Кәсіпорындағы меншікті капитал

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ
1.1 Меншікті капиталдың мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Кәсіпорындағы меншікті капталдың ұйымдастырлуы мен пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

ІІ. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ПАЙДАЛАНЫЛУЫН ТАЛДАУ
2.1 Капитал қозғалысы бойынша болатын операциялар есебі ... ... ... ... ... ...11
2.2 Резервтік капиталдың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.3 Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян) есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

ІІІ. МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН ПАЙДАЛАНУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін белгілі бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс. Осы жоғарыда аталған мүліктердің ақшалай өлшемге айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы болып саналады. Кәсіпорын алғашқы құрылған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс жөне де ол сол ұйымның құрылтайшыларының, акционерлерінің ақшалай, заттай және басқадай түрде қоғамға қосқан үлестерінен құралады. Бұл сома, яғни кәсіпорынның капиталы осы ұйымнын, қызметі барысында тапқан таза табысы және басқа да көздерден, тегін түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
Тақырыптың өзектілігі. Нарық жағдайында бухгалтерлік есептің басқару жүйесінде алатын орны ерекше. Ол өндіріс процесін, айналым, бөлу және тұтыну және кәсіпорын қаржы жағжайын айқын көрсетіп, басқарушылық шешім қабылдаудың негізі болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына 2007 жылғы 28 ақпан күнгі жолдаған Жолдауы, Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007 жыл
3. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері».
Алматы -2001 ж., 126 бет
4. Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы – 2002 ж, 225
5. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы». Алматы 2003 ж., 445 бет
6. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 213 бет
7. «Экономикалық саясат», Экономика –Алматы, 2002 ж, 168 бет
8. Дүйсенбаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау//Алматы, 2001
9. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Алматы- 2003;
10. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп, Алматы – 2005;
11. ҚР-ң қаржы министрлігінің ақпараттық хабаршысы, 2004-7
12. Бтймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп//Алматы – 2005
13. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп принциптері//Алматы, «Экономикс», 2006
14. Қазақстан Республикасының Парламент Жаршысы, N 4, 2004
15. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп туралы Заңы, ҚР Парламентінің Жаршысы, N 7, 2007
16. Меншікті капитал есебі//Бухгалтер бюллетені-2007
17. Кәсіпорынның жарғылық капитал есебін талдау//Қаржы – қаражат, 2007-№7
18. Бухгалтерский учет//БИКОАлматы, 2001
19. Экономикалық теория негіздері, Алматы-2004
20. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп//Алматы - 2005
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
....................................3
І. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ
1.1 ... ... мәні ... ... ... ... ... мен пайдаланылуы
............................................................................
......................................................6
ІІ. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ПАЙДАЛАНЫЛУЫН
ТАЛДАУ
1. ... ... ... ... ... ... ... Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян)
есебі.................................................20
ІІІ. МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН ... ... ... ... ... кәсіпорындар өзінің құрылуы
барысында, яғни шаруашылық қызметпен ... үшін ... бір ... ие ... ... Осы ... ... мүліктердің ақшалай өлшемге
айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның ... ... ... ... ... ... кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы
заңында қаралған мөлшерден кем ... тиіс жөне де ол сол ... ... ... ... және ... түрде
қоғамға қосқан үлестерінен құралады. Бұл сома, яғни ... ... ... ... ... ... таза ... және басқа да көздерден,
тегін түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
Тақырыптың өзектілігі. Нарық жағдайында бухгалтерлік ... ... ... орны ... Ол ... ... айналым, бөлу және
тұтыну және кәсіпорын қаржы жағжайын айқын көрсетіп, басқарушылық шешім
қабылдаудың негізі ... ... ... ... есеп, бухгалтерлік есеп
стандарты, кәсіпорын қаржы – шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп бас ... мен ... ... ... ... бұйрығы бойынша
бекітілген. Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп
жөніндегі» Заңына, ... ... ... ... ... жөніндегі өкілетті ұйымдары қабылдаған қаулылар мен ұсыны, талаптарға
сай жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының заңына ... ... ... ... яғни ... ... айналысу үшін белгілі бір мөлшерде
мүліктерге ие болуы тиіс. Осы жоғарыда ... ... ... өлшемге
айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы ... ... ... ... кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы
заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс жөне де ол сол ... ... ... ... және басқадай түрде
қоғамға қосқан үлестерінен құралады. Бұл сома, яғни ... ... ... ... ... ... таза табысы және басқа да көздерден,
тегін түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
Жалпы кәсіпорынның есебін жүргізу ... ... ... ... қызмет
атқарушы яғни қодданыстағы капиталы және оның құрамы мен ... ... ... ... ол ... ... баланстың пассивінде көрсетіледі.
Ұйымның барлық мүлкі (қызмет атқарушы ... ... тыс ... ... ... ... бөлінеді. Мүліктерді қызмет атқару
мерзіміне қарай ... ... тыс) ... және ... деп екіге бөледі.
Негізгі (айналымнан тыс) активтер негізгі құралдардан, материалдық емес
активтерден, қаржылық (ұзақ ... ... ... құралады. Жалпы айналымнан тыс активтер шаруашылық субъектінің
материалдық-техникалық базасын жасауға және дамытуға арналады.
Ал айналымдағы активтер кәсіпорынның қызмет ... ... ... ... ... ... олардың қатарына ақша қаражаттары, қысқа
мерзімдік қаржылық салымдар, тауарлық-материалдық қорлар, ... және ... да ... жатады.
Курс жұмысының мақсаты мен міндеті. Берілген тақырып – «Кәсіпорындағы
меншікті капиталдың ұйымдастырылуы мен пайдаланылуын талдау» ... ... ... ... ... мен ... ... осы тақырыптың мәнін ашу, меншікті капиталдың түрлерін қарастыру.
Кәсіпорын мүлкі оның негізгі құралдары мен ... ... ... ... ... капиталының көздері болып мыналар
саналады:
- ... ... ... ... Кәсіпорындағы меншікті капиталдың пайдаланылуын талдау.
І. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ
1.1 Меншікті капиталдың мәні мен мазмұны
Латын ... ... ... ... сөзі ... ... ... және ол экономикалық теориядағы осынау күрделі құбылысқа
бөлінген ... сай ... Бұл ... алғашқы рет ауыл ... ... ... ... үшін ... ... ... өңдірістегі капитал мен оның рөлі туралы одан арғы түсініктің
даму процесі мынандай кезендерден өтті:
Капиталға ауыл шаруашылығында қолданылатын өндіріс ... ... ... ... және әр ... аванс болып бөлінеді. Бастапқы аванс
деп әр жыл сайын өтеуді ... ... ... ... ... кеткен
шығындар, ал әр жылғы аванс деп — өр жыл сайын өтелуге тиісті ... ... жеке ... қолындағы қорды тұтыну қарекеттерінен
шығады. Капитал мәртебесін алу үшін олар мынандай тәсілдермен пайдаланулары
керек: ... сату ... бір ... ... ... ... ... құралдарын сатып алу үшін тауарлар өндіру, ... және ... ... жұмсау. Капиталдың басты қасиеті — өз иесіне табыс әкелу.
Капитал әлеуметтік-экономикалық санат ретінде қаралады. К.Маркс бір-
неше анықтама келтіреді:
1) ...... ... ... ... ... жөне ... белгілі бір сипатын керсететін өздігінен өсіп
отыратын құн. Капиталдың өсу көзі ... ... ... ... ... дегеніміз тып-тыныш жататын зат емес, ол дегеніңіз қозғалыс.
3) Капитал — еткен еңбекті қанағанда ғана ... ... ... өлі ... ... екінші факторына жатады, ондайда бастапқы факторлар
жер мен еңбек болады, және ... алғы ... ... капитал
мөлшері анықталады. Капитал табысы өңдірістік циклдың уақытына немесе "тосу
кезеңіне" байланысты. Сөйтіп капитал мелшерін ... ... ... және ... деңгейінде капиталды тану тәсілі ... ... ...... мен аясына қарамастан табыс
(жалпы пайыз) алу үшін пайдалануға болатын жеке тұлғалар байлы-ғының бір
бөлігі. Маршалл ... ... ... ... және ... ... ... өндіру үшін пайдалануға болатын өндірістік
құралдардың барлық жиынтығын жатқызады. Капитал — ... ... ... ... ... ... ... оны банк пайызын алу үшін ... ... ... ... ... ... — оның пайыздан
асып түсетін табыстылығы болып та-былады.
"Капитал - ақша мен төлемдік міндеттемеден ... ... алу ... — деп санайды Шумпетер. Ол қорға қоғамның ... ... ... өндіріс құралдары алынады. Егер ... ... ... ... капитал жоқ болса, яғни, онда ол ... ... өзін ... ... экономикалық теория капиталды өндірістік тұтынуға арналған,
адам еңбегімен жасалынған өңдіріс құралы деп ... Ол жер, ... ... ... ... өндіріс процесі үшін қажетті фактор болып
саналады.
1.2 Кәсіпорындағы меншікті капталдың ... мен ... ... капиталының мөлшері, сол ұйымның шығарған
акцияларының ... (жәй жөне ... бар) ... ... бір ... атаулы (номиналдық) құнына сәйкес акционерлік
қоғамның, серіктестіктердің, өндірістік коопера-тивтердің жалпы жиналысында
бекітіледі. Жалпы ... ... ... ... ... ... министрлігі) тіркеуден өткізілуі тиіс. Қандайда болмасын қоғамның
акциясын сатып алатын мүшесі ол акцияларды ... ... ... ... ұсыныс жасауына құқы бар.
Кәсіпорындарда жарғылық капиталдың есебі "Жарғылық қор" бөлімінің:
- "Жай акциялар ",
- ... бар ... ",
- ... мен ... "
— деп аталатын бөлімше шоттарында есептеледі.
Акционерлердің акцияға жазылған сомасына жарғылық қорды ... ... ... ... ... жарғылық қор мөлшерін өсіргенде
немесе акциялардың атаулы (номиналдық) құнын өсіргенде жар-ғылык қордың
өскен ... ... ... шоты,
К-т: "Жай акциялар" немесе ... бар ... ... ... жазу жазылады.
Егер үлес қосушылар мен акционерлер қоғамға өз үлесін ақшалай түрде
салған жағдайда:
Д-т: ... ... ... ... шоты ... екі жақты жазуы жазылады.
Бүл жағдайда еліміздегі бас ... ... ... "Ел ... ... ... ақшалар",
- "Шетелдердегі валюталық шоттардағы ақшалар",
- ... ... ... ... "Кассадағы ұлттық валюта түріндегі ақшалар",
- "Кассадағы шетелдік ... ... ... — деп ... тиістілері дебиттелінеді.
Ал егер үлес қосушылар мен акционерлер қоғамға өз үлесін "материалдық
емес актив", "негізгі ... ... ... тағы да ... ... ... Д-т: ... емес активтер"; "Негізгі құралдар";
"Материалдық құндылықтар" және тағы да басқа шоттардың тиістілері, К-т:
"Төленбеген капитал" деп аталатын шот түрінде бухгалтерлік жазу ... ... ... ... басқадай) қоғамдық
жарғылық қорға қосқан үлестері мен жарналарының сомасына:
Д-т: ... емес ... ... ... " ... "; "Ақшалар" және тағы да басқа ... ... ... ... мен жарналар" шоты түрінде бухгалтерлік жазу ... ... ... деп ... шот ... ... сатып алған акцияларының есебін жүргізу үшін арналған. Бұл
жағдайда кәсіпорын акционерлерден өз акцияларын ... ... ... есепте:
Д-т: "Қайтарылып алынған капитал" шоты, К-т: "Ақшалар" шоты түріңде
екі ... жазу ... Егер ... ... өз ... айналымнан
алып тастаған уақытта, айналымнан алынған акциянын құнына:
Д-т: "Қарапайым акциялар" немесе ... бар ... ... ... ... капитал" шоты түрінде ... ... ... ... кәсіпорындарда "Қосымша төленген капитал" деп
аталатын шотта қоғамның өз ... ... ... ... ... сату барысында пайда болған ... ал ... ... деп ... шотта ақшаның құн-сыздануына және тағы да басқа
жағдайларға байланысты ұйымның ... ... ... ... басқа да активтерін қайта бағалау нөтижесінде пайда болған капиталдың
өсу сомалары есептелінеді. Жоғарыда ... ... ... өз ... бағасынан жоғары бағамен сатқан уақытында ақшалардың келіп
түсуіне ... ... ... ... төленген капитал" шоты түрінде бухгалтерлік жазу
жазылады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... сатып алуынан пайда болған айырма сомаға:
Д-т: "Қайтарылып алынған капитал" шоты,
К-т: "Қосымша төленген ... шоты ... ... ... ... ... инвестицияларды және басқа ... ... ... ... ... "Негізгі құралдар";
"Материалды құндылықтар"; "Инвестициялар" және тағы да басқа шоттардың
тиістісі,
К-т: "Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал"; "Басқа да қосымша төленбеген капитал" шоттарының ... ... жазу ... қатар:
- негізгі құралдарды қайта бағалау кезінде өскен тозу сомасына:
Д-т: ... ... ... бағалағаннан алынған ... ... ... К-т: ... құралдардың тозуы" шоты түрінде;
- негізгі құралдардың пайдаланылуына қарай олардың ... ... және ... ... негізгі қорлардың
пайдаланылған мерзімі ішінде бөлінбеген табысқа апарылмай қалған қосымша
бағасының ... ... ... қайта бағалағаннан алынған қосымша төленбеген
капитал" шоты,
К-т: ... ... ... ... ... ... шоты ... негізгі құралдардың бұрынғы қайта бағалау кезіндегі анықталған
қосымша құны ... ... ... ... ... оның ... ... "Негізгі құралдарды қайта бағалағаннан ... ... ... ... К-т: "Негізгі қүралдар" шоты ... ... ... ... бағалағаннан алынған қосымша төленбеген капитал"
шоты бойынша шаруашылық субъектінің бухгалтерлік есебінде:
- ... ... ... ... ... алынған
сомасы шегінде инвестициялардың кейінгі кездегі ... ... ... ... ... –алынған қосымша төленбеген
капитал" шоты, К-т: "Қаржылық инвестициялар" шоты түрінде;
- ... есеп ... ... ... ... ұзақ ... ... бұрынғы қосымша бағаланған сомасына:
Д-т: "Инвестицияларды қайта бағалағаннан алынған қосымша ... ... ... ... ... ... ... "Құнды
қағаздарды сатудан ... ... ... ... ... жазылады. (Қосымша 1)
Кәсіпорынның жарғылық капиталы қызметті бастауды ... ету ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Ол акцияларды орналастырудың немесе сатудың, жеке ... ... ... материалдық емес активтердің және басқа да
мүліктердің немесе мүліктік құқықтарының есебінен ... ... ... ... жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз қызметін бастау үшін
бастапқы материалдық ... ... та ... ол ... ... ... ... және кепілдік сипатын
анықтайды.
Шаруашылық серіктестіктердің жарғылық капиталына ... ... да, ... ... да, ... те, ... құқық та және басқа да
мүліктер ... ... ... ... ... да қоса
алғанда) болуы мүмкін.
Құрылтайшылардың (қатысушылардың) жарлык капиталына ... ... ... ... ... құрылтайшалардың келісімі бойынша немесе
барлық құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешімі бойынша мүліктік ... ... ... ... ... ... ... жиырма мың
айлық есептік көрсеткіштен асып ... ... ... сол ... ... ... ... керек.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қайта тіркелген кезде қатысушылардың
ақшалай ... ... ... не ... ... ... қуатталып бағалануы мүмкін.
Қоғамның жарияланған жарғылық капиталы түгелдей теленіп және
орналастырылып ... соң ... ... ... ... ... мен шығарылған капиталдың арасында айырмасы болса, онда сол сомаға
жарғылық капитал ... ... ... ұлғайту және азайту туралы ... ... ... ... ... ... ... төмендетуге рұқсат етілмейді.
Барлық кредиторларға кем ... 30 күн ... ... ... ... капиталын азайтуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда
кредиторлар өзінің алашағын ... ... әрі тез ... ... ... ... жай және ... болып келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі құқтарын қанағаттандырады:
- дивидендтер алуын;
- қоғамды басқаруына қатысуын;
- қоғам жойылғаннан ... одан ... ... ... қатыса
алатындығын. Қоғам тек иесі жазулы (атаулы) акцияны шығаруға құқы бар. Иесі
жазулы (атаулы)
акцияның қозғалысы, яғни ... өз ... ... қатаң
тәртіпте арнайы құжатта — акционерлік қоғамның акционерлерінің тізімінде
белгіленеді. Иесі ... ... ... құқын, тек тізімге енгендер ғана
пайдалана алады.
Жарғылық капиталдың қолда бары және қозғалысы 5010-ші "Жай акциялар",
5020-ші "Айрықшалығы бар ... ... ... ... мен ... енетін 50-ші "Жарғылық капиталы" деген шоттар бөлімшесінде
жүргізіледі.
5000-ші "Жарғылық капитал" белімшесінің ... ... ... ... ... ... ... капиталының мөлшеріне сәйкес
келуі керек. 5000-ші бөлімшенің шоттары бойынша жазу ... ... ... ... ... ... ... немесе азайған
жағдайында құрылтай құжаттарында да тиісті өзгерістер ... ... ... бөлімшесінің шоттары бойынша операцияларын
қарастырайық.
5010-ші "Жай акциялар", 5020-ші "Айрықшалығы бар акциялар" шоттарының
кредиті ... ... ... жарғылық капиталына салынатын
салымдары бойынша ... ... ... ... табады, ал ол 5110-ші
"Төленбеген капитал" шотымен корреспонденцияланады.
Шығарылған акциялардың (салымдардың) немесе жарналардың номиналдық құны
төленсе, онда ол: 1040, 1030, 1010 ... ... және 51110 ... ... ... ... де шығарылған акциялардың номиналдық құны негізгі құралдармен,
материалдық кұндылықтармен және ... да ... ... онда ... ... 2730, 2410, 1310, 1340 және 5110 шоты ... атап ... жауапкершілігі шектелген серіктестіктердің
жарлық капиталын қалыптастыру процесі бір ... ... ... егер де ... ... онда ол ... ... пайыз сомасының бөлігі немесе
оның бір белімі, яғни ... ... ... тұрған сомасы 2170
"Есептелген пайыз" ... ... ... және 6120 ... ... мен ... ... табыс" шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
Егер де аталған жағдай орындалмаса, онда жарғылық ... ... ... ... ... ... ол кезде 5110 шоты дебеттелген
және 5030 шоты кредиттелген — қызыл жазылады.
Серіктестіктердің қатысушысы мүшеліктен шығып кетсе, онда оның ... ... ... алуы ... ол кезде жарғылық капиталдың сомасы
өзгермейді, тек ... ... ғана ... ... де ... ... кетсе, онда соған байланысты жарғылық капитал
да азаяды, демек: 5030 шоты ... де ... ... ... де акционерлік қоғамның мүшелері өз акцияларын қайтып алса, 5010,
5020 шоттары дебеттеледі де, 5210 - ... ... ... шоты
кредиттеледі.
ІІ. КӘСІПОРЫНДАҒЫ МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ПАЙДАЛАНЫЛУЫН
ТАЛДАУ
2.1 Меншікті ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы
барысында, яғни ... ... ... үшін ... бір мөлшерде
мүліктерге ие болуы тиіс. Осы жоғарыда аталған мүліктердің ақшалай өлшемге
айналдырылғандағы ... ... ... ... ... ... алғаш құрылған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы заңында
қаралған мөлшерден кем ... тиіс және де ол сол ... ... ... ... және басқадай түрде
қоғамға қосқан үлестерінен құралады. Бұл сома, яғни ... ... ... ... ... тапқан таза табысы және басқа да көздерден,
тегін ... ... мен ... ... ... өсіп ... ... есебін жүргізу барысында жұмыс істеп тұрған, қызмет
атқарушы, яғни қолданыстағы капиталы және оның ... мен ... ... ... ... ол ... қаржыландыру
көздері баланстың пассивінде көрсетіледі.
Кәсіпорын мүлкінің құрамы.
Ұйымның ... ... ... ... ... және ұзақ ... активтер
болып екіге бөлінеді.
Ұзақ мерзімді активтер негізгі ... ... емес ... ... ... ... ... да ұзақ мерзімді активтерден
құралады. Жалпы ұзақ мерзімді активтер ... ... ... ... ... және ... арналады.
Ал, қысқа мерзімді активтер кәсіпорынның қызмет атқаруы барысында пайда
табуға негізделеді. ... ... ... ... ақша қаражаттары, қысқа
мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... және ... да қысқа мерзімді активтер жатады.
Кәсіпорын мүліктерінің (капиталының) құрылу көздері.
Кәсіпорын мүлкі оның негізгі құралдары мен ... ... ... ... ... меншікті капиталының көздері болып мыналар
саналады:
- жарғылық капитал;
- резервтік капитал;
- бөлінбеген кіріс.
Кәсіпорындар өздерінің қызмет атқаруы ... ... ... ... қаражаттарын да пайдаланады. Ал олардың қатарына қысқа және ұзақ
мерзімді несиелер, ... ... ... және басқа да кредиторлық
қарыздар жатады.
Жарғылық қор меншік иесінің (кәсіпорынның) жарғысында қаралған ... ету үшін ... ... сомасы болып табылады.
Меншік иесінің тиісті құқығымен жауапкершілігіне қарай ұйымның жарғылық
қоры ... ... ... (толық серіктестік, коммандиттік ... ... ... ... жауапкершілігі бар
серіктестік, акционерлік қоғам) жарғылық капиталы.
Өндірістік кооператив мүшелерінің мүлік жарналары (үлестері).
Жарғылық қор ... ... ... және ... да ... ... үкіметтің атқарушы органдарында тіркелуі керек.
Оның мөлшері құрылтайшылық құжаттарға тиісті ... ... ... ... ... ... ... капиталына екі қасиет тән. Біріншіден, ... ... ... ... және ол ... көзі ... қатысады. Екіншіден, меншікті капитал ақшалай түрден
заттық түрге ауыса алатын ... ... ... ... ... «меншікті құралдар» түсінігіне синоним деп қарастыруға болмайды.
Меншікті капиталдың қаржылық есебінің негізгі мақсаты ... ... мен ... бақылаудың болуы. Бұл мақсатқа жету үшін қаржылық есеп
мыналарды бақылауға қамтамасыз етуі тиіс:
• жарғылық капиталға қатысушылардың ... ... және ... ... ... толық және дәл көрсетілген жарғылық капиталдың немесе оның әр
түрлерінің жалпы сомаларының өсуі немесе кемуі жайлы ... ... ... ... ... ... кіріс) түскен табыстарды алу;
• инфляцияға байланысты негізгі ... ... және ... ... ... бағалаудан кейін капиталдың сомасын уақытында және ... ... ... уақытында және дұрыс құрылуы мен оны дұрыс қолдану;
• алдыңғы есеп беру жылы мен есеп беру ... ... ... ... ... ... сомаларын дұрыс анықтау және көрсету.
Меншікті капитал есебіне Халықаралық ... есеп ... есеп ... ... ... ... V ... арналған.
«Капитал және резервтер» бөлімінің шоттары капитал мен резервтерді есепке
алуға ... ... бұл ... ... оның барлық
міндеттемелерін шегергеннен кейін қалған үлес.
Аталған бөлім мынадай кіші ... ... ... ... ... кіріс»
5200 «Сатып алынған жеке меншік үлестік аспаптар»
5300 «Резервтер»
5400 ... ... ... ... ... ... кіші ... шығарылған капиталды есепке алуға
арналған және ... ... ... ... «Жарияланған капитал» ... ... ... ... қарапайым, артықшылықты акцияларының жиынтық атаулы құны,
сондай-ақ серіктестіктің жарғылық капиталына салымдар мен ... ... ... ... - онда ... ... капиталына
эмиссияланған акцияларды төлеу, салымдарды (мүліктік жарналарды) енгізу
жөніндегі операциялар, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар мен ұйымдардың
берешегі және салымдарды (мүліктік ... ... ... берешегі көрсетіледі.
5100 «Эмиссиялық кіріс» кіші бөлімі шоттардың мынадай ... ... - ... ... - онда шығарылған акциялар бойынша эмиссиялық
кіріс ... ... ... ... жеке ... ... ... кіші бөлімі сатып алынған
меншікті үлес құралдарын есепке алуға арналған және шоттардың мынадай тобын
қамтиды:
5210- ... ... жеке ... ... ... - онда ... үлес ... сатып алу кезінде ұйым келтірген шығындар
ескеріледі.
5300 «Резервтер» кіші ... ... ... ... ... ол қаржылық
есептілік стандарттарының талаптарына сәйкес, сондай-ақ ... және ... ... алу ... ... ... ... және шоттардың мынадай топтарын қамтиды:
5310- «Құрылтай ... ... ... капитал» - онда
Қазақстан Республикасының заңнамасына және ... ... ... ... ... ... «Қайта бағалауға раналған резерв» - онда қаржылық активтерді, негізгі
құралдарды, материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... ... қайта есептеуге арналған резерв» - онда монетарлық
бап бойынша туындайтын бағамдық айырмалар көрсетіледі, ол ... ... ... ... таза инвестицияларының бөлігін құрайды, меншікті
капитал ретінде ... ... ... таза ... ... одан ... олар кіріс немесе шығыс ретінде танылуы тиіс;
5340- «Басқа да резервтер» - онда алдындағы топтарда көрсетілмеген басқа да
резервтер ... ... ... ... ... бөлімшесі бөлінбеген кірісті
немесе жабылмаған ... ... алу үшін ... және мынадай шоттардың
топтарын қамтиды:
5410- «Есептік жылдың пайдасы (залалы)» - онда ... ... ... ... ... ... ... жыл үшін түпкі қаржылық
нәтижені қалыптастыру жөніндегі ақпарат жинақталады;
5420- «Есеп саясатының ... ... ... ... түзету» - онда
есеп саясатының өзгеруі нәтижесінде пайданы (залалды) түзету жөніндегі
операциялар көрсетіледі;
5430- «Өткен жылдардағы ... ... - онда ... ... ... Төленбеген капиталдың есебі
Капиталдың қозғалысы бойынша операциялардың дұрыс көрсетілуінің
маңыздылығы әрбір ... үшін зор ... ... Төменде капиталдын,
қозғалысы бойынша тиісті операциялар көрсетілген.
Төленбеген ... ... ... ... ... ... үшін
5110-ші "Төленбеген капитал" шотын пайдаланады. Бұл шотта занды және жеке
тұлғалардың шаруашылық ... ... ... косқан үлестері
бойынша карыздарының сомасы туралы ақпарат жинақталады.
5110 "Төленбеген капитал" шоты шоттардың Бас ... ... ... саналса да, яғни баланстың пассивтік шоттарының қатарында
болса да, ол ... ... ... ... шот ... табылады.
Сондай-ақ, 5110 шоты тек қана жалған капиталды көрсетеді, яғни ол ... ... ... ... ... капиталдарды тіркейді (акцияларды,
облигацияларды, кепілдік ... т.б.), ... сол ... иелік
құқығы бар екенін ғана білдіреді.
Жарияланған (белгіленген тәртіппен тіркелген) ... қор ... ... ... шоты ... де, ... ... бөлімшесінің шоттары — 5010-ші "Жай ... ... ... (акционерлік коғамдарда) және 5030-ші "Қосқан
үлестер мен жарналар" ... ... ... ... ... ... ... қорға салымдардың салынуының
жүзеге асырылуына қарай 5110 -ші "Төленбеген ... шоты ... ал ... шоттары дебеттеледі:
-материалдық емес активтерді жарғылық қорға жарна ретінде төлеу кезінде
— 2730 шоттары;
- жерді, ... ... ... ... ... объектілерін
жарғылық қорға жарна ретінде телеу кезінде — 2410 ... ... мен ... ... ... ... ретінде төлеу кезінде
1310, 1320, 1330 шоттары;
- ақшалай қаражаттарды жарғылық корға жарна ретінде аударған кезінде —
1010,1010, 1030, 1040 ... ... де 5110 ... ... ... ... онда ... өзінің
жарғылық қорын толығымен қалыптастырғанын білдіреді.
5110-ші шоты ... ... есеп ... ... ... жүргізіледі.
ә) Қайтарылып алынған капиталдың есебі
Қайтарылып алынған капиталдың есебі. Акционерлік қоғам акционерлердің
жалпы жиналысында акциялардың ... ... ... ең төменгі деңгейден
кем болмауы керек), не ... ... ... ... қысқарту жөнінде
шешім кабылдауына құқылы. АҚ заң актілерінде ... ... ... ... ... ... ... етіп отыруға міндетті.
Сонымен қатар, АҚ-ның ... ... ... ... бас ... және олардың шеккен зияндарының орнын толтыруды
талап етуге ... Егер ... ... оның жарғысында алдын-ала
қарастырылмаған болса, онда олар өз меншік капиталын азайту үшін, мүдделі
адамдардың ... ... ... ... сот ... ... жағдайда АҚ өзінің акциясын өз қызметкерлері мен жұмысшыларына
олардың мүдделігі мен ынталылығын арттыру үшін қайта ... ... ... нарықтық айналымға шығарады.
Қайтарып алынған капиталдың есебін жүргізу үшін 5210-ші шоты арналған,
ол 5010 және 5020 шоттарға қарағанда контрпассивтік шот болып ... ... ... акционерлердің меншігіндегі акцияларды қайтып сатып
алынған құнын көрсетеді. Акцияларды қайтып сатып алған кезде: 5210 ... де және ... 1060 ... ... ... ... айналыстан шығару үшін, не
болмаса оларды қайта тарату үшін акционерлерден ... ... ... ... ... акциялар номиналдық құны бойынша да, номиналдық құннан
жоғары ... ... құны ... да ... ... мүмкін:
1. Сатып алынған акциялардың нақты құны номиналдық (атаулы) құнға тең
болған жағдайда: 5210 шоты дебеттеледі де, және 1040, 1030, 1010 ... ... ... ... құны номиналдық күннан төмен болған жағдайда:
- сатып алу кұнына:
5210 шоты дебеттеледі де және 1040,,1030 , 1010 шоттары кредитгеледі;
- сома айырмасына, яғни ... құны ... ... аз ... шоты ... де және 5510 "Есептік жылдағы таратылмаған табыс"
шоты кредиттеледі (яғни ақша қаражатгары жеткіліксіз болған жағдайда ... ... ... ... ... ... нақты құны номиналдық құннан ... ... ... алу ... шоты ... де, 1040, 1010, 1030 ... кредиттеледі;
- сома айырмасына, яғни акцияның құны номиналдық құнынан артық бағаға
сатып алынған жағдайда:
5510 "Есептік жылдағы таратылмаған табыс" шоты ... де, ... ... де ... ... шығарып алу үшін акционерлерден қайтып
сатып алынса, онда олар мынадай шоттар корреспонденциясымен беріледі: 5010,
5020 ... ... шоты ... де ... одан әрі сату ... ... ... онда олардың
номиналдық құны 5210 шоттың кредитінен 7410 "Бағалы қағаздарды ... ... ... ... дебетіне жатқызылады.
Акциялардың сатылатын құнына, олардың номиналдық құнының мөлшеріне 6210
"Бағалы қағаздарды сатудан ... ... ... шоты ... ... ... да" шоты дебеттеледі. Егер де акцияның кұны номиналды құнынан
жоғары болса алынған айырма ... 1280 шоты ... де, ... ... ... шоты кредиттеледі.
Акционерлерден сатып алған акцияларды сатқан кезде қоғамның ... ... ... ... ... қайтып сатып алуға құкығы жоқ:
- қоғамның эмитенттелген акциялары толық төленгенге дейін;
- қоғамның шығарылған (төленген) ... ... ... ... ... ... қоғам типтері үшін шығарылғаны (төленген) жарлық
капиталының минималды деңгейінен кем болса;
- қоғам акцияны ... ... ... ... ... ... жоқ ... акцияны сатып алған соң сондай жағдайға тап болатын болса;
- акцияны сатып алатын кезінде коғамның меншік ... ... ... ... ... ... капиталдан кем болса.
Қайтып сатып алынатын акцияның саны бүкіл қоғамның шығарған акциясының
25%-нен немесе қоғамның меншік капиталының 10%-нен аспауы ... ... ... алу ... сол қоғамның жалпы жиналысында
шешіледі, осындай шешім ... соң отыз ... ... аталған шешімді
жүзеге асыруына болады. Сатып алынған акцияны қоғамның ... ... ... ... ... есебі
Қосымша төленген капиталдың есебі. Қосымша төленген капитал ... ... өз ... ... ... (номиналды) бағасынан
жоғары бағаға сату нәтижесінде түскен сомасы ... ... ... ... ... ... ... төленген капитал" шотында
жүргізіледі.
Өз меншігіндегі акцияларды сатқанда 5310 шоты кредиттеліп, мына шоттар
дебетгеледі: 1040,1030,1010
Сатылған ... ... ... телеуге ұсынған кезде сатылған
акциялардың тұрақты құны 1240-шоттың дебеті мен ... ... ... ... ... капиталдың есебі
Қосымша төленбеген капиталдың есебі. Капиталдың бұл түрінің есебі ... -ші ... ... ... ... шоттары арналған. Бұл
бөлімшенің катарына ... ... ... ... "Негізгі құралдарды қайта ... ... ... ... ... ... қайта бағалаудан алынған
қосымша төленбеген ... ... ... да қосымша төленбеген
капитал". 5400-ші "Қосымша ... ... ... шоттарында
құнсыздануға байланысты негізгі құралдарды, инвестицияларды және басқа
активтерді қайта ... ... ... ... мен козғалысы
туралы ақпарат жинакталады.
г) Негізгі құралдарды қайта бағалау операциялары
Негізгі құралдарды қайта бағалау операциялары. Негізгі ... ... ... ... негізгі құралдарды, бітпеген (аяқталмаған) күрделі
қаржы жұмсалымдары мен ... қоса ... ... ... ... сәйкес
негізгі қорларға индексация жасау тәртібі мен ... ... өзі ... ... Қайта бағаланған негізгі құралға төмендей
корреспонденция жасалады.
Негізгі ... ... ... қайта бағалау кезінде 2410,
2510,5,2520 шоттары дебеттеліп, 5420 шоты кредиттеледі, негізгі ... ... ... ... тозу ... ... 5420 ... 2420 шоттары кредиттеледі.
Қайта бағалаудың сомасы тек негізгі ... ... ... кезде ғана себебіне байланыссыз бөлінбеген табыстың сомасына
кешіріледі.
Инвестицияны қайта багалаудың ... ... ... ... ... ... ... Инвестицияларды қосымша
есептеу сомалары 5430-ші "Инвестицияларды қайта есептеуден алынған ... ... ... кредиті бойынша керініс табады:
| | | ... ... ... және ... |5440 |
|да ... ... ... ... | | ... бағалаудан түскен инвестицияның сомасына | | ... ... ... ... ... |5430 ... ... сомасына | | ... ... ұзақ ... қаржылық |5430 ... ... ... ... ... ... | | ... шотының дебеті ұзақ мерзімді инвестицияның құнының темендегенін
және ... ... ... ... ... ол ... қайта
бағаланған сомасының шегінде мына шоттар корреспонденцияланады:
- ұзақ мерзімді инвестицияның төмендеген ... 1140 ... 5430 шоты ... инвестицияның баланстық құнының азайған сомасына 2210-2310 шоттары
кредиттеліп, 5430 шоты ... да ... ... бағалануымен байланысты операциялары.
Активтердің ... ... ... ... ... алынатын
жартылай фабрикаттарды, отынды, дайын өнімді, тауарларды және басқаларын)
қайта бағалау ... ұшін ... ... да ... ... шоты ... Шын ... бұл шот инвестиция-неттосы бойынша
бағамның есептен шығарылатын кезеңіне дейінгі айырмасын есепке алу ... Егер де ... шет ... бөлімшелерге берілсе,
бағамдық айырманың жиынтық сомасы ... ... 6250 ... ... ... ... ал егер де ол ... ретінде танылса, онда ол 7430 шотгың
дебеті бойынша керініс табады.
Егер де доллар бағамы теңгеге шаққанда ... онда оның ... ... ... ... ... бағаланады және ол 5440
"Басқа да" шотының дебеті бойынша ... ... ал егер де ... онда 5440 ... ... ... ... капиталдың есебі
Резервтік капитал - акционерлерлік қоғамның және басқа да тараптардың
таза ... ... ... ... ... бір ... ... субъектінің негізгі (оперативтік) қызметінен алынған
зияндарын ... және ... ... ... ... ... телеуге пайдаланылады. Резервтік капиталды құрау және оны
пайдалану құрылтайлық құжаттармен және қолданыстағы ... ... ... ... ... және ... да қаражаттармен бірге
бухгалтерлік баланстың ... ... ... және ол кәсіпорынның
меншік капиталы болып табылады.
Резервтік капиталдың ... ... ... ... ... ... шоттарында жүргізіледі: 5410-ші "Заңдармен белгіленген
резервтік капитал" және 552-ші "Басқа да резервтік капитал".
Заңдармен белгіленген ... ... ... Шаруашылық жүргізуші
серіктестіктің (ЖІПС, АҚ және басқалар) резервтік капиталы құрылтайшылардың
құжаттарында (жарғысыңда, құрылтайшьшардың шарттарында) белгіленеді, ... ... ... ... ... ... өтеді. Жыл сайын түскен
таза табыстан аударып ... ... ... ... ... ... жарияланған жарлық капиталдың 15%-нен кем болмауы керек.
Резервтік капиталдарды калыптастырған (қүраған) кезде 561 ... де, 5410 шоты ... ... ... ... ... ... дебетінен мына
шоттардың кредитінде көрініс табады:
3030, 3340 — артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... болмаған жағдайда серіктестіктердің резервтік капиталының ішіндегі
дивидендтердің есебінен ... ... ... ... ... бөлінбеген
табысы (жабылмаған зияны)", 5530-шот "Өткен жылдардың ... ... ... - зиян ... ... ... ... есебінен
жапқан кезде.
Басқа да резервтік капитал есебі, 5530-ші "Басқа да резервтік капитал"
шотында жүргізіледі. Бұл ... заң ... ... ең ... тыс ... ... капиталдар есептелінеді.
5460-шоттың дебеті мен кредиті бойынша шоттар корреспонденциясы 55410-
шоттың корреспонденциясына ұқсас. Бұндай резервтер ... өз ... ... ... мен ... да ұйымдар өздерінің таза пайдасы
есебінен жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... капиталдың мөлшері қоғамның жарғысында ... ... ... сома ... ала ... ... төтенше
жағдайлардан болатын шығындарды жабу үшін жұмсалады. Жалпы ... ... ... ... тәртібі акционерлік қоғамның
жарғысында бекітіледі. Резервтік ... ... ... ... ... ... ... қоғамның жарғысында керсетілген мөлшерге
тең етіп қайта қалып-тастыруды қажет етеді. ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
резервтік капитал", "Басқадай резервтік капитал" — деп аталатын шоттарда
есептеледі.
Резервтік ... ... таза ... ... ... ... есепте:
Д-т: "Ағымдағы жылдың бөлінбеген табысы" шоты,
К-т: "Заңмен белгіленген резервтік капитал" немесе "Басқадай резервтік
капитал" деп аталатын шоттар түрінде жазу ... ... ... ... ... ... сомасы
жұмсалынғанда бухгалтерлік ссепте:
Д-т: "Заңмен белгіленген резервтік капитал" ... ... ... шоттарының тиістісі,
К-т: "Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)";
"Өткен жылдардағы бөлінбеген табыс ... ... бар ... ... есеп ... ... тағы да ... тиістілері түрінде екі жақты жазу жазылады.
Акционерлік қоғамдар немесе басқа да ұйымдар ... ... ... ... әр түрлі бағыттарға байланысты қорлар құруына ... ... ... қор ... керекті уақытында жұмсағаннан кейін
қайта қалыптастыру кәсіпорын үшін міндетті ... ... Ол ... ... ... ... ... деп аталатын шотта
жүргізіледі. (Қосымша 2)
3. ... ... ... зиян) есебі
Кәсіпорынның қорытынды табысынан бюджетке ... ... ... ... ... ... ... төлегеннен қалған сомасы
есепті жылдың "бөлінбеген пайдасы (жабылмаған ... ... ... ... ... (жабылмаған зиянның)" есебі:
- "Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған ... ... ... табысы (жабылмаған зиян)"
- деп ... ... ... ... ... көбейгенде (келіп
кірістелгенде) "Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зиян)" шоты
кредиттелінеді. Ал керісінше бөлінбеген пайданың ... ... осы ... зиян ... ... ... табысы (жабылмаған зиян)" шотының
дебитіне жазылады. Мысалы:
- есеп ... ... ... ... шеккен
қорытынды зиянының сомасына:
Д-т: "Есепті жылдың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)" ... ... ... ... ... шоты ... ... жазу жазылады.
- ұйым өзінің кірісі есебінен резервтік қор құрған уақытта оған
тиісті ... ... ... ... ... ... зиян)" шоты,
К-т: "Заңмен белгіленген резервтік капитал" немесе "Басқадай резервтік
капитал" шоттарының тиістісі, түрінде бухгалтерлік жазу ... ... ... ... ... (серіктестіктерге)
дивиденд ретінде төлейтін немесе төлеген сомасына:
Д-т: "Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... шоты,
К-т: "Артықшылығы бар акциялар ... есеп ... ... мен көрсетілетін қызметтер үшін алынған аванс"
және тағы да басқа шоттарының тиістісі түрінде бухгалтерлік жазу ... ... ... қатысушыларға) дивиденттерді
төлегеннен қалған есеп беретін жылдың бөлінбеген кірісі сомасына:
Д-т: ... ... ... ... ... зияны)" шоты,
К-т: "Өткен жылдың бөлінбеген кірісі ... ... шоты ... жазу ... ... қоғамның немесе қандайда бір кәсіпорынның құрылғаннан
бастап жұмсалмаған (бөлінбеген) таза пайдасы оның капиталы болып саналады.
Кез ... ... ... ... ... сомасы, яғни барлық
активтерінің сомаларының ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның немесе акционерлік ... ... ... ... ... сомасынан кем
болмауы ... Егер ... ... нетто сомасы қоғамның жарғысында
белгіленген жарғылық қордан кем ... ... ... ... ... ... ... Бұндай жағдайда кәсіпорынның
жарғылық қорының мөлшері қайта қаралуға тиісті.
Есепті жылдың соңында барлық кәсіпорындардың бухгалтериясында ... және ... ... деп ... ... ... ... (зиян)" деп аталатын шотпен жабылуы тиіс, яғни бұл шоттарда қалдық
қалмайды. ... ... ... ... ... жабу ... ... жетінші "кірістер" деп аталатын бөлім шоттары
дебиттелініп, "жиынтық кіріс (зиян)" деп ... шот ... ... ... ... жабу барысында бухгалтерлік есепте "жиынтық кіріс
(зиян)" деп аталатын шот дебиттелініп, сегізінші "шығыстар" деп ... ... ... Осы ... қоры-тындысы бойынша
"жиынтық кіріс (зиян)" деп аталатын шотгың дебиті мен ... ... егер ... сома ... ... жағдайда кәсіпорынның
ағымдағы жылы зиян шеккендігі, ал кредиттік сома ... ... ... ... жылы өзінің істеген жұмысының ... ... ... ... ... ... зиян ... жылдың аяғында
"Есепті жылдың болінбеген кірісі (жабылмаған зияны)" деп аталатын шот
дебиттелініп,"Жиынтық ... ... — деп ... ... Ал егер ... ... ... болса:
"Жиынтық кіріс (зиян)" — деп аталатын шот дебиттелініп,
"Есепті жылдың бөлінбеген табысы ... ... ... ... КАПИТАЛДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН ПАЙДАЛАНУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Меншікті капиталы ... ... ... және ол ... ... ... ... – жай акциялар (мерзімі шексіз бағалы қағаздар),
ерекшелігі бар ... ... ... ... жоқ ... қағаздар);
• Банктік резервтер – яғни, алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды ... ... ... ... орнын жабуға арналады;
• Қосымша төленген капитал – жай және ерекшелігі бар акциялардың сату курсы
мен номеналдық ... ... ... ... ... төленбеген капитал – активтерді қайта бағалаудан құрылады;
• Бөлінбеген таза ... – банк ... ... жылдан жылға
жинақталатын кіріс сомасы;
1-сурет. Меншікті капиталдың құрылымы.
Меншікті капиталды қалыптастыру мен ... ... ... ... іс-қызметін ұйымдастыру аудитінің ... бірі ... ... ... капиталдың көлемі бухгалтерлік
баланста көрсетілген активтер мен міндеттемелердің құнын ... ... есеп пен ... есеп беру ... ... ... ... анықтама берілген: «Меншікті капитал - ... ... ... ... ... ерекшелігі - ол шаруашылық жүргізуші субъектінің
актив көзі ретінде үнемі алға шығуы, соған орай оның ... ... ... ... болмайды).
3000 «Қаржылық есеп беруді ұсыну» БЕС-де меншікті капиталға мыналар
жатады деп ... ... ... ... ... және қосымша
төленбеген капитал, бөлінбеген табыс (жабылмаған залал).
Жарғылық капитап кәсіпорын мүлкіне оны құрған кездегі ... ... ... ... ... ... ... мен
қалыптастыру тэртібі және пайдалану шаруашылық жургізуші субъектінің іс-
қызметінің өрісі мен ... ... ... байланысты.
Жарғылық капиталды тексергенде аудитор бірінші кезекте ... ... ... көлемінің құқықтық-нормативтік акті талаптарына сай
болуын;
ә) жарғылық капитал мөлшерінің өзгеру ықтималдығын;
б) ... ... ... ... ... ... ... көрсетудің және қолданған корреспонденциялардың дұрыстығы,
көбінесе олардың ішінде төменгідей өткізбелерге ... ... ... Д-т 5110 ... ... ... және К-т 5030 «Салымдар ... ... ... салымдары сомасына;
- жарғы капиталы мөлшері ұлғайғанда К-т 5030 «Салымдар мен пайлар»
шотына, 1200 «Негізгі құралдар», 2000 ... 2200 ... ... ... ... ... және басқа да
шоттардағы ақша», 4400 «Ұлттық валюта ағымдағы корреспонденттік шоттардағы
ақша» және 4500 «Кассадағы қолда бар ... ... ... ... капиталды қалыптастыру мен пайдалану былайша көрсетіледі.
1. Резервтік капиталға аударымдар – 5510 К-т ... ... ... ... 5460 «Басқа да резервтік капитал» ... Д-т 5510 ... ... бөлінбеген табысы (жабылмаған залалы)» шоты
бойынша.
2. Резервтік капиталды пайдалану Д-т 5410, 5460 шоттары бойынша жазба
негізінде ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» 6200 ... 3340 ... да шоты ... да кредиторлық берешектер және есеп айырысу»
6800 бөлімшесі бойынша есепті жылдың ... ... ... ... ... ... қатысушыларға дивидендтер мен кіріс
төлеуге;
ә) «Бөлінбеген табыс (жабылмаған залал)» 56 бөлімшесі кәсіпорынның
есепті кезең ... ... жыл ... ... ... ... ... 13 журнал-ордерде жүргізіледі. Аудитор
резервтік ... ... оны құру мен ... ... ... ... ... бабы бойынша, жыл басы мен
соңындағы қалдықтардың 13 журнал-ордердің мәліметтері ... Бас ... 5410 шот ... ... ... түрде анықтауға
тиіс.
Қосымша төленген капитал - меншікті акцияларды өткізу құнының атаулы
құннан артқан сомасы болып ... ... ... сыйақы, меншікті
акцияларды өткізу құнының атаулы құнынан артқан ... К-т 5310 ... ... ... ... Д-т 1040, 1030, ... ... немесе 1260 «Басқа да дебиторлық берешек» шотында
көрсетіледі.
Аудитор ... ... ... ... ... дұрыстығын
тексеруі, баланстағы осы бап ... » ... 5310 ... ... шоты және осы шот ... ... 1300 журнал-ордердің
мәліметтерімен салыстыруы ... ... тағы бір ... - ... төленбеген капитал, ол
негізгі құралдардың және ұзақ ... ... ... ... ... ... құнның ұлғайған сомасы болып табылады. Негізгі
құралдар мен инвестицияларды қайта бағалау сомасының бар болуы мен айналымы
туралы ... ... ... 5420 ... ... ... ... қосымша төленбеген капитал», 5430 «Инвестицияларды қайта
бағалаудан түсетін қосымша төленбеген ... және 5440 ... ... ... ... ... ... төленбеген капитал» шоттары
арналған.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі уақытта жекелеген елдер арасындағы капитал қозғалысы ... ... Бұл ... ... бір ... ... ... шығарушы
да, капиталды әкелуші де болады, яғни капиталдардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... шығару өз елінде капитал қорлары
жетіспеген кезде де жүзеге асырылады, ал шетел капиталының келуі ... ... ... ... ... Шетке капитал шығарушы немесе
шеттен капитал әкелуші елдердің ара жігін айыру өте қиын. ... ... және ... ... шетке шығарылады. Кәсіпкерлік капитал шет
елдерге тікелей инвестиция түрінде шығарылады.
Қазіргі уақытта дамушы және өнеркәсібі ... ... ... ... ... өзгерістер пайда болды. Жас ұлттық мемлекеттерден
капитал ... бір ... ... ... ... мүмкіндік
берсе, екінші жағынан, өнеркәсібі дамыған елдер жас ... ... ... ... ... ... сөйтіп дамушы мемлекеттерде негізінен
шикізат өндірісін дамытады,
Бірақ соған қарамастан, көптеген дамушы мемлекеттер өз ... ... ... капиталын тиімді пайдаланып отыр. Дамудың жоғары деңгейіне
жету үшін жаңа индустриалды елдер ... ... ... мен ... меншік капиталды инвестициялау мүмкіндіктерін пайдаланады.
Өндірістік капиталды ... ... ... ... ... және ... қаржы менеджментінің
нөтижелігін дәлелдейді. Бұл нәтижелік өнімді (жұмысты, қызметті) өткізуден
түскен табыс (түсім-ақша) мөлше-рінде, кәсіпорынның ... ... ... шығындары — материалдық құрал-жабдықтардың
(шикізаттың, материалдардың, отынның, энергияның, ... және ... ... ... шығындарының жиынтығы, ол кәсіпорынға өндіру мен оны
өткізудің неге түскенін, яғни ... ... мен ... күшін
сатып алуға жұмсалынған шығындарды — өнімнің әндірістік құнын көрсетеді.
Шығындардың ақшалай көрінісі ... құн ... ... ... ... ... (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны өнім өндіру процесінде
пайдаланылатын табиғи ресурстардың, шикізаттың, материалдардың, ... ... ... ... ... басқа шығындардың
құндық бағасы болып табылды. Өзіндік құнға кіріктірілетін өнім (тауарлар,
қызметтер) өндіріп, оны ... ... ... ... ... анықталады; шығындардың құрылымы өндіріс пен өткізудің салалық
және басқа ерекшеліктеріне байланысты болады. Алайда ... бұл ... ... ... ... мына ... ... материалдық шығындар (қайтарылған қалдықтардың ... ... ... ... ... ... ... аударылатын шығындар;
✓ негізгі капитаддар бойынша амортизациялық аударымдар;
✓ басқа шығындар,
Өнім, жұмыс және қызметтер өлшемінің ... ... ... ... және ... кезінде шығындар өңдірістің сипаты мен құрылымы
ескертілетін салалық ... ... ... ... бойынша
топтастырылады. Осы мақсаттар үшін шығындар тура және жанама, шартты ... және ... ... ауыспалы, элементтік және кешенді болып
сыныпталуы мүмкін.
Қазіргі уақытта жекелеген елдер арасындағы капитал ... ... ... Бұл ... ... бір ... ... шетке шығарушы
да, капиталды әкелуші де болады, яғни ... ... ... ауысуы
жүзеге асады. Бұл жағдайда шетке капитал шығару өз елінде ... ... ... де ... ... ал ... капиталының келуі бәсекелік
қабілеті төмен ұлттық капиталды ығыстырады. Шетке капитал ... ... ... ... елдердің ара жігін айыру өте қиын. Капитал негізінен
кәсіпкерлік және қарыз формасында шетке шығарылады. Кәсіпкерлік капитал ... ... ... ... ... Тікелей инвестиция өз
өндірісін құру үшін немесе ... ... ... ... ... алу ... капитал жұмсау арқылы жүзеге асады. Қарыз
капиталы ... ... ... ... ... ... ... уақытта әр түрлі салаларды қаржыландыратын шетел инвестициясының
жедел даму ... ... ... 2003 жылы ... ... қаржы
капиталының көлемі орасан зор мөлшерге — 3 ... ... ... ... ... ... рыногының негізін құрайды.
Қазіргі уақытта дамушы және өнеркәсібі дамыған елдер арасындағы капитал
қозғалысында ... ... ... ... Жас ... мемлекеттерден
капитал шығару, бір ... ... ... ... ... екінші жағынан, өнеркәсібі дамыған елдер жас ұлттық капиталдың өз
елдеріне келуіне кедергі жасайды, ... ... ... ... ... дамытады,
Бірақ соған қарамастан, көптеген дамушы мемлекеттер өз экономикасы ... ... ... ... пайдаланып отыр. Дамудың жоғары деңгейіне
жету үшін жаңа индустриалды ... ... ... ... мен ... меншік капиталды инвестициялау мүмкіндіктерін пайдаланады.
Өндірістік капиталды пайдаланудың нәтижесі арнайы ... ... және ... қаржы менеджментінің
нөтижелігін дәлелдейді. Бұл нәтижелік өнімді (жұмысты, қызметті) ... ... ... ... ... ... айқындалады.
Бөліністің классикалық (дәстүрлі) сызбасында түсім-ақша — бұл ... ... ... пен ... ... ... ... шотына түскен ақша. Ол өнім (жұмыс, қызмет) ... ... ... ... толтырудың), орталықтандырылған
және орталықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастырудың негізгі көзі болып
табылады және өзіндік құнды, табысты, акциздерді, қосылған ... ... ... Оның дер кезінде түсіп тұруы қаражаттардың ауыспалы
айналымының толассыздығын, өндірістік ... ... ... Ал ... ... ... ... бос тұрып қалушылыққа,
табыстың төмендеуіне, ... ... ... ... ... одан әрі бөлу негізгі капиталдар мен материалдық емес
активтерді ... ... кезі ... ... аударымдарды
қалыптастырумен байланысты. Түсім-ақшаның қалған бөлігі жалпы табыс немесе
жасалынған құн болып саналады, ол ... ... және ... ... таза ... қалыптастыруға бағытталады. Таза
табыстың бір бөлігі өнімнің ... ... да ... мен ... ... аударылатын аударымдар және басқалары түрінде есепке
алынады. Қалған бөлігі кәсіпорынның ... ... ... табылады. Оған
негізгі капитал мен кәсіпорынның басқа мүлкін өткізуден түскен табыстар,
сондай-ақ өткізу операцияларынан тыс ... ... ... ... ... фирманың өнім өндіру мен
оны өткізуге жұмсаған шығындарының (ақшалай жұмсалымдарының) көлеміне
байланысты ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... топтарға бөлінеді:
кәсіпорынның негізгі капиталын қалыптастыруға, кеңейіуге және қалпына
келтіруге байланысты күрделі сипаттағы шығындар;
айналым ... ... ... тауар-материалдық
құндылықтарын сатып алуға және пайдалануға байланысты шығындар;
кәсіпорынның ішкі және ... ... ... ... ... және ... емес ... бір жолғы шығындар;
кәсіпорынның бос ақшасын инвестициялауға байланысты шығындар;
өндірістік емес сипаттағы ... ... ... кәсіпорынның шығындары — материалдық құрал-жабдықтардың
(шикізаттың, ... ... ... жабдықтардың және т.т.)
және қажетті еңбек шығындарының жиынтығы, ол кәсіпорынға өндіру мен ... неге ... яғни ... ... мен жұмыс күшін
сатып алуға жұмсалынған шығындарды — өнімнің әндірістік құнын көрсетеді.
Шығындардың ақшалай ... ... құн ... ... ... ... ... (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны өнім өндіру процесінде
пайдаланылатын табиғи ресурстардың, шикізаттың, материалдардың, отынның,
энергияның, негізгі капиталдардың, ... ... ... ... бағасы болып табылды. Өзіндік құнға кіріктірілетін өнім (тауарлар,
қызметтер) өндіріп, оны еткізуге ... ... ... ... ... шығындардың құрылымы өндіріс пен өткізудің салалық
және басқа ерекшеліктеріне ... ... ... ... бұл шығындар
олардың экономикалық мазмұнына сәйкес мына ... ... ... ... ... ... құны
шегерілгеннен кейін);
✓ еңбекақыға жұмсалатын шығындар;
✓ әлеуметтік қажеттіліктерге аударылатын шығындар;
✓ негізгі капитаддар бойынша амортизациялық аударымдар;
✓ басқа ... ... және ... ... өзіндік құнын жоспарлау, есепке
алу және калькуляциялау кезінде шығындар ... ... мен ... ... ... ... ... баптар бойынша
топтастырылады. Осы мақсаттар үшін шығындар тура және ... ... ... және ... ... ... элементтік және кешенді болып
сыныпталуы мүмкін.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. ... ... ... ... ... ... ... 28 ақпан күнгі жолдаған Жолдауы, Егемен Қазақстан, 1 наурыз
2007 жыл
3. Бердалиева К.Б. ... ... ... ... -2001 ж., 126 бет
4. Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние ... ... – 2002 ж, ... ... Қ.Қ., ... С. ... ... 2003 ж., 445 бет
6. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 213 ... ... ... ... –Алматы, 2002 ж, 168 бет
8. Дүйсенбаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау//Алматы, 2001
9. ... В.К. ... ... ... Алматы- 2003;
10. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп,
Алматы – ... ҚР-ң ... ... ақпараттық хабаршысы, 2004-7
12. Бтймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп//Алматы – 2005
13. Кеулімжаев Қ.К., ... З.Н. ... есеп ... ... Қазақстан Республикасының Парламент Жаршысы, N 4, 2004
15. ... ... ... есеп туралы Заңы, ... ... N 7, ... Меншікті капитал есебі//Бухгалтер бюллетені-2007
17. Кәсіпорынның жарғылық капитал есебін талдау//Қаржы – ... ... ... ... 2001
19. Экономикалық теория негіздері, Алматы-2004
20. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп//Алматы - ... ... ... бағалау
Негізгі құралдарды қайта бағалау
Қосымша капитал
Резервтік капитал
Бөлінбеген таза кіріс
Қосымша төленген капитал
Жай акциялар
Ерекшелігі бар акциялар
Салынған капитал
Жарғылық капитал

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Активтер, міндеттемелер және меншікті капитал22 бет
Банктің меншікті капиталы28 бет
Банктің меншікті капиталы туралы13 бет
Банктің меншікті капиталы,оның құрылымы және қалыптасуы34 бет
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі14 бет
Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі30 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь