ... ... ... салалардың қаржысының мені мен оны ұйымдастырудың
негізгі қағидаттары бірдей, бұл шаруашылық ... ... ... ... ... ... байланысты. Мұның бәрі олардың барлығын
қосалқы категорияға — жалпы ... ... ... оның ... ... ... субъектілердің қаржысына біріктірудің
мүмкіндігі мен қажеттігін алдын ала ... ... ... ... ... қаржылар сияқты бөлу
және бақылау функцияларын орындайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... қаражаттардың жеке-дара ауыспалы ай-налымының процесінде
өндірілген ... құны ... ... ... ... ... ... нормалары, несие үшін пайыз)
негізінде бөлінетігінде болып отыр, мұның өзі ... ... ... ... болу және ... ... ... айқындайды. Ақшалай қорлар
мен қорланымдарды экономикалық тұрғыдан негіздеп бөлу қаржының ... ... да іске ... ... ... ... ... мазмұны жай және ұдайы өндіріс кезінде материалдық және ... ... ... ... олардың қозғалысы арасындағы
сәйкестікті қамтамасыз етуде болып табылады. Бұл үшін кәсіпорындар ... мен оны ... ... ... мен ... негізінде,
белгіленген экономикалық нормативтер негізінде уақыттың белгілі ... ... мен ... ... ... шығыстардың шамаланған,
меншікті қаржы ресурстары, басқа ұйымдар мен өз ... ... ... банк ... ... ал ... ... бөлінетін қаражаттар есебінен жабылатынын анықтайды.
Бөлу - өндіру мен тұтыну арасындағы байланыстырушы буын. Бұл ... өнім ... ... алуы және оны ... ... өтеуге және таза табысты ... ... ... болып жатады. Табыстың (пайданың) бір бөлігі қайта ... ... ... - ... ... бюджеттен тыс
қорларға түседі, ал қалған болігі еңбекке ақы ... ... ... ... және дамыту жөніндегі шығындарды
қаржыландыруға шаруашылықтың қарамағында ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
экономикасында маңызды рөл атқарады: есепсіз және бақылаусыз шаруашылық
жүргізуге болмайды. ... ... тек ... жүргізуші субъектілердің
ішінде ғана емес, сонымен бірге оның басқа ... ... және ... ... өзара қарым-қатынастарында да
жүзеге асырылады. Субъектілер ара-сындағы өзара қатынастарда бақылау
жеткізілім ... ... ... және ... ... ... ... болады. Қаржы-кредит органдарымен өзара іс-әрекет кезінде
бақылау бюджет ... ... ... ... банк
несиелерін алған және қайтарған кезде жүзеге асырылады.
1.2 Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... (пайда) алу
мақсатында құрылады және қызметтің бұл түрі рыноктық экономиканың ... ... Олар ... ... ... ... жүзеге асыра алады:
мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар; ... ... ... ... ... ... ... атап өтілгендей,
коммерциялық негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының ... және ... емес ... ұйымдары мен мекемелерінің едәуір бөлігі
жұмыс істейді: коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... ... ... мекемелері, инвестициялық қорлар, қор
биржалары, бағалы қағаздар рыногы мен ақша-кредит ... ... әр ... ... сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті
қоғамдық қорлар, трасттық компаниялар және басқалары.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... бірі ... құн ... ІЖӨ-ні жасау, бөлу және
пайдалану үдерістерін ... Олар ... ІЖӨ мен ҰТ ... ... ... ... ... Сондықтан коммерциялық
кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы материалдық өндіріс кәсіпорындары
(ұйымдары) қаржысының мазмұнымен және ... ... ... ... ... ... мен ... қаржысы деп өндірістік
капиталдарды қалыптастыру өнім ... оны ... ... ... ... ... сыртқы көздерін тарту, оларды бөлу және
пайдалану үдерісіндегі ... ... ... ... ... жиі ақшалай немесе қаржылық
қатынастар деп атайды, қаржылық қатынастар ... ... бір ... ... ол ақша ... ... ғана ... болады және
орталықтандырылған және ... ... ... ... ... ... біз ... атап
көрсеткенбіз.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысын ұйымдастыру белгілі
бір қағидаттарға негізделген, олардың қатарына мыналар жатады: коммерциялық
есеп ... ... ... дербестік, өзін-өзі өтеу, ... ... ... қорытындысына ынталылық, оның
нәтижелері үшін ... ... ... ... ... ... ... нысандарының теңдігі; қаржылық резервтердің
болуы.
1. Коммерциялық есеп - шаруашылық жүргізуші субъектілердің шаруашылық-
қаржылық ... ... ... ... ... және ... Мемлекеттік меншіктің шаруашылық жүргізуші субъектілеріне
сәйкес дәстүрлі «шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... «коммерциялық есепті» қолдану қолайлы,
алайда бұл ұғымдардың экономикалық ... ... ... есеп ... ... оның ... ... оның
жарғылық капиталын құрайтын қажетті негізгі және айналым құралдары
(капиталы) ... ... ... ... білдіреді.
Шаруашылықты жүргізудің әдісі ретіндегі коммерциялық есеп қағидаты
шығындарды шаруашылық қызметтен ... ... ... және табыс
алуды қажет етеді.
2. Жоспарлылық қағидаты шаруашылык жүргізуші субъектілердің қаржылық
қызметі өндірістің ... ... ... жетудің
белгіленген әдістеріне жетудің дәйектілігі мен мезгіліне қарай оның
параметрлерін есептеу арқылы алдын ала ... ... ... және белгіленген қаржылық нормативтерді
пайдалану арқылы арнаулы құжатта - қаржы ... ... ... ... ... анықталады, Шаруашылық
жүргізуші субъектілер болжалды қызметі факторларының тұрлаусыздығы
жағдайында қаржылық көрсеткіштерді егжей-тегжейлі ... ... ... болжау қолданылады, яғни қолда бар мәліметтерді
зерделеудің, өзгермелі факторларды ғылыми өңдеудің ... және ... ... ... ... ... дамуының болжамы жасалады. ... ... ... ... ... ... ... және кейінгі шешімдерді қабылдау үшін қызмет етеді.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... және т.с.с. кіргенде шаруашылық
жүргізуші субъектілердің қаржы жоспарларының ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер меншігінің барлық нысандарының
теңдігі ... ... ... мен меншіктің түрлі
нысандары- мемлекеттік, жеке меншік, шетел ... ... заңи ... мен ... ... ... дамуының мемлекет кепілдігінде жүзеге ... өз ... ... ... ... ... пайдаланады
және басқарып ұйымдастырады, оған қатысты заңға қарсы келмейтін кез
келген іс-әрекет жасайды, мүлікті кез ... ... және ... ... өзге де ... үшін пайдаланады.
4. Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... - ... ... ... ... резервтердің
(резервтік капитал, тәуекел қоры) болуы. Қаржылық резервтер эр түрлі
әдістермен өндірістік және әлеуметтік қорлардың мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы
жасалуы мүмкін. Қаржылық резерв ... ... ... ... және ... ... қажет қалыпты
жағдайларды қамтамасыз етуге, сондай-ақ, әдетте, ... ... ... және ... ... ... шығындарды
(ойда болмаған шығындарды) қаржыландыруға арналған.
Шаруашылық субъектілерін қаржылындырудың ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамытуда
көптеген шаралар жүргізілуде. Экономикасы дамыған елдердің ... ... ... ... ... көп әсерін тигізетін
факторлардың бірі. Шағын кәсіпкерліктің экономикалық өсіміне әсер ... ... бірі ол ... - ... қамтамасыз ету болып
саналады. Шағын кәсіпкерліктің жақсы дәрежеде дамуы, мемлекет ... ... - ... ... ... ... Дамыған
елдердің тәжірибесіне сүйену Қазақстан кәсіпкерлері үшін ... ... ... шағын бизнесті несиелендіру шағын бизнесті несиелендіру
Әкімшілігі арқылы жүзеге асырылады. Ал, ... ... ... жолдары банк арқылы жүргізіледі. Ұлыбританияның тәжірибелеріне
сүйенетін болсақ, қаржылық - несиелендіру көптеген несиелік ... іске ... ... ... ... ... және ... корпорациялары, әртүрлі клирингтік банктер тағыда басқа
қаржылық мекемелер. Франциядағы шағын бизнесті ... ... ... ... банкі арқылы жүргізіледі. Бұл банктің капиталының көп
бөлігі активтерді ... және ... ... кассасын иеленетін
Франция мемлекеті болып табылады. Банктің негізгі ... - бұл ... ... ... қолдау.
Жапониядағы шағын кәсіпорындарды несиелендіру орталықтары ірі
қаржы - несие ... ... іске ... ... шағын
кәсіпорындарды бір орталыққа бағыттау жүйесіне: орталық ... ... ... ірі бизнес, шағын бизнестің бірігу мекемелері жатады.
Дамыған шағын фирмалардың ... 70% ... ... ... ... ... ... қаржыландыру бюджеттік қаржыландыру
есебінен көрінеді. Жапонияда ... ... орта және ... ерекше көңіл бөлінген және олар үшін жеке меншік банктерде
қаржылық органдары құрылған.
Бастапқылары ретінде ... үш ... ... ... ... ... банк ... және өндіріс құрылғыларын
қаржыландыру ... ... ... ... және ... ... банк капиталының 2/3 бөлігі мемлекеттік
жарналардан);
- шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді, бұл корпорация ең
кішігірім компанияларды қаржыландыру үшін құрылған);
- мемлекеттік қаржылық корпорациясы (инновационды және ... ... ... ... жобаларын қаржыландырады);
сауда - өндіріс палаталарын иемденеді (мемлекет бойынша ... бұл ... жыл ... ... 500 ... иен ... ... дамыған елдердегі шағын бизнесті қаржыландыру жүйесі
маңызды әрі ... ... бірі ... ... ... жеке - жеке ... ... отыр.
АҚШ-тағы шағын бизнесті мемлекеттік қолдау.
АҚШ-та шағын бизнес проблемалары екі комитетке бөлінеді: барлық
мемлекеттік құрылымдар, бұған: 4-5 мың ... ... ... ... бизнес әкімшілігі - ведомостволар, ... және ... ... ... шағын бизнес ісі бойынша конгресс комитеті.
Шағын бизнес әкімшілігінің негізгі ... ... ... ... ... ету; басқару бойынша
техникалық және ... ... ... ... ... ... қана жеке ... дамытуға емес, сонымен қатар әртүрлі ... ... да ... ... ... ... көмек көрсету тікелей займдар беру келісімдері ... ... 80-ші ... бері жүргізіліп келеді. 1958 жылы шағын бизнес
инвестициялық ... құру ... ... ... ... 450-ден
астам шағын бизнес инвестициялық компаниялары ... ... ... ... формалары келесілерден тұрады:
- шағын кәсіпорындарға шағын бизнес әкімшілігінің меншіктік бюджетінен
үлестік саудалар бекіту;
- несиелер бойынша ... ... ... ... (экспортты бір жүйеге келтіру,
өңдеу және зерттеулер, кадрлар дайындау, нашар дамыған территорияларды
дамыту);
- шағын бизнеске инвестициялық ... ... ... компаниялардың дамуы және бағалы қағаздардың кепілдігі.
Осындай мақсатпен шағын және ... ... ... ... ... ... ... қолдау.
Жапония мемлекеті өзінің экономикалық деңгейі бойынша шағын және
орта кәсіпкерлікті дамытудағы АҚШ-тан ... ... ... ... ... ... айсберг болып айтылатын шағын және орта
кәсіпорындар ... ... ... ... 55 %-ті ... өнімдерін
шығару, ал 60 %-і өндіріс көлемі болып табылады.Елде 6,5 млн. 6,5 ... ... бар ... ... 90 ... ... шағын
кәсіпорындардың құқықтық жағдайы арнайы заңдар мен жеңілдіктер арқылы
жүргізіліп отырады. ... ... ... бизнес істері бойынша
өндірістік және ішкі ... ... ... ... ... ... басқарумен айналысады. Жапондық заңнамалар тек
қана меншік иелерін басқарумен шектелмейді, сондай-ақ, келісімдік ... ... ... Елде ... ... бір ... жүргізу саясатын
орнатудың төрт орталығы бар:
- орталық үкімет;
- жергілікті билік органдары;
- ірі бизнес;
- ... ... ... ... ... ... барлық бұрынғы, соның ішінде жаңа шағын
кәсіпорындарды басқару да жүргізіледі: тіркеулер, бекіту мен өсу ... үшін ... ... жаңа ... жүйелері қолданылады:
несиелер және займ жеңілдіктері (жалпы және бағытталған), әр ... ... ... және консультативтік ... ... ... ... ... және басқалар. Олардың барлығы жалпы
ұлттық заңнамалар және мемлекет желілері ... ... ... ... ... ... кішігірім бизнес компанияларына ... ... ... салық жеңілдіктері және кадрларды оқыту көмектерін
көрсету жұмыстарын ... ... ... ... ... - техникалық бағдарламалар негізінде ұсынылады, соның ішінде:
- өндірістің техникалық деңгейінің ... ... және ... ... ... өнеркәсіптегі өндірістік технологияларды жаңарту (орталық үкіметке
жүктеледі);
- мемлекеттік зерттеу институттарымен бірігіп жаңа ғылыми ... ... ... ... ... ... ... пайызындағы займдар келесі жобаларды ұсынады:
- жаңа өнім түрлерін және жаңа технологияларды өңдеу (жергілікті билік
органдары);
- жаңа ... ... ... ... ... ... ... дамытуда шағын кәсіпорындар құру (орталық
үкімет);
- кішігірім бизнес кәсіпорындар арасында өндірістік және ... құру ... ... ... ... ... ... негізгі элементі болып
займдар мен несиелер, өнімнің жаңа түрлерін шығаруға арналған ... ... ... ... шағын бизнесті жүргізу ... ... ... ... ... - көп ... бірі болып
есептеледі. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... бағдарламалар, сондай-ақ мемлекет тарапынан әртүрлі іс - шаралар
атқарылып жатыр. Осыған байланысты ... ... ... ... саны да өсіп келеді деп айтуға болады. ... - бұл ... ... өз бағытын әске асырудағы
жетістіктерге жету шараларының орындалуы болып ... ... ... ... ... көзі - бұл екінші деңгейлі банктердің
шағын кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғаларды ... ... ... ... инвестицияларды тартуы болып табылады. Осындай
қаржыландыру көздерін тарта ... ... ... іске ... ... жету ... ... отандық ауыл шаруашылығының несие және ... ... ... ету ... ... өзекті мәселесіне айналуда. Бұл
проблеманы шешуді мемлекеттің белсенді түрде араласуынсыз бірде-бір ел шеше
алмаған. Мемлекеттің аграрлық секторға несие-қаржы механизмі ... ... ... жүйелілік сипаттың жоқ болып тұрғаны да сол себепті.
Өйткені оның көптеген элементтері заң жүзінде бекітілмеген, ... ... ... үшін ол ... айқын бағдары бола алмайды.. Сонымен
қатар қолдау шаралары мемлекеттік реттеудің басқа формаларынан тыс ... ... ... ... ... қолдану нәтижесінің негізгі
пайдасы көбіне ауыл емес, сонымен аралас монополияландырылған салаларға
(минералдық тыңайтқыштарға ... ... ... т.б.) тиіп ... ... ... отырған қолдау көрсету формасының өзі емес, оны ... ... ... ... ... жағдайда жүзеге асыру әдісі. Бұдан келіп
шығатын түйін – Қазақстан Республикасында бірінші ... ... ... ... ... Заң ... ... дамыған мемлекеттерінде халықты азық-түлікпен толыққанды
қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... олардың үкіметі ауыл шаруашылығының тиімділігін арттыруға
жәрдем бере ... ... ... ... ... Одаққа біріккен Батыс
Еуропа елдерінде ауыл шаруашылығына қауымдастық бюджетінің 65% ... ... ауыл ... өнімділігін көбейтуге, рыноктарды
тұрақтандыруға бағытталып, орталықтандырылған./2: 4/
Енді статистикалық көрсеткіштерге сүйенсек, экономикалық ынтымақтастық
және даму ... ... ... ... ... мемлекеттік
көмек үлесі Австралияда – 15, АҚШ-та – 30, Канадада – 45, Австрияда – ... – 59, ... – 66, ... – 71, Норвегияда – ... – 80 ... ... Ал ... ауыл ... ... ... шығыны 2002 жылы 28 770 миллион теңгені құрапты. Немесе
ол жалпы ауыл ... ... 5,1 ... ... 4/
Агроөнеркәсіп секторының нарықтық қатынастарға өтуі институттық
ұйымдар құруды қажет етеді. Институттық ұйымдардың ... мен ... ... әр ... ... оның ауыл ... қаржыландыру-несие беруде
мемлекеттік реттеуді құрылымдауы, қызмет көрсетуі және басты бағыттары
бірдей. Олардың жұмыстарының ... ...... ... беру ... ішкі ауыл шаруашылығы рыногын, ... ... ... ... реттеу.
Ауыл шаруашылығын және оған қызмет көрсету саласын дамыту проблемасын
шешу үшін ... ... мен ... ауыл ... ... ... ... ала отырып, мемлекеттік реттеу және өзін-өзі
реттеу, ... ... ... ... құрған жөн.
Республикалық бюджеттің ғана емес, ... ... ... ... тұжырымдамасын жасап, жүзеге асыратын да уақыт ... ... ел ... ... қарастырылуы тиіс. Агроөнеркәсіп
кешені экономиканың барлық саласы тоғысатын алып жүйе. Еліміз азаматтарының
қауіпсіздігі де, ... ... ... де ауыл ... ... ... да ... шаруашылығын 2006-2016 жж. дамыту туралы»
Заңды жасау да ... ... сай ... ... секілді. Ол заң бір
жағынан, рыноктың ... ... ... ... ... ауыл ... реттеудің жетілмей жатқан жағын өтеп, ... ... ... ... ... және ... тиімділігін
қамтамасыз етер еді. Кейбір ресми тұлғалар экономиканың аграрлық секторы
үшін, тіпті көктемгі-күзгі дала ... ... ... ... ... мен шағын несие беру ұйымдарын дамыту жеткілікті деп
есептейді. Менім ше, бұл ауыл ... ... ... ... ... ... дегеніміздің банк мекемесі емес екендігін естен шығармау
керек. Ал ауыл бүгінгі күні кешенді банк қызметіне ... ... ... ... ... ... ... АҚ, «Азық-түлік ... ... АҚ ... АҚ-тарды құру ауыл шаруашылығы өнімін ... ... ... ... ... деп ... қате ... Өйткені,
мұның бәрі республика ауыл шаруашылығы үшін ақша ресурсын тарту емес, тек
бюджет ақшасын бөлумен айналысуда. ... ... ... отырып көзіміз
жеткені, үкіметтің қаржы-несие саясаты, алдымен мемлекеттік реттеу саясаты
қайта қарауды талап етеді.
Болжамдарына қарамастан, 1997 ... ... ... ... ... ... 2-3% деңгейінде қалды. Нақты жұмыссыздық,
кәсіподақ бірлестіктері, халықаралық ұйымдар және тағы ... ... ... ... өте жоғары деңгейде
болды. Жұмыскерлердің ресми мәртебесі әрекет ... ... онда ... ... өз ... ... ... еркін қызметін жасамаудан бас
тартып әлеуметтік-психологиялық ... ... ... яғни ... ... сату ... қосалқы жұмыстардан ресми
тіркелмеген қосымша табыс алу аса ... ... ... ... Қазақстан
Үкіметінің іс жүзінде, ал сөз ретінде емес көптеген ... ... ... ... ресми жұмыссыздықтың өсуі, шағын кәсіпорындардың
өсуін тудырады.
Аграрлық шағын ... ... өсу ... күрт ... ... ... ... алды.
Өміршендік күресі кезінде аграрлық шағын ... ... өз ... ... ... Өзінің өміршеңдігін
жоғарылату мақсатында шағын және орта ... ... ... ... ... аралығында шағын кәсіпкерліктің дамуын 1 кесетеде көруге
болады (1 ... ... ... ... ... ... әлі де ... тұр, себебі ол ең жоғарғы қаржылық эффектті әкеледі және ... ... ... 1.- ... ... ... ... шағын
кәсіпорындардың саны мен құрылымы
| |2007 |2008 |2009 |
| ... |% ... |% ... |% |
|Шағын |45124 |100 |54503 |100 |63934 |100 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ішінде: | | | | | | ... |5983 |13,3 |6931 |12,7 |7914 |12,4 ... |4606 |10,2 |5962 |10,9 |7286 |11,4 ... ... |17730 |39,3 |21795 |40,0 |25894 |40,5 ... ... |1,7 |942 |1,7 |1069 |1,7 ... ... | | | | | | ... және |2497 |5,5 |3004 |5,6 |3421 |5,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |17,9 |9542 |17,5 |11162 |17,5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... да | | | | | | ... және |1622 |3,7 |1846 |3,4 |2083 |3,3 ... ... | | | | | | ... ... Статистический бюллетень. № 3, март 2010 г.
Аграрлық кәсіпкерлік қызметтің табыстылығы болып ... тек ... ... ғана ... ... ... өндірісті кеңейтуге қажетті
пайда мен табыс ... ... ... ... ... алғашқы 3 жыл ішінде, 23,7%, алғашқы 4 жыл ... ... 6 жыл ... – 62,7% аграрлық ... ... ... ... негізгі себептері:
- қаржылық қиындықтар;
- кәспкерлік тәжірибенің болмауы;
- кәсіпкерлік адалсыздығы.
Кәсіпкерлерге жүргізілген ... ... ... күні ... ... ... қоятын негізгі проблемаға жататындар:
- аграрлық бизнесті қолдауға бағытталған заңды және ... ... және ... түрде орындалмауы;
- тиімді ауыл шаруашылық қызметті атқаруға қажетті отандық өнім
өндірушіге арналған нарықтық инфрақұрылымның ... ... ... қол ... ... салық салу жүйесінің күрделілігі мен шиеленісітілігі.
Аграрлық ... ... ... дамытуға кедергі келтіретін несие
ресурстарына қол жеткізу проблемасы соңғы жылдары біріншілердің ... ... ... пайда болатын негізгі проблемалар қосымша А
да көрсетілген .
Зерттеулер ... ... алу ... негізгі шектеулерге
несиені кепілдемемен қамтамасыз ету (23%) болып табылады. Банктер кепілдеме
негізінде кәсіпорынның меншігіне қарайтын ... және ... ... ... ету проблемасы келесілерден тұрады:
- банк сараптаушылардың тарапынан кепілдемеге берілетін мүліктің
бағасын түсіруі;
- кепілдеменің ... ... ... ... ... ете ... ... болмауы.
Кепілдемені бағалаудағы банктің сараптамалық бағалаумен жүргізіледі,
сонымен қатар осы ... ... ... ... құны оның ... ... дейін құрайды.
Кепілдемелік қамсыздандырудың өтімділігі банктің сараптамалық
коммисиясының кәсіпкерліктің қаржылық ... ... ... және ... ... негізінде анықталады. Кепілдеменің ең
өтімді немесе ликвидті формасына мүлікті жатқызуға ... ... ... мүліктік кепілдемеге мүлікті қоюға мүмкіндігі ... бұл ... ... ... қатысты болып табылады.
Несие алу үшін кепілдемеге банктер компаниясының интеллектуалдық жеке
меншігімен ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы инновациялық технологиялық
нарығы ... ... ... ... ... несие алу кезінде аграрлық бизнес субъктілеріне маңызды
болып табылатын екінші шектеулерге несиенің қысқа мерзімде қайтарылуы ... ... ... болуы (20,1%) жатады. Қарызды тиімді игеру
үкімет көптеген отандық тауар өндірушілер ұзақ ... ... ... ... ... ... өндірістер тек 2-3 жылдан кейін пайда
әкеле бастайды.
Банкттен аграрлық бизнес субъектілері несие алу ... ... ... ... несиені құжаттандыру проблемасы, яғни барлық
шаралардың бюрократтілігіне негізделеді.
Аграрлық кәсіпкерлердің есептеуінше банктер негіссіз жоғарғы ... ... мен ... ... ... ... та ... жылдары
банктер аграрлық кәсіпкерлік субъектілеріне берілген несие схемасын біршама
жеңілдетті, ... ... ... ... ... құжаттар саны
қажет, оларға жататындар:
- кәсіпорын туралы ... ... ... ... ... ... иеленуі туралы құқықтық құжаттар;
- компания иесімен бас бухгалтердің тұлғасын анықтайтын құжаттар
(жеке куәлік);
- ... алу ... ... ... ... ... жобаның техника-экономикалық мінездемесі (бизнес-жоспар).
Берілген проблемалардың пайда болуына аграрлық кәсіпкерлердің ... мен ... ... ... ... ... ... табылады.
Банктің несиені ұсыну туралы жарнамалары жеткіліксіз болып ... ... ... кәсіпкерлерде бизнес жоспарларды құру барысында
проблемалар пайда болады. Берілген ... ... ... ... құжат түрін құруға кәсіпкерлердің қажетті әдістемсінің болмауы,
екіншіден сұрап ... ... ... ... ... ... ... несиелердің болмауы аграрлық кәсіпкерлердің несие алу
мақсатында банкке баруына шектеу қоятын ... бірі ... ... Аграрлық кәсіпорындардың көбісі несиенің белгілі бір бөлігін
негізгі соммамен %-дық төлемдерді өтеуге ... ал бұл өз ... ... ... ... Ауыл шаруашылық өндірісін несиелеудің мемлекет тарапынан қолдауы
Сондықтан 2009 жылы ... ... ... ... ... ... көрсеткіштен 1,7 есе асып түсті. Соның ішінде субсидия беру 2 есе,
несиелендіру деңгейі 2,2 есеге өсті. ... егіс ... ... ... ... ... алынды, мал шаруашылығында да ілгерілеу байқалды. ... ... ... де ... ... Халық қажет ететін негізгі
тағам түрлерінен тұрақтандыру қорлары құрылып, бұл ішкі ... ... ... ... ... етті. Ірі қалалар айналасында азық-түлік
белдеулері қалыптаса бастады.
Егін шаруашылығы саласында мемлекеттік қолдау ішкі ... ... ... ете ... ... ауыл ... дақылдарының (қант
қызылшасы, майлы дақылдар, ... ... және тағы ... ... ... шығын­дарын субсидиялауға, тұқым шаруашылығын дамытуға
бағытталып отыр. Нәтижесінде 2008 жылы қант ... ...... ... ... – 34,5 ... көкөніс 16,8 пайызға өсіп отыр. /3:
48/
2009 жылдан ... ... ... ... егіс ... мақсатында, ауылшаруашылық ... ... ... тыңайтқыштардың құнын 50 пайыз арзандатуға бағытталған ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі мен сапасын арттыру мақсатында
жыл сайын мал тұқымын асылдандыруға, ірі қара мал, қой, шошқа, құс еттері
мен сүт, ... ... ... ... ... ... ... субсидиялар берілуде. Алайда, республика бойынша асыл тұқымды
мал санының жыл сайын ... ... ... үлес салмағы әлі де төмен.
Мәселен, мүйізді ірі қара мал шаруашылығында – 3,6 ... қой – 6,9 ... – 2,5 ... ... Алдағы кезде де мал шаруашылығын мемлекеттік
қолдау үшін істелетін ... ... мал ... өндіруді молайту мен
асыл тұқымды мал басын көбейтуге ... ... ауыл ... ... қолдау әлемнің дамыған
елдерімен салыстырғанда әлдеқайда төмен. ... 1 ... ... ... ... қолдау 35 доллар шамасында ғана болса,
Еуропа елдерінде – 1111, Канадада – 882, ... 411,7 ... ... ... ... ұқсас Канадамен салыстырғанда астық
өнімділігі 2 ... бір ... сүт сауу 3 ... ... ... ... ауылдың жағдайы әлі де мәз емес, техникалар ... ... ... ... ... ... ... өңдеу, сақтау
толық шешілмеген. /3: 49/
БСҰ-ға кірер алдында біз ауыл ... ... ... ... тетіктерін жетілдіруге барынша күш жұмсауға тиіспіз. Ол диқандар мен
шаруаларды бәсекеге қабілетті, ... және ... өнім ... ... әрі қарапайым, түсінікті болуы тиіс. ... ... ... ... ... біз орта ... ... жұмыс
істеуіне жағдай туғызуымыз қажет.
Бүгінгі таңда ауыл шаруашылығында шешімін таппаған үш үлкен мәселе
бар. Біріншісі – ... ... ... ...... ... ... өнімдерін сатып алу, өңдеу мәселесі.
Міне, сондықтан да алдағы кезде ауыл ... ... осы ... ... ... ... 2009 ... халыққа Жолдауында сала басшылығы
мен мамандарының алдына ауыл шаруашылығын бәсекеге қабілетті өнімдерді мол
өндіріп, оны экспортқа шығарып, ... ... ... ... ... ... ... айналдыру міндетін қойды. Осыған байланысты
және әлемдегі экономикалық және қаржы ... шығу ... ... ... ... 3 ... ... жыл сайын ауыл шаруашылығына 1
миллиард АҚШ доллары көлемінде ... ... ... бірге, 2009 жылы
Ұлт­тық қордан экономиканы тұрақтандыру үшін бөлінген 10 ... ... 1 ... ауыл шаруашылығын дамыту үшін ... ... ... бөлінген қаржы, негізінен, ауыл шаруашылығын өнеркәсіптік
негізге көшіру мен кооперациялауға жұмсалады. Атап ... ... ... бар ... көкөніс, мал бордақылау мен
тауарлы-сүт кешендері, құс фабрикалары салынады. Қазіргі ... ет, ... ... кешен­дерінің құрылысы жүргізіледі, тамшылатып суару
технологиясы енгізіліп, жеміс-көкөніс ... ... ... жаңа ... ... ... Яғни, бір сөзбен
айтқанда, жұмыстар ауыл шаруашылығын ... ... бұл өте ... ... Бұл – ... ... ағымдағы жұмыстардың басты бағыты – 2009 жылдың ... ... ... және дер кезінде өткізу. Бұл экономиканы тұрақтандыру мен
дағдарыстың зиянын азайту жолындағы маңызды шаралардың бірі. “Көктемнің әр
күні жылға ... деп ... ... Уақтылы егін егіп, мол өнім ... ол ел ... ... Ұлттық қордан бөлінген қаржының 84 миллиард
теңгесі осы мақсатқа жұмсалмақшы.
Ендігі мәселе Ұлттық қордан Президент ... ... ... секторды дамытуға тиімді пайдалануда жатыр. Алдымен ... ... ... ... ауылшаруашылық тауар өндірушілеріне жеткізудің
дұрыс, тиімді тетіктерін тауып, іске қосуымыз керек.
Суармалы жерлерде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... 70 мың агроқұрылым бар, бұл – ... 35 ... ... 24813 ... 35 ... мақта
өндірумен айналысады. Мақта өсіретін шаруашылықтардың 13127-сінің немесе 53
пайызының 5 гектарға дейін, 9252-сінің ... 41 ... 15 ... жері бар. Агроқұры­лымдардың жер ... өте ... ... егіс ... ... егістік жердің құнарлылығы жылдан жылға
төмендеуде, жаңа технология мен ... ... ... Мәселен,
2009 жылы облыста іріленген 803 шаруашылық 1 гектар ... 30 ... ... болса, облыс бойынша небәрі 19,5 цент­нер ғана өнім жиналды.
Сондықтан бірінші кезекте ... ... ... мәселесі қолға
алынуы керек. Оны іске асыру әкімгерлік ... ... ... ... ірілендіруді ынталандыру жолымен жүргізілуі тиіс.
Ауылдағы шаруаның өндірген өнімдерін ортадағы делдалдарға жегізбей, әр
ауыл, аудан көлемінде ... ... ... ... ... жандандыру үшін “Қазагронесие” АҚ арқылы берілетін несиенің көлемін
көбейтіп, шаруалардың өнімдерін дайындап, сақтап, өңдеп ... ... ... ... шешу ... ... азық-түлік бағасы арзандайды, шаруалардың
табысы да ... ... бұл ... ... ... ... 2009 ... 1 қаңтарына республика бойынша осы ... ... ... шаруашылық пен 1106 шаруа қожалықтарын біріктірген 120 ауылдық
тұтынушылар кооперативі құрылып, оларға 7,6 миллиард ... ... ... ... тұтынушылар кооперативтеріне біріктірілген республикадағы шаруа
қожалықтарының 0,5 пайызы ғана. Бұл өте аз. Бұл – ұсақ ... ... жол ... ... ... ... да
Үкімет пен жергілікті әкімдіктер бұл мәселеге баса назар аударып, барынша
қолдау көрсетулері ... егіс ... ... ... ... бірі –
шаруаларға арзандатылған жанар-жағар май жеткізу болып ... ... ... шығарылатын мұнай бағасының 3-4 есе арзандағанына
қарамастан, шаруаларға берілетін мұнай ... ... ... ... ... ... түсініксіз. Бұл бөлшек саудадағы мұнай ... да ... Осы ... ... ауыл ... ... ... жанар-жағар май бағасын ... ... ... ... жыл ... ... егіс жұмыстарын жүргізуге
шаруаларға миллиардтаған теңге ... ... ... 2-ші деңгейлі банктер
мен “КазАгро” ұлттық ... ... ... ... несие беру
жолдарының қиын және үстеме сыйақыларының жоғары болуына байланысты Үкімет
тарапынан ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... пайдалана алмай келеді. Мәселен, “КазАгро” Ұлттық холдингінің
“Азық-түлік келісім-шарт корпорациясы” АҚ ... тек 2-ші ... ... береді. Ал 2-ші деңгейлі банктер ... ... ... ... кепілдік хат беруден бас
тартуда. Жер кодексіне сәйкес шаруалардың ... ... ... құқығы бар
болғанмен, оны банктер қабылдамайды. Соның салдарынан Оңтүстік Қазақстан
облысы бойынша “Азық-түлік келісім-шарт корпорациясы” АҚ ... ... ... 2008 ... 1 ... 700 ... теңгеден 2009 жылы 70
миллион теңгеге дейін, немесе 15 есеге азайған.
Республика Үкіметінің 2009 ... 9 ... №858 ... ... кластерін және жеке меншік мақта зауыттарының арасында бәсекелестікті
дамыту мен мақта бағасының ... жою ... ... ... ... АҚ өз ... жұмыс атқармай келеді. Тікелей
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың тапсырмасымен мақта өсірушілерді қолдап,
бәсекелік орта ... үшін ... осы ... ... ... ... ... үштен бірін де пай­­даланбайды. Ол ... үш ... ... ... небәрі 4,7 пайызын ғана қабылдап, жекеменшік ... ... ... көрсетіп отыр. Ал, 2009 жылы ... ... ... ... ... қолдауға бөлінген
600 миллион теңгенің, шаруашылықтарға қойған шарттарының қиындығынан ... ... ... немесе 8,3 пайызын ғана игерді.
Мақта саласын дамыту туралы заңның қабылданғанына 2 жылдан асса ... ... ... толыққанды жұмыс істемейді. Мақта қолхатын
пайдалану арқылы несие беру әлі ... ... ... ... ... ... көлемі 96 мың тонна немесе 5,4 миллиард теңге
болуына қарамастан, ... жылы ... 15 мың ... ... 1 миллиард теңге
көлемінде ғана мақта қолхаттарымен ... ... да оңып ... жоқ. ... ... ... ... басталып кеткеніне қарамастан, Президент тапсырмасымен Ұлттық
қордан бөлінген қаржының шаруаларға ... ... әлі ... ... ... холдингі басқармасының шешімімен бекітілген ... ... ... 2-ші ... банк ... болған жағдайда 8
пайыз, астық қолхатымен 12 пайыз жылдық өсімімен ... ... ... ... өзі ... ... 4-5 ... сыйақы талап
етеді және өтімділігі жоғары кепілдік сұрайды. Сонда несиенің ... ... ... 12-13 пайызға барады. Алайда, бұл жағдайда да шаруалар несие
ала алмайды. Себебі, олардың ... ... ... жоқ, 2-ші
деңгейлі банктер ауыл ... ... ... жер ... ... ... мүліктерін кепілдікке қабылдамайды. Сондықтан,
облыстарда ... алу үшін ... ... ... бар ... ... ... әрекеттер жасалуда. Олар шаруаға беретін несиеге
өздерінің 8-10 ... ... ... несиені 20-22 пайызға қымбаттатып
жібереді. Мұндай ахуал егіс алқаптарының егілмей қалуына немесе ... ... ... ... Бұл дағдарысқа қарсы күрес пен
экономиканы ... ... ... ... ... ... ти­гізетін жағдай қалыптастырады. Сондықтан, ауылшаруашылық тауар
өндірушілері мен ауыл ... ... ... ... ... ... ... компаниялар арзан несие берудің
тетіктерін жетілдіре түсуі ... ... ... ... берудің ең тиімді жолы
“Қазагронесие” АҚ пен оның ... 161 ... ... ауыл ... ... беру ... ... дәлелдеп отыр. Алайда, мұндай
ауыл несие серіктестіктеріне республикадағы 194 мың шаруа ... ... ғана ... 3,1 ... ғана біріккен. Үкімет осы мәселені ... ... ... ... ... ... ауыл ... санын көбейтіп, олардың қатарына ауыл шаруашылығы тауар
өндірушілерін көптеп тарту тетіктерін қарастыруы керек деп есептеймін.
Ауылдағы халықты жұмыспен толық ... үшін ... ... ... ... жұмыстарын жандандыру арқылы шағын бизнесті
дамытуды ынталандырып және ... ... ... Ауыл ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру – алда тұрған басым
міндеттердің бірі.
Республикада ауыл шаруашылығы ... ... ... ... өз
дәрежесінде емес. Базарларда, дүкендерде сатылатын, терең өңделген ... ... шет ... ... ... ... импорт
көлемі басым. Тамақ өнеркәсібі жоқтың қасы. Қазіргі кезде тұтынушылар ... ... тек ... ғана ... оның ... ... буып-түюіне, өлшеп орауына дейін назар аударады. Ал, ... ... ... ... ... 20 ... асса, сол
тауарды өндіруші сала дамымайды, қайта ... ... ... ... ... саласына қолдауды күшейтуі керек. Сонымен бірге, ... ... ... ету мен ... жағдайлардың
алдын алу үшін бірқатар жұмыстар атқарылуы тиіс. Бүкіләлемдік сауда ... ... ... ... ... ... мен ... дамыту үшін және азық-түлік қауіпсіздігін ... ... ... ... Заңға тиісті өзгерістер мен толықтырулар
енгізілуі қажет.
Біз осылайша елімізде ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... қабілетті азық-түлік өнімдерін өндіретін тамақ
өнеркәсібін дамытуға мемлекет тарапынан барынша ... ... ... халқының 47 пайызы ауылда тұрса, 30 пайызы ... ... Ауыл ... айналысатын 201 890 агроқұрылым бар. Олардан
басқа, ауылда шағын және орта ... ... ... ... ... мен ... ... ауылға қаржылық қолдау ... ауыл ... ... бола ... ... нарықтың әлсіз тұстарын өзінің ... ... ғана ... биылғы Жолдауында ауылды қолдау тек ауыл шаруашылығын ... ол ... ... ... ауыл тұрғындарына өмір сүру үшін
қолайлы жағдайлар жасау екені баса ... Ол үшін ауыл ... ... кәріздік жүйелер, мектептер, ауруханалар мен мәдениет үйлерін жөндеу
керектігіне тоқталды. Бұл шаралар дағдарыс ... ауыл ... ... ... ... ... ... жақсартады.
Ауылдық елді мекендерде әлеуметтік сала қызметкерлерін ... ... ... қызметкерлері және тағы басқалар) тұрақтандыру
мақсатында Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың тапсырмасымен 2009 жылдан ... ... ... ... сала ... ... ... жұмыс істей бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... дәрігер және басқа да әлеуметтік сала мамандарына
70 айлық есептік көрсеткіш көлемінде бір реттік жәрдемақы беріледі. Ал, ... алу үшін 630 ... ... ... ... 15 жылға пайызсыз
несие берілетін болды.
Бұл шаралар ауыл тұрғындарына көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің
сапасын жақсартады, ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне жаңаша ойлау, жаңа бағдарламалар жасау арқылы, жаңа
биіктерге шығуды ... ... ... кейін өрлеу басталады,
сол өрлеу ... ... ... ... ... ... партиясы кәсіпкерлер үшін тексеріс пен ... дәл ... 400-ге жуық түрі бар ... ... ... қай елде ... ... бизнес бірқатар экономикалық және
әлеуметтік проблемаларды шешуде маңызды рөл ... ... ... ... ... талап етеді. Себебі, ірі кәсіпорындардың
монополиялық әрекетінен, экономикалық өзгерістер кезінде ... ... ... ... ... ... ... тұрған кедергілерді
жоюға, құқықтық жағынан ... ... ... нарықтық қатынасты
орнатуға ықпал етуге тиіс.
Осы мәселелерді кеңінен ... үшін ... «Нұр ... ... ... ... ... және әкімшілік кедергілерді жоюға
байланысты арнайы дөңгелек ... ... оған ... ... бірінші орынбасары Нұрлан Нығматулин ... ... ... ... ... ықпалымен билік пен ... ... үшін енді ... пен ... ... ... күш ... Қазақстандағы кәсіпкерлерді дамытуда «Нұр ... мол. Атап ... ... ... Ата ... бизнеске
байланысты тармағына шығындарды азайту ... ... ... ... ... қолдаудың жаңа бағытын жүзеге асыру болмақ. Мұндай
жүйе – билік пен ... ... ... ... ... қатысты
болмақ. Ол үшін ең алдымен, лицензиялар мен рұқсат ... ... ... қажет. Бүгінгі күнге дейін Заң бойынша 300-ден астам
рұқсат беру құжаттары ... 2015 ... ... ... ... тағы 30 пайызға дейін төмендеуі тиіс.
– Елбасымыз, партиямыздың Төрағасы Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... ... ... арттыру міндетін қойып отыр, – деді
«Нұр ... ХДП ... ... орынбасары Нұрлан Нығматулин. ... осы ... жету үшін ... ... жол ... қорғау және қолдау көрсету «Нұр Отан» партиясының негізгі
мақсаты болып қала бермек. Осыған байланысты партиямыз ... жаңа ... ... ... ... алып жатыр. Кәсіпкерлік – нарықтық экономика
жағдайында адамның ... ... ... ... ... оның кең ... жаюына еш кедергі болмауы тиіс.
Кәсіпкерлік саласы бойынша үстіміздегі жылдың ... ... ... ... ... ... Заң ... болатын. Осы Заңда тексеру
мен бақылаудың 150 түрі бар деп айтылған. Өкінішке орай, кәсіпкерлер ... пен ... ... ... 400-ге жуық түрі бар екендігі анықталып
отыр. Сондықтанда «Нұр Отан» партиясының бизнесті қорғауға араша ... ... дер ... Енді ... енгізіліп, көптеген нормативтер жойылса, сол
Заңда ашық көрсетілген тікелей тексерулердің түрі алынса, ... ... ... үстел басында сөз алғандар осы мәселеге ... ... ... мен ... ... ... экономикасын
дамытудың приоритетті бағыттарының бірі болып ... ...... ... кәсіпорындардың кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... бизнес түрі. Экономика
секторын көтеруде шағын бизнестің маңызы туралы «Қазақстан – 2030» ... ... ... ... ... Үкімет осы міндеттерді
орындауға нақты мүмкіндік беретін бірнеше шаралар қабылдады: ... ... ... ... әдіс енгізілді, шағын бизнес үшін
инфраструктура жасалды. Дегенмен, түйіні шешілмеген мәселелер жоқ емес.
«Атамекен Одағы» Ұлттық Экономикалық Палатасы ... ... ... ... нарықтық қатынасқа көшпей тұрғанда еліміздің
экономикасының негізін ірі өндірістік ... ... ал ... ... ... сферасына жатпайтын. Дегенмен, жоспарлық экономика
транформациясы кезінде кіші ... ... ... ... ... басты құралдарының бірі болып табылады. Әлемде шағын
бизнесті жасау және дамыту мәселесі алға тартылған жоқ, өйткені ол жүздеген
жылдар бойы ... ... өзі ... ... экономикасының бұл
секторы санаулы жылдарда қалыптасты. Шағын бизнестің мәселелерінің ... ... және әлі де ... ... ... ... қарамастан
кейбір мәселелер шешімсіз қалуда, сондықтан Республикамызда шағын бизнесті
қолдау және дамыту мақсатында «Нұр Отан» партиясының қолға алып ... ... өте ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке
мемлекеттің қолдау қоры болады. Мысалы, Жапонияда жыл сайын ... ... 2-3 ... ... ... ... ... Қазақстан
жағдайында мемлекеттік қолдау тек қана пайдаға салынатын салық ... Егер ... ... ... ... болса, айналым қорына
қаражаты жоқ болса, өндірілген өнімді жеткізу жөнінде алдын ала ... ... ол ... өз аяғынан жүріп кете алады деген сұрау туады.
Шағын бизнестің ... ... – ол ... беру саясаты. Несие тек ... ... ... ... Ал ... жарайтын мүлік шағын
кәсіпорында жоқтың ... ... ... ... ... ... бере алмайды. Сондықтан шағын бизнесті ... ... ... ... бір бөлімі болуы керек. Шағын кәсіпорындар кадр даярлау,
банктік кредит алу және ... ... ... Оны кім ... кәсіпкерлік фирмалар қазіргі жағдайда делдалдық сферада, сонымен
қатар тез ... сала ... ... ... ... техника және машиналарды жөндеу, т.б. салаларда орын алып отыр.
Осыған орай ең ірі нарық – ... ... ... ... ... ... ... алынбай келеді
Қазақстанда шағын бизнесті мемлекеттік қолдауды жетілдіру.
Шағын бизнес бірқатар экономикалық және ... ... ... рөл ... ... ... мен ... барысында
мемлекеттік қолдау ауадай қажет. Себебі, ірі кәсіпорындардың монополиялық
әрекетінен, экономикалық ... ... ... ... қиын ... ... ... алдында тұрған кедергілерді жоюға, құқықтық
жағынан көмек көрсетуге, өркениетті ... ... ... ... ... Республикалық қабылданған «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
туралы» заңға сәйкес ел ... ... ... бірі –
ауылшаруашылығында бизнесті дамытуда орындалуы тиіс шараларды атап өткен
қажет. ... ... ... ... мен ... ... ... оның өздігінен қоғамның орташа топтарына жататындығы емес,
оның ... мен ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта шағын кәсіпорындар жұмыс ... ... ... ... ... 80 пайызын құрайды. Республикада шағын
бизнеспен бір миллионнан аса адам ... ... ... ... ... ... үшін үш ... ескеру қажет деген тұжырымға келді.
Оның біріншісі – кәсіпкерлердің құқығын ... жүйе ... ... ... ... ... ... үшіншісі – рұқсат беруші құжаттардың
санын азайту.
Кәсіпкерлік – нарық ... ... ... ... ... қызмет емес пе? Олай болса, бизнесті дамытудың халықаралық
қаржылық есептілік стандарттары ... ... ... және орта ... ... ... ... аванстық төлемдерді жоюдың, есептік бөлікті
орнына ... ... ... құн ... ... ... жоспарлы
түрде көшудің және корпоративтік табыс салығы ставкаларын екі есе төмендету
кәсіпкерліктің дамуына кең жол ашпақ. Жасыратын несі бар, ... ... ... табысты жұмыс істеу үшін қиындықтар әлі де ... ... ... ... ... ... ... санаспайды.
Сондықтан «Нұр Отанның» ықпалымен елімізде кәсіпкерлікті жандандыру
жұмысының қолға алынуы ... ... ... admin, ...  
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ ӨНДІРІСІН НЕСИЕЛЕУ
2.1 Ауыл шаруашылық өндірісін несиелеу үрдісіне талдау
Бүгінгі таңда ... ... ... өсіп келе ... ... және ауыл шаруашылығына шындап көңіл аударуға тиісті.
Жаңғырту процесі жаңа ғана ... және ... ... ... ... ауыл ... болғандықтан, оның құрылымында қазір дәстүрлік
белгісі байқалады.
Қазақстандағы олардың үлесі, ... ... ... ... 43%
құрайды. Егер ауыл шаруашылығын өнеркәсіптік ... ... ... оны ... ... заманғы индустриялық әдіске ауыстыру бойынша шара
қолданбаса, бұл еліміздің экономикалық және ... ... ... қоюды талап ететін маңызды тежеуіш болуы мүмкін.
Мұны еліміздің ДСҰ ену кезеңінен бастап барған ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Алайда, ауыл шаруашылығын қарқындандыру жолында біраз келелі ... ... ... тарихи жағдайлардың салдарынан пайда болған.
90 жылдардың басындағы дағдарыс ... ... ... ... ... ... және ... жасамай, шеттетіп
тастаған болатын. Мұны түсіндіруге де болады: кедейшілік шырмауығына ... ауыл ... ... ... ауыр ... әрі қарай «тартуға» жағдайы
болмады. Мүмкін экономиканың ... ... ... ... ... ... ... социалистік әдістері ауыл шаруашылығы
экономикасындағыдай өзінің әлсіздігін айқын көрсетпеген шығар.
Дағдарыс оны өте соғып ... ... ... ... ауыл
шаруашылық өндіріс үшін аса қажетті сала қатты ... ... ол ... және ... сала.
Кейінгі 10-12 жылдарда Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы ... ... саны екі есе ... ... ... ... ... 80-85% жетті, ал олардың істен шығу деңгейі сұранымның ... ... да ... ... ескіруіне қарамастан,
машиналарды күрделі жөндеуден өткізуге және ... ... ... ... ... ... деңгейі бұрынғы деңгейінен 2-
3% төмендеді. Қаражаттарын үнемдеу мақсатында шаруашылықтар негізіне қарай
маңызды болып ... ... ... 88% өз ... ... егіс жұмыстары науқанында машиналардың техникалық дайындығы, егер
нормативі 85 -90% ... ол тек 50 -70% ғана ... ... бері ... – шаруашылықтарда қаражат тапшылығы басым,
олардың тапқан табыстары техникамен қайта ... үшін ... ... мүмкіндік бере алмайды.
Мұндай техникалық жарақтандыру және ... ... ... ... ... ауыл ... ... техникалық және
технологиялық жаңғыртудың тиімді құралы ретінде лизингтің атқаратын
қызметі ... ... ... ... үшін ... тәсімнің
қолайлылығы, несиелікпен салыстырғанда, 10,6% ... ал ... ... ... ... салыстырғанда - 14,0%.
Қазақстандағы лизингілік қызметті іс жүзінде дамыту тәжірибесін талдай
отырып, ... ... ... ... ... ... ... елімізде қаржы лизингі аса қомақты ... ... ... ЖАҚ ... Техникалық ресурстар нарығындағы
компанияның ... ... ... 71%, ... ... комбайндарын
жеткізуде - 80% дейін құрайды. Ал бұл көпшілік шаруашылықтардың, әсіресе,
егінмен ... ... ... ... ... ең
негізгі техника түрлері ғой.
Жасыратыны жоқ – ... ... ... ... ... ... отырып, лизингілік бағдарламаларды іске асыру
есебінен ... ... ... өз ... ... ... үшін ... болатын-ды.
Біртіндеп басқа да лизингілік компаниялар ... ... ЖАҚ ... ... ... ... өнеркәсіп, сауда,
технологиялық және басқа да ... ... ... ... 180 ... жекеменшік лизингілік компаниялар
тіркелген. Нақты ауыл ... ... ... 14-15 компания
айналысады, жалпы көлемде олардың ... көп ... ... есеппен 15 -20%
құрайды.
Өз қызметін жүзеге ... үшін олар ... ... мөлшерлемемен
несиелерді жұмылдырады (18-23%), ал олардың өтемақысы ... ... ... ... бұл ... ... техниканың құнын айтарлықтай
қымбаттатады. Шаруалардың көпшілігі үшін лизинг әлі ... ... ... де осында жатыр.
Айналым қаражаттарының шектеулілігінен қолдағы бар қаржы қорларының
көп бөлігін ауыл кәсіпорындары ағымдағы шығыстарға ... ... ... ... ... ... қайтармау тәуекелдігімен ұштасқан.
Қазіргі кезде лизингілік компаниялар ... ету ... ... ... ... жылжымалы және жылжымайтын мүлікті немесе ақшаны
кепілдікке салу туралы ... ... банк ... ... ... және т.б. ... отырып, бұл тәуекелдіктерді азайтуға
тырысады.
Кепілдік – кепілдікпен, алайда тек солар ... ғана ... ... ... ... төмендетуге болмайды. Астық шықпай
қалса ше немесе кейінгі кезде жиі кездесіп жүрген шегіртке жеп ... ... ... ... ... ... салған мүлігін сатып болғанша
айлар, жылдар өтеді, әрбірдесін әлеуметтік қопарылысқа ұрындыратын мұндай
сатуға мемлекет рұқсат берер ме? – бұл аса ... ... ... деңгейінің азаюына және агролизинг ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының түсуін
қамтамасыз ету және лизингілік ... ... ... ... ... ... мен олардың тапсырыскерлеріне
мемлекеттік кепілдіктер беру өз ықпалын тигізуге тиіс.
Кепілдік мөлшерін саралап, қарыз сомасына ... ... ... ... ... ... дейін алынбаған төлемдерінің 70-90%
жабатындай етіп есептеп, белгілеуге болады.
Бұл үшін конкурстық негізде лизингілік компаниялар мен ... ... ... құрылған ең тартымды, бизнес-жобалар таңдалынып алынады.
Тек осы жағдайда ғана ... ... ... бері ... ... ... ... бастайды.
Мемлекеттік кепілдіктерді қаржыландыру үшін ауыл шаруашылығында
қазіргі ... ... ... ... жабдықтау мақсатына
бағытталатын әр түрлі деңгейдегі бюджет қаражаттарының бір ... ... ... ... жөніндегі арнаулы қор құру керек.
Осыған ұқсас тәсім қазір тұрғын ... ... ... әрекет етеді. Тәжірибе жүзінде бұған барлық қазақстандық банктер
қатысады, бұл ретте бюджеттердің ... ... аса ... Неге бұны лизингте де қолданбасқа? Бұл ... ... ... банк және ... ... бүтін бір
желісін дамытуға қатты серпін беруші еді.
Лизингілік шарт міндеттемелерін орындау бойынша қаржы тәуекелдіктерін
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... арқылы, экономикалық өлшемдермен, мысалы салық
салудың ең жеңілдікті тәртіптемесі арқылы ынталандырылуға ... ... ... ... ... АӨК саласында коммерциялық
лизингті дамытуда өте тиімді ... ... ... ауыл ... ... ... жасаудың және лизингілік шарттардың құнын төмендетудің ... ... ... пайыздар бөлігінің өтемақысы бола алады (деңгейінен жоғары
жылдық 7-8%). ... ... ... Қазақстанда бір ғана компания арқылы –
«ҚазАгроҚаржы» ЖАҚ ғана қолданылады.
Монополизмді неге ... ... ... мен ... ... ... ... ұйымдастыруға агролизингті тікелей ... ... ... ... ... 1) шарт ... орындамау
тәуекелдігін, лизингілік төлемдер құрылымындағы банк несиелерінің пайыздық
мөлшерлеме үлесін едәуір азайтуға, 2) ... ... ... 3) экономиканың аграрлық секторына ірі қаржы ресурстарын
тартуды қарқындатуға мүмкіндік ... ала ... ... ... жасасқан шарттардың көлемі ақшаға
шаққанда $5,5 миллиардқа жетті. Лизингілік индустрияны дамытудағы негізгі
ынталандырушы фактор - мемлекет саясаты, ... осы ... ... ... ... ... ... 300 лизингілік компания ... ... ал ... ... жүз шақтысы ғана бірлескен. Нарық қатысушылары,
тапсырыскерлер мен ... ... ... ... мен ... мектебінің профессоры, ... ... ... В. Газман жүргізетін 2 зерттеуге бағдарланады. В.
Газман мырзаның зерттеуі негізінде (ол 300-ге ... ... ... ... ... ірі ... London Financial Group Ресейдің
әлемдік рейтингтегі жайғасымын анықтайды. Алты жыл ... ... ... ... Ресей 34-ші жайғасымда, ал 2007 жылы жабдықтар
лизингі бойынша дүние ... 18-ші ... ... ... 10-шы ... жылы ... жоғары серпіні солай сақталып қалды. «КМБ-банк»
ЖАҚ лизингілік операциялар басқармасы ... «КМБ ... ... О. ... ... ... нарық көлемі шамамен
30% өсті және $5 миллиардқа ... ... ААҚ ... ... бас ... ... ... берген бағасы одан да
қуанышты - $6 миллиард.
Басты даму стимулы деп ... ... ... бір дауыстан
салық пұрсаттылықтарын біріншіден, өзіндік құнға лизингілік төлемдерді
жатқызу ... ... ... 2 ... ... артықшылығын жоғары
дәрежеде іске асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... компания басшылары енді сол ... ... ... «Лизинг ендігі – ең күшті инвестициялық
құралдардың бірі болып қалғаны бәріне мәлім, - ... ...... ... ... ... салатын салынымдары есебінен ғана емес,
сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жатыр».
Нормативтік базадағы (Салық Кодексінің 30 ... ... бірі - ... компанияларды мүлікке салынатын салықтан
босатты. Осы тараудың ережелерін түсіндіре отырып, Қаржы ... ... 31 ... ... ... берушінің табыс салынымдары ретінде баланс
бойынша өтетін мүлікке салық ... атап ... ... ... ... мүлік құнын жылына 2,2% ... ... ... ... ... ... ... қарады – олардың
жартсынан көпшілігі жеңілдікті пайдаланып қалды. «Жаңа қалыпты біз ... - ... ... ... бас ... ... ... инспекциясымен дау-таластар көп уақытымызды алады. «Алдын ала ... ... ... ... ... ... және ... министрлігінен
дәл түсініктеме алған соң, бұл салықты төлемеуге шешім қабылданған болатын,-
деп хабарлады О.Бушина. – Әрине, бұл ... ... үшін ... табылады, бұлай шынында да, салық салу балансы бұзылады ғой: егер
мүлік лизинг алушының ... ... онда оған ... ... болады». Мұндай олқылықтардың заңнамада азырақ ... ... ... ... ... ... ... есептелініп шығарылған
лизингтің даму қарқынын тежейтін факторлары көп емес. «Авангард-лизинг» ... ... ... ... ... ... нәтижелері, егер жазда болған
банк дағдарысы болмағанда, жоғары болатынына сенімді. «дағдарыстан кейін
көптеген компаниялар, әсіресе, ... ... күрт ... әкеліп соқтықты». «Алайда ұзақ мерзімді болашақта дағдарыс
лизингілік нарықтың ... ... - деп ... ... ...... жиі ... тұратындай ұзақ мерзімді жобалар несиелер арқылы
қаржыландырылған кезде, Қарызгерлер үлгінің нұқсандығын сезді, сондай-ақ,
өзінің ұзақ мерзімді ... ... ... артықшылығы даусыз
болып қалды».
Дағдарыс кезінде ғана күшейе түсетін нарықтың ... ... ... ... ... «банк секторының толық жетілмеуі,
нарықтағы ұзақ мерзімді өтемпаздықтың жоқтығы (бір жыл және одан да ... ... көп ... ұзақ ... ... ... бермейді. Europlan батыс акционерлері, маңызды ... ... ... ...... да біз ... ... мөлшердегі несиелерге қолымыз жетпейді», - деп санайды
Europlan компаниясының президенті ... да, ... ... ірі ... ... ... кешірмегенін дәлелдеп отыр. Бұл тек ... ... ... ... ... ғана емес («Авангард-лизинг», «Райффазен-
лизинг»), сонымен қатар тәуелсіз ойыншыларға да («Глобус-лизинг») қатысты.
Ең ... ... ... құрылтайшыларының арасында шетелдік капиталдары
бар банктер ... ... ... бар компаниялар, мысалы: ... және сол ... ... ... ... – бұл ... капиталы, сондай-ақ айналымдағы оның қаражаттары. Бұл ресурстар
ресейлік банк ... ... ... ... емес», - дейді О.Бушина.
Кез келген өскелең нарық сияқты Ресейде лизинг тіптен бір текті ... ... ... ... ... заттары, мақсатты
аудиториялар бойынша жіктеуден баяғыда-ақ бас тартқанды. Нарық қатысушылары
атаған жалпы беталыс – лизингілік компаниялардың әмбебаптануы.
Ресей лизингілік компаниялары өз ... ... ... ... ... ... ... едәуір асып түседі. Осылай,
Еuroplan және «КамАЗ-лизинг» әрбір екінші өтінімді орындауға ... өте ... ... Сөзсіз, бұл жерде басты рөлді әбден іс жүзінде
пысықталған жобалар деңгейі мен ... ... ... ... ... Бірақ Ресейдегі лизинг қымбатшылығы – бәсекелестің ... ... ... үш жылда біздің операциялардың табыстылығы (лизинг
берушінің маржасы) 0,5% төмендеді, - дейді Н.Зиновьев. – Лизинг мол ... ... қала ... Оның ... ... бәсеке жағдайында
азырақ болушы еді. Алайда бұл үшін ... ... ... арналып ашылған тұрақты банк жүйесі болуға тиісті».
Лизингілік бизнестің мол табыстылығы ... ... ... ... шығатын ойыншылар барған сайын жаңа жобаларды іздеп қана ... ... ... де ... алады. «Көптеген ұсақ лизингілік
компаниялар өздерінің бизнестерін сатуға мәжбүр болады: даму шамасына қарай
олар барған сайын түптұлға ... ... ... ... ... - деп ... Н.Зиновьев. «Кейінгі уақытта лизингілік
компанияларды сату бойынша бірлі-жарымды мәмілелер ... ... ... ... дәуіріне дейін әлі алыс, - дейді А.Кожевников. – ... ... ... ... ... ... дағдарыстан кейін, сату жиі
кездесіп жүр. Біз де банктермен байланысты және ... ... ... ... ... ... мәмілелерді сатып алушы едік,
алайда ақшамызды жаңа ... ... жөн ... ... біз Мәскеу
нарығына енудеміз, - ... ...... ... ... ... алу ... ұсынымдарды қарауға дайынбыз».
2009 жылдың ең көзге көрінетін ...... ... ... ... тобы ... бөлімшесін - «Фирма Кельвин» ЖАҚ ... ... Ең ірі ... холдинг бейініне жатпайтын бизнесінен айрылды,
өйткені лизингілік компанияның өскелең ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болмады. Жұтылудан кейін
автокөлікпен ... ... ... –да 20-дан 50%-ға дейін өсті, ал
лизингке табысталған автомобильдер паркі 4 мың бірлікке ... ... ... ... көзі банк несиесі болып
қала бермек, алайда, өткен жылы бірнеше лизингілік компаниялар өзін қор
нарығында ... ... рет бұл ... ... ... ... үш ...
500 миллионға, 1 миллирдқа және 1,5 миллиардқа қарызын өтеген «РТК-лизинг»
болды. Қазір айналымда ... (400 ... және 320 ... (15 млн., 150 млн. және 20 млн.) және ... ... (20 млн.) ... ... жүр. Бірақ
компаниялардың бәрі де бұл қаржыландыру көзін қолайлы деп санамайды.
«Қысқа ... ... бұл ... ... - ... Н.Зиновьев. –
Облигациялардың айналым мерзімі - бір – екі жыл, ал бізде шарт ... ... ... ... ... ... ... қатаң
нормативтерін белгілейді, ал бізге ұзақ мерзімді жобаларды қаржыландыру
үшін қысқа ақшалар алуға ... ... «КМБ ... ашық ... ... ... алайда О.Бушина бұл құралдың қолданылуына құқығы бар және
болашақта өзін ақтайды деп ойлайды. Ол ... ... ... ... оның қор нарығына шығуын жоққа шығармайды.
«Глобус-лизинг» әлдеқашан екінші облигациялық қарызын шығарған, -
дейді ...... ... ... ... бірінші, екіжылдық бойынша
төлемін төлеп болған соң болады. 400 миллионға ... ... үш жыл ... ... ... ... ... пассивтерді тарту мерзімдері көбірек болуға немесе активтерге
тең болуға тиісті деп ... ... ... ... ... бойынша құлдыраудың салдарынан пайда болып қалуы ықтимал
сәтсіздіктерді ... ... $8-10 млн. ... ... асып түседі, кассалық құлдыраулар меншікті ... ... ... жылы ... ... өсу серпінін теміржол жылжымалы құрам
лизингісі көрсетті. Бұған ... ... ... ... ААҚ ... тигізді.
Ірі лизингілік компаниялардың көпшілігі үшін соңғы жылдары аймақтық
даму басымдық болды. Астаналық лизингілік компаниялардың бизнесі ... ... ... Бұл ... аймақтарда мәміле көлемі бойынша
айтарлықтай ... ... ... ... ... жол береді. Сөйте тұрып, лизингілік компаниялар тағы да ... ... ... ... ол – инвестициялық ... ... ... ҰӘҚ, ... қарсы бағдарламаның операторы ретінде
мынадай шаруаларды атқарғанын хабарлайды:
Біріншіден, қаржы жүйесін тұрақтандыру шаралары бойынша;
Төрт банк ... 476 ... ... ... қаржыны алды:
БТА—банкі 212 млрд.теңге, Қазкоммерцбанк — 120 млрд. теңге, Халық банкі —
120 ... ... ... — 24 ... алған.
2 кесте - Қаржы жүйесін тұрақтандыру
|Банктар ... ... ... |476 млрд ... ... |212 ... ... |120 ... теңге ... ... |120 ... ... ... |24 ... ... ... ... бюллетень Нацбанка. № 5, март 2010 г.
БТА банкке бөлінген қаржы осы банктің 75.1 ... жәй ... ... ... ... ... негізгі акционері болып отыр.
Банк басшылығында кадрлық өзгерістер ... ... ... «Самұрық-
Қазына» атынан Директорлар ... ... ... ... ... ... ... болып Әнуар Сәйденов тағайындалды.
Қазкоммерцбанкке бөлінген ақша депозитке салынды. Оның 36 ... 25 ... ... алуға жұмсалады. Ал ҰӘҚ мен банк ... қол ... ... ... 84 ... банк ... ... жібереді. Дәлірегінде, корпоративті клиенттердің өндірістік
шаруасын несиелеуге бағытталады.
Халық банктің депозитіндегі 120 млрд.теңгенің 60 млрд. ... ... ... ... сатып алуға, қалған 60 млрд. теңгесі экономиканың
нақты секторын несиелеуге жіберілмек.
Казкоммерцбанк пен ... ... ... айының соңына дейін
акционерлердің жалпы жиналысы ... ... осы ... ... ... ... тәмамдайды.
Альянс банкті қолдау үшін 24 млрд.теңге бағытталған. Ол қаржы
дпеозитке салынған.
Осылайша, банк ... ... ... шаралар жүзеге
асырылуда. «ҰӘҚ туралы» Заңға сәйкес, ... ... ... ... ... ... өзге акционерлермен бірге іс-қимыл ... ... ... ... ... ... ... бойынша: орта және шағын
бизнесті қолдау үшін банктерге «Даму» кәсіпкерлікті дамыту Қоры арқылы 16-
26 ақпан ... 120 ... ... Бұл қаржы 14 ақпан күні екінші
дәрежелі банктермен арада қол қойылған келісім және Үкіметтің мақұлдаған
жарғысы бойынша ... Бұл ... ... мына ... мынадай
сома бөлінген: Қазкоммерцбанк—16 млрд.теңге, Халык банк — 11,7 млрд.теңге,
БТА банк—22 млрд.теңге, Альянс банк—18 млрд.теңге, АТФ ... ... ... kaspi bank—6 ... Еуразиялық банк — 3
млрд.теңге, Цеснабанк—3.3 млрд.теңге, Нұрбанк — 8 ... ... ... Сбербанктің қазақстандық еншілес компаниясы — 6
млрд.теңге. Бұған қоса, Даму ... ... ... ... ... ақпанға дейін «Даму» Қоры 500-ге тарта орта және ... ... ... ... және ... ... ... түсіндіріп жиылыстар өткізді. Осы бағдарламаға қатысқан банктер
орта және шағын кәсіпті 12.5 ... ... ... жүйе ... ... ... ... 7 жылға дейін болмақ. Бір несие алушы
750 млн.теңгеге дейін несие ала алады. Бұл қаржының 70 ... ... ... ... ... қалған 30 пайызы жаңа жобаларды несиелеуге
бағытталмақ. Бұған қоса, банктерге ... ... ... ол ... 30
пайызы ауыл шаруашылығы және азық ... ... ... ... қаржыландыруға жіберілуі тиіс.
Қор бөлген қаржыны игеру мерзімі 2009 ... ... ... Олар ай ... игеру жайлы есебін беріп тұруы тиіс.
Осылайша, орта және шағын кәсіп секторын ... ... ... ... ... ол ... ... қол жететіндей жағдай
жасалынды.
Банктермен арадағы келісімдерге ... олар ... ... ... несиені алған адам жайлы нақты ақпарат беруге ... ... ... бюро ... ... отырады. Бұлайша есеп
беру – Ұлттық қор ақшасының қалай игеріліп жатқанын бақылап отырған ... мен ... ... ... ... дағдарысқа қарсы
бағдарлама аясында бөлініп жатқан соманың нақты орта және шағын кәсіпке
кеткендігіне ... ... үшін ... кезінде, мемлекеттік қаржының ашық және тиімді түрде
жұмсалғаны дұрыс.
Дағдарысқа қарсы бағдарламаның ... ... үй ... ... шаралары екі бағыт бойынша жүзеге асырылуда.
Біріншісі: Алматы мен ... және ... ... ... ... ... орналасқан аудандары) бітпей қалған объектіні аяқтау.
Бітпей қалған үйлердің құрылысын аяқтау ... ... мен ... ... ... несиелеу арқылы жүзеге асырылмақ.
Қор мен екінші дәрежелі банктер арасында қол қойылған келісімдерге
сәйкес, 15-cәуірге дейін банктер мен ... ... ... ... ... ... объект пен қажетті қаржы және қаржыландыру
схемасын ұсынуы тиіс.
«Самұрық-Қазына» бұл ... ... ... ... ... ... ... компанияларын олардың құрылыс объектілерін
аяқтағанынша несиелеуі керек. Бұл шара ... ... ... ... бір ...... Қазына» жанынан тұрғын үйді жалға беру
Қоры құрылады. Ол ... ... ... мүлік Қоры» АҚ болып
аталмақ. Бұл компанияны құру мен оның ... ... ... ... ... ... ... бекітеді. Мұндай қорды құру мақсаты:
құрылысшылардан тұрғын үйді ... алу ... ... мен ... ... ... ... тұрақтандыру. Негізінен, банктер
мен Даму қоры қаржыландырып отырған, алайда, тұрғындар тарапынан сұранысқа
ие болмаған ондай үйлерді ... алу ... қор ... ... ... алу ... ... береді немесе әрі қарай сатады.
Осы механизмдерді жүзеге асыруға жұмсалатын қаржы қазір «Самұрық
-Қазынаның» Ұлттық ... ... тұр. ... ... 240 млрд.теңге.
Тұрғын үй нарығын қолдаудағы ең ... ... ... ... ... алған және өздеріне дейін ... ... ... ... ... берілген ипотекалық несиені қайта қаржыландыру;
Қайта қаржыландыру мақсаты үшін банктерге 120 млрд.теңге ... ... Қор 10 ... ... 120 ... ... ... банктер қатысады: Қазкоммерцбанк—24 млрд.теңге, Халық ... БТА банк — 40 ... ... банк —14 ... ... ... kaspi bank, ... банк, Темірбанк, Цеснабанктің
әрқайсысы 3 млрд. теңгеден бөлінді.
1 наурыздан бастап, банктер ипотекалык несиесі бар ... ... ... ... ... ипотекалық несие алған банктерге немесе
өзге банктерге барып 11 пайыздық (бюджетік және ... ... 9 ... жаңа ... өз ... ... қаржыландыра
алады.
Несиені қайта қаржыландырудағы негізгі шарт: бұған дейін берілген
несиеге алынған баспана адамның жалғыз ... ... ... ... ... ... ... отбасындағы ерлі-зайыптылардың біреуінің өзге
қалада үйі болмауы тиіс.
Қайта қаржыландыру мақсаты—несие ставкасын ... ... 20 ... дейін артыруға, яки, несие алушы адамның ... ... ... ... аз ақша ... әсер ... Алайда, қайта
қаржыландырудың мақсатын несие төлейтін мерзімді ұзарту деп түсінбеу қажет.
Осылайша, Ұлттық Қордан ... ... 1.08 ... оның 716 млрд.теңгесі Үкіметтің дағдарысқа қарсы бағдарламасын
жүзеге асыру үшін екінші дәрежелі ... ... ... ... ... ... Оның 240 млрд.теңгесін «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік
Қоры» арқылы құрылысты аяқтауға, жаңа ипотека ... ... ... 120
млрд.теңге инвестициялық, инфрақұрылымдық жобаларды ... ... ... қаржы секторындағы тұрақтандыру шаралары үшін қосымша
қаржыландыруға сақталынып отыр.
Осылайша, ... ... ... дағдарысқа қарсы бағдарламаның
жоспарына сәйкес уақытылы атқарылып келеді.
Қордың келесі атқарар шаруасы: ... ... ... ... ... ... Банктер өздеріне ақша бөлінер кездегі шарттарды
біле отырып, міндеттерін орындау үшін өз құрылымдарында тиісті механизмдер
мен процедудараларды ... ... ... экономикаға, шағын кәсіпке, тұрғын жайын ... ... ... ... ... ... Қор еш себеп көріп тұрған
жоқ.
Қор бөлген ... ... ... ... ... Ұлттық Қор қаржысының жұмсалуын қадағалайтын жұмысшы тобы, «Нұр
Отан» партиясының комиссиясы және өзге де ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар мен жеке азаматтардан дағдарысқа қарсы бағдарлама
аясында бөлінген қаржының тиімді жұмсалуы жөніндегі ... ... ... ... ... сәйкес, Қор өкілдері екі аптада бір
рет БАҚ өкілдері қатысатын Үкімет жиылысында есеп ... ... ... ... қызметтің ауылшаруашылыққа жатпайтын
түрлерін несиелеу
Корпорация келесі ... ... ... ... ... ... өңдеу (ет, сүт, жеміс, жидек, терілер;
жеңіл және тамақ өнеркәсібі өнімдерін өндіру;
балықөнімдерін өндіру, өсіру және өңдеу;
туризм, қонақүй бизнесі мен жол ... ... ... ... азық ... ... мен ... кеңейту.
Қарыздарды мақсатты тағайындау – кәсіпкерлік ... ... ... ... ... жабдықтар алу,
айналым қаражатын ... ... - ... жерлердегі кәсіпкерлік қызметтің ауылшаруашылыққа
жатпайтын түрлерін несиелеу
|Тұрлері ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |5 жыл мерзімге нысандарды ... ... ... және |
| ... несие алу; |
| |1 жыл ... ... ... |
| ... ... алу |
|Балық өнімдерін өндіру, өсіру және |5 жыл ... ... ... ... және жабдықтауға несие |
| |алу; |
| |1 жыл ... ... ... |
| ... ... алу. |
|Ауылдық туризм: | 5 жыл ... ... |
| ... жабдықтарды алуға несие |
| |алу. ... үй ... | 5 ... ... ... |
| ... ... алу. ... ... ... | 5 жыл ... ... |
| ... ... ... ... |
| |алу. ... сауда нүктелері мен қоғамдық| 5 жыл мерзімге нысандарды ... ... ... ... және |
| ... несие алу; |
| |1 жыл ... ... ... |
| ... ... алу. ... ... Абдуллаева Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеу: дамуы мен жетілдіру жолдары. Алматы, 2009.- 26 ... ең ... ...... 10% көп ... ... ... 7 жылға дейін.
Қарыз алушыға қойылатын негізгі талаптар:
Елді-мекендердегі бизнес (ауылдағы);
Жобаның несиелеудің бюджеттік бағдарламасына сәйкестігі;
Қарыз алушының бюджетте, ... ... ... және ... ... ... ... несиелік саясаты талаптарына сәйкес өтетін ... ... ... ... несиелеу
Корпорация ауылдық тұтынушылар кооперативін құру үшін ауылшаруашылық
тауарөндірушілерді біріктіру жолымен ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырады.
Несиелер келесі талаптарға жауап ... ... ... ... және жоғары әлеуетті әлеуметтік-экономикалық даму деңгейіндегі
ауылдық елді мекендерде ауылдық тұтынушылар кооперативін құру;
ауылдық тұтынушылар ... ... ... ... болуы, сонымен қатар өнімді өткізу нарығының болуы;
олардың өндірген шикізат көлеміне қатысты және құрылғының өнімділігіне
байланысты, сонымен қатар ауылдық тұтынушылар ... ... ... құқы бар жаңа ... ... ... қатысушылар саны;
несиелік ресурстарды ұсыну жағдайындағы жобаның өтемділігі;
қатысушылардың жеке мүліктерімен ... ... ... ... ... ... ... кооперативін несиелендіру төмендегідей ... жыл ... ... қаржыны алу (сапаны бақылау приборын сақтау
құрылғысы, ... ... ... арналған жабдық);
өндірудің бір цикліне айналым қаражатын алу (тара және ингредиенттер,
және басқалар).
Несие ресурстарын ... ... ... жылдық 5 пайызды
құрайды. Негізгі қарыздың мерзімін 1 жылға дейін ... ... ... алу ... ... ... табылады:
бірлестік қатысушыларының негізгі құралдары мен мүліктері;
қатысушының сұралған несие ресурсы сомасынан 50 ... ... ... кезде кепіл ретінде қолдағы жабдықты қабылдау.
Несиелік ... ... ... ... ... ... ... алушының ауылшаруашылық өнімі дерегінің қорында
есептелген, ұсынылған экономикалық негіздемелер бойынша жеделдік, төлемдік
және қайтарымды негізде несиелік серіктестіктен ... ... Өз ... ... несиелік серіктестік қатысушыларына – ... ғана ... ... ... ... ... серіктестік жүйесіне қатысуға қызығушылық ... ... ... ... ... несиелік серіктестіктегі жарғы
капиталындағы үлесі 50 пайыздан кем болмауы тиіс;
несиелік ... ... ... ... ... 3 млн.
теңгеден кем болмауы тиіс;
әлеуетті қатысушылардың несиелік серіктестік жарғы капиталына салатын
салымы ақшалай, 100 айлық есептік ... ... кем ... ... ... ... ... өз иелігіндегі
жылжитын және жылжымайтын мүлікке рәсімделген ... ... ... серіктестігінің өз қатысушыларына қарыз беру қызметі
төмендегідей:
айналыс қаражатын толтыру – 1 жыл ... ... ... ... үшін мал ... алу – ... ... екінші
жылдан бастап з жыл мерзімге дейін;
жаңа ауылшаруашылығы техникасына ие болу, асыл ... мал алу ... ... ... тең ... жыл ... қайтару арқылы 5 жылдан 7
жылға дейінгі мерзімге дейін.
Несиенің ... ...... 9 %. ... ...... үшін
несие сомасы несиелік серіктестіктің жарғы капиталына ... ... ... ... ... ... несие ресурстарын
қайтаруды қамтамасыз ету тәсілі:
несиелік серіктестік қатысушыларына ұсынылған ликвидті кепілдік мүлік;
несиелік серікестік мүлкі;
талап ету құқын ... ... ... ... ... басқа да тәсілдер.
Толығырақ ақпарат алу үшін мына мекен-жайға хабарласыңыз:
Несиелік серіктестік жүйесі арқылы ауылдық ... ... ... ... ауылшаруашылық өнімі дерегінің қорында
есептелген, ұсынылған экономикалық негіздемелер бойынша жеделдік, төлемдік
және қайтарымды негізде несиелік серіктестіктен ... ... Өз ... ... несиелік серіктестік қатысушыларына – ... ғана ... ... ... ... асырады.
 Несиелік серіктестік жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... тауарөндірушілердің несиелік серіктестіктегі жарғы
капиталындағы үлесі 50 пайыздан кем болмауы тиіс;
• несиелік серіктестіктің жарғы капиталының минималды ... 3 ... кем ... ... ... қатысушылардың несиелік серіктестік жарғы капиталына салатын
салымы ақшалай, 100 айлық есептік көрсеткіш ... кем ... ... ... ... ... ... өз иелігіндегі
жылжитын және жылжымайтын мүлікке рәсімделген құжаттары болуы тиіс.
 Несиелік серіктестігінің өз ... ... беру ... ... қаражатын толтыру – 1 жыл мерзімге дейін;
• негізгі табынды ... үшін мал ... алу – ... ... ... бастап з жыл мерзімге дейін;
• жаңа ауылшаруашылығы техникасына ие болу, асыл тұқымды мал алу ... ... ... тең ... жыл ... қайтару арқылы 5 жылдан
7 жылға дейінгі мерзімге дейін.
Несиенің пайыздың ...... 9 %. ... ... – қатысушы үшін
несие сомасы ... ... ... ... салған салымына
байланысты анықталады.
  Қатысушыларға несиелік серіктестіктен бөлінген несие ресурстарын
қайтаруды қамтамасыз ету тәсілі:
• несиелік серіктестік қатысушыларына ... ... ... ... ... ... ... талап ету құқын кепілдендіру келісім-шарты;
• күшіндегі азаматтық заңнамаларда қарастырылған басқа да ... ауыл ... ... ... ... ... ... жүйесі жоғары айналымды капиталға
қатысты салалардағы табыстылыққа бағытталған. Оның пайыздық ставкалары және
талабы ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілерге несие ресурстары ... ... ... ... ... шаруашылығы үшін несие ресурстарын тарту проблемасы шешімін
таппаған күйінде ... ... ... Ауыл ... министрлігі
төңірегінде құрылған барлық қаржы институттары қаржы ресурстарын тартумен
емес, ауылды дамытуға бөлінген бюджеттік қаражатты ... ... ... Қаражат тартпай нарықтық жағдайда ауылда жұмыс істеу дегеніміз ақылға
сыймайды және тиімсіз. Дамыған экономикасы бар барлық ... ... ... ... жағдайдағы ерекшелігін есепке ала отырып
құрылған ауыл шаруашылығы несиесінің мамандандырылған жүйесі бар. ... ... ... ... жоқтығынан ауыл шаруашылығын
дамытуға бөлінген орасан бюджеттік қаражат жыл ... ... бір ... ... коммерциялық банктердің айналымында жүреді. Бұл бөлінген
бюджеттік қаражат пен оны ... ... ... жауапкершілікті
мойындамауға жайлы ахуал тудырады.
Қолданыстағы ауыл шаруашылығын несиелеудің жүйелі сипаты жоқ. ... ауыл ... ... өндірушілер үшін көктемгі егіс және оны
жинау жұмыстарына несие беру ... жыл ... ... ... ... ... механизмін жүзеге асыру үшін ғылыми негізделген
нормативтік және әдістемелік база жоқ болып тұр. Және бұл болашақта ... ... ... ... ... тигізбей қоймайтын болады.
Солай, ауыл шаруашылығындағы қаржы саясаты реформа басталғалы бері ... ... ... еш ... ... тек ... жамау»
саясаты болып келеді.
2.2 Екінші деңгейлі банктер арқылы ауыл шаруашылық өндірісін несиелеу
Екінші деңгейлі банктердің жиынтық несиелеу қорындағы ауыл шаруашылығы
несиелерінің ... 3,5 ... ... ... ... ... ... еншілес компаниялар арқылы қолданыстағы бюджеттік несиелеу
есебінен қаржыландырудың туындаған тапшылығын өтеу мүмкін ... ... ... ... ... ... қалпына келтірусіз ауыл
шаруашылығын келешекте дамытудың перспективасы жоқ. ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттілігін
төмендететін қауіпті үрдіс жатыр. Аграрлық банктер құрылған және тиімді
жұмыс істеп ... ... бұл ... айтарлықтай табысты шешіліп
жатқандығы және өндірісте жақсы нәтижелерге қол жеткізіп ... ... ... отыр. Мәселен, біздің ірі сауда әріптесіміз
болып табылатын Ресейде Ресей ауыл ... ... ... ... соңғы 2 жылда аграрлық саланы несиелеу көлемі 4 есеге ұлғайып, 12
млрд. АҚШ долларын құрады. Нәтижесінде, ауыл шаруашылығы өнімдерінің ... ... ... ... ... және ... базасын
жаңарту қарқыны ұлғайды. Сондықтан бізге агроөнеркәсіп кешенін ... ... ауыл ... ... бүкіл бюджеттік қаражатты
біртұтас арнаға жұмылдыра отырып осы жолмен жүру қажет», деді А. Күрішбаев.
/4: 5/
Биылғы жылы ауыл ... ... ... ішкі ... 11 ... ... ... болжанады. Бұл соңғы 8 жыл ішіндегі ең
жоғары көрсеткіш. Үкімет басшысы Кәрім ... ... ... ... ... кеңесінде Ауыл шаруашылық министрі
Ақылбек Күрішбаев ... ... ... ... жыл ... ... секторы үшін оңай болған
жоқ. Дегенмен, ауа райының қолайсыздығына және ... ... ... ... даму қарқыны басталды. Мәселен, егін шаруашылығы жылды
табысты аяқтап отыр. Барлық дақылдар түрі бойынша ... ... ... ... майы ... ... 700 мың ... шамасын құрады, бұл
рекордтық көрсеткіш. Бұл алғаш рет ... ... ... ... ... қамтамасыз ету деңгейіне жеткенін білдіреді», деді ... ... ... ... ... күріш, картоп және
жеміс-жидектер мөлшері 20-25 пайызға артқан болса, мал шаруашылығы үшін жем
дайындау былтырғыдан 20 пайызға өскен. «Мал шаруашылығы ... да ... ... ... Бұл сала ... да мал басы ... ... саланың
өнім өндіру ауқымы 4-6 пайызға жетті», деді А. ... ... ... ... ... бөлінген
қаражатты аграрлық секторға жеткізудің екінші кезеңі басталды. Ақпан айынан
бері шаруа қожалықтарына 30 ... жуық ... ... Олар бұл ... өңдеу, минералды тыңайтқыштар сатып алу секілді, ... ... ... егу ... ... ... ... солтүстіктегі
дихандар енді ғана ... ... ... жабу ... жүргізуде.
Көптеген ірі шаруашылықтар жұмысты үлкен құлшыныспен атқаруда. Олар биыл
бірінші рет мемлекеттен үлкен ... ... ... ... ... ... ... қазіргідей ақша тапшы уақытта бұл ауылшаруашылығы
үшін қомақты қолдау. Бүгінде «ҚазАгро» холдингі «Азық-түлік ... ... ... ... ... ... ... аяқтады.        
«ҚазАгро» холдингі банктердің сақтығын бір жағынан құптайды. Өйткені
ауылшаруашылығына қолдау ретінде бөлінетін 120 миллиард теңге бұл ... ... ... Жыл ... басы ... ... ... холдинг ол
ақшаны аграрлық сектордағы инвестициялық жобаларды қаржыландыруға жұмсамақ.
Қазіргі бөлініп жатқан несиелік қаржы жыл ... ... ... ... ... Нәтижесінде 220 миллиардқа жеткізіп, инвестицияға жұмсамақ.  
Қысқа мерзімге ... ... ... қайтаруымыз өте маңызды
болып отыр. Өйткені оны әрі ... ... ... ... керек.    
Шаруалар да шамасына қарай ... ... бола ... ... ең ... ... түрлерін егуді жоспарлап отыр. Жыл соңында
егінді ғана емес, алынған қарыздың да ... ... ... ... ... ... М. ... қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық
саласында ауыл шаруашылығы кооперациясының дамуы.- Алматы, 2008.- 50 б.
Сурет 1 – 2009 жылдың ... ... ... бойынша аграрлық
бизнестің шағын субъектілерін өнім өткізуден алған табысындағы аймақтардың
үлесі
Аграрлық бизнестің шағын субъектілерінің жалпы саны 2007 жылы ... 2008 жылы 25892 ... ал 2009 жылы 32008 ... құрады.
2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда шағын бизнес субъектілері 23,6 пайызға
өсті. Олардың ... 2008 жылы ... ... –9921 ... жеке ... ... ал 2009 жылы заңды тұлғалар –11953 бірлікті, жеке тұлғалар
20095 бірлікті құрады. 2007 ... ... 2009 жылы ... ... өсім 44,7 пайызды, жеке тұлғалар бойынша 57,8 пайызды құрады. ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлікті дамыту-әлеуметтік - экономикалық реформалардың ең негізі
болып ... ... ... ... пен ... ... ... әл-ауқаты мен игілікті өмірді қамтамасыз ететін кең ортада
ұсақ меншіктенушілерді ... ... ... ... жаңа ... ... ... құралы.
Дерек көзі: Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық
саласында ауыл шаруашылығы кооперациясының дамуы.- Алматы, 2008.- 50 б.
Сурет 2 – ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің өсу
динамикасы
Аграрлық бизнестің аграрлық шағын кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлік саласында жұмыс істейтіндердің санының 69000 адаға дейін өсуі
табылады. 2009 жылы 2007жылмен салыстырғанда 17671 адамға, ... ... 2002 ... ... 15177 адамға өсті. Былтырғы жылға қарағанда шағын
кәсіпорындарда жұмыскерлер саны 16 пайызға, жеке кәсіпкерлерде 26,7 ... ... ... ... ... ... ... санында
аграрлық шағын кәсіпкерлік жұмысымен қамтылған адамдардың ... 2009 ... ... ... жылы ... шағын кәсіпкерлік субъектілерімен 52038,7 млн. теңге
сомасына, 2008 жылы 67730,4 млн. теңге сомасына, ал 2009 жылы 79625,4 ... ... ... ... ... мен ... өткізілді, яғни
2002 жылға қарағанда 2007 жылы 15691,7 млн. ... ал 2009 жылы ... ... 11895 млн. ... ... 2008 жылы өсім 1,2 ... ... 2007 жылы аграрлық шағын кәсіпкерлік саласында ... ... ... ... ... ... 23,5 ... құраса, 2009 жылдың
қорытындылары бойынша 27,7 пайызды құрайды /13/.
Аграрлық ... ... ... үшін ... ... ... өкіметпен арнайы салық тәртіптерін қолдану, ... ... аясы ... 2009 жылы ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінен 11560,5 млн. теңге салықтар мен
міндетті төлемдер түсті, 2008 жылға қарағанда өсу ... 94,1 ... ... ... ... ... 5606 млн. теңгеге артық түсті.
2008жылы жергілікті бюджетке аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектілерінен
5954,5 млн. ... ... мен ... ... түсті, 2007жылға қарағанда
өсу қарқыны 78,5 ... ... Жыл ... ... ... ... ... түсетін салықтардың жалпы салық көлеміндегі
үлес салмағы ұлғаюын төмендегі кестеден көруге болады.
4 кесте- ... ... ... аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектілерінен
түсетін салықтардың үлес салмағы (% )
|Жылдар ... үлес ... ... |5,5 ... |7,5 ... |9,6 ... ... Кемел, М. Селолық несиелік тұтыну кооперативіндегі қаржы
тәуекелі // Қаржы-қаражат.- 2007.- N 6.- 21-28 б.
Аграрлық ... ... ... ... үшін ... ... қолдау жүйесінің келешектік мәні бар. Сондықтан да жергілікті
мемлекеттік органдар осы саладағы мемлекеттік саясатқа аса назар аударады.
Шағын бизнес ... ... ... ... қаржылық
құрылымдарымен жүргізілген орынды жұмыстар оң нәтиже ... ... ... ... ... ... құрылымы өзгерді: жалпы
берілген несиелердің 50 ... ... ... ... ... -
өнеркәсіпке және құрылысқа бағытталды. Сауда операцияларын несиелеу ... 48,9 ... 2009 жылы 43 ... ... ... ... саласын
несиелеу жалпы берілген несие ресурстарының 5,6 пайызын құрайды. Алайда,
несиенің пайызы төмендеген жоқ және өте жоғары ... отыр ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне
берілетін несиелері бойынша пайыздық мөлшері сақталып отыр, негізінен 18%
жоғары.
2009 жылы «Тұранәлем» банк ... ... 24536,2 млн. ... 2751 ... ... 2008 жылмен салыстырғанда несиелеу
көлемі 1,3 есеге өсті.
Сонымен қатар, «ТұранӘлем» ... ... ... ... ... 0,8 млн. теңге сомасына 15 микронесиелер берілді. «Астана-Финанс»
АҚ аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектілерінің 1675,3 млн. ... ... ... ... ... қаржыландыру көздерінен 26212,3 млн. теңге сомасына 3033
жоба несиеленген.
Бағдарламаға сәйкес, шағын бизнес субъектілерінің 2007 ... ... ... қол ... көмек беру мақсатында жергілікті
бюджеттің қаражатынан 38,5 млн. теңге бөлінген. Бұдан басқа, шағын ... ... үшін ... меншік объектілері есебінен
Астана қаласы әкімдігінің ... қоры ... ... ... мүлкі
болмаған жағдайда).
«Тұранәлем» банкі іскер орталық ретінде қалыптасуы ... ... ... әсер ... Осы ... ... іске асыру
үшін қаладағы тұрғын үйлердің бірінші ... ... ... және ... ... ... үшін қайта жоспарлау
барынша қысқартылды /14/.
Қазақстан Республикасы Президентінің 06.03.04 жылдан № 3398 «Аграрлық
шағын кәсіпкерлікті дамытуды ... ... ... бойынша шаралар
туралы» Жарлығының шыққан уақытынан бастап 2009 ... 1 ... ... 61 коммуналдық меншік объектілері қайтарымсыз меншікке, 25- сенімді
басқарымға берілді, 17- ... 11 ... ... ... 7054 жер ... ... 1139,3 ... сомасына жеке меншікке
сатылды және жалға берілді;
Аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектілерін қолдаудың ... ... бірі – 2007 жылы ... ... ... ... ... көрсетілген және оған ерекше назар ... ... ... ... ... қарқынды дамыту
болып табылады.
«ТұранӘлембанк» 2002 ... 10 ... ... ... қолдауға жәрдем беру, кәсіпкерліктің қалыптасуына ықпал ету,
маркетингтің және менджменттің ... ... ... ... «Шағын бизнесті қолдау орталығы»мен бірге жұмыс істеуде.
МКК ұйымдастыру құрылымдарына енетіндер: «Астана-инновация» шағын
бизнестің сервис-орталығы мен ... /5: ... ... «ТұранӘлемБанк АҚ» қалыптасу тарихы//интернет ресурс: http:
btabank.kz
Сурет 3 – Аграрлық ... және орта ... ... беру объектілері
бойынша «ТұранӘлембанк» АҚ несиелері
Сервис-орталық «ТұранӘлембанк» бастауыш кәсіпкерлер үшін ... ... ... қызметін дамытуға баса назар аударуда. Сервис-
орталықтың залы шағын ... ... ... мен ... таныстыруулары үшін пайдаланылады. 2007 жылы ... ... 692 ... ... қамтамасыз етті, олардың ішінен 286
адам 155 бірліктегі ... ... ... ... қамтамасыз
етілген. Қала тұрғындары үшін сервистік ... ... ... ... ... ... 406 адам ... орналасқан (даяшылар,
бармендер, үй қызметшілері, офис-менеджерлері, сатушылар және т.б.).
Дерек көзі: «ТұранӘлемБанк АҚ» қалыптасу тарихы//интернет ресурс:
http: btabank.kz
Сурет 4 – ... ... ... және орта ... ... ... ... беруінің динамикасы, млрд теңге
Шартты түрде, серiктестiк үшiн өзiне ... ... ... және сатып алу жөнiнде сауаттандырылған келiсiм-шарттар немесе жұмысты
орындауға мердiгерлiк келiсiм-шарт немесе ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... табылмайды. Ондай болса, уақытылы
төлем төлеп отыруы үшiн, келiсiм-шарт ... ... ... үшiн екi жаққа да қосымша кепiл керек.
Жобаны орындаудың ең бастапқы кезеңiнен-ақ, ... ... ... үшiн банк ... қызықтыру керек. Сатушы мен ... сан ... ... ... ... АҚ ... инкассо, кепiлдемелер және сауда қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдi
минилизациялап қана қоймай, бiр шама жетiстiктердi көруге болады.
Халықаралық тәжiрбиеде келiсiм-шарт бойынша төлем ... ... да ... да ... (қызығушылықтарын) қорғайтын,
аккредитивтi қалайды, аккредитив банктiң ... ... ... ... аккредитивте көрсетiлген соңғы нұсқауларды орындаған және
сатып алушының сұранысы бойынша тауар түсiрiлген жағдайда ғана ... ... ... төлеуге кепiл бередi. Ал сатып алушы, өзiнiң
келiсiлген жерiне тауар ... ... ... төлем
жүргiзбейтiндiгiне сенiмдi, сатушы аккредитивке жүк жеткiзiлдi ... ... ... ... Мұны нақты мысалда қарастырайық.
Мәселен, клиент жаңа құрал-жабдық алуға құштар, ол ... ... ... құруға дайын тұр. Мұндай жағдайда ең қолайлысы ... ... даму ... ең ... ... ... тиiмдi төлем формасы клиентте немесе оның серiктестiгiнде болуы тиiс.
Екiншi ... ... ... ... ... ... жетiлдiру және Қазақстан Республикасының Банк жүйесiнiң тұрақтылығын
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... 2002 ... 3 маусымындағы N 213 “Екiншi деңгейдегi банктерге
арналған пруденциалдық нормативтер ... ... ... ... ... капиталының жеткiлiктi болуы екi ... ... ... ... ... және ... ... бөлiгiндегi меншiктi капиталдың есебiне кiретiн бiрiншi
деңгейдегi ... үлес ... ... банк ... ... бiрiншi деңгейдегi капиталдың ... ... ... ... ... ... алынған және екiншi деңгейдегi ... ... ... ... ... банктiң инвестициялар
соммасына азайтылған банк активтерiнiң мөлшерiне қатысты.
Меншiктi капиталдың тәуекел ... ... ... ... (провизиялар) соммасына азайтылған активтердiң, шартты ... ... ... ... ... деңгейдегi капитал
есебiне кiргiзiлмеген қалыптастырылған ... ... ... банктiң меншiктi капиталының есебiне кiргiзiлмеген екiншi деңгейдегi
капитал бөлiгiне қатысты болады.
Банктiң ... ... ... болу ... ... ... капитал 0,06-дан кем болмауы тиiс.
Банктiң меншiктi капиталының жеткiлiктi болу коэфициентiнiң мәнi
екiншi деңгейлi капитал ... кем ... ... ... жеткiлiктiлiк коэфициентiн есептеу ... және ... ... ... ... ... ... банккастодиандық шарт негiзiнде сақтауға қабылдаған
қаражаттың инвестицияланбаған қалдығы алынып тасталады.
Банктiң өз капиталының оның ... ... ... ... ... қатынасы 0,08-ден кем болмауға тиiс.
К
К2 = ... ... - ... – өз ... осы ... және ... әрi мәтiн бойынша осы
Ережелерге сәйкес есептеледi.
Ар – ... ... ... ... ... мен ... ... соммасы. Тәуекел дәрежесi бойынша өлшенген активтердiң есебiн
шығарған кезде кастодиан шарты негiзiнде банкке сақтауға ... ... ... – арнайы резервтер (күмәндi жоғары тәуекелдi және сенiмсiз активтер
бойынша қалыптасқан провизиялар) және өз капиталына қосылмайтын қалыптасқан
жалпы резервтер ... ... ... ... ... өлшенген активтер
сомасының 1,25 пайызынан астам).
Бұл формула банктiң жалпы ... ... ... ... ... ... ... айқындай аламыз.
Бiр займшы деген терминдi банк қойған талабы бар немесе банк ... ... ... ... немесе займшы алдында өзiне мiндеттеме
қабылдаған ағымдағы және соңғы екi ай ... не ... ... ... ... заң ... көрсетiлген өзге де негiздер
немесе жасалған шарттар бойынша несие тәуекелi бар ... ... ... ... жеке немесе заңды тұлға деп түсiнуi қажет.
Мынадай жағдайлардың бiрi ... ... екi ... одан ... ... топтар үшiн тәуекел мөлшерi болып табылады.
Бiр займшының (Р), оның iшiнде ... ... ... Банктiң займшыға банк балансында есептелетiн талаптары;
2. Ағымдағы жылдың алдындағы соңғы бес жыл ... ... ... ... ... заемшыға талаптары;
3. Ағымдағы және соңғы екi ай iшiнде не белгiсiз мерзiмде пайда болуы
мүмкiн, осы мiндеттемелер бойынша банк ... үшiн ... ... немесе заемшы алдында өзiне мiндеттеме қабылдаған, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... өзге ... ... ... ... ... ... соммасы ретiнде
есептеледi.
4. Заемшының мынадай түрлердегi мiндеттемелелрi бойынша қамтамасыз ету
соммасын шығарып тастағанда:
Осы мiндеттемелердi қамтамасыз ету ретiнде банктiң басқаруына берiлген
салымдар;
Қазақстан ... ... және ... Банк ... ... мемлекеттiк бағалы қағаздары;
Аффинирленген қымбат металлдар;
Қазақстан Республикасының Үкiметiнiң кепiлдiктерi;
Standard& Poor’s ... “А” ... ... емес ұзақ мерзiмдi
борыштық рейтингi немесе басқа рейтингтiк агенттiктердiң бiреуiнiң осындай
деңгейдегi рейтингi бар ... ... ... Poor’s ... ... ... төмен емес ұзақ мерзiмдi
борыштық рейтингi бар бас банктердiң ... ... ... ... агенттiктерi ретiнде танылған басқа да рейтинг
ұйымдарының бiреуiнiң осындай деңгейдегi ... ... ... ... ... Ұлттық банке талаптар және
Standard& Poor’s агенттiгiнiң “ВВВ” деңгейiнен төмен емес ұзақ ... ... ... ... ... ... ... танылған
басқа халықаралық рейтинг агенттiктерi бiреуiнiң осындай деңгейдегi осындай
деңгейдегi рейтингiсi бар банктерге ашылған корреспонденттiк шоттар ... есеп ... ... ... ... (жарғылық капиталдағы қатысу үлесiне),
реттелген борышына салымдар, әрi олар осы Ережеге ... ... ... үшiн 0,25 ... ... ... ... шартты
мiндеттемелерiмен қамтамасыз етiлмеген не займшыға ағымдағы және соңғы екi
ай iшiнде банктiң ... ... ... ... үшiншi тұлғаның пайдасына
заемшы үшiн банктiк заемдар ... ... ... ... ... немесе Қазақстан Республикасының тәуелсiз рейтингiнен
кемiнде бiр тармақ төмен басқа рейтингтiк агенттiктердiң бiрiнiң ... ... бар ... ... ... ... Poor’s ... “А” деңгейiнен төмен емес рейтингi бар ... ... ... ... ... ... рейтингi бар
резидент еместерге талаптарды қоспағанда ... ... ... ... Республикасының резиденттiк еместерiнiң мiндеттемелерi
бойынша).
Банктiң займшыға талаптары пайда болған күндi ... ... осы ... шектеулер шегiнде болған жағдайларда, бiрақ ... ... ... iшiнде банктiң меншiктi капиталының деңгейi 5 ... ... ... ... ең ... 3 ... iшiнде займшыға талап
көрсетiлген шетелдiк валютаға ... ... ... ... ... ... астам өсуiне банктiң заемшыға талабының өсуiне ... ... асып ... бiр ... ... ең ... ... нормативi орындалған болып есептеледi. Сонымен қатар
банк ... асып кету ... ... дереу уәкiлеттi ... және асып ... ... және ... айларда жою жөнiнде
мiндеттемелер қабылдауы тиiс. Егер ... асып кету ... ... бiр ... ... ең көп ... ... нормативiнен
асып кету көрсетiлген аысп кету ... ... ... осы ... болып қаралады./3, б.7-11/
Егер банк борышкерi банк алдында мiндеттемелердiң пайда болу сәтiне
банкпен ерекше қатынастармен байланысты болып ... ... ... ... ... ... тәуекелiнен асып кеткен жағдайда,
көрсетiлген асып кету мынадай ... ... ... бұзу ... Банк ... ... белгiлеген мерзiмде әрi тәртiппен осы
Ереженiң борышкерлердiң қосымша ... ... ... ... ... органды бұл асып кету туралы дереу хабардар ету немесе банк
талаптарының бiр бөлiгiн нормативтiң ... ... үшiн ... ... ... және осы ... ... орган белгiлеген мерзiмде жою
бойынша мiндеттемелердi қабылдау.
Бизнес-инкубатор стратегиясы жаңадан құрылатын ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізілімдігін, тегін кеңестер беру, оның ішінде заңдық,
маркетингтік ... ... ... ... ... 21 ... өз ... атқаруда, олар өнеркәсіп өнімдерінің өндірісімен
айналысуда. Қазіргі ... ... ... ... ... дамыту, жаңадан шыққан ... ... және ... ... енгізуге мүмкіндік
береді, импорттың орнын басатын экспортқа шығатын ... ... ... ... ықпал етеді.
“ТұранӘлемБанк”АҚ-ының ұзақ мерзімді бағдарламаны орындау мақсатында
«Кәсіпкер мен билік» акциясы ... оған ... ... мүдделі
мемлекеттік органдары және кәсіпкерлер қатысты. Мемлекеттік ... ... ... ... Астана прокуратурасының
кеңейтілген алқа мәжілісінде ... ... ... ... үшін ... ... жарыққа шықты. Астана қаласының Кеден
басқармасымен Сыртқы ... ... ... социологиялық
сауал жүргізіледі.
Өткізілетін акциялардың негізгі мақсаты – бұл елордадағы бизнесті
дамытуға бөгет болатын ... мен ... ... болуы, көкейтесті
мәселелерді шешетін шараларды әзірлеу, нарық субъектілерінің ... ... ... аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектілерінің
бақылаушы органдарымен жүргізілген тексерулерді Тіркеу ... ... ... кәсіпкерлік қызметіне қатысты Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... сәйкес әзірленген Ескертпе бар. Журнал тегін беріледі.
“ТұранӘлемБанк” 2008 жылдың 31 ... ... ... ... ... 11-форумында берген тапсырмасын
іске асыру мақсатында 2009 ... 20 ... ... ... ... күн ... кездесу өткізді: Қазақстан
Республикасы кәсіпкерлерінің 11-форумында ... ... ... 11 тапсырмасын орындау және Астана қаласында шағын
және орта бизнестің келешекті дамуы туралы.
“ТұранӘлемБанк” 2009 ... ... ... және республикалық
көрмелер мен ... ... ... ... ... ... ... субъектілері қатысты. Көрмелер мен
жәрмеңкелерге ... ... ... ... өткізуге, аймақтағы
импорттың орнын басатын және экспортқа ... ... ... ... ... ... мен ... нарығын кеңейтуге,
жаңа іскерлік қатынастар орнатуға мүмкіндік берді. ... ... ... кәсіпкерлікті дмыту орталығы «Отдых-2008» бірінші ... ... ... 4 «Дары осени» қалалық жәрмеңкелердің
қткізілуіне қатысты.
Сыртқы экономикалық ... ... ... ... жаңа және ... ... кеңейтуді қамтамасыз ету үшін
елорданың кәсіпкерлері алыс және таяу шет елдердің ... ... 11 ... ... ... прогрессивті өндіріс
технологияларын меңгеру сұрақтары бойынша ... ... ... байланыс бойынша «GTZ» неміс қоғамының елшілерімен, Сеул
қаласының әкімімен және Оңтүстік Корея ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті келешектегі
дамыту мен қолдауға және ... ... ... ... кезінде
кездесетін мәселелерді шешу процесіне тарту мақсатында несиелеуді жетілдіру
мақсатында кәсіпкерлердің қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылық өндірісін несиелеудің құралдарын қолдану тиімділігі
Аграрлық шағын кәсіпкерлікті ... ең ... ... табылатын, қоғамдағы саяси тұрақтылық ... ... ... ... әл-ауқаты мен игілікті өмірді
қамтамасыз ететін кең ортада ұсақ меншіктенушілерді ... ... ... жаңа жұмыс орындарын құрудың тиімді құралы. ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің жоғары қарқынын ұстап тұруға
жағдай ... ... ... ... және ... қоса ... ... экономикалық өсу инфляцияның
тұрлаулы деңгейде сақталуына себепші болды.
Бұл жағдайда ... ... ... нарығы мен қаржы ұйымдарын
реттеу және қадағалау агенттігіне берілуіне байланысты 2008 жылдың ... ... ... негізгі маңсаты бағалардың тұрақтылығын ... ... ... бірнеше жылдар бойына инфляция салыстырмалы түрде алғанда
жоғары емес ... ... - жыл ... ... 6-7% шегінде қалып
отыр. 2008 жылы ... Банк ... ... ... ... ... жүргізуді жалғастырды. 2008 жылдың аяғында жылдық
инфляция 6,7% болды. Орташа ... ... ... көрсеткіштер
шеңберінде қалып, 6,9% болды, сонымен бірге оның деңгейі соңғы екі жыл ... ... жылы ... ... ... тән ... мынадай үш
ерекшелігін атап айтуға болады.
Біріншіден, тұтыну тауарлары мен қызмет көрсетулердің барлық ... ... өсуі іс ... ... ... «көшбасшысыз» біркелкі
болды. Өткен жылдардағыға қарағанда 2008 жылы тұтыну ... ... ... ... ... ... ғана (шошқа еті, жұмыртқа), сондай-
ақ Қазақстанның жекелеген аймақтарында ... ... ... үй-коммуналдық қызмет көрсетудің жекелеген түрлеріне) байқалды.
Екіншіден, жазғы айларда бағаның маусымдық төмендеуі болған жоқ. Өткен
жылдары шілдеде немесе ... баға ... ең ... (2001 ... шілдеде - 0,1% төмендеген, 2002 жылғы тамызда ... ... 2007 ... ... - баға өзгермеген) байқалды. 2008 жылғы
шілде мен ... ... ... тиісінше 0,2% және 0,4% өсті. Өткен
жылдарда бағаның төмендеуіне ... ... ... ... себеп болды. Егер 2000-2007 жылдары шілде-қыркүйекте олардың
бағасының төмендеуі (негізгі егін жинау ... ... 17%-ға ... жылы ол 7,4% ғана ... жыл ... ... көкөніс пен жеміс бағасы күтпеген
деңгейде -5,9% төмен болды, бұл көрсеткіш ... ... ... ... жуық болған.
Үшіншіден, инфляцияның айлық қарқынының құбылмалылығы едэуір
төмендеді. Егер 2002 жылы ... ... ең ... және ең ... ... ... ... 1,4% және тамызда (-) 0,3% болды, тиісінше ... - ... ... ... 0,0% болса, 2008 жылы олар қазанда 1,1% және мамыр мен шілдеде
0,2% бағаланды.
2008 жылы ... ... ... ... (жалақыға, сатып
алынатын ресурстарға арналған шығыстардың өсуі), сұраныс ... ... ... ... ... ... ықпалымен қалыптасты. Осыған қарамастан, оған ... ... ЖІӨ ... ақша ... ұлғаюы, шикізат ресурстарына
элемдік жоғары баға) ықпалы өткен ... ... сол ... асып ... де оның деңгейі қолайлы деңгейде қалыптасты.
Қазақстан экономикасындағы инфляциялық астардың сақталуына халықтың ақша
кірістерінің өсуіне, ... ... ... ... ... алу ... ... ұлғаюы себеп болды. 2008 жылы нақты
көрсеткіштегі ... 13,9% ... ... осы ... еңбек өнімділігінің
өсу қарқынынан нақты көрсеткішпен - 6,6% ... ... ... ... ... асып ... баға ... жоғарылауына әкеліп соқтырады.
Соңғы жылдары, оның ішінде 2008 жылы негізгі себептерінің бірі ... өсуі болп ... ... 4 ... 2,2 есе) ақша ... ... инфляцияға елеулі ықпал етті.
Инфляция «импорты» 2008 жылы түтыну бағасына ықпал еткен ... ... ... ... қорының деректері бойынша 2008 жылы мүнайдың
Вгепі; ... ... баға 38,5% ... ... және ... ... ішкі бағасының өсуінен байқала отырып, олар болашақта басқа
тауарлар мен қызмет көрсетулер бағасының өсуі үшін айтарлықтай инфляциялық
әлует қалыптастырады.
Басқаша ... ... ... ... ... ... және
тігін бүйымдарына бағаның төмендеуімен (3,0%) қамтамасыз етілді.
2008 жылы 2007 жылмен салыстырғанда өндірістік сипаттагы ңызмет көрсетуді
есепке ала отырып, внеркэсіп өнімдерін ... ... ... -
23,8% күтпеген жерден едэуір өсті. Бағаның негізгі өсуі өндіріс ... ... және ... ... ... ... 4,7%, ... 4,3% қымбаттаған кезде аралық түтыну өнімдерінің тиісінше 29,6%
қымбаттауымен қамтамасыз етілді. Өнеркэсіп ... ... ... кен ... ... (38,3%), ... ... (13,5%) және
электр энергиясын, газ және су өндіру мен бөлуде (2,5%) жоғарылады. ... ... баға ... ... факторы - газ конденсатының 79,3%
және мүнайдың - 40,6% ... ... ... сыртқы сауда
конъюнктурасына байланысты отандық өндірушілердің түсті металға багалары
27,9% өсті.
Сонымен ... ауыл ... ... 4,0%, ... ... 11,1% ... нақты секторындағы бағаның өсуі түтыну ... ... ... ... ... ... ... де оң үрдістер көзге түседі. Мысалы,
1998 - 2007 ... ... ... ... ... ... тиісінше 2380,0 млн. теңгеден 28008,0 млн. теңгеге дейін11,8 ... ... ... 1998 - 2007 жылдараралығында республикалык деңгейде
шағын кәсіпкерлікке берілген ... ... ... теңгеден
417556,0 млн. теңгеге дейін 7,9 есе өсті), Алайда, бул ... ... ... субъектілеріне берілген несиелердің үлес салмағы
біркелкі ... ... ... ... ... және ... субъектілеріне берілген несиелердің көлемдеріжылдан-жылға осіп
отырды, ал пайыздық керсеті луіндеолардыңүлесіүшжьшішіңдетомендедіжәне тек
2002 жылдан бастап кана ... осе ... Бүл факт кез ... ... ... түсіндіріледі, оның үстіне сол
жылдардағы кезең облыстағы ірі кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... конъюктураның осы жағдайларында
кәсіпорындардың ... және ... ... ... алған несилердің
шамаларын оңтайландыру орьш алды: аграрлық шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... несиелердің жалпы сомасында кысқа мерзімді несиелер басым болып
отырғанын атап айтқан жөн, орташа және ұзақ мерзімді ... ... ... аз мөлшерде беріледі. Дегенмен, несие орташа және ұзақ
мерзімдерге берукөлемінің ... ... оң ... байқалады. Мысалы,
егер 2008 жылы қыска мерзімді несиелер ... ... ... ... ... және ұзақ ... ... 15,8%-ы болса, 2009 жылы орташа және
ұзақ мерзімді несиелердің ... ... ... ... Егер 2009 жылдың
бірінші жарты жылындығындағы жағдайды қарастырсақ, мынадай ахуалды көреміз.
2010 жылдың бірінші ... 2009 ... ... ... аграрлық шағын кәсіпкерлікке берілген ... ... ... және салыстырмалы керінісінде 15136,6 млн. ... 14945,2 млн. ... ... ... ... ... кезең
аяғындағы берешек өсу урдісін байкатады, яғни несие нарығында аграрлық
шағын кәсіпкерлікктің заем ... ... ... ... (3 кесте).
Берілген қаражаттың сапалык күрамы да жақсыжаққа өзгеріп отыр: орташа
және ұзақ мерзімді несиелерлің ... 2008 ... ... 2009 ... ... ... арту үрдісіне ие болып отыр. Алайда осындай азды-көпті сэтті
жағдай ... және ... ... ... ... ғана калыптасып
отыр. Облыстың шеткері жактарьшдағы ... ... ... ... - ... ... агро секторда шағын және орта кәсіпкерлікктің
заем қаражатына
|Аграрлық шағын кәсіпкерлікк субъектілеріне берілген ... ... ... үлес ... (%) ... |2008 жьш ... ... |21,6 |27,6 ... |22,2 |29,4 ... |20,2 |30,9 ... |20,6 |30,5 ... |26,2 |29,9 ... |25,6 |29 ... ... ... Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеу: ... мен ... ... ... 2009.- 26 ... ауыл ... ... жөндеуге, жем сатып алуға, мал
басын арттыруға және т.б. несие "ала алмайды", ... ... ... үстіне түпкірдегі жылжымайтын мүлік банктердің көкейіне қонбайды.
Оныңүстіне мал ... ... ... алмайды. Банктер тэуекелге барғысы
келмейді; ... ... ... ... ... ... да ... бірдей қамти алмайды. Нәтижесінде, несие каражатына
мүқтаждардың бір бөлігі ... күр ... ... ... ... ... кезде, аграрлық шағын кәсіпкерлікті дамьггу проблемаларьшьщ бірі
ретінде субъектілердің көпшілік ... ... ... ... ету үшін ... каржы
ресурстарының болмауьш атап өту керек. Шағын бизнес кәсіпорындарының кормен
қамтамасыз етілу деңгейінің жеткіліксіздігі еңбек ... ... ... аграрлық шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... оньщ ... шағын кәсіпкерліккке кредиг беруге
кедергі больш отыр.Аграрлық шағын кәсіпкерліккгің кепіт ... ... ... ... ... бойынша пайыздық ставканы арттыру
арқылы тэуекел күнын несиелерге ... ... ... ... және огімді кепілі жоқ жаңадан қүрылған кәсіпорындардың несие
алуы қиын мэселе.Бүдан басқа, аграрлық шағын ... ... ... ... ... елдің бүкіл экономикасы негізгі капиталын жаңартуды,
қорлармен қамтамасыз етілуді арттыруды және ... ... етіп ... ... деңгейде дамығандағана шағын бизнес өзіне жүктелген
міндеттерді (жұмыс орындарын күру, ... ... емые на ... т.б.) ... ... ... күні одан талапетіліп отырған деңгейге
сай болады.
Дамыған елдердің тэжірибесі аграрлық шағын кәсіпкерлікккәсіпорындарының
қомакты саны ... ... ... ... ... қана ... сонымен
катар корпоративтік бизнеспен де ынтымақтасып отырғаньга көрсетеді. Бүл
елдерде альга монополистер шағын бизнестің мүдделеріне ... ... ... ... ... ... кэсіпорьгадар ірі
фирмалардьщ әріптестері бола отырып, оларды ірі өндірістің технологиялык
гізбегінде ... ... ... ... алғанда ең соңында ендіру
тиімсіз болатын ... ... ... бір ... ... ғана ... өзара тиімді жағдаймен шағын бизнеске "береді". Шағынкәсіпкерлікктің
ендіріс саласында ... ... ... ... ел ... ... ... бағытта каншалыкты серпіндідамуына гікелей
байланысты.
Жыл сайын Қазақстан Республикасында агро ... ... ... өсуі ... ... ... көріп отырғанымыздай
2007 жылы 331459 шағын бизнес субъектілері, оның ішінде 109041 ... 222418 жеке ... ... Ал 2009 жылы 442334 ... ... оның ... 116924 заңды тұлғалар, 325410 жеке тұлғалар
тіркелді. 2010 жылы ... ... ... саны 2007 ... 33,4 ... 2009 ... ... 14,0 пайызға өсті (4
кесте).
2007 жылы тіркелген заңды тұлғалардың ішінде белсенділері 69,0
пайызды, 2009 жылы 75,7 пайызды құрады.
6 кесте - ... ... ... ... ... ... ... атауы |2007 ж. |2008ж. |2009ж. |
|Заңды ... |111665 |102182 |116924 ... ... | | | ... |77079 |77398 |87173 ... тұлғалар |276557 |282100 |325410 ... |388222 |384282 |442334 ... ... Абдуллаева Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеу: дамуы мен жетілдіру ... ... 2009.- 26 ... ... ... ... кәсіпорындар санының ең көбі ... яғни 23144 ... ... ... ... 69,4 ... ... қаласында 4048 тіркелгендердің 2987 бірлігі немесе 73,8
пайызы белсенді болған, Қостанай облысында белсенділер үлесі 75,3 ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің санының
өсуімен қатар, белсенді кәсіпорындардың санының өсу ... ... ... ... ... аймақтар арасында Оңтүстік Қазақстан
облысы алдыңғы орынды, яғни мұнда 137708 адам немесе республика ... ... 18,89 ... ... ... жылдары Қазақстан Республикасы бойынша тіркелген шағын бизнес
субъектілер динамикасын А қосымшасынан байқауға болады.
Шағын кәсіпорындардың географиялық таралу тенденциясы бірқалыпты екенін
айта ... жөн. бұл, ... ... ... халыққа емес,
мемлекеттік кәсіпорындарға қызмет теуімен байланысты. Сондықтан, жеке
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... келеді, ал
негізінен ауыл шаруашылық өнімдеріне бағытталып және ... ... ... ... кәсіпорындар саны аз.
Аймақтық деңгейде шағын және орта бизнес концентрациясы ... ... және ... тығыз орналасқан аудандарда сақталып
келеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... мән ... Оларда кең масштабта ауыл
шаруашылық өнімдерін өңдеу және өткізу үшін ... ... ... құру үшін ... ... бар. ... ... – бұл
өз әрекетін тоқтатқан немесе бас тартқан белсенді емес ... бар, ... ... ... ... ... ... бизнестің салалық құрылымын қарастыратын болса, онда 90
жылдың басынан ... ... ... ... ... ... бөлігі сауда – дел-далдық қызметпен айналысады.
Шағын бизнестің ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарға қызмет көрсетуге
бағытталуы ... ... ... Бұл ... ... тек ... айналысып, ал күрделі технологиялық циклды өнім шығаруға бүгінгі
таңда мүмкіндіктері жоқтығына байланысты. Олардың ... ... ...... және ... ... көрсету, бірақ, бұл сектордағы
олардың кең түрде дамуын материалдық база мен ... ... ... жетіспеушілігі тежеп тұр кесте 5 /13/.
Шағын ... даму ... ... ... ... ... ... Оларға мыналар кіреді:
- аграрлық шағын ... ... ... ... ... секторындағы барлық салаларда жұмысбастылар
санының өсуінің жалғасуы;
- шағын кәсіпорындардың индустриалды дамыған ... пен ... ... ... басым бөлігінің сауда және қызмет көрсетумен
айналысуы.
7 кесте - 2005 – 2009 жж. ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының саны
|Аймақтар ... ... |
| |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 ... |1524 |4070 |3601 |3411 |3931 ... |5448 |4577 |4867 |4042 |4436 ... |5069 |4743 |5025 |4654 |5240 ... |2631 |2568 |2352 |2172 |2773 ... ... |13178 |14387 |15384 |7473 |8333 ... |2863 |4550 |4923 |3520 |3757 ... ... |3450 |3734 |3915 |2190 |2549 ... |12799 |12897 |6823 |7117 |7915 ... |2028 |1673 |1731 |2137 |2354 ... |2833 |3437 |3825 |4681 |5077 ... |3354 |4059 |2998 |2630 |3094 ... |8554 |5121 |5700 |5398 |6043 ... Қазақстан |5907 |2636 |3034 |2536 |2873 ... ... |12211 |7679 |7187 |9523 |10566 ... ... |23144 |28870 |34883 |33883 |39724 ... ... |4048 |4860 |5417 |6815 |8259 ... ... |109041 |109861 |111665 |102182 |116924 ... | | | | | ... ... ... Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеу: дамуы мен ... ... ... 2009.- 26 б.
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай 2008 жылы ... ... ... облыстарында және Алматы қаласында ең көп заңды тұлғалар
тіркелген. Ең аз тіркелген заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының Атырау,
Қызылорда және Солтүстік ... ... ... ... ... Б. А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеу: дамуы мен ... ... ... 2009.- 26 ... 7 – ... ... ... кәсіпорындар санының салалық құрылымы
Ал 2005 жылы жетекші орынға Алматы қаласы мен Шығыс Қазақстан облысы ие
болған.
2008 жылы ... ... ... ... Қарағанды, Солтүстік
Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау облыстарында ... ... ... 2009 ... ... көп ... тұрақсыздық жағдайында тиімді әрекеттер түрі болып сауда мен
делдалдық қызмет қана ... ... ... бизнес кәсіпорындарының салалық құрылымын ... онда ... ... ... және ... негізгі
бөлігі сауда мен қызмет көрсету сфераларында шоғырланғанын көреміз. Мысалы,
2009 жылдың бірінші қаңтарына аграрлық шағын бизнес ... ... ... -48 ... ... және байланыс саласында – 5 пайызды,
құрылыс саласында – 11 пайызды, ... ... ...... ... ... операциялар саласында -10 пайызды, қонақ
үйлер мен мейрамханалар ... – 9 ... ... Бұл ... ... көрсетілген /13/.
2009 жылдың 1 қазанына есептік деректер бойынша республиканың аграрлық
шағын бизнес кәсіпорындарында ... ... саны 2008 ... ... ... 5,9 пайызы өсіп, 478,5 мың адам болды. Олардың ... ... ... мен үйде пайдаланатын бұйымдар саласындағы шағын
бизнес кәсіпорындарының үлесінде /14/.
8 кесте - ... ... ... негізгі көрсеткіштері
|Аймақтар ... ж. ... саны |
| |Мың адам |% ... |
| | ... ... ... |
| | ... |тиісті кезеңге |
|Қазақстан ... |478,5 |101,1 |105,9 ... |16,6 |101,4 |110,0 ... |28,5 |101,6 |107,7 ... |25,8 |101,4 |111,3 ... |17,0 |102,5 |127,5 ... Қазақстан |10,0 |100,2 |100,0 ... |16,1 |101,7 |96,3 ... ... |20,7 |101,0 |114,8 ... |40,6 |99,3 |104,5 ... |24,6 |100,8 |105,3 ... |8,9 |100,4 |115,7 ... |16,1 |101,5 |11,2 ... |21,6 |99,9 |102,4 ... ... |21,2 |100,7 |102,4 ... ... |28,7 |101,4 |85,6 ... қаласы |35,5 |101,5 |117,6 ... ... |116,6 |101,6 |106,7 ... ... ... Б.Қ. ... ... пен бизнестi қолдау жолдары
мен дамыту әдiстерi: Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
Аймақтар бойынша ... ... ... кәсіпорындарында жұмыс
істейтіндердің ең көп саны ... ... 16,6 мың адам ... ... ... пайызы), Оңтүстік Қазақстанда 28,7 мың адам ... ... ... және ... ... 40,6 мың дам (жалпы санының - 8,5 пайызы)
шоғырланған. Шағын бизнес кәсіпорындарында жұмыс ... ең ... ... облысында байқалады. Бұл көрсеткіштерді жоғарыдағы
кестеден ... ... (6 ... кесте - 2009 жылдың тоқсандары бойынша аграрлық шағын бизнес
кәсіпорындарының өнім ... ... ... ... ... (млн.тг)
|Қала атаулары |1 ... |2 ... |1 ... |
| |2009 ж. |2009 ж. ... |
| | | |2009ж. |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |140095,7 |273046,9 |
|Ақмола |2877,8 |3081,8 |5959,6 ... |3098,0 |3106,5 |6204,5 ... |6013,9 |6669,3 |12683,2 ... |4864,6 |4900,9 |9765,5 ... Қазақстан |10781,6 |10901,7 |21683,3 ... |2036,1 |2256,7 |4292,8 ... ... |2877,2 |3068,5 |5945,7 ... |8683,3 |8375,8 |17059,1 ... |8417,2 |8351,7 |16768,9 ... |1389,3 |1465,5 |2854,8 ... |4002,8 |4182,4 |8185,2 ... |6174,6 |6604,8 |12779,4 ... ... |4844,0 |4960,5 |9804,5 ... Қазақстан |5276,8 |6088,4 |11365,2 ... ... |13440,6 |13726,6 |27167,2 ... ... |48173,4 |52354,6 ... ... ... ... Б.Қ. Шағын кәсiпкерлiк пен бизнестi қолдау жолдары
мен дамыту әдiстерi: Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай Қазақстан Республикасының ... ... өнім ... ... ... 2009 жылдың екінші
тоқсанында бірінші ... ... 7144,5 ... артық табыс
тапты.
Жамбыл және Қызылорда облыстары бойынша ... ... ... өнім (тауар, қызмет) өткізуден басқа ... ең ... ... ... табады. Бірінші орында Алматы қаласы,
одан кейінгі орынды Астана қаласы алады. Алматы қаласы ... ... ... ... ... өнім ... қызмет) өткізуден түскен
табыстың 36 пайызын құрайды, ал Қызылорда Облысы тек бір ... ғана ... ... ...... ... шағын бизнес кәсіпорындарының өнім
өткізуден тапқан табысы – 273046,9 ... ... ... бойынша
жалпы табыстағы аса қомақты үлестік салмақ Алматы қаласының 100528,0
млн.теңге ... ... - 36,8 ... ... ... 27167,2
млн.теңге (жалпы көлемінің – 9,5 пайызы) және Шығыс ... ... (7,9 ... облысының шағын бизнес кәсіпорындарының еншісіне
келеді. Жамбыл және ... ... ... ... ... ... ең аз көлемде табыс тапқан.
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ
ӨНДІРІСІН НЕСИЕЛЕУДІҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының ауыл ... ... ... ... ... нұсқауы бойынша елімізде ауыл шаруашылығында мемлекеттік
активтерді басқару жөніндегі “Агрохолдинг” компанияның құрылғандығы ... ... жөн ... ... Осы ... Ұлттық компания жұмысының
тиімділігі алдымен мемлекеттегі мемлекеттік ақша-несие саясаты ... ... ... белгілі. Атап айтқанда, ауыл ... ... ... ынталандыруға бағытталған қаржыландыру
және несиелеуге. Өйтпеген күнде бұл ... ... құру Ауыл ... мен құрылатын “Агрохолдинг” арасындағы өкілеттіліктер мен
жауапкершіліктерді қарапайым ғана ... ... ... Сондықтан менің
ойымша, мемлекеттік компанияны ... ... ... және ... ... ... үшін ... арналған барлық ақша ағыны
шоғырланатын ... ... ауыл ... ... ... де ... жөн.
Елімізде ауыл шаруашылығы жерлерінің ипотека механизмі (кепілдік)
жоқтың қасы. ... ... ... ... ... ... ... ірі ұйымдарымен қоса, шағын және орта агробизнесті де ... ... ... ... үшін ... ... тыс ... қаржы
ресурстарын тарту мен ... ... ... ... ... ... бірге, басқа механизмдерді қолдану заңдық тұрғыда мүмкін болмаған
және экономикалық ... ... ... ... тәжірибеден көретініміздей, шағын бизнес қазіргі ... ... ... ... ... және ішкі ... ... негізгі
бөлігін құрайды. Кәсіпкерлердің ... ... ... жаңа ... және ... технологиялық өндірістерге бағытталған
шағын және орта бизнеске жағдайлар жасау ... ... орта ... атап ... /16/.
Қолданылып жатқан шараларға қарамастан, ... ... ... ... болатын және тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бермейтін мәселелерді
кездестіреді:
1. Өздерінің инвестициялық және ... ... ету үшін ... көпшілігінде қаржы-несиелік
ресурстардың жеткіліксіз болуы. Бұл жағдай несие ресурстарын
ұсынатын ... және ... ... мекемелердің жағымсыз
жағдайының, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... әкімшіліктік кедергілердің болуы, ол ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі
заңдылықтардағы нақты шаралардың болмауы немесе бар заңдылықтың
жетілдірілмегендігі, бұл әкімшіліктік ... ... ... ... ... ... ... облысында шағын бизнес үшін
маманланлырылған калрлардың жетіспеушілігі.
5. Аграрлық шағын кәсіпкерлік субъектіліріне салық салудың ... және ... ... ... ... ... органдары тарапынан бұқаралық ақпарат құралдарында
шағын кәсіпкерлер субъектілерінің ... ету ... ... және т.б ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау институттарымен тиімді және
оңай қол жеткізуге болатын ақпараттық байланыстардың болмауы.
Аграрлық ... ... ... ... арқылы «орта класты»
қалыптастыруға бағытталған, әсіресе инновациялық ... ... шешу және ... ... жету ... Салық және кедендік заңдылықтарды жетілдіру бойынша уәкілетті
органдарға және кәсіпкерлікті ... ... ... ... және т.б ... ... шағын кәсіпкерліктің субъектілері үшін жағымды жағдай
жасау мақсатында ... және ... ... бойынша
ұсыныстар еңгізу. Бұл ұсыныстар Кездесулерде, ... ... ... ... дамыту жөніндегі
Комиссиясында аталған көкейтесті мәселелерді талқылау нәтижесі
бойынша әлеуметтік және табыс салығы және кеден баждарының
мөлшерлемесінің ... ... ... ... секторына бөлінетін материалдық және
қаржылық құралдардың өсуіне және қол ... ... ... пен ... ... ... қолдау инструменттерін (лизинг, франчайзинг және т.б)
еңгізу. Астана ... ... бұл ... ... ... аграрлық шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау
Бағдарламасы ... ... ... 2009 ... ... ... бөлінеді.
3. Кәсіпкерлердің мемлекеттік емес бірлестіктерінің жүйесін қалыптастыру
және оның рөлін күшейту, шағын және орта бизнес ... және ... ... ... ... басымдықтар:
- ғылымды қажетсінетін және инновациялық өндірістерді құру;
- шағын бизнестің инфрақұрылымын құру және дамыту;
- шағын және орта ... ... ... орындарын құру,
«орта тапты» қалыптастыру болып табылады.
2010 жылға дейінгі Астана қаласын ... ... ... мен бекітілген Астана қаласының ... ... ... және ... ... ... таяу жылдары
дамытудың негізгі бағыты болып шағын және орта бизнестің интеграциясын
қаланың ... ... ... ЖАӨ құрылымында оның үлесінің
арттыру.
Мынадай бағыттарда жұмыстар жалғастырылады:
- шағын бизнесті ... және ... ... ... бұл ... институттардың дамуына және ... ... ... ... үшін қаржы-несиелік қамтамасыз етудің
деңгейлік жүйесін енгізуге, олар үшін ... ... ... мүмкіндік
береді;
- шағын кәсіпорындарының өнімдері үшін ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Ғылыми өңдеулерді енгізудің барынша ұтымды жолы қысқа мерзімде және ... ... ... ... ... өнімдерді әзірлеуге
мүмкіндігі бар ... және орта ... ... ... ... ... бизнес саласында инновациялық кәсіпорындарға ... ... ... ... үшін құралдар және олардың нәтижелерін
өндіріске өткізуді ... ... ... ... және өнім ... ... ... мүмкіндік береді /17/.
Аталған мақсатқа жету үшін конкурстық негізде ... ... ... қала ... ... ... бір бөлігі
инкубатор аумағында орналасатын ... ... ... ... ... ... ... қаласы шағын бизнесті қолдау орталығы» жанынан инфрақұрылымдық
элементтерді қалыптастыру мақсатында келесі мекемелерді құрылуын қарастыру:
- аграрлық шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... жоғарылату және жоғары сұранысты
тауар мен қызмет сферасында өз ... табу ... ... ... ... кәсіпорындар, сауда фирмалары,
инвестициялық жобалар портфелін қалыптастыру, маркетингілік ... ... ... туралы банктік мәліметтерді жасау) құру;
- мақсаты қалада өндірілетін тауарлар мен қызметтерді жарнамалау
болып табылатын сауда-көрме ... ... ... тауар
өндірушілерге оң көзқарасты қалыптастыру, шағын кәсіпорындардың тұрақтылығы
мен ... ... ету) құру ... ... ... ... ... болып кәсіпорынның жеткілікті
пайда және табыс табу қабілеті жатады, яғни тек өзінің шығындарын ... ... ... кеңейту мүмкіндігінің болуы керек. Кері ... өзін ... ... ... қаражатпен әрең қамтамасыз етіп, өмір
сүру үшін күресуіне тура келеді. ... ... ... ... ... ... ... жағдайдан сәтті құтылуда, бірақ
банкротқа ұшырау құбылысы кәсіпкерлік әлемде ... ... ... ... ... ... жылдар ағымында 23,7 пайыз, алғашқы 4
жыл ішінде – 51,7 пайыз, алғашқы 6 жыл ... – 62,7 ... ... ... ... Банкротқа ұшыраудың негізгі себептері мыналар:
- экономикалық факторлар – 47,4 пайыз;
- қаржылық ... – 38,4 ... ... ... ... – 7,1 пайыз ;
- кәсіпкерлік ниеттің жаман болуы – 3,4 ... ;
- ... – 3,7 ... ... ... себептері сыртқы және ішкі де сипатқа ие болуы мүмкін.
Сыртқы факторларға жалпы экономикалық құлдырау, ... ... ... саясаттағы өзгеріс, инфляция, жаңа бәсекелестіктің
пайда болуы, саладағы өзгеріс анағұрлым жетілген құрылыс материалдары ... ... ... ... ... ... ... Іс жүзінде
бұл сыртқы әсерлер барлық ... ... ... ... оларға
төтеп беріп, қызметін одан әрі қарай тиімді жүргізе алуда, ал ... ... ... ... ... алып келетін көптеген себептер
тиімсіз менеджментпен байланысты және оларды үш бағытта топтауға болады:
- стратегиялық сипаттағы қателіктер
- жалпы менеджмент ... ... ... жүйе мен ... кемшіліктер.
Қазіргі зерттеулерде бизнес сәтсіздігінің не екендігін дәл түсіндіретін
бір мәнді түсінік жоқ. Біреулер бұл ... ... ... ... банкротқа ұшыраумен қатар кәсіпорынның бірігуі,
басқа компания тарапынан сатып алынуы сияқты әртүрлі себептерге ... ... да ... ... ... ... ... жұмысшылардың,
жеткізушілердің және тұтынушылардың алдында өз ... ... ... ... ... қатарына жатады деген пікір бар. Көптеген зерттеушлілер
кәсіпорын қызметінің тоқтатылуын келесі бағыттар бойынша бөліп қарастыруды
қалайды:
1. ... ... ... Алдағы залалдардың алдын алу мақсатымен
3. Қажетті нәтижені ала алмау себебіне байланысты, мысалы, салынған
капиталдың пайдалылық процентінің төмен болуы
4. ... ... ... ... ... ... ... пайда табу мақсатында бизнесті сату сияқты себептерге
қатысты.
Австралиялық ... ... ... бойынша бизнестегі
сәтсіздіктер пайызының жоғары болуы туралы ... ... ... ... ... 3,4 ... ғана, алдағы болатын залалдардан
құтылу ... 8 ... ғана өз ... ... екен ... ... ... қатынастарына өтуі ең басынан ... ... өз ісін ашу және жеке ... ... ... ие болды. Бірақ бүгін сол құрылған фирмалардың азы ғана ... ... ... әрі ... ... қамтамасыз етуге қажетті
өндіріс көлеміне шыға алғанын айта кету ... ... ... ... ...... Саяси
- Құқықтық
- Психологиялық
- Кадрлық
- Ұйымдастырушылық
Әлеуметтік – ... ... ... ... мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру, дамыған нарықтық
инфрақұрылымы мен ашық қаржыландыру көздері мен ... ... ... ... сияқты факторлар жатады.
Саяси факторларға ... ... ... қолдаудың
жетіспеушілігін, бюрократиялық аппарат кедергісін жатқызуға ... ... ... ... ... ... министрліктер мен жергілікті билік органдары ұстап отыр ... ... ... ... бірінші кезекте салық жүйесінің
жетілмегендігі және нормативті – құқықтық ... ... Заң ... жиі ... ... ... ... деген
сенімсіздікті тудырады, осыдан барып ұзақ мерзімдік болашақ емес, ... ... ... орын ... Өткір бәсекелестік күресте
артықшылыққа ие болу мақсатында ... ... ... ... бірігуі жаңа кәсіпорындардың салаға кіруіне тосқауыл болып
отыр /19/.
Психологиялық ... да ... ... ие, ... ... ... болуы, қоғамға қажетті тауар мен қызмет көрсетулер ... ... ... пайда болып жатқандығын түсінбеулері,
кәсіпкерлік қызметін бағалаудың жаңа ... мен ... ... оң ... пікірлердің болмауы жатады. Экономикасы дамыған
елдерде халықтың көбісі, материалдық игіліктер мен ... ... ... мен ... арқасында жасалып жатқандығына сенімді. Оның үстіне
АҚШ-та, мысалы, ұлттық «алтын қоры» дәл осы он ... ... ... ... деп ... ... өту тағы да бір проблеманы жарыққа шығарады: ол
біліктілігі жоғары кадр – менеджерлердің ... ... ... мен тәжірибенің болмауы.
Айрықша коъюнктура бойынша табыс табуға болатын кезде «нарықтың» алғашқы
толқыны құлдырай түсті. Нарықтық ... ... ... және
қоғамның соған сәйкес психологиялық бейімделуіне байланысты ... ... ... ... етіле бастады.
Ұйымдастырушылық реттегі факторларға жаңа ферманы тіркеу мен кезіндегі
бюрократиялық кесірлерді жатқызуға болады. Жаңа ... ... ... шот алу үшін 4-тен 6 аптаға ... ... және ... ... ... ... қажет. Сонымен қатар, саны ... ... ... ... ... машақаты тағы бар. Жұмыс істеп тұрған кәсіпорынды
түрлі мемлекеттік органдар тарапынан тексеру қосымша уақыт пен ... ... Бұл ... ... ... ... кезігетін проблемалардың толық емес тізімі.
Осыған байланысты көптеген ... ... ... ... ол ... үлкен бөлігі халықтан ... ... ... ... ... ... жеке ... әзірге шет
елдегідей жалпы ұлттық өнімнің қомақты үлесін өндірмейді.
Мұндай жағдайлардың бір себебі елде шағын бизнесті басқарудың нысаналық
жүйенің болмауы, ... ... ... соны дайындауға бағытталады
/19/.
3.2 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ауыл ... ... ... ... ... ... және орта ... несиелеуді шешу
жолдарыбойынша жоғары пайыздық ... ... ... ... ... ұзақ ... несиелерді беруге банктердің жиі барғысы
келмейтіндігі жұртшылыққа мәлім мәселелер. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... жетудің барынша демократтық тәсілі қол
жеткізуге келмейтін жағдай қалыптасты. «ТұранӘлемБанкiнiң» Қазақстандағы ең
байырғы ... ... ... ... банк ... ... қайта құру және даму банкi, австриялық “Райффайзен ... ... DEG атты ... ... Халықаралық қаржы
корпорациясы, ... даму ... ... ... iрi ... бар. ... ... – елдегi әрi бiрлескен, әрi бөлшек
банкингке маманданған жетекшi банктердiң бiрi. ... ... ... ... барлық облысында 22 филиалы және 200-ден астам
есептiк-кассалық бөлiмшелерi бар қуатты қаржы алапауыты деуге ... ... ... ... ... Ресейде және Украинада өз өкiлдiктерi жұмыс
iстейдi, алдағы уақытта тап осындай өкiлдiк ... да ... ... ... атты ... ... бар, сол арқылы
ТұранӘлембанк ресейлiк кәсiпорындардың бiрқатарына 50 ... ... ... ... ал, ... ... ... бұл көрсеткiштi 100-200
миллион долларға жеткiзудi көздеп отыр.
2007 жыл Қазақстанның қаржы жүйесiнде “ТұранӘлем” ... ... ... ... ... ... нарығына шықты, ЕурАзЭҚ-
тың Мәскеудегi мәжiлiсiне қатысты, Алматыда өткен Қаржыгерлер конгресiнiң
негiзгi ұйымдастырушыларының бiрi болды. ... ... ... ... ... экономикалық саммитi аясындағы шараларға қатысты.
Банкке жалпы сомасы 30 миллион доллар болатын төрт жылдық ... ... ... ... қол ... ... айында ТұранӘлемБанк мөлшерi
225 миллион АҚШ доллары болатын жетi жылдық еурооблигацияларды сыртқы қаржы
нарығына тиiмдi бағамен ... ... Ал, 2007 ... 1 ... 245
миллион долларлық келiсiмге қол қойылды.
Банктiң рейтингi де ... ... ... Осы ... 28 ... & Poor`s халықаралық агенттiгi ТұранӘлемБанкiнiң жоғарыда айтылған
225 миллион долларлық кепiлдi ... ... орай оған ... ... ... ... ... алдында ғана Мооdy`s агенттi
аталған облигацияларды Ваа3 дәрежесiндегi рейтингпен бағаланған болатын.
Бұл – ... ... ... ... ең ... деңгей болып
саналатын инвестициялық бағыттағы рейтинг.
Сонымен қатар банктердің ... және орта ... ... ... ... ... инвестицияларды тартудың ең тиімді әдістерінің
бірі болғанына қарамастан, берілген жағдай алып сату ... ... ... және ... компаниялар үшін өздерінің
несиелік тәуекелдерін төмендету шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады, себебі мерзімді
ұзарту мен ... ... ... ... ... ... төмендетусіз мүмкін емес. Сондай-ақ Қазақстан Республика
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жабуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютада несие
берушілер үшін ... ... ... ... ... ... ... берушіге шығыстарды жабуға беретін несие үшін минималды
пайыздық мөлшерлеме келесі негізгі ... ... ... ... (Қосымша В)
Берілген мәліметтер елдің қаржы нарығында несие берушілер үшін ... ... ... ... болу ... ... ортақ танылған шағын және орта бизнесті
несиелеуді шешу жолдары несиелер бойынша ... ... ... ... ... оларды кепілдендіру (сақтандыру) табылады. Банктердің
шағын және орта бизнесті несиелеуді шешу ... ... шет ... ... ... үшін ... ... әкелетінідігін
көрсетеді және оларды басқаруында жүйелі жолдың балмауы кезінде ... ... ... ... елеулі теріс салдарларға әкелуі
мүмкін.
Әлемдік тәжірибеде мүмкін залалдар мен жоғалтулардан несие ... ... ... ете ... ... ретінде шағын және орта
бизнесті несиелеуді шешу жолдары несиелерді кепілдендіру ... ... ... ... Несие беруші үшін де артықшылыұтар ... ... ... ... үшін ... ... ұзарту жолымен төлем
қабілеттілік мүмкіндіктерін кеңейтеді және бұл ... ... ... ... ... берушілер үшін шағын және ... ... шешу ... несиелердің кепілдендірілуін қолдану
әлеуетті қарызгерлердің шеңберін ұлғайтады және бір уақытта пайда болатын
қарызгердің төлем ... ... ... берушілердің ықтимал
жоғалтуларының мөлшерін төмендетеді.
Өздерінде шағын және орта бизнесті несиелеуді шешу жолдары ... ... ... ... бірқатар елдердің
қаржылық жүйелері оған әр ... ... ... ... ... ... тәжірибесі негізінде, басқа елдерде екінші ... ... және орта ... ... шешу ... ... ... бағытталған алдын алу шарасы ретінде енгізілді.
Қазақстан ... ... ... олардың басқа мемлекеттердiң
экономикасына инвестиция ... ... ... ... Бұл ... басшысы да тұжырымдаған. Ал, Ресейдiң беделдi банктерi де
негiзгi көрсеткiштер жөнiнен бiздiң банктерден кейiн ... ... ... ... ... ел нарығының орасан зор мүмкiндiгi тұрғысынан
келгенде, Ресейге болашағы ... ... ... шыға аламыз. Жақын арада
“ТұранӘлем” Банкi Ресейдегi жобалары ол ... ... ... ... мөлшерiн
тартатындығына қатысты экономикалық қатынасқа түсiп, бактiң өсуi ... ... ... ... ... ... де ... ақша таратудың барлық мүмкiндiктерiн пайдалануда. Оның ... ... да, ... ... да, ... да ... блоктардың бәрiне де қатысты несиелiк тәжiрбиеден өткен. ... ... ... ... ... ... аз ... жеткен жоқ.
1998 жылғы дағдарыстан соң еурооблигация нарығында шыға ... ... банк ... 2000 және 2002 ... ... ... 100 ... шықты. 225 миллион долларлық кейiнгi зайымның алдыңғыларыдан
өзгешелiктерi бар. ... ... ... ... 7 ... ұзарды.
Мұның алдындағы мерзiм 3 және 5 жыл ... ... ... ... ТМД
қаржы институттары арасында ең төмен саналатын 8,125 ... ... ... ... ... ... сұранысы 500 миллионға
жеттi. Жүзден астам инвестициялық ... мен ... ... ... алуға өтiнiш бiлдiрдi. Ал әзiрге бұл сұраныстың жарты
мөлшерi – 225 ... ... ... ... өзi ... ... ... бұл сома Қазақстандағы орташа банктiң активтерiмен
шамалас болып келедi.
Ең iрi ... бiрi – 245 ... ... ... банктiң
Қазақстандағы және Ресейдегi тұтынушылардың импорттық және экспорттық
келiсiм-шарттарын қаржыландыруға ... Бұл ... ... ... ... және Deutsche Bank AG London ... ... сипатта дамып келе ... елде өмiр ... сөз жоқ, ... ... сұранысты ұсыныстың өзi ... ... ... пайдалануды тоқтатар болса, банктер үшiн қарыз алу
қажеттiлiгi де жойылған болар едi. Сондықтан, әуелi тұтынушылардың ... бар, ақша ... ... ... және ... ... ... деген
мәлiметтердi алу қажет. Сол сұранысқа орай, зайым алу ... өзақ ... ... деген сұранысбасымдық болып табылады.
Мысалы, 7 жылдық зайым ... ... сол ... бере алады. Бұл зайым
шартының артықшылығы – әр салаға ... ... ... бар. ... – ауыл ... ... бөлiгiн – өндiру өнеркәсiбiне,
үшiншiсiн – құрылыс саласына, тағы бiр бөлiгiн – мұнай-газ секторына т.б.
“ТұранӘлем” ... ... ... ... сай ... iстейдi. Күнi
бүгiнге дейiн Қазақстандағы ең iрi үш ... бiрi ... ... таза ... 2007 ... ... мен қыркүйегi аралығында алдыңғы
жылдың сол мерзiмдегi көрсеткiшке (2,114 миллиард теңге) ... ... ... ... дамуы ел экономикасының дамуымен тығыз байланысты. ... ... ... ... ... ... ... банк
жүйесi де, жалпы экономикалық дамуы да қазiр ТМД-да жетекшi орындарға ие.
2007 жылы “ТұранӘлемБанк” ... ... ... мен ... ... ... ... және шаралары
едәуiр ұлғайды. 2002 жылдың желтоқсан айының ... DEG ... ... 10 млн. евро ... ... келiсiмiне қол
қойылды. Берiлген заем 7 жылға субардинацияланған ... ... ... 2001 ... ... Банк кfw (кiшi және орта ... ... банкiсiнiң несие жолына қосылды. Несие жолының ... 27 млн. ... 2002 ... қыркүйек айында жобалық қаржыландыру
саласында ... АҚ ... ... үшiн 5 млн. АҚШ ... FMO ... даму ... ... келiсiм құрылды. 2002 жылдың
шiлдесiнде ТұранӘлемБанк АҚ 30 млн. АҚШ ... ... ... ... ... Мемлекеттiк Кәсiпорын “Қазақстан
Темiржолы” 15 млн. доллар соммасында корпроативтi бағалы ... ... 2001 жылы ... Poor’s және ... Investors Service iрi
рейтинг агенттiктерi ТұранӘлемБанк ... ... ... ... бұл дегенiмiз халықаралық нарықтағы ТұранӘлемБанк АҚ-
ның жоғарғы беделдiгiн бiлдiредi.
Standard& Poor’s рейтигтiк агенттiгi корпоративтiк және ... тағы ... Банк ... ... ... нарықтық
бағытының күшейюiн белгiледi. Сонымен бiрге, агенттiкпен ТұранӘлемБанктiң
iшкi және көп жақты қаржыландыру ... ... ... ... капиталындағы белсендi қатысуын белгiледi. Рейтинг жайында пiкiр
тұрақты белгiлендi, ол Банк ... ... ... жақсы инфрақұрылымын
көрсетедi.
Банк 2001 жылдың негiзгi жетiстiктерi:
- Экспорт және импорт ... 50 млн.$ ... ... ... көлемiн едәуiр ұлғайтты;
- Шетелдiк банктер 7,6 млн.$ ... яғни 3,7 есе ... ... Жаңа эмиссияны 2001 жылға 15 млн. $ соммасына шығару және орындау;
- Iрi ... ... ... ... ... ... (“Hermes”(Германия), “Cofase” (Франция), USExim (АҚШ), EGAP
(Чехия) және т.б.);
- ЕЖДБ-мен 5 млн. $ соммасына сауданы дамыту ... ... ... қол ... 1,5 млн. соммасында Кiшi және орта ... ... ... ЕЖДБ-ның қатысуы;
- 5,0 млн. соммасында Корея Эксимбанк несие жолын меңгеру;
Банктiң 2002 жылғы негiзгi жетiстiктерi
- ТұранӘлемБанк ... КФБ ... А ... ... 30 млн. соммасында 2002 жылдың желтоқсанында жаңа эмиссия шығару;
- 2002 жылдың ... ... 13 млн. ... заем ... 9,8 млн. ... ЕЖДБ-мен 8 жыл мерзiмiне Несие келiсiмiне қол
қойылды;
- 15 млн. соммасына МФК-мен Несие Келiсiмiне қол қойылды;
- ... ... ... ... ... ... ... Банк депозиттiк негiзiнiң өсу деңгейi бойынша екiншi деңгейлi
банктер арасында бiрiншi орынға ие ... ... 50 мың VISA ... ... ... ... ... бойынша ЕКБ-ны едәуiр кеңейту;
2007 жылдың негiзгi жетiстiктерi:
- ТұранӘлемБанк АҚ-ның жай атаулы акция бесiншi эмиссиясы ... ... $ ... ... Банк 15 млн. $ соммасында “Қазақстан Темiржолы” Республикалық
Мемлекеттiк Кәсiпорын корпоративтi ... ... ... және андеррайнингтi iске асырды;
- Кiшi және орта бизнестi қаржыландыру бойынша Банк немiс банкi кfw
несие ... ... ... ... ... ... 27 млн. ... Банкпен 100 мың VISA карточкалары дайындалған.
Негiзгi қаржылық қорытындылар:
ТұранӘлемБанк АҚ кезектi қаржы жылын сәттi ... ... ... мақсатты бағыт саясаты, Банк даму динамикасын, мамандандырылған
потенциал мен Қазақстан қаржылық нарығында ... ... ... қалуына
мүмкiншiлiк бердi.
Банк әрекет ету негiзгi принциптерi болып баяғыдай сыртқы қаржы-несиелiк
саясат, клиенттердiң қызығушылықтарын максималды есепке алу, қызмет ... ... және ... ... операцияларының жоғары
табыстылығын қамтамасыздандыру болып ... ... ... ... стратегиясының дұрыс бағыттылығын бiлдiредi.
ТұранӘлемБанк АҚ Қазақстан банктерiнiң iрi үштiгiне кiредi және дамыған
аймақытық инфрақұрылымға ие. 2008 ... 1 ... ... ... саны
483,626 (1,2 есе алдыңғы жылға қарағанда) дейiн өстi, оның ... 29,670 ... және 453956 – ... ... ... ауыл ... ... шынында да мәз
емес.
Екінші бөлімде, мен өзекті мәселелердің басын ... Онда ... ... жаңартуды, жетілдіруді, тіпті түбегейлі өзгертуді қажет
екенін ... ... Ауыл ... ... ... ... және ... беру қызметтеріне («Аграрлық несие корпорациясы» АҚ, «Азық-түлік
келісімшарт корпорациясы» АҚ және «Қазагроқаржы» АҚ) ... ... мен ... ... ... Бұл бөлімдегі тағы да бір
мәселе ол ... ... ... ... ... таңда ауыл
шаруашылығының шағын субъектілеріне ... ... ... ... ... ... осы тығырықтан шығудың бірден-бір мүмкіндігі. Сондықтан
қазірдің өзінде ... ... ... қаржыландыруға үлкен мән
берілуде. Мемлекет тарапынан лизинг берушілерге ... ... ... айта ... ... ... пайыздық мөлшерлемені
төмендету, Қазақстанға әкелінген техниканы баж салығынан ... және ... ... ... iшiнде несие және қаржы шаруашылығы:
несие жүйесiн ... ... ... ... бiзде бұрын-соңды
болмаған жаңа несие ... ... ... жаңа
түрлерiнiң пайда болуы; нарық экономикасымен және меншiктiң көп түрлi
формасына ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнесті ... ... ... басқару жүйесiнен – пайда табуға, коммерциялық жетiстiктерге қол
жеткiзуге бағытталған жеке және ... ... ... несиелiк
мекемелерге өту тәрiздi бiрқатар маңызды өзгерiстердi жүзеге асыруда.
Бұл жағдайда отандық және шетелдiк банктiк ... ... мәнi зор. ... ... ... ... ... үшiн нарық экономикасы дамыған елдерде жинақталған ... мен банк ... даму ... қолдану қажет.
Аграрлық шағын және орта бизнесті несиелеу механизмдi құру өркениеттi
елдерде қабылданған ... ... көп ... ... ... банктердiң қызметтерiн қалпына
келтiрудi талап етедi. Сондықтан да шаруашылықтың әр ... ... мен ... ... ... әрi ... бәсекелiк күресте
ұзақ тарихи таңдаудың жемiсi болып табылатын: ақша қаражаттарын жұмылдыру,
несиелеу және есеп ... ... ... ... тәжiрибелердi
зерттеудiң маңызы аса зор.
Несиелiк қарым-қатынастар экономика дамуымен қатарлас жылжып ... ... ол ... реттеу құралы ретiнде шешушi септiгiн
тигiзедi. Ол тиiмдiлiкте банктiң ... ... және оның ... әсер ... ... факторларды айқындау әдiстерi iс жүзiнде
пайдаланылады. Несие берушi мен ... ... ... ... айтарлықтай айырмашылығы бар. Қазiргi әдiстер шетел
тәжiрбиесiнiң нәтижелерiн бiздiң өмiрiмiзге енгiзiлiп көру. ... ... табу ... көздейтiн коммерциялық кәсiпорын бола отырып, өзiнiң iс-
әркетiнiң спецификасына байланысты нарықтық ... ... ... оны ... ... ... ... әсерлi құралдары болып табылады.
Несиелiк қарым-қатынастардың пайда болуында несие ... ... ең ... рөл ... және оның ... қабiлеттiгiнiң деңгейi
несие алу мүмкiндiгiн айқындайды. ... ... ... ... баға беру ... ... ... үлкен маңызы
бар. Өйткенi олар банктiң несие ресурстарын тиiмдi басқару мен пайда алуға
көмек бередi. ... ... ... ... ... ... және ... тәсiлдерi негiзiнде қарастырылады. Қазақстандағы
субъектiлердiң қаржы жағдайлары мен оның несиелiк қарым-қатынастарын ... ... ... түрлi рейтингтiк агенттiктердi, несиелiк
бюролар мен ақпараттық орталықтардың құрылуы, олардың ... ... ... ... жаңа ... өтуiне мүмкiндiк бередi.
Несиелiк қарым-қатынастардың даму деңгейi әр ... ... ... байланысты. Өңiрдiң өндiрiстiк даму деңгейi банктердiң
несиелiк әлеуетi салым мехнизмi арқылы және өнеркәсiптiң есеп ... ... ... ... ... ... осы тұрғыдағы
әмбебаптылығын ескере отырып, банктiң тактикасы мен ... ... оның ... даму ... ерекшелiктерi алдын ала айқындалады.
Банктiң несиелендiру ... оны ... ... ... мен
қадамдардан тұрады. Несиелендiру процесiн реттейтiн мемлекеттiк саясатты
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi заң ... және ... ... арқылы жүргiзiп отырады. Банк әрекеттерiнiң барлық
сфераларында тәртiптерiн ... ... ... құрылуы
мен қабылданатын заңдардың тәжірибелік пәрмендiлiгiн қамту, несиелендiрудiң
барлық формаларын қолдануға нақты негiз жасайды.
Қазақстан банктерiнiң әрекеттерi ... ... ... ... қарай, түрлi қауiптерге ұрынуы мүмкiн. ... ... ... ... ... әрi ... нарықтық қатынастарға көшкен сәттен ... ... ... ... бiрi ... ... ... жұмысы болды.
Алғашқы кезеңде ... ... ... мен ұйымдарға қызмет
көрсетiп, соларға қысқа мерзiмдi несиелер берiп ... ... ... ... ... iрiктелiп, сондай-ақ жеке тұлғалардың салымдары
көбейе түстi. Сонымен бiрге көптеген несие алушы заңды тұлғалардың ... емес ... ... да ... үшiн ... соққан жоқ. Сол себептi
банктер ... ... жеке ... ... ... ... ... Республикадағы банктердiң қызметi әр түрлi факторлардың ықпалынан
аса күрделi жағдайда жүзеге асырылады. Мысалға, жекелеген ... ... ... төлем дағдарысы, төлем балансының
тапшылығы және т.б. Осы ... әр ... ... ... несиелер
бойынша қарызды уақытылы өтеу мүмкiншiлiгiнiң төмендеуiнен банктердiң ... үшiн ... ... ... Осының салдарынан банктiң несие
портфелi құрылымының төмендеуi, жiктелген активтер бойынша ... ... тез өсуi, таза ... ... сомасының
қысқартылуы байқалады. Бұл жағдайда ... ... ... және ... ... стратегиясы және т.б. мүмкiн тәсiлдер механизмдерiн
әзiрлеу көмегiмен несие тәуекелдiгiн басқаруға ұмтылады.
 
 
 
 
 
 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Назарбаев Н. Жаңа ... - жаңа ... ... - ... мүмкіндіктері: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауы / Назарбаев Н. // Егемен Қазақстан.- 2010.- 30
қаңтар.- 1-2 ... ... С. ... ... ... ... // ... 2007.- 20 қазан. - 4 б.
3 Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның ... ... ... ... дамуы: Автореферат.- Алматы, 2008.- 50 б.
4 Күрішбаев А. ... ...... ... ең ұтымды әдісі:
["Аграрлық несие корпорациясы" ... ... ... ... ... ... / Қаражігітов А. // Егемен Қазақстан.-
2008.- 1 ... 8 ... ... ... ... ... ... шағын және орта
бизнесті қолдау
6 Арманов С. Лизинг - ... жаңа ... ... ... // ... 22 ... 2 б.
7 Қаржы, ақша айналысы және несие: оқу құралы / авт.: Смағұлова Р.О.,
Мәдiханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш.- ... ... ... б.
8 Банковское дело: Учеб. пособие/ Под ред. ... 2-е ... и доп.- М.: ... и ... 2007.- 666 ... ... Д.Т. ... банктердiң несие ресурстарын құрудағы
проблемалары және оның ... ... ... 2008.-30 ... «ТұранӘлемБанк АҚ» қалыптасу тарихы//интернет ресурс: http: btabank.kz
Абдуллаева Б. А. ... ... және орта ... ... ... мен жетілдіру жолдары: Автреферат:08.00.10.- Алматы: [Б.
ж.], 2009.- 26, [4] ... ... ... ... оқулық / ҚР бiлiм және ғылым министрлiгi; ред.
басқарған Сейiтқасымов Ғ.С.- 3-бас., толық., өңд.- ... ... ... [2] ... ... М. ... ... тұтыну кооперативіндегі қаржы тәуекелі /
Кемел, М. // Қаржы-қаражат.- 2007.- N 6.- 21-28 б.
13 Кемел М. Нарық ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат: 08.00.05.- Алматы, 2008.-
50 б.: кесте
14 Қаражігітов А. Жеңілдетілген несие – ... ... ең ... әдісі:
["Аграрлық несие корпорациясы" акционерлік қоғамының басқарма төрағасы
Асқарбек ... ... / ... А. // ... ... 1 ... 8 б.
15 Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ред. басқ. Ғ.С.Сейiтқасымов.- Алматы:
Экономика, 2001.- 466 б.
16 ... Д.Т. ... ... ... ... ... және оның ... Автореферат.- Аламаты, 2004.-30 б.
17 Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық ... ... ... ... ... ... 2004.- 50 б.
18 Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта ... ... ... Б.Қ. ... кәсiпкерлiк пен бизнестi қолдау жолдары мен дамыту
әдiстерi: Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
20 ... Б. ... және ... ... ... ... ... О. Тоқсанова А. Шағын кәсiпкерлiктi басқару.- Алматы: ... 304 ... ... ... ... 2009
Қосымша А
1 Сурет. Аграрлық бизнес субъектілерінің несиені алудағы негізгі
проблемалар
Қосымша Б
«Даму» кәсіпкерлікті ... Қоры ... ... ... ... ... ... ... 0 ... банк |11,7 000 000 0 ... банк |22 000 000 0 ... банк |18 000 000 0 ... банк |10 000 000 0 ... |10 000 000 0 ... bank |6 000 000 0 ... банк |3 000 000 0 ... |3.3 000 000 0 ... ... 0 ... ... |3 000 000 0 ... ... еншілес |6 000 000 0 ... | ... Қоры |3 000 000 0 ... В
Аграрлық шағын және орта бизнесті несиелеудің минимады пайыздық
мөлшерлеменің құрылымы
|Компоненттер |% ... ... ... ... орта салмақтандырылған |10,9 ... ... | ... ... ... мен ... ... ФГСД |1,9 |
|салымдар | ... ... ... |5,4 ... шығыстардың мөлшері |1,2 ... ... ... |12,3 ... ... ... Қаржылық басқару және басқарушылық аудит:
теориясы, әдiснамасы, тәжiрибесi ... Оқу ... / ... ... ... ... 2007.- 543, [1] б.: ... кесте
Аханов С.
Қазақстан Республикасының қаржы секторы:мемлекеттiк және жеке меншiк
әрiптестiгiнiң дамуы(шағын және орта ... ... ... / ... С. ... ... 2008.- ... - 231- 232 б.
Ниязов Т.Ж.
Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды ұйымдастыру жолдары / Ниязов
Т.Ж. // ... ... ... 2008.- №5. - 66 -73 ... ... ... ... ресурстарын болжау / Ниязов Т. //
Қазақстанның ғылыми әлемі.- 2007.- N 1.-123 - 129 ... ... ... ... ... ... ... экономикалық механизмін жетілдіру [Мәтін]: Автореферат:
08.00.05 / Ниязов, Талғат Жақсыбайұлы.- Түркістан: ХҚТУ "Тұран", 2007.- 26,
[4] б.: кесте
Сабитов, Арман Сабитович. ... ... ... ... Автореферат: 08.00.10 / Сабитов, Арман Сабитович.-
Алматы: [Б.ж.], 2010.- 24, [4] б.: кесте, диагр.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін ... ... алу ... ... ... Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының
2004 ж. 1 наурыздағы N 12 бұйрығы
Ибрагимова, Ляззат. Микрокредитование - ... ... ... / ... ... // ... цен. ... 2005. - N 11. - С. 23
Источники финансирования: Метод. пособие / Мин- во индустрии и торговли;
РИВЦ.- Астана: Б.и., 2002.- 44 с.: ... ... ... Ж.М. ... ... ... как один ... источников финансирования экономики Казахстана / Кадырханова
Ж.М. // Евразийское сообщество.- 2009.- № 2.- С. 44-51
Кулкыбаев, Е. Роль ... ... в ... ... ... экономики / Кулкыбаев, Е. // АльПари.- 2006.- N 3-4. - С.
130- 134
Никонова, Ирина Алесандровна. Финансирование бизнеса / ... ... Ред. М. ... М.: ... ... 2003.- 197 с.: табл.+
Прил.
Тургулова, А. К. Современные тенденции формирования ... ... ... ... ... / Тургулова, А. К. // Вестн. КазНУ. Сер.
экон.- 2005. - N 2. - С. 45-52.
Фонд национального ... ... // ... и ... № 6.- С. 18-20
Ыдырыс, Еркебулан Жалгасулы.
Совершенствование системы финансирования инвестиционных проектов
банками Казахстана: Автореферат: 08.00.10 / Ыдырыс, Еркебулан Жалгасулы.-
Алматы: Б.и., 2007.- 30 с.: ил., ... С., ... С.Ж., ... В.Д. ... ... / - ... 2010- 522 бет ISBN 978-601-225-169-2
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
қаржыгерлерінің І ... ... ... темы ... В ... ... и ... отношений российская экономика требует решения ряда сложнейших
проблем. ... из них ... ... эффективного механизма
финансирования хозяйствующих субъектов как ... ... ... ... ... в ... секторе
экономики.
В современной экономике России ... с ... ... ... ... ... (самофинансирование,
государственное, кредитное) развиваются новые (акционерное, проектное,
лизинговое, венчурное, франчайзинговое и др.), возникают принципиально ... ... ... ... ... ... механизма
финансирования, адекватного новым, ... ... ... ... С ... ... у хозяйствующих субъектов
появилась ... ... ... форм ... с ... ... применение сдерживается неудовлетворительным финансовым состоянием
большинства ... ... ... ... ... на ... ... и с его недостаточной
теоретической исследованностью. В ... с этим ... ... ... ... ... ... механизма
финансирования в российской экономике, а ... ... ... повышения
его эффективности. Требуют ... ... ... ... по ... ... особенности этих отношений,
определение и оценка хозяйствующими субъектами источников и ... ... ... ... и ... ... для формирования оптимальной структуры финансирования
деятельности ... ... ... ... механизма
финансирования в конечном счёте будет ... ... ... структурным преобразованиям и стабильному росту
экономики страны.
Теоретическая и практическая значимость проблемы ... ... ... ... и ... её изученность
применительно к российской действительности, потребность поиска
4
реальных ... ... и ... ... ... индивидуального капитала субъектов
хозяйствования реального сектора экономики ... ... ... ... цели и ... ... ... научной разработанности проблемы. Уровень теоретической базы для
решения проблем становления ... ... ... в ... ... ... ... лишь начальному этапу
исследований и не отвечает ... ... ... ... ... осуществлены первые шаги в её
разработке. При этом большая часть их научно-теоретических работ ... ... ... ... в ... ... ... внесли такие
зарубежные авторы, как Барр Р., Берже П., Брейли Р., Бригхем Ю., Ван ... К., ... Л., ... Д., ... Р., ... Э., ... Э., ... А.,
Кейнс Дж. М., Кидуэлл Д., Коласс Б., ... А., ... Д., ... ... К., ... М., Модильяни Ф., Перар Ж., Финнерти Д., Фишер И., Хейне
П., Холт Р., Ченг Ф. Ли, ... А., Шарп У., Шим Дж. К. и ... ... ... ... ... ... экономических и
финансового механизмов и механизма финансирования хозяйствующих субъектов,
на наш взгляд, ... ... ... ... экономистов
Абалкина Л.И., Алексанова Д.С., Алексеева И.В., Базаровой Г.В., Барда B.C.,
Безверхой Е.А., ... А.Н., ... A.A., ... П.Г., Гаврилова В.В.,
Жданова В.П., Ионова В.Я., Иохина В.Я., ... В.Н., ... ... Д.С., ... Ю.М., ... И.С. и других авторов.
Отдельные методологические вопросы, относящиеся к ... и ... ... ... ... субъектов, рассмотрены в трудах Бабич A.M.,
Баканова М.И., ... B.C., ... СВ., ... В.В., Вахрина
П.И., Дробозиной Л.А., Ковалёва В.В., Ковалёвой A.M., Павловой Л.Н., Пи-цур
Я.С., Поляка Г.Б., Родионовой В.М., Сенчагова В.К., ... Е.Ф., ... ... В.В., ... М.А. и ряда ... ... то же ... в экономической литературе не в полной мере ... ... ... и ... ... хозяйствующих субъектов на современном этапе: сущность и со-
5
подчинённость ... ... ... ... как ... ... ... подход к
исследо- ванию механизма финансирования российских хозяйствующих субъектов;
классификация видов, форм, методов и ... ... и ... на структуру финансирования; условия и факторы, влияющие на
совершенствование ... ... В ... ... ... ... не комплексно, а с ... ... ... ... ... ... ... субъектов требует
системного подхода к его изучению, с ... ... ... на ... ... и общей результативности развития, а также посто- янно
возобновляемых теоретических исследований отдельных проблем его ... ... ... ... ... в ... ... и
содержания механизма финансирования воспроизводства индивидуального
капитала ... ... ... ... его современного
состояния и направлений совершенствования.
Реализация поставленной цели обеспечивается решением следующих задач:
1. Исследование ... ... ... ... ... ... как явления и процесса.
2. Изучение теоретико-методологических основ механизма финансирования
хозяйствующих субъектов и ... его ... в ... других
экономических механизмов.
3. Разработка теоретической базы анализа механизма финансирования
хозяйствующих ... как ... ... ... и ... содержания механизма
финансирования в рыночной экономической системе, его функций и роли ... ... ... его ... (как ... экономических
отношений) в процессе воспроизводства индивидуального капитала.
4. Проведение анализа состояния и ключевых проблем применения раз-личных
видов, форм и ... ... ... субъектов на современном
этапе..
6
5. Выявление особенностей ... ... ... в ... экономике России.
6. Определение основных направлений дальнейшего развития механизма
финансирования российских хозяйствующих ... и ... ... его ... исследования - 1.1. Политическая экономия - "воспроизводство
индивидуального капитала"; 1.2. Микроэкономическая теория - "теория фир-
мы".
Предметом исследования ... ... ... ... ... ... и ... финансовых средств хозяйствующими
субъектами, складывающихся в процессе индивидуального воспроизводства.
Объектом исследования ... ... ... ... ... ... ... экономики) в современной России.
Теоретико-методологическую основу исследования образуют ... ... в ... ... ... и ... системный подход к решению организационных и ... ... ... ... ... ... ... в развитии, взаимосвязи ... В ... ... ... применение структурный и
функциональный подходы к изучению механизма финансирования, методы научной
абстракции, монографический, анализа и ... ... ... ... ... и ... база представлена трудами классиков и ... и ... ... по ... ... и совершенствования механизма ... ... ... исследования составили законодательные акты Российской
Федерации, нормативные документы, ... ... ... ... ... ... ... базой послужили материалы монографических литературных
источников, информация статистических сборников Госкомстата
7
РФ, материалы периодической печати и ... ... ... ... ... в том, что ... ... субъектов является структурным звеном в иерархической цепи
хозяйственного и ... ... ... собой сложную
структуру и состоит из нескольких механизмов и составляющих их ... ... во ... ... взаимообусловленности.
Несовершенство одного из них влияет на работу ... ... и на ... ... в ... ... ... знать сущность ... ... ... из них, что ... ... ими, ... тем ... воспроизводство индивидуального
капитала, эффективность деятельности отдельных хозяйствующих субъектов и
развитие экономики страны в ... ... ... ... ... следующими
основными положениями:
1. Уточнён понятийный аппарат, отражающий сущность и ... ... ... субъектов.
2. Выявлена сущность механизма финансирования хозяйствующих ... ... ... Предложен системный подход, суть которого заключается в том, что все
экономические механизмы представляют собой единую систему, в ... ... ... ... из них ... ... и находится
на соответствующей ... ... ... механизм
экономический механизм ... ... ... финансирования
механизмы обеспечения и расходования финансовых средств. Механизм
финансирования хозяйствующих субъектов представлен как ... ... ... ... макросреда, обеспечивающая и функциональная подсистемы.
4. Введено понятие длительности периода ... ... ... его ... для ... воспроизводства
индивидуального капитала.
5. Систематизированы виды, формы и методы финансирования (как элементы
механизма финансирования хозяйствующих субъектов) на ... ... ... ... ... ... "ме-
тода". Проведена оценка достоинств и недостатков основных форм и методов
механизма финансирования в условиях рынка.
6. Показаны ... ... ... ... ... ... и ... экономических системах, функции и
социально-экономическая роль механизма финансирования в ... ... в ... ... ... ... и ... проблемы финансирования современных
хозяйствующих субъектов России.
8. Систематизированы принципы эффективной ... ... ... ... в ... ... Выявлены факторы, влияющие на функционирование механизма фи-
нансирования современных хозяйствующих субъектов.
10. Предложены ... ... ... ... современного
механизма финансирования хозяйствующих субъектов России.
Теоретическое значение выполненного исследования заключается в том, что
основные ... и ... ... быть ... для ... ... механизма, теории индивидуального воспроизводства, теории
фирмы, теории финансового рынка.
Практическая значимость основных выводов и предложений, представленных ... ... в ... их ... государст- венными
органами при формировании ... ... и ... ... ... ... эффективности рыночного
механизма финансирования, а также хозяйствующими ...... ... их ... положений диссертационной работы может быть использован в учебном
процессе в высших учебных заведениях при преподавании экономической теории,
экономики ... ... ... в ... ... ... ... квалификации специалистов и руководителей хозяйствующих
субъектов различных отраслей экономики.
Апробация работы. Результаты ... ... и ... ... ... ... ... конференции "Актуальные проблемы
экономики России. Поиск ... ... (г. ... 2000 г.), ... ... "Современные проблемы экономической теории"
(г. Воронеж, 2000 г.), межрегиональной
9
научной ... ... ... ... ... в России"
(г. Воронеж, 2001 г.), ... ... ... ... ... в ... России: эволюция, проблемы пре-
образования" (г. Воронеж, 2002 г.), региональной научно-практической
конференции ... ... в ... ... социально-
экономический и правовой аспекты" (г. Воронеж, 2002 г.), ... ... ... ... ... теории"
(г. Воронеж, 2003 г.), международной ... ... ... ... (г. Воронеж, 2003 г.)
По теме диссертации опубликовано 15 научных статей общим объемом ... ... ... ... В ... с ... замыслом
и логикой исследования его научные результаты изложены в диссертации,
которая состоит из ... двух ... ... 6 ... заключения
и списка использованной литературы.
Текст диссертации изложен на 165 страницах и содержит 23 рисунка, ... 16 ... ... ... 279 ... 1. ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ И МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИССЛЕДОВАНИЯ МЕХАНИЗМА
ФИНАНСИРОВАНИЯ ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ СУБЪЕКТОВ
1.1. МЕХАНИЗМ ... В ... ... ... переходом к рыночным отношениям всё более актуальной становится
проблема исследования ... ... их ... и ... на ... ... в ... Существующие
в настоящее время разработки в этой области в ... ... ... ... ... задач. Мы разделяем точку зрения В.Г.Шемятенкова, что
"в динамике исторических явлений и их идеального отражения в ... ... ... наук есть известный разрыв во времени. Теория, как
правило, отстаёт от ... хотя ... ... ... состоит в разработке
таких выводов и рекомендаций, которые опережали бы существующую практику".1
В экономической литературе ... ... ... ... ... ... механизм" и другие. При
этом само понятие "механизм", как правило, не раскрывается с ... ... лишь его ... ... и ... их
взаимосвязей. Поэтому целесообразно, на наш взгляд, прежде всего, уточ-
нить понятие ... к ... ... ... - ... движений или
событий, а также устройство или приспособление, в котором и ... ... эти ... ... ... природы".2 В нём
выделены два важных ключевых момента, присущих понятию "механизм". С одной
стороны, прослеживается ... ... ... поскольку это
система, а значит, взаимосвязь, взаимообусловленность событий и ... ... ... - ... ... ... это устройство, с
помощью которого осуществляется это ... ... См. ... В.Г. ... ... / В.Г.Шемятенков. - М.: "Мысль",
1977. - С. 34.
2 См. Философский энциклопедический словарь. - М.: ... 1998. — ... ... ... Г.В.Ф.Гегель писал, что, поскольку
неопределённая определённость объекта принадлежит к его ... то он ... себе ... ... относительно самостоятельных составных
элементов и ... ... ... как нечто составное, ... ... ... в виде ... ... из набора
относительно самостоятельных структурных элементов, функциональных и
факторных связей между ... ... ... вопрос в философском ... ... ... механизма:
- это организованная система;
- это система организации системы (организующая система);
- у ... есть ... ... этой цели - ... ... ... системы сложен, это есть совокупность подмеханизмов,
реализующих свои цели;
- описание ...... ... ... - события, явления, процессы, определяемые законами.2
"Механизм" в нашем понимании - это ... ... ... ... ... ... ... подчиняющихся законам,
имеющая цель, определённую структуру (подмеханизмы), с помощью ... ... ... ... ... ... к ... в том числе в области экономики.
В современной экономической теории ... ... ... часто
сочетается со словами ... ... ... и др. В специальной литературе нет общепризнанного определения
каждого из этих понятий. ... ... ... свой смысл сообразно
приверженности к той или иной ... ... ... ... механизмы управления административно-
командной экономики и трактовали их по-разному. По ... См. ... ... ... ... / ... - М.: Изд-во "Мысль",
1998. - С. 802-804.
2 См. Осипов Ю.М. Основы теории хозяйственного ... / ... ... ... МГУ, 1994. - С. ... ... ... - это "...практические меры,
средства, рычаги, стимулы, посредством ... ... ... на ... ... ... систему социального порядка с
целью достижения ... ... ... ... что ... ... есть совокупность его форм, характеристик и методов".2
Г.Х.Попов считает, что экономический ... ... ... ... задания и нормативы, систему финансирования и
кредитования, ... ... по ... материально-
технического снабжения, систему хозрасчёта и хозрасчётного стимулирования,
систему оплаты труда".3
В вышеприведённых определениях ... ... ... идея построения механизма из центра, что характерно для
административно-командной экономической ... ... ... ... ... ... ... и трактуется как:
- "совокупность организационных структур и ... ... ... ... и ... норм, с помощью которых
общество использует экономические законы с учётом конкретно складывающейся
обстановки";4
- "... системность ... всех ... ... ... ... поверхности экономической жизни, их неразрывная связь, ... ... ... в ... ... ... цели способа производства, а вместе с ней и формы
реализации собственности";5
- "структурный ... ... ... и представляющий собой
совокупность конкретных экономических и социальных форм, методов и
1 См. ... В.Г. ... в ... ... / ... ... Политиздат, 1977.-С. 234.
2 См. Ерёмин A.M. Отношения ... ... ... управление / А.М.Ерёмин. — М.: Экономика, 1973. — С. ... См. ... Г.Х. ... ... ... ... /
Г.Х.Попов. - М.: Экономика, 1976. - С. 40.
4 См. Политическая экономия: Учебник для вузов / Медведев В.А., ... ... О.И. и др. - М.: ... 1988. - С. ... ... ... общественных формаций / Под ред.
Л.И.Абалкина. - М.: "Мысль", 1986.-С. 21-22.
13
способов, ... ... ... ... при регулировании
экономической жизни страны";1
- "совокупность форм и методов ... ... ... ... с ... ... фондов, капитальных
вложений, финансовых и кредитных ресурсов, с ... ... ... ... продукции, с выполнением договорных обязательств и
достижением высокого ... ... ... деятельности
соответствующих предприятий и организаций";2
- "способ регулирования экономической деятельности на макроэкономическом
уровне, а также ... ... и ... ... руководствуются
участники хозяйственной жизни".3
Ю.М.Осипов также подчёркивает, что ... ... о ... ... ... ... (именно общественного, т.е.
присущего "целому" ... ... ... организация
производительная, имеющая отношение ... к ... ... чем ... ... ... для ... экономической теории -
не новый. Подходы к ... ... ... ... в трудах В.Парето (1848-1923 гг.) - он впервые ввёл ... ... к ... ... в ... ... ... основных экономических механизмов), А.Шекли (Занимательная
экономика. ... ... ... ... Они
констатировали факт существования экономических механизмов, но не ... ... ... ... и теми ... в которых ... ... ... ... ... механизм" уже в
первом томе "Капитала". Он писал о ... к ... ... См. ... ... ... Учеб. пособие / Под ред.
И.Т.Корогодина. - Воронеж: ... ... гос. ... 2000. - С. ... См. ... В.Н., ... В.Я. Хозяйственный механизм и эффективность
промышленного производства / В.Н.Кашин, ВЛ.Ионов. - М: Наука, 1997. - ... См. ... ... / Под ред. ... - 2-е изд., перераб. и
доп. - М: Издательство БЕК, 1997.-С. 15.
4 См. Осипов Ю.М. Основы ... ... ... / Ю.М.Осипов. -
М: Изд-во МГУ, 1994.-С. 3.
5 См. Кульман А. Экономические механизмы / А.Кульман: Пер. с фр.; ... ... - М.: А/О ... ... ... ... - С. ... "достигнутой уже величиной капиталистического богатства и
превосходством экономического ... ... ... ... ... и ... Они видели
свою задачу "в изучении ... ... и ... в ... ... ... и
функциональных аспектов экономического механизма".2
Долгое время экономическим механизмам в экономической ... ... ... внимания. Одна из причин этого отчасти связана ... ... ... в ... как ... ... ... науки, в рамках которой происходит построение ... от ... схем ... и ... ... авторов не видит ... ... в ... и ... механизм". Так, В.П.Жданов считает:
"Экономический и хозяйственный механизм представляет ... ... ... ... ... экономических явлений на основе
совокупности институциональных ... ... ... в ... ... ... ... заданных или
прогнозируемых результатов".4 Он называет основные элементы общей ... ... ... ... ... ... средства, объекты.
Отдельные экономисты, характеризуя экономический механизм, вкладывают в
его определение содержание, присущее хозяйственному ... ... под ... ... ... ... ... отношений, связывающих общественное производство в единое
целое и включающую в себя ... как ... См. ... К. ... прибавочной стоимости на капитал и доход.
Теория воздержания // Маркс К., Энгельс Ф. Сочинения. 2-е ... - ... ... полит, лит-ры, 1960. -Т. 23.-С. 641.
2 См. Сорвина Г.Н. ... ... XX ... страницы истории /
Г.Н.Сорвина. - М.: "Российская политическая энциклопедия" (РОССПЭН), 2000.
- С. ... См. ... В.П. ... ... ... развития /
В.П.Жданов. — Калининград, БИЭФ, 2001. - С. 97.
4 См. там же, С. ... так и ... ... ... что ... ... весьма сложной, многоплановой структурой и находится постоянно в
процессе ... и ... ... и ... ... ... понимают механизм реализации собственности -основы
воспроизводственного процесса.2
Таким образом, "хозяйственный механизм" рассматривается ... как ... ... ... ... и отражает не только
совокупность организационно-экономических, но и ... ... ... и ... ... ... ... Это
понятие является более широким, чем "экономический механизм". Последний
связан с ... ... ... совокупностью форм, методов
рационального образования и использования экономических ресурсов (в т.ч.
финансовых). ... ... ... быть ... Каждый из них
может включать в себя более мелкие механизмы.
И.Бернар, Ж.-К.Колли дают ... ... ... ... взаимодействия хозяйственных явлений. Они считают, что существует
столько экономических механизмов, сколько имеется возможных ... ... ... экономическими явлениями, взятыми попарно. Даже в рыночных
условиях экономические механизмы не являются независимыми от законодательно
и распорядительно ... ... в ... они ... ... по их ... ... как способы достижения
хозяйственного равновесия. Тем не менее, они выделяют три ... ... ... ... ... отношения между хозяйствами
двух стран, распределения, регулирующих отношения между производством и
потреблением и ... ... ... ... ... и потреблением.
1 См. Меньшиков СМ. Новая экономика. Основы экономических знаний. ... / ... -М.: ... ... 1999. - С. ... См. Собственность в экономической системе ... / Под ... ... — М.: ... ... ТЕИС, 1998. —
С. 87.
3 См. Бернар И., Колли Ж.-К. ... ... и ... ... ... английская, немецкая, испанская терминология
/ И.Бернар, Ж.-К.Колли: В 2-х т.: Пер. с фр. - М.: ... ... - С. ... ... ... ... ... которые
схематично представлены на рисунке I.1
Экономические механизмы
1
Механизмы равновесия производства и потребления
Валютные механизмы
I
Финансовые механизмы
1
Механизм Механизм Механизм
превращения превращения ... в ... в ... в ... ... капитал сбережений и
инвестиций
Рис. 1. Классификация ... ... по ... современных экономических явлений-импульсов настолько велико,
что ... ... ... ... не
ограничиваются.
В настоящее время в определении экономического механизма сложились ... ... ... и ... ... ... преобладает в
зарубежной экономической литературе, в которой экономический механизм
рассматривается как функция одних ... от ... Так, ... ... ... ... систему "взаимосвязей экономических
явлений, которые возникают в определенных условиях под ... ... ... ... по его ... существует в
том случае, когда некоторое исходное экономическое явление влечет за собой
ряд других, ... для их ... не ... ... Они ... одно за ... в ... последовательности и
ведут к неким очевидным результатам. ... ... ... природой исходного явления, либо конечным результатом серии явлений.
Но составляющими элементами меха-
1 См. Кульман А. Экономические механизмы / ... Пер. с фр.; ... ... - М.: А/О ... ... ... ... - 192 с.
2 См. там же, С. 16.
17
низма, по мнению автора, всегда одновременно выступают и ... и ... ... и ... ... ... между ними.
Второй подход характерен для ... ... ... механизм рассматривается через призму его структурного
содержания. Экономический механизм ... как ... ... ... и ... ... ... явлений.
Например, В.Я.Иохин понимает под экономическим механизмом ... и ... ... при ... ими ... роста своего благосостоя-
ния".1
На наш взгляд, при определении понятия "экономический ... ... ... ... или ... ... ... С
одной стороны, по определению "механизма", которое дано выше, это система
событий и явлений, берущих своё ... от ... ... В ... ... ... ... и взаимообусловленность явлений. С
другой стороны, также по определению, это устройство, с помощью ... ... ... ... ... - решение вопроса
структуризации. Поэтому представляется ... ... ... как ... ... и ... экономические механизмы ... ... ... экономических явлений, которые возникают в определенных
условиях под воздействием начального импульса, то это ... ... ещё раз ... что ... ... ... столько, сколько существует различных импульсов в каждой
системе взаимосвязанных явлений при заданных условиях. В ... ... нас ... финансовый механизм, который является одним из
совокупности экономических механизмов.
Анализ отечественных ... ... даёт ... что ... ... ... ... механизма.
Причём, в отличие от работы ... эта ... ... ... числе. При этом отсутствует единство взглядов на это понятие.
1 См. Иохин В.Я. ... ... ... в ... ... ... ... / В.Я.Иохин. - М.: ИНФРА-М, 1997. - С.
14.
-----------------------
Қызметтің сфералары бойынша
Өндірістің түрлері бойынша
Қызметтің сипаты ... ... ... ... түрлер бойынша
Материалдық
Материалдық емес
(өндірістік емес)
Тауарлар, жұмыстар
Қызметтер
Коммерциалық
Коммерциалық емес
Мемлекеттік меншік
Жеке меншік
Қоғамдық ұйымдарыдың ... ... ... ... серіктестік
Жауапкершілігі шектелуі серіктестік
Акционерлік қоғам
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік
Сенім ... ... емес ... ... мен ... жүргізу құқы-ғын-дағы
жедел басқару құқы-ғын-дағы
Басты
Еншіліс
Қазыналық
Өндірістік
Қоғамдық бірлестіктер
Қоғамдық үйымдардың кәсіпорындары
Қоғамдық қорлар
Тұтыну
Мемлекеттік
Коммерциялық
2%
2%
5%
4%
8%
6%
6%
3%
5%
4%
4%
10%
36%
1%
2%
2%
Ақмола
Ақтөбе
Алматы
Атырау
Шығыс Қазақстан
Жамбыл
Батыс Қазақстан
Қарағанды
Қостанай
Қызылорда
Маңғыстау
Павлодар
оОңтүстік Қазақстан
Оңтүстік Қазақстан
Астана қаласы
Алматы қаласы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 110 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктегі қаржылық есеп-қисап10 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет
Бухгалтерия мен шаруашылық субъектісі есебін ұйымдастыру құрылымы32 бет
Бухгалтерияның құрылымы және шаруашылық субъекісінің есебін ұйымдастыру62 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет
ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы98 бет
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы30 бет
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы6 бет
Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы27 бет
Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын ұйымдастырудың негіздері. Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы қорлары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь