Жалға алынған негізгі құралдардың есебі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.1Негізгі құралдар түсінігі, мәні және бухгалтерлік есебінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Негізгі құралдарының қозғалысының құжаттарын жүргізу және түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 Жалға алынған негізгі құралдар туралы Қазақстан Республикасындағы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

2 «АСТАНА ТАЗАЛЫҚ» ЖШС.НІҢ ТЕХНИКАЛЫҚ. ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ЕСЕБІНІҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.1 «Астана Тазалық» ЖШС. нің жалпы сипаттамасы және есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.2 «Астана Тазалық» ЖШС. нің экономикалық көрсеткіштерін және жалға алынған негізгі құралдардың келісім шарттарын талдау ... ... ... ... ... ... ... 36
2.3 Жалға алынған негізгі құралдардың ағымдағы және қаржылық есебі мен жалдық төлем ақыны есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43

3 ЖАЛҒА АЛЫНҒЫН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ ... ... .52
3.1 Жалға алынған негізгі құралдардың ағымдағы есебінің аудиті ... ... ... ...52
3.2 Жалға алынған негізгі құралдардың қаржылық есебінің аудиті ... ... ... ...55

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Елбасы Н.А.Назарбаев әр уақытта халқымыздың әл-ауқатының күшейуіне, тұрмыс жағдайының жақсаруына, ел экономикасының қарқынды дамуына бас назар аударып келеді. Осы тұрғыдан алғанда, ауыл шаруашылығының ел экономикасының дамуына, халықты жоғары сапалы, құнды әрі сіңімді балық өнімдерімен қамтамасыз етуге қосатын үлесі жоғары [4,б.12].
Бүгін Қазақстан дамыған елдердің қолданған халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына, заңдарын және икемді салық жүйесін толық пайдалануға талпыныс жасауда. Демек, нарықтық қатынастарға, барлық меншік түрін дамытуға және шаруашылықты жүргізудің экономикалық әдістері мен тәсілдерін таңдауға шаруашылықты басқарудың тиімді механизмін (тетігін) жасауға біртіндеп қолайлы жағдай туып келеді.
1. Призидент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы (2012ж.27.01.)
2. Хропанюк В.Н. Теория государства и права
3. Стандарт бухгалтерского учета №23 «учет и отчетность субъектов малого предпринимательства
4. Стандарт бухгалтерского учета №17 «учет аренда»
5. Сихимбаева Д.Р. Экономика и организация производства
6. Кусаинова Л.К. Финансовое право
7. Копбулов Р.А. Кәсіпкерлік құқық
8. Абзалбек Г.А. Қаржы - бюджет ұйымдарының есебі және есеп беруі
9. Китебаева К.А. принципы бухгалтерского учета
10. Гусманова Ж.А. Бухгалтерский учет и отчетность в банках
11. Мухамбетова З.С. Қазақстан республикасында кәсіпкерлік қызметті дамыту
12. Аудит: Оқу - тәжірибе туралы құралы/В.И. Осадчая; Қаранғады экономикалық университеті. Қарағанды: ҚЭУ, 2004.-152б.
13. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу - тәжірибе туралы құралы/О.М.Жакупова; Қарағанды экономикалық университеті. 2003.-199б.
14. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп, Алматы – 2009
15. ҚР-ң қаржы министрлігінің ақпараттық хабаршысы
16. Кеулімжаев К.К «Бухгалтерлік есеп принциптері» // Алматы – 2009
17. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп //Алматы – 2009
18. Абленов Д.О. Аудит негіздері// Алматы – 2009
19. Ілиясов Қ. «Қаржы», Алматы – 2009
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
................................................4
1 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ…………………………………………………………………………..7
1.1Негізгі құралдар түсінігі, мәні және бухгалтерлік есебінің
ерекшеліктері………………………………………………………………………..7
1.2 Негізгі ... ... ... ... ... Жалға алынған негізгі құралдар туралы Қазақстан Республикасындағы
жалпы ережелер…………………………………………………………………...26
2 «АСТАНА ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ЖШС– нің жалпы сипаттамасы және есеп
саясаты………………………………………………………………………………31
2.2 «Астана Тазалық» ЖШС– нің ... ... және ... ... ... келісім шарттарын талдау……………………….36
2.3 Жалға алынған негізгі құралдардың ағымдағы және қаржылық есебі мен
жалдық төлем ақыны есептеу тәртібі……………………………………………..43
3 ... ... ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдардың ағымдағы есебінің аудиті……………52
3.2 Жалға алынған негізгі құралдардың қаржылық ... ... ... ... ... ... ... Н.А.Назарбаев әр уақытта
халқымыздың әл-ауқатының күшейуіне, тұрмыс жағдайының ... ... ... ... бас ... ... келеді. Осы тұрғыдан
алғанда, ауыл шаруашылығының ел экономикасының дамуына, халықты жоғары
сапалы, ... әрі ... ... өнімдерімен қамтамасыз етуге қосатын үлесі
жоғары [4,б.12].
Бүгін Қазақстан дамыған елдердің қолданған халықаралық бухгалтерлік
есеп стандартына, заңдарын және ... ... ... толық пайдалануға
талпыныс жасауда. Демек, нарықтық қатынастарға, барлық меншік ... және ... ... ... әдістері мен тәсілдерін
таңдауға шаруашылықты басқарудың тиімді механизмін (тетігін) ... ... ... туып ... ... ... ... қардылық есепке де, талдау жүйесіне
де жаңаша талаптар қойып ... ... ... ... ... есеп өз ... ... тұратын бөлек ғылыми сала. Өйткені
бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... мен көрсеткіштері қоғамдық өндірістің дамуын
экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз ... ... да ... ... ... ...... шаруашылығының
барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеу
жұмысының жүргізу. ... даму ... қай ... болмасын
дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды
пайдалану шараларын ... ... үшін есеп ... ... есеп ... дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қазақстан Республикасының 2007-жылыдың 28-ақпанындағы “Бухгалтерлік
есеп және қаржылық есептілік” -деп ... ... ... ... ... қаржылық есептіліктің элементтері белгіленіп ... ... бірі ... ... активтерге елімізге танымал белгілі
ғалым, професор Қ.К.Кеулімжаев ... ... есеп ... ... - Актив деп кәсіпорынның ақшаға (құнмен) бағаланатын игіліктері
мен ... ... ... ... деп ... ... ... болсақ актив дегеніміз кәсіпорынның өткен ... ... ... ... ... және алдағы уақыттарда
табыс табу үшін ... ... ... ... ... ... ... қарай қысқа мерзімді (ағымдағы) және ұзақ
мерзімді (айналыстан тыс) болып екі топқа ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу мен ... ... мен ... ... ... алудың негізгі
қағидалары мен жалпы тәртібін, ішкі бақылау мен ... ... ... ... ... ... мен міндеттерін «Бухгалтерлік есеп ... ... ... заңы ... ... ұйымда
бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу экономикалық мәселелердің басты шешімі
болмақ. Бухгалтерлік есеп арқылы ... ... ... алуға, сатып-
өткізуге, айырбастауға және түскен ... ... ... ... ... ... үрдістерінің барлығын басынан ... ... ... ... ... ... қолданған халықаралық бухгалтерлік
есеп стандартына, заңдарын және ... ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға, барлық меншік түрін
дамытуға және ... ... ... ... мен ... шаруашылықты басқарудың тиімді механизмін ... ... ... жағдай туып келеді.
Қоғамдық даму нәтижесінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына
қойылатын талаптардың өсіп, ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер
қай кездегіден болмасын күрделі, ауқымды болып ... ... ... субъект және жеке тұлғалар арасындағы экономикалық және қоғамдық
қарым-қатынастар саясаты жаңа сипат алып ... Бұл ... ... халық
шаруашылығының қай саласындағы субъектілер болмасын олардың өндірістік ... ... өз ... өз ... ... қаржыландыру
принциптеріне негізделуі тиіс. Бүгінгі таңда жүзеге асырылып ... мен ... ... ... ... қызметтің мемлекет
тарапында және экономика өмірінде атқаратын ролінің үшан-теңіз ... ... ... ... ... өз ... ел ... да он сегіз жылға
таяу уақыт болып жатыр. Осы жылдардың ... ... ... ... экономиканы басқаруда көптеген өзгерістер болды.
Экономикамызды дамыту ... ... шет ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жұмысына өзгерістер енгізу ... ... ... қызметінің жүзеге асырылуына оның қолда бар
экономикалық ресурстары мүмкіндік береді. ... ... ... активтері шаруашылық үрдістеріне қатысуына қарай ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді болып екіге бөлінеді. Жалпы ... ... ... ... ... үшін ... қорлардың маңызы зор, олар
ұйымның материалдық-техникалық жарақтандырылу дәрержесін, оның өндірістік
қуатын сипаттайды.
Негізгі құралдар дегеніміз ұзақ уақыт ... ... ... мен ... ... ... ... құнын сол арқылы өндіріліп
шығарылатын жаңа өнімнің ... ... ... ... ... ... еңбек құралдары болып табылады. Өндіріс үрдісін негізгі
құралдармен толық қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... де өте ... ... ... көп жағдайларда қаржыландыру мәселесін уақыттылы
шеше алмайтын болғандықтан бұл объектілерді ... тура ... ... ... ... жалға алушы мен жалға берушілер ... мен ... ... ... ... Сол себепті жалға
алынған және жалға берілген негізгі құралдар есебінің дұрыс ұйымдастырылуы
бухгалтерлік есептің маңызды бөлімі ... ... ... қатынастар жағдайында жалдық қатынастар тіптен
көбеюде, себебі ... алу ... ... көп ... ... төлемей-ақ
өндірістің үздіксіз қызмет етуін қамтамасыз ете алады. Бүгінгі таңда жалдау
қатынастарын шешуге ... және ... ... іске ... ... ... ... лизингтік ұйымдар саны да арта
түсуде. Міне, жоғарыда аталған мәселелер ... ... ... ... ... бірі ... анықтайды.
Дипломдық жұмысты жазу барысында негізгі құрал объектілерінің жалға
алынуы мен ... ... ... ... ... ... негізгі мақсатым болып табылады. Мақсатқа қол жеткізу жолында менің
міндеттерімді келесідей сұрақтар анықтайды:
- негізгі ... ... ... олардың тозуы мен
амортизациялық аударымды есептеу жолдарымен танысу;
- жал түрлерімен ... ... және ... жал ... жалға алушы мен
жалға берушілердің құқықтары мен міндеттемелерін қарастыру;
- жал операцияларының ... ... ... мен аудиторлық
тексерілуін қарастыру;
- қаржылық есептілікте жалдық операцияларға қатысты ақпараттың
ашылуын қарастыру.
Дипломдық жұмысты жазу мақсатында ... ... ... ... ... ... мен бухгалтерлік есеп пен
аудиторлық ... ... ... ... ... ... стандарттары, отандық және шетелдік ... ... ... ... АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1Негізгі құралдар түсінігі, мәні және ... ... ... ... ұйымдарды алып қарасақ та ... есеп ... ... ... ... орны, күн сайын
өсуде. ... да ... ... ... ... объектісі
ретіндегі алатын орны зор. Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыруда оларды
бағалауда кездесетін көптеген мәселелер туындайды. ... олар ... ... басқа да салаларда пайдаланылу барысында алатын орны
үлкен.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... мен
есептік әдістерін таңдау барысында олардың әр түрі өзіндік құнның мөлшерін
өзгеріске ұшыратады.
Негізгі құралдар дегеніміз - ... ұзақ ... ... яғни ... артық уақыт бойы пайдаланылатын, өзінің бастапқы заттай нысанын
(пішінін, түрін) ... ... ... ... ... орындалған жұмысқа
көрсетілген қызметке біртіндеп бөліп-бөліп ... ... ... ... еңбек құралдарын, яғни материалдық
активтерді айтамыз.
Негізгі ... ... ... ... жер ... үйлер
мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және
реттеуіш аспаптары, ... ... мен ... және олардың
бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар, өндірістік
және ... ... өнім және ... ... көп ... шаруашылықтың ішкі жолы тағы да басқаларын жатқызамыз. Көлемінің
үлкен-кішілігіне, бағасының азды-көптілігіне (арзанды-қымбаттылығына)
қарамастан ... ... бір ... ... ... ... негізгі
құралдардың қатарына жатпайды.
Сонымен қатар негізгі құралдардың ... ... ... бұйымдар (тауарлар) болып саналатын жабдықтар мен машиналар, күрделі
құрылыс құрамында есептелетін монтаждауды (құрастыруды, ... ... ... ... ... ... ... әлі пайдаланылуға берілмей
тұрған машиналар мен жабдықтар ... ... ... ... құрамында қаралған қосымша шығындардың есебінен салынған титулдық
тізімге кірмеген ... мен ... , ... ... жас малдар, яғни
мал төлдері де жатпайды.
Негізгі ... ... ... мәнін ашып қарау үшін
олардың бағалануын, пайдалану және шығындарын зерттеу керек. ... ... ... ... ... қарай өндірістік және өндірістік
емес болып ... ... ... ... деп ... ... яғни өнім ... орындарында пайдаланылатын негізгі құралдарды
айтады. Ал өндірістік емес ... ... ... ... тыс ... яғни ... ... денсаулық сақтау,
әлеументтік қамсыздандыру, білім беру және мәдениет ... ... ... ... ... ... ... өндіріске қатысуна қарай
өндірістік және ... емес ... екі ... ... ... ... мен ... қызмет ететін, яғни өнім өндіру орындарында
пайдаланатын негізгі құралдарды айтады. Оларға: өндіріске ... ... ... тетіктер, құрылыс машиналары, көлік тасымалдау
құралдры, әр ... ... ... ... ... және тағы ... ... Өндірістік емес негізгі құралдардың
қатарына шаруашылықтың өндірістен басқа салаларында ... ... ... ... тұрмыстық үй-жай (коммуналдық) шаруашылығында,
денсаулық сақтау,әлеуметтік қамсыздандыру, білім беру және ... ... ... ... және тағы да ... негізгі құралдар
жатады. Халық шаруашылық салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне
қарай барлық негізгі құралдар: өнеркәсіп, ... ... ... тасымалдау, байланыс, ... ... және ... ... ... ... басқару
органдары, әлеуметтік сақтандыру, ғылым және ... ... ... ... және тағы да ... ... ... топталады.
«Негізгі құралдарды» халық шаруашылығының саларына қарай топтастырған
кезде олардың қатысумен шығарылған ... ... ... қызметтердің шаруашылықтың қай түріне жататындығы негізге
алынады.
Егер кәсіпорындар мен ұйымдардағы негізгі құралдардың бәрі тек ... ... ... ... ғана ... ... ... онда бұл ұйымдағы негізгі ... ... ... сол
кәсіпорынның атқаратын қызметі саласындағы топқа жатады.
Мысалы: өнеркәсіптік ұйымындағы өнеркәсіп өнімдерін өндіру үдерісіне
тікелей ... ... ... ... халық шаруашылығының
өнеркәсіп саласына ... ... ... осы ... ... ... ... қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы
бөлімшелер мен өндірістің атқаратын қызметтерінің ... ... ... ... ... қызметі түріндегі топқа жатады.
Кәсіпорынның балансындағы тұрғын үй шаруашылығының ... ... ... тұрғын үй шаруашылығы және халыққа тұрмыстық қызмет
көрсету саласына жатады,
Негізгі құралдар алдына қойған мақсатына және ... ... ... топтарға бөлінеді:
а) үйлер (тұрғын үй, кеңсе үйі, ... және тағы ... ... ... ... ... жасанды су қоймалары,
эстокадалар, скважиналар және тағы басқалары) ; б) өткізгіш тетіктер (жұмыс
машиналары, энергия ... ... ... және тағы ... машианалар (бумен жұмыс істейтін двигательдер, іштен жанатын
двигательдер, ... ... ... бульдозерлер, бетон араластырғыш машиналар, көтергіш крандар,
жүк көтергіш шығырлар, су өлшегіш құралдар, ... ... ... мен тағы да ... ... ... (жолаушылар және жүк таситын көліктер, ... ... ... тракторлар және тағы басқалары);
ғ)құрал-саймандар мен жабдықтар (шкафтар,бактар,контейнерлер және тағы
да басқа негізгі құралдар);
д) шаруашылық құрал-жабдықтары (жиһаздар,креслолар, кілемдер, сейфтер
және тағы да ... ... ... және өнім малдары;
ж) көп жылдық өсімдіктер мен көшеттер;
з) жер (ұйымның ... ... жер ... ... ... ... (өңдеуге) жұмсалған күрделі шығын ;
к) басқа да негізгі құралдар(кітапхана қорлары және тағы басқалары);
Негізгі құралдар ... ... ... ... қарай
меншіктік, кәсіпорынның өзіне тиісті және уақытша жалға алынған болып ... ... ... ... ... ... ... баланс
сыртындағы «Жалға алынған негізгі құралдар» деп ... ... ... ... ... ... ... негігі құралдар жұмыс
істейтін, жұмыс ... және ... ... деп үш ... ... ... өндіріс үдерісіндегі, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істемейтін негізгі ... ... ... ... ... ... да жаққа әзірге берілмеген басы артық жабдықтар
жатады.
Сақтауда тұрған негізгі құралдардың қатарына келешекте, яғни алдыңғы
уақытта ... ... ... да ... ... істен шыгатын негізгі
құралдардың орнына пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... ... былай бөлініп
есептеледі:
а) негізгі құралдар;
ә) тауарлық-материалдық қорлар;
б) қаржылық инвестициялар.
Мысалы: кәсіпорынның шаруашылық қызметін атқару ... ... ... ... ... ... сатып алынған көлік құралы негізгі
құралдар құрамында есептелінсе, ал сату үшін ... ... ... ... ... ... есептеледі. Кәсіпорынның өз
қызметіне пайдалануы үшін емес, ұзақ мерзімдік қаржы ... ... жер ... мен ... қаржылық инвестициялар ретінде
есептелінеді.
Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыруда оларды бағалаудың маңызы ... ... ... ... бастапқы құнымен, баланстық құнымен,
ағымдағы құнымен, қалдық ... ... және ... ... ... ... құны – ол активті салуға, сатып алуға,
әкеліп жеткізуге, орнатуға кеткен (шыққан) шығындардан, сондай-ақ сатып алу
барысында ... ... ... ... салу ... ... несие
үшін төленетін пайыз (процент) сомалары мен бұл құралды белгілі мақсатқа
пайдалану үшін жұмыс ... ... ... байлынысты кез келген
шығындардың жиынтығынан тұрады (құралады).
Негізгі құралдарды тасымалдау кезінде ... ... ... ... ... да қажет болып саналатын ... ... ... ... ол ... ... шығыны ретінде есепке алынады. Негізгі
құралдардың әр түрі бойынша оның ... ... ... ... жер ... ... құнына:
Жерді сатып алу бағасы, қозғалмайтын мүлік жөніндегі агентікке
төленген комиссиялық сыйақылар, ... ... ... келісім шартты
ресімдеу үшін заңгердің қызметіне төленетін төлем және ол үшін ... мен ... қор ... мен сыныптамасы |
| | | | |
| ... топ | ... ... архитектуралар,|
| | | ... ... |
| | | | |
| ... топ | ... және инженерлік құры лыс |
| | | ... |
| | | | |
| ... топ | ... құралдары: тасымалдау желілері |
| | | |мен ... |
| | | | |
| ... топ | ... мен ... күш |
| | | ... ... ... приборлары |
| | | | |
| ... топ | ... ... тасымалдаушы |
| | | ... |
| | | | |
| ... топ | ... ... ... процесін |
| | | ... ... ... |
| | | | |
| ... топ | ... түгендеме: еңбек заттарын |
| | | ... ... ... |
| | | | |
| ... топ | ... ... ... тиеу |
| | | ... ... ... қор ... мен ... ... ... пайдалануға әзірлеуге кеткен шығындар (үйді
бұзғаннан ... ... ... ... түсімді (табысты) алып
тастағанда қалған ескі үйді ... ... ... ... ... тағы басқа) енгізіледі (кіргізіледі).
ә) құрал-жабдықтардың бастапқы құнына:
Құрал-жабдықты сатып алу бағасы, оны тасымалдауға, әкелуге, ... ... ... оның ішінде тасымалдау кезінде сақтандыру,
монтаждау, құрал-жабдықтардың пайдалануға жарамдылығын ... ... ... және тағы да ... ... ... құрал-жабдықтарды монтаждау, тасымалдау кезінде болған бұліну
нәтижесін жөндеу үшін кеткен сомалар ағымдағы шығындарғы жатқызылады.Егер
негізгі құралдар ... ... ... ол үшін ... ... ... ... шығын қатарына жатады және негізгі ... ... ... салынатын немесе салынып жатқан құрылыс үшін алынған ... ... ... ... ... ... ... алыған үйлер мен
ғимараттардың бастапқы құнына шот ... ... алу ... ол үшін
төленетін салықтар мен алымдардың сомасы және бұл құралдардың құжаттарын
реттеу барысында заңгерге төленген төлемдер ... өзі ... ... мен ғимараттардың бастапқы құнына осы
құрылысты салу үшін ... ... ... ... мен
қызметкерлерге төленген еңбекақы сомалары, еңбекақы ... ... ... алынған несиелер үшін есептелген пайыздар сомасы
(проценттері), заңгерлерге, ... ... ... ... үшін ... алу ... жұмсалған сомалар мен басқа да ... ... мен ... ... және сол ... салынған үйлер мен
ғимараттарды біртұтас ретінде ... ... ... онда ... ... ... ... есепте әрбір объекті бойынша
бөліп көрсету керек.
Себебі үйлер мен ... ... ... ... және олар
тозады, ал ... ... ... щек жоқ, яғни ... материалдық актив болып табылады. Егер бұл жағдайда
жер учаскесі ғана пайдалануға ... ал ... мен ... ... келісілген болса, онда олардың құндары ... ... ... ... Бұл ... тек қана жер ... алынған болып
есептелінеді. Және де оның бастапқы құны бұл ... ... алу ... мен ... ... ... барлық объектілердің (жердің және ол
жердегі объектілерді қоса) ... ... ... ... бағасын шегеру арқылы анықталады.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда негізгі құралдың бастапқы құны ... үлес ... мен ... негізгі құралды жарғылық қорға өзінің
үлесі ретінде салса, онда олардың құны ... ... ... ... ... ... өзі дайындап, яғни жасап шығарғанда немесе
сатып алған кезде шыққан шығындардың ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан немесе жеке адамдардан
тегін алған кезде ... ... ... бойынша
эксперттік (сараптамалау) жолымен.
Негізгі құралдардың ағымдағы құны – бұл кәсіпорынның белгілі бір
уақыттағы ... яғни ... ... ... ... ... болып табылады.
Негізгі құралдардың баланстық құны - бұл ... ... ... ... есеп беру ... ... негізгі
құралдардың бастапқы құнынан жинақталған тозу сомасын алып ... ... ... құралдардың қалдық (жойылу) құны – негізгі құралдың пайдалану
мерзімі ... ... оны ... ... ... іске ... ... металл сынығы, отын және тағы да басқа пайдалануға
болатындарының) құнынан объектіні ... ... ... ... ... ... ... алып тастау арқылы анықталады.
|Негізгі қорларды бағалау |
| | | | |
| ... ... ... құны |
| | | | |
| ... ... ... құны |
| | | | |
| ... құралдардың баланстық құны |
| | | | |
| ... ... ... ... құны |
| | | | |
| ... ... ... құны |
| | | | |
| ... ... ... ... құны |
| | | | |
| ... ... ... құн ... ... ... ... ... құралдардың келісілген құны – бұл кез келген екі ... ... ... сатушы мен алушының арасындағы келісілген құны болып
табылады.
Бухгалтерлік ... ... ... ... бастапқы құндары
тек мына жағдайларда ғана өзгертіледі:
а) негізгі құралдардың пайдалы қызмет атқаратын мерзімін ... ... оның ... ... әсер ететіндей қосымша күрделі
қаржы жұмсалғанда (кеңейикенде, жаңартқанда және тағы да басқа) ... ... ... және бөлшектегенде;
ә) Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... құралдардың есебі әрбір бөлек объекті бойынша бүтін сомада
жүргізіледі. Негізгі құралдарды пайдалануға ... ... оның ... ... ... құны тең ... ... оны пайдалануға берген
уақытымен оны қайта бағалау уақытының арасында айырмашылық жоқ. Уақыт өткен
сайын негізгі құралды өндіруге, салуға ... ... ... ... үшін ... ... шығыны, жұмысшылардың еңбекақысы жалпы
негізгі ... ... салу ... ... бір ... мен өзгеріп
отырады. Негізгі құралдардың құны оны бір кезде жасап ... ... ... жұмсалған қоғамдық қажетті еңбекпен анықталады. Осыған
байланысты негізгі ... ... ... өте ... бағалап
(индексациялап) тұрады.
Негізгі құралдарды қайтадан бағалау (индексациялау) кезінде оның ... яғни ... күні ... ... кететін құны анықталады. ... ... ... ... құны деп ... Кәсіпорындар мен
ұйымдарда негізгі құралдарды тиісті ... ... ... ... ... ... ... келтіру құнымен
есептейді.
Қайта бағалау жүргізілген күні ұйымда негізгі құралдарға есептеленген
тозу сомасы ... ... ... ... ... ... ... сомасы негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... сомасын есептеу әдісіне
сәйкес ... ... ... ... ... бағалаудың
барлық сомасы бөлінбеген кіріске актив ... ... ... ғана
ауыстырылады.
Негізгі құралдарды қабылдау – тапсыру (ауыстыру) актісі ... да ... ... ... негізгі құралдардың таңдамалы
есебі жүргізіледі. Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... нөмір беріледі. Нөмірлеу әдетте реттік –
сериялық жүйе бойынша ... ... үй үшін ... 0299 ... ал ғимараттар үшін 0300-ден 0399-ға дейін және т.б. ... ... ... ... ... ... – тапсыру актісінде
келтіріледі және ол пайдалануда тұрған уақыт бойы ... ... ... ... ... ... объектіге ұзақ уақыт бойы (бес жылға ... ... ... ... ... жіктеуші топ бойынша бір
данада жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... Істен шыққан негізгі құралдар
бойынша категорияларды «Архив» картотекасы бөліміне қояды.
Негізгі құралдарды ... салу ... алу ... ... ... ... шығындар, соның ішінде сатып алынғанда өтелмеген салықтар
мен алымдарды төлеу ... мен жаңа ... алу ... төленген
ҚҚС, сатып алу келісімшартты жасаған кезде төленетін мемлекеттік баж салығы
және т.б.), жеткізу, монтаж, пайдалануға ... ... ... берілген
кредит үшін проценттер, белгілеуі бойынша қолдану үшін жұмыс ... ... ... ... басқа да кез келген шығындар кіретін
бастапқы баға бойынша кіріске алу сәтінде ... ...... ... ... ... ... шотта көрсетілген сатып алу бағасы,
жылжымайтын мүлік бойынша агенттерге комиссиялық сыйақылар, ... алу ... ... ... ... ... қызметіне төлеу, мұндайда
туындайтын салықтар мен ... ... ... ... үшін дайындауға
кететін шығындар (үйді бұзу кезінде алынған материалдарды өткізуден ... ... ... ескі ... бұзу, тазалау, тегістеу және
т.б.) ... ... ... ... ... ... алу бағасы, тасу
шығындары, соның ішінде тасымал ... ... ... ... ... ... тексеру мақсатымен сынақ өткізу ... мен ... ... ... ... құрылыс жөніндегі шығындар:
материалдар, еңбекті ... ... ... ... үлесі,
архитекторлардың, заңгерлердің қызметіне төлеу, ... ... ... ... ... ... ... бойынша
проценттер, құрылысқа рұқсат алу үшін шығатын шығындар.
Қажетті ... ... ... ... ... алынған зиянды
жоюға кеткен шығындар, монтаж кезінде жабдықты бүлдіру салдарынан жасалған
жөндеу және т.б.) бастапқы құнға ... ал ... ... шығындар
ретінде ескеріледі.
1.2 Негізгі құралдарының қозғалысының құжаттарын жүргізу және түгендеу
Кәсіпорындарда негізгі құралдардың есебін дұрыс ... үшін ... ... ... ... ... ету үшін ... негізгі құралдарға
түгендеме нөмірі беріледі. Ол тұрақты түрде белгіленеді.
Негізгі құралдар бұзылуына, басқа ұйымдар мен ... ... т.б. ... ... ... ... оның нөмірі
ұйымның жаңадан кріске алған ... ... ... ... ... ... ... жетонға немесе негізгі құралдың өзіне
бояумен ... ... ... ... реттік сериялық
жүйесімен ... ... ... жағдайда әрбір жіктеу тобына
жататындығын көрсететіндей етіп ... ... ... ... ... ... ... оның түгендеме карпточкасында және бір
жерден екінші ... орын ... үшін ... ... ... тиіс.
Кәсіпорындарды бухгалтериясында негізгі құралдардың әрбір объек-
тісіне типтік ведомстволық түгендеу карточкасы ашылады. Егер жеке ... ... ете ... ... бұйымдар, саймандар, аспаптар, т.б қосылып
бір түгендеме объектіні қүрайтын болса, онда оның түгендеу карточкасына сол
объектінің ... ... ... ... ... жазылады. Егер
ұйымның бір бөлімшесіне құралдың (инвентардың), ... ... ... ... бір ... (аты, ... ... бағасы бірдей
болатын) бірнешеуі келіп кіріске алынса, онда олар ... ... ... ... ... бұл жоғарыда айтылғандарға қарамастан, ол
негізгі құралдардың әрқайсысына бөлек түгендеме нөмірі беріледі. ... ... ... ... ... үкнтізбелік бір ай ішнде
пайдалануға берілетін біртектес шаруашылқ –өндірістік қызметінің бір түрін
орындауға ... жеке ... ... мен ... ... ... есептеуге үлгілі түрі НҚ-6 ведомствоаралық түгендеу карточкасы
қолданылады. Түгендеу карточкалары ұйымның бухгалтериясында тиісті топтары
бойынша тіркеледі.
Негізгі ... көп емес ... ... ... ... ... есептеу үшін түгендеу карточкалардың орнына үлгілі түрі
НҚ-11 сады ... ... ... ... ... Бұл кітапша негізгі
құралдардың есебін жүргізуге ыңғайлы болып келеді және онда ... ... ... топтары бойынша бөлек есептеледі.негізгі
құралдарды ... ... ... ... түгендеу тізімі
жүргізілмейді.
Кәсіпорындарда түгендеу ... ... ... ... ... ... ... паспорттар және басқада
негізгі құралдарды сатып алу , сату, ... бір ... ... ... ... шығару актілірі, т.б. осылар сияқты ... ... ... ... немесе топтық) әдетте ... ... бір ... ... ... ... Ол ... негізгі құралдар халық шаруашылығының саласына
қарай жіктерген тьоптары бойынша ... ... ... ... ... негізгі құралдардың тұрған жері, яғни жұмыс орны,
олардың атқаратын қызметіне және түрлеріне қарай (үйлер мен ... мен ... ... т.б.) ... ... етілген және өндіріс орны мен ұйымның ішінде бір ... ... ... ... ... құралдарың түгендеу карточкалары есепті айдың
соңына дейін ... ... ... ... ... пайдалану
сақтаулы тұрған негізгі құралдар мен басы артық тоқтатылып қойған негізгі
құралдардың да түгендеу карточкалары бөлек сақталуы ... ... мен ... ... ... негізгі түрі
болып саналады. Оларда негізгі құралдардың ... ... ... көрсетілген бастапқы құны, амортизатциялықаударым мөлшері,
зауттық нөмірі, келіп кіріске ... және ... ... ... ... актілердің уақыты (күні, айы, жылы), т.б. шартты
белгілері мен керекті ... ... ... ... ... түрі НҚ-10 ... ведмствоаралық негізгі құралдарды
есептейтін түгендеу карточка тізмдемесіне тіркеліп жазылып ... ... ... бір дана етіп ... түгендеу карточкалардың
түгел сақталуын бақылау үшін пайдаланылады. Ұйымдар негізгі құралдарды
жіктелуі, яғни ... ... ... ... ... ... сақталып және жұмыс істеп тұрған жері бойынша үлгі
түрі НҚ-13 санды тугендеу ... ... ... ... қарағанда
бұл тізімдеме келіп түсіп, кіріске ... ... ... тек ... ... яғни ... ... бастапқы құны, инвентарлық
нөмірі, басқада мәліметтер жазылады. Ай сайын ... ... ... түрі НҚ-13 ... ... ... кіріске алынған, шығыс етілген
негізгі құралдар ... ... ... есептің ақпаттарымен
салыстырып, тексеріліп отырады. Бұл түгендеу ... ... мен ... құны ... ... ... сәйкес келуі
керек. Есеп құжаттарын қолмен ... ... ... ... ... ... ... мен шығысын есептеу үшін үлгілі түрі НҚ-
12 санды карточка қолданылды. Ол ... ... ... құралдардың
тиісті шоттарының түгендеу ... ... ... Бұл ... ... құралдың жіктелу топтары мен түрлері
есеп беретін айдың басындағы құны бойынша ... ... ... ... ... ... НҚ-12 санды үлгі түрінің мәліметтері
негізгі ... ... есеп ... ... Ұйым ... ... ... мен шығыс етуін есептейтін үлгілі түрі НҚ-12 ... ... ай ... бас ... ... ... ... тексеріп отырады. Кәсіпорындарда ... және ... ... ... ірі ... жабдықтар мен көіктерге арнайы техникалық ... ... ... ... ... техникалық
сипаттамасы істейтін жұмыстарының түрлері, т.б. деректер жазылуы тиіс.
Халық шаруашылығының қай саласында болмасын ... ... ... ... ... өсуі мен олардың сапасына байланысты болады.
Сондықтан шаруашылық объектілірі әрдайым ... ... ... ... мен ... жоғарыларымен ауыстырып отырған дұрыс.
Кәсіпорындарға негізгі құралдар сатып алу, салу, құрылтайшылардың үлес
қосуы, ... ... және ... ... яғни ... беруі, сондай-қа
жоғарғы үкімет органдарының беруі, т.б. жағдайлар арқылы келіп ... ... ... ... ... құралдарға кәсіпорын үлгілі түрі
НҚ-1санды қабылдау-тапсыру ... ... Егер ... бір ... құны ... құрал-саймандардың немесе жабдықтардың
бірнешеуі бір уақытта келіп түссе, яғни ... ... ... ... ... актісінің бір данасы ғана ... ... ... яғни аяқталған құрылыстар үшін ол объектілерді ... ... ... алдымен оларды іске қосу-қабылдау актісін
толтырады.қабылдау актісі бухгалтірлік алғашқы ... ... ... Бұл
актіде мынадай мәліметтер көрсетілуі тиіс:
объектінің аты;
объектіні қабылдап алушы мен тапсырушы ұйымның аты;
салынып біткен құрылыстың қабылданған ... ... ... ... ... аударым мөлшері;
бастапқы құны;
басқа да шарты белгілері;
Негізгі құралдардың салынып біткен аса ірі объектілеріне ұйымдағы бас
миханикалық бөлім төлжұжат толтырады. ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдатырудың негізгі шарттарының бірі болып табылады.
Негізгі құралдарға толтырылатын төлжұжаттарда олардың пайдалануға берілген
уақыты, ... ... ... ... ... қуат ... тозу ... істен шығарылу себебі) тағыда басқа
мәліметтері жазылады. Осы төлжұжаттардың ... ... ... ... ... ... жүргізіп және ... ... ... отырады.
Негізгі құралдарға толтырылатын қабылдау тексеру актісі кейіннен
ұйымның бухгалтериясына тапсырылуы тиіс. ... ... ... ... да ... ... бұл құжаттардың негізгінде
тиісті түгендеу карточкалар мен ... ... ... ... толтырып, кейіннен бұл қүжаттар ... ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Кәсіпорындағы бұрын салынған үйлер мен ғимараттарға, орнатылған жабдықтарға
жалғатырылып ... ... ... ... қабылдау актісі
бойынша негізгі құралдардың құрамына өзіндік құны бойынша қосылады. Негізгі
құралдарлы кіріске алғанда ... ... ... бухгалтерлік
жазулар жазылады:
Д-т: «Негізгі құралдар» шоты,
К-т:«Ақшалар» шоты,
«Еншілес (тәуелді) серіктестерге қарыз» шоты,
«Қоюшы мердігерлер мен есеп айырысу» шоты,
«Төленбеген ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен, яғни кіріске алынған негізгі құралдар
бұрын пайдаланып және олраға тозу сомасы ... ... ... ... тозу ... ... ... жазулар жазылады.
Д-т: «Негізгі құрал» шоты,
К-т:«Негізгі құралдардың тозуы» шоты,
Бухгалтерлік есеп пен есеп беру тәртібі (ережесі) бойынша ... ... есеп ... ... қамтамасыз ету
үшін, сондай-ақ ұйымдағы негізгі құралдардың нақтылы ... ... де ... іске ... ... ... ... бір рет өзінің
мүліктеріне түгендеу жұмысын жүргізіп тұрулары ... ... ... ... ... ... есеп беретін уақыт алдында қараша
айының бірінен кейін жүргізілуі керек. ... ... т. ... ... екі ... бір рет, ал ... қорларын бес жылда
бір рет түгендеуге болады.
Негізгі құралдарды жоғарыда көрсетіліп жазылған мерзімдерден бұрын,
яғни жиі түгендеу ... ... ... ... ... адам ... ... құралдар үрланған, жоғалған жағдайда;
өрт немесе басқа да кенеттен болған табиғи апат жағдайларына байланысты;
ұйым бір бағынышты органнан екінші ... ... және т. б. ... жұмысы басталмас бұрын әрбір объектіге жауап беретін тұлғадан
жауапкершілігіндегі негізгі құралдың нақты қолда бары мен ... ... ... ... ... түгендеу жұмысын жүргізу ... ... ... жүргізуден бұрын мыналарды толық ... ... ... ... ... ... түгендеу
тізімінің түгелдігін және олардың жағдайын немесе жоқтығын;
негізгі құралдардың ... ... ... ... және ... ... ... жоқтығын;
жалға алынған немесе жалға берілген, уақытша ... және ... ... ... ... ... негізгі құралдардың тиісті
құжаттарының түгелдігін немесе жоқтығын.
Егер ондай тиісті құжаттар болмаған ... ... ... ... ондай қүжаттарды табуын талап ету қажет. ... ... ... ... ... ... жіберілген болса, онда ол қателіктерді анықтап, құжаттарға
тиісті ... ... ... ... құралдарға түгендеу жүргізу кезінде
комиссия міндетті түрде объектілерді ... ... ... ... ... ... атын, қандай жұмысқа арналғандығын, инвентарлық нөмірі ... ... ... ... құны мен тозу ... тағы да басқа
керекті мәліметтерді енгізіп жазулары керек.
Түгендеу барысында кәсіпорынның балансына бұрын есепке алынбаған,
сондай-ақ есеп ... ... ... ... ... тіпті көрсетілмеген негізгі құралдар табылған жағдайда түгендеу
тізіміне олар жайлы жетіспейтін мәліметтер дұрыс және ... ... ... ... ... ... ағымдағы (түгендеу жүргізілген
уақыттағы) баға бойынша, ал олардың тозу құны ол негізгі құралдардың ... ... ... ... анықталып, субъектінің балансына кіріске
алынады. Бұл объектіге қойылған нарықтық бағасы мен тозу құны ... ... ... ... Егер құрылыстың, үйдің, ғимараттың
жарым жартылай бұзылуы ... ... ... ... ... ... ... үй, қосымша салынған қабаттар, т. б.) ... ... ... ... ... ... қүжаттар бойынша объектінің
бастапқы құнының өсуінің ... ... ... ... ... ... тізіміне енгізуі керек. Сонымен қатар комиссия бұл қосымша
жүмсалған қаржының немесе ... ... есеп ... ... ... адамдарды анықтауы керек.
Кәсіпорындарда негізгі құралдарға түгендеу жұмысы жүргізілген уақытта
басқа жақта болатын (тасымалдау ... ... ... ... ... негізгі құралдар, т. б.) объектілерге басқа жаққа жібермей
түрып, алдын ала ... ... ... ... керек. Машиналар мен
жабдықтар және күш беру қондырғылары түгендеу тізіміне түгендеу ... ... т. б. ... көрсетіліп тіркеледі.
Біртектес, құндары бірдей, бір уақытта кәсіпорынға ... ... ... ... ... қатар сандары да жазылады.
Пайдалануға жарамайтын, ... ... ... ... ... ... ... тізіміне енгізілмейді. Ондай негізгі құралдарға
пайдаланылған ... мен ... ... жазылып, бөлек акт жасалады.
Ұйымның меншігіндегі ... ... ... ... алынған негізгі
құралдарына да түгендеу жүргізіледі.
Бұл объектілерге түгендеу жүргізу жалға алғандағы ... ... ... ... құралдарды жалға берген субъектінің аты, жалдық
мерзімі көрсетіліп жазылады. Түгендеу тізімінің бір ... ... ... ... ... ... яғни ... құралдардың иесіне
жіберіледі. Кәсіпорынның бухгалтериясы негізгі ... ... ... ... үшін ... ... ... Бүндай тізімдеме түгендеу барысында анықталған ... есеп ... мен ... ... келмейтін бұрын
есепке алынбаған, яғни артық шыққан немесе кем шыққан негізгі құралдарға
жасалады. ... ... ... өз ... соңында қорытынды жасап,
өз шешімін шығарады. Бұл шешімді кәсіпорынның басшысы ... ... ... бухгалтерлік есепте былайша жазылады: Артық шыққан, яғни
бұрын есепке алынбаған негізгі құралдардың кіріске ... ... ... ... ... ... емес қызметтен алынған басқадай кірістер» ... ... ... ... ... тозу құнының
сомасына:
Д-т: «Негізгі құралдар» шоттарының тиістісі,
К-т: «Негізгі құралдардың тозуы» шоттарының ... ... ... ... ... жоғалған, бұлінген негізгі құралдарға жауапты
(кінәлі) адам табылып және ол адам төлейтін болған жағдайда төленетін сома:
Д-т: ... мен ... да ... ... ... ... құралдар» деп аталатын шоттың тиістісі түріндегі
бухгалтерлік жазуда көрсетіледі.
Негізгі құралдар – бұл материалды активтер, ... ... ... үшін немесе тауарды жеткізу және қызмет , басқа
тұлғаларға жалға беру үшін ... ... ... үшін
тағайындалады;
- сонымен қатар бір кезеңнен көп ... ... ... қоры ... және ... ... жабдықтар әдетте сақталым
қоры сияқты есептеледі және ... ... ... ... да,
шығында да мойындалады. Бірақ босалқы қор ... мен ... ... ... ... сыныпталады, егер субъект оларды бірден
көп ... ... ... ... ... егер босалқы қор бөлімі
және қолданыстағы жабықтар тек негізгі ... ... ... ... онда олар ... ... деп саналады.
Негізгі құралдардың кейбір бөлімдері тең аралықтағы уақытта ауыстыруды
талап етеді. Егер субъект ... ... ... ... объектісінің
тетіктерін ауыстыруда болашақ экономикалық ... ... ... құны ... ... кеткен шығынды мойындау кезінде
объектінің баланс құнына қосылуы ... Бұл ... ... ... құны ... ... 291-294 бөлімдері бойынша мойындауын
тоқтатады.
Негізгі құралдар объектісі пайдаланылуының жалғасуы шартымен ақауы ... ... ... ... ... ... мүмкін. Әрбір
капиталды техникалық текеру жүргізілген кезде, оның құны ... ... ... ... ... баланстық құнымен мойындалады, егер
мойындаудың критерилері ... ... ... ... тексеруге
шығынның баланстық құнының қалған бөлімі (физикалық бөлімнен айырмашлықта)
мойындауды ... Бұл ... ... ... ... алу ... нәтижесінің ұқсастығына бұрынғы техникалық тексеруге шығындар
болғанына байланысты жүргізіледі. Болашақ ... ... ... шығынның есептік бағалануы қажеттілігінде объектіні сатып алу
және құрылысы кезіндегі техникалық тексеруге шығын компонентерінің құнының
индекаторы ... ... ... мен ... ... ... болып табылады және бөлек есептеледі,
тіпті олар бірге сатып алынса да.
Негізгі құралдар объектісінің ... ... ... ... деректерін оның нақты өзіндік құны бойынша өлшеуі керек.
Өзіндік құнның элементі және өлшеуі
Негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны ... ... оның ... алу ... оған қоса импорттау бажы және сатып алуға орны
толтырылмаған салықтар.
2) кез келген шығын, активтің орналасқан жеріне ... және ... ... ... ... ... ... шығындар объектінің орнату
орнын дайындауға шығын, оның жеткізілуіне және ... ... ... мен іске қосу ... ... болуы мүмкін.
3) шығынның бастапқы есепті құны бөлшектеу және объектінің әкетілуі
мен телімнің қалпына ... яғни оның ... ... ... ... сатып алу кезінде шығатын міндет, немесе мақсат үшін
анықталған уақыт кезеңіндегі ... ... ... нәтижесінде,
көрсетілген кезеңдегі босалқы қор жүргізілуінен.
Төмендегі шығындар шығындар ... ... ... құралдар
объектісінің өзіндік құнын қосқандағы және олардың пайда болу кезінде шығын
ретінде субъектімен ... ... ... жаңа ... ... ... ... нарыққа жаңа тауар мен қызмет (жылжу мен жарнамаға байланысты
қызметке шығынды қоса) шығару шығыны;
3) жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... оқыту шығынын қоса) жұмыс жасау шығыны;
4) әкімшілік және басқа да жалпы жөнелтпе құжат шығындары.
Пайда және олармен кездейсоқ ... ... ... яғни ... объектісінің жасалу немесе қайта жасау жолында болған, пайда
немесе шығынның ... ... ... егер ... ... ... ... жеріне жеткізу үшін және объектіні жұмыс күйіне
әкелу үшін ... ... ... ... ... ... ... бірге мойындау күнінің
мерзімін ұзартусыз құнын көрсетеді. Егер төлем кезеңге кейін ... ... ... ... ... , онда объектінің құны
болып ... ... ... ... құны ... Егер негізгі
құралдардың объектісі ақша емес активтер немесе актив топтарына айырбаспен
сатып алынған жағдайда, немесе негізгі ... ... ... аралас
болып және өзіне ақша қаражаттарын төлеу ... ... ... қатар
монитар емес активті табыстау, онда сатып алынған актив құны ... ... ... жағдайлардың айрықшалығына:
1) айырбас бойынша операция жеткілікті көлемде коммерциялық мазмұнды
қамтымайды; немесе
2) сатып алынған активтің дұрыс құны да, айырбасталған ... ... да анық ... ... ... Бұндай жағдайда сатып ... құны ... ... ... активтің баланстық құны бойынша
өлшенеді.
Бастапқы тану күнінен кейінгі өлшеу
Бастапқы танудан ... ... ... ... ... ... өлшеуді екі модельдің біреуімен жүзеге асырады:
1) ұлтық стандартның 279 бабына ... ... ... ... ... ... ... 280 бабымен сәйкес құнды қайта бағалау бойынша
есеп моделі бойынша.
Нақты шығын бойынша есеп моделі.
Субъект негізгі ... ... ... оның амортизациядан
жиналған барлық сомасынан шегерісіне және құнсызданудан жиналған залалына
өзіндік құны бойынша санайды.
Құнды қайта ... ... есеп ... ... ... ... ... есеп моделін таңдап МСФО (IAS) 16
«Жылжымайтын мүлік, ғимарат және жабдық» сәйкес ақпараттарды ашу ... ... ... ... ... соманы бөле білу керек, негізгі құралдар объектісімен
қатынаста бастапқы танылғанды, оның ... ... және ... ... амортизациялау. Сонда да, егер негізгі құралдардың елеулі ... ... ... қамтыса, басқа объектінің елеулі бөлімі сондай-ақ
негізгі құралдардың объектісінің бөлімі ұқсас, және объектінің екі ... ... ... ... қолданылады, онда мұндай бөлімдер
амортизациялық щығарым сомасын анықтау ... ... ... ... ... және ... ... свалка үшін қолданылатын, жер
пайдалы қолдануда шексіз ... ... ... амортизацияға
жатпайды.
Амортизациялық шегерім әрбір кезеңде пайдада немесе шығында ... ... ... шегерімдерді, басқа активтің баланстық құнында
қосылған. Мысалы, өндіріс ғимаратының және жабдықтың амортизациясы ... ... ... ... құн және амортизация ... ... құны оның ... ... ... ... ... бөлінуі керек.
Субъект жойылу құнын және пайдалы қолдану мерзімін талдау керек, ең аз
дегенде, әрбір жылдың есепті күнінде. Егер талдау нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... нұсқада жойылу
құнын немесе пайдалы қолдану ... ... ... жойылу құнындағы
немесе пайдалы қолдану мерзіміндегі ... ... ... ... сәйкес есепті бағалаудағы өзгерістегідей санауы керек.
Актив амортизациясы басталады, актив ... ... ... ... сол ... болады және жағдайы, ол субъектінің басқаруымен
жоспарланғандай қызмет ете ... ... Мына ... ... ... тоқтатылуы керек: ұлтық стандартның 626-628 баптарына сәйкес
сатылу үшін ... ... ... күн, ... танылу күні
тоқтатылады. Содан соң, амортизациялау тоқтатылмайды, актив қарапайымдалып
бастағанда немесе ... ... ... ... ... актив түгелдей амортизацияланғанда. Бірақ егер амортизациялау
әдісі жүктеу негізінде қолданылса, амортизацияланған шегерім нөлге тең тең
болуы мүмкін, өндіріс жоқ ... ... ... ... ... ... ... келесі
факторларды есепке алуы керек:
1) активті (жүктемені) қолданудың болжалды режимі. Жүктеме болжалды
күштен немесе физикалық активтің ... шыға ... ... физикалық тозу, өндіріс факторларынан тәуелді, ауысым
мөлшері сияқты, берілген активті қолдану ... және ... мен ... ... ... ... қарапайының кезңіндегі
активтің қызмет көрсетуі және мазмұны;
3) техникалық және коммерциялық көзқарасынан ... ... ... ... ... ... пайда болуы, немесе ... ... ... ... өзгерісінің нәтижесінде, активті
қолданумен өндірілген немесе ұсынылған; және
4) активті қолдануға заңды немесе ... шек қою, жал ... ... күні ... ... Субект амортизация әдістерінен активтен
болашақта экономикалық пайда болатындай ... ... ... ... ... әдісі өзіне тіке сызықтық әдісті кірістіреді,
азайтылған қалдық әдісі және өнім ... ... ... аз ... ... әдісін қолдануды талдауы керек, әрбір
есепті кезеңнің ... Егер ... ... ... ... болашақ
экономикалық пайда субъектімен пайдаланылатын болжалды ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Амортизация әдісінде өзгеріс субъектімен ... 10 ... ... ... ... ... ... тиіс.
Құнсыздану. Әрбір есепті кезеңнің соңында субъект шаралар қабылдауы
керек, ұлтық ... 26 ... ... ... ... топ және ... ... қолда барын анықтау
мақсатында - бұл жағдайда былай болады – құнсызданудан шығынның ... ... ... Бұл бөлім түсідіреді, қашан және ... ... ... ... ... құнын қайта қарайды, ол активтің дұрыс
құнын оның сатылғанынан шығынның шегерімі бойынша және оның ... ... ... ... ... ... ... сияқты.
Субъект пайдасының немесе шығының құрамына тәркілеу, негізгі құралдар
объектісі ... ... ... жақтан алынған, құнсыздандырылған,
жұмсалған немесе берілген, тек осы жағдайда тәркілеу алынғанға жатады.
Мойндауды тоқтату
Субъект негізгі құралдар объектісін мойндауды ... ... ... шығу ... ... оның қолданылуынан немесе істен шығуынан болашақ экономикалық пайда
еш күтілмейтін жағдайда токтатылады.
Пайда және шығын, негізгі құралдар объектісінің ... ... ... ... мен ... ... ... объектіні мойындау
тоқтатылады (жағдайлардың шығарылуынан, ұлтық стандартның 19 ... ... сату ... есеп ... ... ... табыс ретінде
субъектімен сыныпталмайды.
Субъект объектінің істен ... ... ... ... ... ... ... сатудан табысты мойындау үшін ұлтық стандартның 22
бөлімінде ... ... ... 19 ... кері жалмен сату кезінде
істен шығаруға қолданылады.
Пайда және шығын, негізгі құралдар объектісін мойындауды ... ... ... ... ... ... таза түсімнің арасындағы
айырмашылық сияқты анықталуы тиіс, егер осылар болса, және ... ... ... ... сату үшін ... ұлтық стандартның 627-628
бөлімінде сату үшін ұсталған негізгі құралдар және басқа да ұзақ ... ... ... көрсетілген.
Ақпараттарды ашу. Субъектінің қаржылық есебімен негізгі құралдардың
әрбір сыныбы үшін келесі ақпараттар ашлуы тиіс:
1) өлшеу ... ... ... құнын анықтау үшін қолданылады;
2) амортизатцияны есептеуге қолданылатын әдістер;
3) пайдалы қолдануға немесе амортизатция нормасына ... ... ... ... ... ... құны және ... (құнсызданудан шығынмен жиналған жинақтылық); және
5) кезең басы мен аяғында баланс құнын келесі көрсеткіштер бойынша
мұқият ... ... ... ... қоса актив сияқты сыныпталған активтердің
істен шығуы, істен шығу ... ... ... сату үшін ... ... ... сияқты сыныпталған;
бизнестің бірігуінен сатып алынған;
ұлтық стандартның 26 бөліміне сәйкес пайда немесе шығынға шығрылған
немесе мойындалған құнсызданудан ... ... ... ... валютадан ұсынылған есеп
валютасына қаржылық есепті аудару кезінде ... ... ... ... кәсіпорынның ұсынылған есепті валютасына аударымды қосады;
басқада өзгерістер.
Субъекті сонымен қатар ашуы керек:
1) міндеттемелерді қамтамасыз ету сапасында ... ... ... ... және ... ... объектісіне шектеулі сомасы
және саны;
2) негізгі құралдарды сатып алу ... ... ... және
3) негізгі құралдар объектісі бойынша үшінші жақтан тәркілеудің
сомасы, құнсыздандырылған, ... ... ... ... ... ... егер ол ... және шығын туралы есептемеде жеке
ашып көрсетілмеген болса.
Сату үшін ұсталған негізгі құралдар объектісі, ... ... ... бөлек бухгалтірлік баланста көрсетілуі тиіс. Негізгі құралдар
объектісімен байланысты міндеттемелер, сату үшін ұсталған, субъект басқа да
міндеттемелерден бөлек ... ... ... ... Жалға алынған негізгі құралдар туралы ... ... ... жағдайында жаңадан қызмет етіп келе жатқан
жас кәсіпорындарға және ақша ... ... ... ... негізгі құралдарды жалға алу олардың қаржылық жағдайына тиімді
болып келеді, ... ... ... ... қолдану барысында
шығындардың, негізгі құралдардың ...... ... ... шығып қалу қаупі мәселелері және үнемі қолданыста болмайтын
негізгі құралдарды меншігінде ... кез ... ... үшін де ... ... ... осы ... барлығын қарастыра келе негізгі
құралдарды өз меншігіне сатып алғанша, жалға алған өте ... ... ... ... кәсіпорындар шаруашылық қызметінде жалға алу мен жалға
беру туралы келісім-шарттарға отыру ... ... ... ... ... отырудың кез келген түрінде, жалға беруші және жалға алушы
үшін де жоғары дейгейде кіріс алу және сол ... ... ... ... ... келген ұйымның шаруашылық қызметі бір — бірімен өзара тығыз
байланысты үш ... ... ... ... ... табу мен ... өнімді өндіру және оны өткізу. Бұл үрдістер
бір мезгілде жүргізіледі, оған жұмысшылар мен ... ... ... және ... құралдары қолданылады. Осыдан ұйымның
бухгалтерлік есебінің маңызды ... ... ... және ... және оның қозғалысы табылады.
Негізгі құралдар ұйымның ... ... ... ... және олардың жағдайы кәсіпорынның қаржылық жағдайының
жоғарылауы мен бәсекелестікке қабілеттілігін алдын ала ... ... Кез ... ұйым өз қызметін бастар алдында өзінің мүлкін, ақша
қаражаттарын және ... да ... ... ... ... ... жағдайда, негізгі құралдарды жалға ... ... ... құралдарды жалға алу жалгерлер үшін де ... ... ... ... өте келе және қызметі барысында тозады, онымен байланысты
шығындардың барлығы ... ... ... ... ұйымдар үшін шығындар
сомасын көбейтеді. Сол себепті негізгі құралдарды жалға алу ... ... ... дегеніміз - бір жылдан артық уақыт ... сату ... ... ... ... жаңадан өндірілетін
өнімнің өзіндік құнына біртіндеп қосатын материалдық активтер. ... ... ... ... мерзімі бір жылдан аспайтын өндіріс
құралдары, ұйымның ... ... ... ... саналатын жабдықтар мен
машиналар, күрделі құрылыс құрамында есептелетін, ... ... ... жасалып біткенімен пайдалануға әлі берілмей тұрған машиналар мен
жабдықтар, сонымен ... ... ... ... ... кірген
үстеме шығындар есебінен салынған титулдік тізімге кірмеген ... ... ... ... жатқызылмайды.
Негізгі құралдар құрамына қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер
мен ғимараттар, машиналар мен жабдықтар, ... ... ... және реттеуіш аспаптар мен құрылғылар, есептеуіш машиналар ... ... ... және ... құрал-саймандары және
тағы басқалары жатады.
Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік
және ... емес ... ... ... ... құралдар деп
өндірісте қызмет ететін, яғни өнім өндіру орындарында пайдаланылатын
негізгі құралдарды ... Ал ... емес ... ... ... өндірістен тыс салаларында, яғни тұрмыстық үй-жай, денсаулық
сақтау, әлеументтік қамсыздандыру, білім беру және мәдениет ... ... ... ... әсіресе жаңадан құрылып жатқан ... ... ... ... ... ... мен ... сатып алу
мәселелрінде қаржылық қиындықтарға кездеседі. Мұндай қиыншылықты ... жолы ... ... ... яғни ... ... ... болып табылады.
Жал дегеніміз меншік иесінің функцияларын пайдаланушының ... ... ... ... ... табылады. Жал анықтамасына
активті пайдалану құқығы белгілі-бір мерзімге ... ... ... бір ... ... компенсациялық төлемдер алатыны көрсетілген
барлық келісімдер мен шарттар толық кіреді.
Жалдық келісім шарт бойынша жалға беруші ұйым ... ... ... ... ... ... мүлікті пайдалану мен күту шығындары
жалға берушінің ... ... ... ... ... бір шарттарды
орындаған жағдайда активті өз меншігіне сатып алу құықығына ие ... ... ... да ... ... қатарына жатады. Мұндай
келісімдерді құнын бөліп төлеу арқылы ... алу ... ... деп ... purchase ... ... қатынастарды реттеуші нормативтік актілер қатарына ең
алдымен Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін ... ... осы ... ... жал, ... қатынастар жөнінде бірнеше
баптарына шолу жасайық.
581 бабы. Үйлер немесе ғимараттар жалы.
Үйлер мен ғимараттардың жал ... ... ... ... ... ... ... үй немесе ғимаратты береді.
Бұл бөлімнің ережелері ұйымдардың жалдық қатынастарына қатысты.
582 бабы. Үйлер немесе ғимараттар жалы нысандары мен ... ... ... жалы ... ... шарт ... бірегей құжатты
құрастыру арқылы екі жақтың қолы ... ... ... ... ... жалы келісімінің нысанының сақталмауы ... ... ... ғимараттар жалының бір жылға дейінгі мерзімге жасалғанда ... ... ... және сол ... бастап күшіне енеді.
583 бабы. Жалдық төлем ақы мөлшері.
Үйлер немесе ғимараттар жалы келісімінде ... ... ақы ... ... ... ... жалы ... төлем ақы үй немесе ғимарат
ауданының бірлігіне қатысты белгіленсе, онда төлем ақы ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Үйлер немесе ғимараттардың берілуі.
Үйлер немесе ғимараттардың берілуі екі ... ... ... беру ... ... ... ... ғимараттардың берілуі жөнінде келісімге қол қоюдан екі жақтың
бірі бас тартқан болса, онда ол жалпы келісім жасаудан бас ... ... ... реттеудің екінші деңгейі ретінде №17 халықаралық
қаржылық ... ... ... ... Бұл ... бойынша жалдың
барлық түрлері үшін қолданылады, тек келесі жағдайлар ескерілмейді:
- мұнай, газ, орман, металлдар және басқа ... ... ... ... және пайдалану келісімі;
- кинофильмдер, бейне жазу, пьесалар, патенттер, авторлық құқық
сияқты объектілерге лицензиялық келісімдер.
№17 ХҚЕС ... ... ... анықтама берілген. Олардың
кейбіреулерін қарастырайық. Осы стандартқа сәйкес, жалға ... ... Жал – бұл ... берушінің жалға алушыға жалдық төлемге айырбастау
ретінде өзара келісілген белгілі-бір мерзімге берілуі.
Жал мерзімінің басталуы бұл келісім шарт ... ... ... екі
жақтың жалдың шарттары бойынша өз міндеттемелерін қабылдау ... ... ... ... ... ... бұл жал мерзімі ішіндегі
төлемдер, оны ... ... ... стандарт бойынша жалдың екі түрі ажыратылады. Жалдың екі түрін
ажыратуға болады: қаржылық (finance lease) және ... ... ... жал дегеніміз жал мерзімінің соңында мүлікті иелену
құқығының жалға ... ... ... ... мен тәуекелдің басым бөлігі жалға ... ... ... ... табылады. Ал қаржылық жал категориясына сәйкес келмейтін жал
операциялық жал деп танылады. ... ... ... ... оның сыртқы
сипаттамаларына емес, керісінше іс-шараның экономикалық мәніне көңіл бөлу
қажет. Жалдық мүлікті иеленумен ... ... ... ... ... ... оның ... қалуымен, моралді тозуымен,
рұқсат етілмеген салаларда пайдаланылуымен, және басқа да ішкі және сыртқы
факторлар ... ... ... ... ... ... Мысалы,
келісім шарт бойынша объектіні жалдау мерзімі 10 жыл. Жалға ... ... ... тиімді пайдалану мерзімі 15 жыл. Бұл ... ... оның ... пайдалану мерзімінің 15%-ына сәйкес келеді.
Яғни, жалға алушыға мүлікті иеленумен байланысты ... мен ... ... ... ... болады.
Жал бойынша операциялардың есебін жүргізу мен қаржылық есептілікте
ашып көрсету де №17 ХҚЕС ... ... ... қатысты негізгі мәселе
жалдық қатынастардың қаржылық және операциялық жал ... ... ... ... ... және операциялық болып бөлінуі операциялардың
сипатына және ... ... ... ... ... ... тәуекелдің қандай мөлшері жалға берушіден жалға алушыға ... ... Егер ... ... ... ... ... мен экономикалық тиімділіктің барлығы жалға алушыға көшетін ... ... ... ... жал деп жіктеледі. Ал операциялық жалда жалдық
мүлікті иеленумен байланысты барлық тәуекел мен экономикалық тиімділіктер
жалға алушыға ... ... ... ... операциялардың басында анықталады және ол
жалға алушыға да, жалға берушіге де бірдей болады, ... ... ... ... ... рәсімделеді. Қаржыландырылатын жал формасы пайда
болады, егер:
жал мерзімі жалдық ... ... ... ... тең ... болса,
немесе оған жақын мөлшерде болса;
жалдық төлемдердің жалпы сомасы жалдық мүліктің құнына жуық ... оған тең, ... ... ... мерзімінің соңында меншік құқығы жалға алушыға көшетін болса;
жалдау ... ... ... ... ... жалға алушы мүлікті
оның шынайы құнынан төмен бағамен сатып алу мүмкіндігі ... ... ... ... ... арнайы мақсатқа арналғандығына байланысты оны ... ... ғана ... алатын болса.
Жалдық мүлікті басқа жалдаушыға беру қосымша елеулі шығындарды талап
етуі мүмкін және экономикалық тұрғыда ... ... ... ... жал формасында болуы шарттарына қосымша келесідей
жағдайларды да ескеру ... ... ... ... ... ... бұзатын
болса, онда соның нәтижесінде орын алатын жалға ... ... ... ... ... ... жалдық келісім шартты келесі есепті кезеңге
мүліктің нарықтық ... ... баға ... ... ... ... ... жалдық мүліктің шынай құнының ауытқуына байланысты пайда
болатын пайда немесе зиян сомасы жалға алушыға көшеді.
Егер жалдау мерзімі ұзақ ... ... ал ... ... ... ... өткізу мен оған қызмет көрсету шығындары жалға беруші
есебінен жүргізілетін болса, онда мұндай жал ... жал ... және ... ... ... да қаржылық деп қарастыруға
болады. Бірақ жердің экономикалық тұрғыда ... ... ... жоқ екенін ескеру қажет. Егер келісім шартта жердің жалға алушының
меншігіне берілетіні көрсетілмеген болса, онда жерді ... ... мен ... тиімділіктер жалға алушыға көшеді деп тануға
болмайды. Сол ... ... ... ... ... ... ... бүкіл жалдау мерзімінде, немесе оның белгілі-бір бөлігіне сәйкес
төленген төлемдерді аванстық төлемдер деп тану ... мен ... онда ... ... қоса ... ... ... жалға
алу барысында жалдың түрін анықтау біршама қиындауы мүмкін. Мұндай келісім
шарттарды есепке алудың екі жолы бар: екі ... ... ... ... ... ... ретінде есепке алу. Мұндайда үйді жалдау қаржылық
жал терінде, ал жерді операциялық жал ... ... ... ... ... бір ерекшелігі ол әрбір бақыланатын активті баланста
көрсетуге мүмкіндік ... ... ... үйді ... ... үшін ... жүзеге асырылған күнгі шынай құнын анықтауды талап етеді.
Келісім шартты бұзбай оның кейбір шарттарын ғана ... ... ... ... ... мүмкін. Толықтырулар мен өзгертулер
енгізілгеннен кейін келісім шарт жаңа ... шарт ... ... ... бағалауға байланысты болса (жалдық объектінің қалдық құнына
қатысты болса) және объектіні пайдалану шарттарының өзгеруіне байланысты
болса (мысалы ... екі ... ... ... болса), онда мұндай
жағдайлар келісім шарттың қайта қаралуына негіз бола ... ... ... бағалау мақсатында келесідей ... ... ... таза ... Жалға салынған жалпы инвестициялар;
3) Алынған қаржылық табыс;
4) Жалдық мерзім бойындағы ... Ең ... ... ... ... ... ... құны;
7) Кепілдендірілмеген қалдық құны;
8) Жалға салынған жалпы инвестициялардың дисконттелген құны;
2 «АСТАНА ТАЗАЛЫҚ» ЖШС-НІҢ ТЕХНИКАЛЫҚ – ЭКОНОМИКАЛЫҚ
СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ЕСЕБІНІҢ
ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ
2.1 «Астана Тазалық» ЖШС негізгі құралдар ... ... ... ... ... серіктестік (бұдан әрі –
серіктестік) Астана қаласында Софиев көшесінде ... ... ... ... ... және ... орташа жылдық саны
450 адамнан аспайтын және активтерінің жалпы құны орта ... бір ... ... мың еселенген есептік көрсеткіштен аспайтын шағын ... ... ... ... ... кәсіпорны өнеркәсіптік және азаматтық нысандар
саласында Қазақстандағы ... ... бірі ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 2001 жылы жылжымайтын ... ... ... ... ... ... және активтерді басқару
мақсатында құрылған.
«Астана Тазарту» компаниясы нарықта жоғары тиімділік пен абыройға
кешенді және ... ... ... алынатын үйлесімділік әсері
арқылы қол жеткізеді.
«Астана Тазарту» ЖШС сі ... ... өсіп келе ... ... ие сегментінде жобалардың теңестірілген портфельін түзген.
«Астана Тазарту» ЖШС басқару ҚР заңнамасы мен кәсіпорын жарғысына
сәйкес оның басшысымен жүзеге ... ... ЖШС ... ... болыпр табылады өзінің ... банк ... өзге де ... ... мекемелерінде шоттары,
дөңгелек мөрі, фирмалық бланкісі, ... бар. ... ... ... Республикасының қолданыстағы заңдары, Жарғы ... ... ... сәкес белгіленеді.
«Астана Тазарту» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ... ... ... 600 000 (алты жүз мың) ... ... ... ... ... ... ... жазғанға дейін
қалыптастырылды.
«Астана Тазарту» ЖШС өзінің қызметін толық ... ... ... ... ... ... келісім-шарттарды өз
атынан бекітеді.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік заңды тұлға болып ... ... бар және ... ... ... ... оларға қайшы келмейтін және тиым салынбаған кез-келген қызмет ... ... ... Негізінен қызметін заңдарға және өз Жарғысына және
заңдарға сәйкес ... ... ... белгісі, фирмалық бланкі, дербес есеп
шоты бар. Серіктестік филиалдар мен ... ашу ... ... орташа жылдық тізімдік саны екі жүз елуден астам және
жылдық активтерінің ... құны үш жүз ... бес мың ... ... ... жоғары болса ірі бизнес субъектісі құрамына жатқызылады.
Серіктестік өз жұмысын жүргізуі үшін қатысушы салымы есебінен Жарғылық
капиталы 1 000 000/бір ... ... 100% ... ... ... мөлшерін азайтуға немесе көбейтуге құқылы.
«Астана тазалық» жауапкершілігі шектеулі серіктестік мүлкін негізгі
және айналым қорлары және басқа да ... ... ... жиыны құрайды. Мүліктерге серіктестіктің меншік құқығы бар.
Мүліктерді қалыптастыру ... және ... ... ... ... ... құқығы, өнеркәсіптің кей
салаларында жинақталған білім мен тәжірибе, басқарма, қызмет ... ... ... ... алынған және басқа да шаруашылық
қызметтен алынған табыстар;
бағалы қағаздардан алынған табыстар, банк несиелері,
Қазақстан Республикасының ... тиым ... ... ... барысында пайда болған зиян резевтік капитал
есебінен жабылады. ... ... ... ... ... ... Таза табыс сомасы салықтарды толық төлегеннен кейін қатысушының
иелігінде қалған табыстың бір бөлігі болып табылады.
Қызметкерлерге жалақы тағайындау, төлеу ... мен ... ... ... ... ... ... босату, еңбек
жағдайы мен жұмыс режимі мәселелері Қазақстан Республикасының қолданыстағы
еңбек жөніндегі заңына сәйкес жүзеге асырылады.
Серіктестік өз ... ... шарт ... келісілген баға бойынша
сатуға құқылы.
Атқару ұйымының қаржылық шаруашылық қызметіне бақылау жасау мақсатында
серіктестікте ... ... ... Комиссия құрамына 3 адам
кіреді. Мүшелер қатысушының шешімі бойынша 1 жылға сайланады. ... ... ... ... мүше бола ... ... тиісті мерзімде қаржылық шаруашылық қызметке тексеру жүргізе
алады, сол себепті барлық ... ... ... бар. Ревизиялық
комиссияның талап етуі бойынша атқару ұйымдары ауызша немесе ... ... ... ... ... міндетті түрде
серіктестіктің жылдық қаржылық есептілігін қатысушы ... ... ... ... ... ... ... құрылуы немесе
жойылуы арқылы тоқтатады. Құрылымын өзгерту, яғни, бірігу, қосылу, бөліну,
қайта құрылу ... ... ... ... заң ... ... жүзеге
асырылады. Жойылу мақсатында қатысушының шешімімен арнайы жойылу комиссиясы
құрылады. Серіктестіктің жойылуы сот ... ... ... ... комиссиясын тағайындайды. Жойылу комиссиясы бекітілгеннен ... ... ... ... осы комиссияға өтеді. ... ... ... ... мен ... ... есеп ... үшінші жақтармен есеп айырысу шараларын жүзеге
асырады, жойылу балансын құрастырады және оны ... ... ... ... шешімі бойынша серіктестіктің мүліктері сатылады,
серіктестікке пайдалану құқығында берілген ... ... ... тұлғалардың мемлекеттік регистріне арнайы жазу жазылғаннан кейін
ғана жойылу процесі аяқталды және серіктестік өз ... ... ... ... ЖШС – нің есеп саясаты Қазақстан Республикасының
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік ... заң ... және ... ... ... ... типтік шоттар
жоспарын, жоғарыда аталған құжаттарға қосымша нұсқауларды, серіктестіктің
жарғысын және Қазақстан Республикасының ... есеп және ... ... ... нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа
ала отырып жасалған.
Есеп саясатының негізгі мақсаты компания ... ... ... ол ... толық, объективті, шынайы ақпаратты ... ... Есеп ... ... ... үш ... құралады.
Бірінші «Жалпы ережелер» бөлімінде ұйым ... ... ... ... негізгі мақсаты анықталады. «Әдістемелік бөлімде» стандарттарда
көрсетілген ақпартты ... ... ашып ... ... ... ... бухгалтерлік есептің жүргізілуіне
жауапты лауазымды адамдар, олардың еңбек бөлінісі, ... ... ... жұмысшы шоттар жоспары көрсетіледі.
Есеп саясатының ... - ... ... Осы ... ... қарастырылады:
Негізгі құралдарға қатысты оларды бастапқы бағалау, амортизациялық аударым
сомасын ... ... ... ... шығындарды есепке алу,
жаңарту, жалға алу, техникалық тұрғыда қайта жарақтандыру мәселелерді
қарайды. ... ... ... ... ... ... мен ... компания өзі шешеді.
Материалдық емес актвитеріне амортизациялық ... ... ... және ... ... ... ... Кейбір материалды емес
активтер түрлеріне байланысты олардың тиімді пайдалану мерзімі ... өзі ... ... борыштарды түгендеу, күдікті борыштар көлемін анықтау;
Есеп саясатының техникалық бөлімінде келесі сұрақтарды қарайды:
Басқару есебінің ұйымдастырылуы;
Шығындарды топтау мен ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын есептеу, яғни калькуляциялау жүйесі.
Жанама шығындарды анықтау, оларды объектілер арасында бөліп тарату ... ... ... ... ... ... анықтау және бағалау жолдары;
1) Материалдарды есепке алу;
2) Негізгі ... ... ... құрылыстың негізгі құралдарын жаңарту;
4) Мүліктер мен міндеттемелерді түгендеу;
5) Жұмысшы шоттар жоспары;
6) Ішкі өндірістік есептілік;
Есеп ... ... ... келесі сұрақтар қаралады:
1) ұйымдық нысаны және бухгалтерлік қызметтің құрылымы;
2) есептің орталықтандырылу деңгейі;
3) ішкі өндірістік бақылау.
Есеп саясатының 1-ші бөлімінің Ұйымдастырушылық – ... ... ... онда есеп ... ... ... ережелердің, серіктестіктің
ұйымдық-құқықтық негіздерінің, негізгі қызмет түрлерінің және ... ... Бұл ... біз серіктестіктің жарғысына қатысты
да қарастырған болатынбыз. Сол себепті бухгалтерлік есептің ... 1-ші ... ... қатар бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... басқару үшін, инвесторлар мен кредиторлар, ... және ... ... ... ... және ... ... шаруашылық процестері мен қызмет нәтижелері жөнінде толық және
шынайы ақпаратты қалыптастыру;
серіктестіктің мүлкінің, материалдық еңбектік, қаржылық ... ... мен ... бақылауды қамтамасыз ету;
қаржылық шаруашылық қызметтің келеңсіз құбылыстары ... ... және ішкі ... анықтау деп көрсетілген.
«Астана Тазалық» серіктестігінде бухгалтерлік есеп журналды-ордерлі
формада ... ... ... ... ... де ... міндеттемелер, активтерге, табыстар мен шығындарға әсер ... ... ... ... алынуы қажет. Бухгалтерлік есеп бас
бухгалтер басқаратын жеке құрылымдық ... ... ... ... ... ... жыл ... табылады. Құрылтайшы
қаржылық есеп айырысу құжаттарына қол қою құқығы бар лауазымды ... ... ... мен ... ... ... көрсетілген. Есептік-
бухгалтерлік құжаттардың жойылу мерзімдері көрсетілген. ... ... ... ... ... ... пен түсініктеме
жазбалар тұрақты сақталуы қажет, одан кейінгі ең ұзақ сақтау мерзімі ... ал ... 3-5 жыл ... ... ... Бас ... құжат
айналысының тізбектілігін, олардың дұрыс рәсімделуін ... ... ... ... ... ... жатады: банктік
құжаттар, кассалық құжаттар, жеткізу-қою келісім-шарттары, кедендік жүк
декларациялары, төлем ... ... ... ... ... ... ... қаржылық және салықтық есептілік. Осы құжаттарды
алу құқығы бар өкілетті адамдарды директор анықтайды.
Сонымен қатар осы ... ... есеп ... ... ... ... ... үздіксіздік, түсініктілік,
мәнділік, маңыздылық, шынайылық, бейтараптылық, сақтық, аяқталу қағидасы,
салыстырмалылық, тізбектілік, ақиқаттық) көрсетілген.
Есеп саясаты ... ... ... ... есеп және ... ... ... талап етуі бойынша
өзгертіледі, және ол өзгерістер ... ... ... ... болса ғана өзгертіледі.
Есеп саясатына өзгерістер енгізу келесі ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік
туралы заңының өзгеруіне байланысты;
- Бухгалтерлік есепке қатысты нормативтік ... ... Жаңа ... есеп ... ... байланысты;
- Қоғамның құрылымы өзгерген жағдайда;
- Меншік иесі ауысқан жағдайда;
- Қоғам статусы немесе оның ұйымдарының статусы ... ... ... ... мен ... бухгалтерлік есепке
алудың жаңа әдісіне көшу қажет болған жағдайда.
Есеп саясаты мен оған ... ... ... себептері ең
алдымен қоғамның қаржылық есептігіліген қосымша түсініктеме жазбаларда
ашылп көрсетілуі қажет. Егер ... ... ... ... ... ... болса, онда мұндай өзгеріс нәтижесінде орын алатын
жағдайларға ... баға ... ... ... ... яғни жал ... ... «Инвестициялар» есебі бөлімінде келесідей жағдайлар қарастырылған.
2310 «Жылжымайтын мүлікке салынған инвестициялар» шотында құнның өсімшесі
немесе жалдық төлем ақы ... ... табу ... ... ... алу, ... ... қаржыландырылған жал жағдайында келіп түсуімен
байланысты операциялар көрсетіледі. Есеп ... ... ұзақ ... бір ... ... жал деп ... ... мүліктің құнын жалдық төлемдер арқылы өтейді. ... ... «Жал ... ... ... қаржыландырылған жал дегеніміз
– мүліктің меншік құқығымен байланысты ... мен ... ... ... ... ... беру ... табылады. Жалға алушы жалға алынған мүлікті
өз балансында ... Жал ... деп ... егер жалға
алушыға тәуекел мен пайданың басым мөлшері жалға алушыға көшетін ... де ... ... бірі ... ... ... ... тиімді пайдалану мерзімінің 80 % -нан кем ... ол ... ... ... мерзімінің 20 %-на тең келетін мерзімнен
басталмаған болса;
ең төменгі жалдық төлемдердің дисконттелген құны ... ... ... ... 90 %-нан кем ... ... мерзімінің соңында активтің қалдық құны жал келісімі жасалған кездегі
оны сату ... ... ... ... алынған мүлікке меншік құқығы жалға алушыға көшетін болса, жалға
алушы жал мерзімінің басында ... ... баға ... сатып алу
құқығына ие болады.
Жалға жиынтық салым дегеніміз – жалға алушы алған ең төменгі жалдық
төлемдердің ... ... мен ... кепілдендірілмеген қалдық құны
болып табылады. Жалдық ... ... ... мен ... түріндегі
шығындар жиынтығын құрайды. Қаржыландыру төлемдері бүкіл жал ... ... ... ... ... ... есептелетін тұрақты
пайыз ставкасы бойынша танылады.
2.2 «Астана Тазалық» ЖШС– нің экономикалық көрсеткіштерін және жалға
алынған негізгі құралдардың келісім ... ... ... ... ... ... ... талдаудың
маңызы зор. Ұйымдар өз бетімен жұмыс ... ... ... ... үшін ... ... ... қаржылық жағдайы дегеніміз оның ... ... ... шаруашылық қызметті жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... мен
міндеттемелерін уақыттылы өтеу мүмкіндігін көрсетеді.
Қаржылық жағдайды талдау дегеніміз қаржылық тұрақтылықты ... ... ... Талдаудың бірінші кезеңі ұйымның баланс
активтерінің құрамы мен құрылымына талдау жасау. ... ... ... ... ... арқылы ұйым мүліктерінің қаншалықты өзгергенін
анықтауға болады, егер активтер мөлшері ... ... онда ол ... артуын білдіруі мүмкін.
Келесі кестеде көрсетілген «Астана Тазалық» ЖШС 2010-2011 жылдарға
құрастырылған бухгалтерлік баланс ... ... ... ... ... және құрылымына талдау жасаймыз.
Кесте деректері бойынша мынандай ... ... ... 2011 ... ... салыстырғанда жалпы активтер құны +242671867 теңгеге артқан,
оған тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының +28473361 теңгеге артуы болды.
Сонымен қатар негізгі құралдар құнының -4462203 теңгеге, ... ... ... теңгеге кемігенін көреміз.
Кесте 1
«Астана Тазалық» ЖШС нің активтерінің құрамын талдау
|Көрсеткіштер |2010 ж. |2011 ж. ... +,- |
| |Мың. Тг. |% |Мың. Тг. |% |Мың. Тг. |% ... ... ... ... |100 |1594256298 |100 |+242671867 |+17,95 |
|барлығы | | | | | | ... Ұзақ ... ... |83,6 ... |70,88 |-452507 |-0,04 ... | | | | | | ... ішінде: |5103875 |3,3 |4657672 |0,29 ... |-87,42 ... ... | | | | | | ... емес |58299 |0,004|51996 |0,01 |-6303 |-10,81 ... | | | | | | ... ... |83,3 ... |70,58 |0 |0 ... Ағымдағы |221087256 |16,4 |464211629 |29,12 |+243124373 |+109,96|
|активтер | | | | | | ... ... ТМҚ ... |8,3 |438304 |0,02 ... |-99,61 ... борыш |108954337 |8,06 |435150431 |27,29 |+326196094 |+299,38|
|Ақша қаражаттары |149532 |0,06 ... |1,81 ... ... | | | | | |6 ... ... ... |8,66 |5095976 |0,32 ... |-95,65 ... | | | | | | ... кесте мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... есепті жылы -111991286 теңге,
сәйкесінше -95,65% кеміген. Бұл көрсеткіштің есепті кезеңдегі үлесі ... ... оның ... ... ... ... (К>=0,5) екенін көреміз.
Яғни, өндірістік мақсаттағы ... ... ... үшін ... ... қажет.
Келесі көрсеткіштің – ағымдағы активтердің жұмылдырылу коэффициенті –
ағымдағы активтердің баланс валютасындағы үлесін көрсетеді. Бұл ... жылы 16,4 %, ал ... жылы 29,12% ... тұр, яғни ... ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз етеді,
кредиторлармен есеп айырысу ... ... ... ... басында бар негізгі құралдарға есептеледі. Кіріске алынған негізгі
құралдар келесі ... ... ... ... ал ... ... құралдар келесі айдан бастап есептеуі тоқтатылады.
Ол бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарында 2420 «Негізгі
құралдардың ... мен ... ... ... 16 ХҚЕС ... ... амортизацияның 4 әдісі бар:
- құнды біркелкі есептеп шығару әдісі;
- өндірістік әдіс;
- кумулятивтік ... ... ... ... есептеп шығару әдісі.
Құнды біркелкі есептеп шығару әдісі неғұрлым қарапайым әдіс болып
саналады. Осы әдіс бойынша ... ... құны ... жұмыс істейтін мерзімінің ішінде шаруашылық субъектісінің
шығындарына бір ... ... ... Бұл әдіс ... ... мөлшері тек қана объектінің жұмыс істеу мерзімінің ... ... ... негізделген. Бұл әдіс бойынша әр есепті жылда
негізгі ... ... ... ... сомасы осы негізгі
құралдарының барлық пайдалану мерзімінде амортизацияланатын сомасын, яғни
бастапқы құн мен қалдық құнының ... ... ... ... ... жылдардың санына бөлу арқылы есептеліп шығарылады. Бұл әдіс
бойынша, яғни құнды біркелкі ... ... ... ... негізгі
құралдарға есептелетін амортизациялық аударым сомалары жыл сайын тұрақты
мөлшерде жүргізіледі.
«Астана Тазалық» ЖШС » станок сатып алды. Оның ... құны ... ал жою құны 20 000тг. ... пайдалану мерзімі 5 жыл. Осы әдіс
бойынша амортизациялық аударымды ... 2420 30 ... ... ... ... ... 1 800 000 ... (2 000
000 – 200 000), яғни бастапқы құны мен жою ... ... ал ... ... бөлу арқылы бір жылдық амортизациялық аударым сомасы
табылады. Бұл ... ... ... 5 жыл болғандықтан барлық
амортизациялануға тиісті соманы 100% (пайыз) деп ... ал бір ... ... ... (100/5 = 20%) сол соманың 20% (пайыз) деп
те табуға болады. Бұл жағдайда жоғарыдағы көрсеткішке тең сома ... 800 000 * 20% = 360 ... ... ... ... бес жыл бойы есептелуін
төмендегі кестеден көруге болады
Есеп ... жылы екі ... ... ... ... ... әр уақытта өткен (алдыңғы) жылдың аяғындағы ... ... ... ... ... ... ... тозу
сомасы осылайша белгіленген пайыз арқылы табылған сомаға өсіп отырып, тек
соңғы жылы ғана ... ... ... құны ... тең ... ... Негізгі құралдардың құралдардың қалдық құнының мөлшері ... 000 ... ... бұл кестеде соңғы, яғни бесінші жылы
амортизациялық аударым сомасы 59 200 ... ғана ... ... ... ... ... құру мен ... жарақтау кезігде және ол толық тоқтап тұрған жағдайда, сондай-ақ
толық амортизацияланған негізгі құралға ... ... баяу ... деп ... әдіс ... ... ... әдіс, бірақ оны тек қана арнайы жағдайда ғана
пайдаланады. Бұл әдістің мәні мына жағдайдан тұрады: онда ... ... ... жылында тозу сомасы аз мөлшерде есептен шығарылып, ал
келесі жылдары ол біртіндеп арта ... ... әдіс ... ағымдағы және болашақтағы есеп беру кезеңдерінде көрініс табады.
Мысал: ... ... ЖШС » 2010 жылы ... ... құны 1 ... ... тұратын сауда құрал-сайманын сатып алған. Оның болжаған жою құны
3760 теңге тұрған, ал пайдалану ... 15 ... ... ... үшін ... әдіс пайдаланған,
ал 2006 жылдан бастап бірқалыпты әдіске көшкен.
Есеп қағидасындағы ... ... ... және оны ... ... ... Кумулятивтік әдісі бойынша
амортизацияны есептеу Бірқалыпты әдісі бойынша амортизацияны есптеу
2010 жыл ... ... ... жыл ... теңге (1608333-
3760)/15=106971теңге
2006 жылғы жинақталған
амортизациясының
сальдосы
200572+187200=387772 теңге
106971+106971=213942теңге
Амортизацияны есептеу 2010 жылдың 1-ші қантарынан басталған.
Амортизацияны есептеу үшін ... саны ... ... бойынша
есептелінеді:
15x(15+1)/2=120.
Екі әдісті пайдалану салдарынан 173830 теңгеге айырма пайда болған,
осы пайда болған айырма таратылмаған (бөлінбеген) табысқа жатқызылады.
Мысалы: объектінің қызмет ... 5 жыл. ... ... ... 20% (100:5), ... кемімелі қалдық әдісі 2 ... 40% ... ... құнға негізі болып саналады. Бастапқы құн 10
000тг., жою құны ... Бұл ... ... амортизациясы болады:
бастапқы құн амортизация сомасы қалдық құны
(баланстық)
1 жыл 10000 4000= (40% х10000) 6000= (10000 - 4000)
2 жыл 10000 2400= (40% х 6000) 3600= (6000 - ... жыл 10000 1440= (40% х 3600) 2160= (3600 - ... жыл 10000 864= (40% х 2160) 1296= ( 2160 - ... жыл 10000 296= (1296 - 1000) 1000= (1296 – 296 ... және ... ... ... қатынасы
коэффициенті ағымдағы активтердің ұзақ мерзімді активтерге қатынасы арқылы
анықталады. Біздің ұйым бойынша өткен жылы 0,19, ал ... жылы ... ... ... ... 0,5-тен кем болмауы қажет. Ұйымның бұл
көрсеткіші есепті жылы теориялық мәнге жуықтағанын көреміз. Бұл ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы арта
түспек.
Келесі көрсеткіш ұйымның мүлкі құрамындағы негізгі құралдардың шынайы
құны көрсеткіші болып ... ... ұйым ... ... ... ... жылы 3,3% ... есепті жылы 0,29%-ды құраған, яғни өте көп мөлшерде
кеміген. Негізгі құралдардың тозу ... ... ... ... сипаттайды. Бухгалтерлік баланстан тозу жөнінде қосымша
мәліметтер алып тоз коэффициентін ... Бұл ... ... тозу ... ... ... ... арқылы анықталады.
Өткен жылы тоз коэффициенті 639397/5743273 – 0,11, ал ... жылы ... – 0,21 тең ... Бұл ... өсуі бір жыл ... құралдардың тозуының артқанын сипаттайды.
Талдаудың келесі кезеңі ұйымның бухгалтерлік балансы негізінде
пассивтер ... мен ... ... ... ... Ол үшін ... ... кесте құрастырып аламыз.
Кесте 2
Пассивтер құрамын талдау
|Көрсеткіштер |2010 ж. |2011ж. ... +,- |
| |Мың. Тг. |% |Мың. Тг. |% |Мың. Тг. |% ... ... ... |1594256298 |100 |+242671867 |+17,95 |
|барлығы | | | | | | ... ... ... ... |4,11 ... |0,73 |+67185897 |-12,09 |
|3. Қарыз капиталы: ... ... |99,27 ... |+12,47 ... ... |1232772671|91,21 |877070500 |55,01 |-355702171 |+28,85 |
|міндеттемелер | | | | | | ... ... |12,9 ... |44,26 |+531188141 |+304,67|
|міндеттемелер | | | | | | ... |Х |0,0411 |х |0,0073 |х |х ... 2/1 | | | | | | ... және меншікті |Х |0,96 |х |1,007 |х |х ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... 1/3 | | | | | | ... |Х |-10,88 |х |2,5 |х |х ... | | | | | | ... ... ... ... көздері де +242671867 теңгеге,
+17,95% артқанын ... ... ... меншікті
капиталдың негізгі құралдарға қатынасы арқылы анықталады. Өткен жылы
инвестицияландыру ... -10,88 ... ... болса, есепті кезеңде
2,5 пунктке артқан.
Бұдан кейінгі талдау баланстың өтімділігіне жасалады. ... ... ... мерзімді міндеттемелерін өтеу мүмкіндігі болып
табылады. Өтімділікті талдау мақсатында барлық ... ... ... ... ... 4 ... біріктіріледі.
А1 – ең өтімді активтер, бұған ақша қаражаттары мен бағалы ... А2 – тез ... ... ... ... ... пен басқа да
активтер кіреді, А3 – баяу сатылатын активтер, оларға қорлар мен ... ... ... А4 – ... ... ... ... ұзақ
мерзімді активтер жатады.
П1 – ең жедел өтетлетін ... ең ... ... ... ... міндеттемелер жатады, П2 – қысқа мерзімді міндеттемелер, қысқа
мерзімді ... мен ... ... П3 – ұзақ ... ... ... ... мен қарыздар жатады, П4 – тұрақты міндеттемелер,
меншікті капитал жатқызылады.
Балансты абсолютті түрде өтімді деп тану үшін ... ... ... орындалуы қажет:
1) А1≥П1
2) А2≥П2
3) А3≥П3
4) А4≤П4
Жыл басы ...... 28622893 ... ≥ 0 ... 0
1237318387 ≥ 1232772671 ... ...... 4709668 ... ... ... ... жыл басында бірінші, төртінші
теңсіздіктердің орындалмайтынын, ал жыл соңында бірінші теңсіздіктің ғана
орындалмайтынын көреміз. Яғни ... жыл ... ... ... ... ... ... қаражат тарту қажет екендігін
көреміз.
Ұйымның төлем ... ... ... үшін ... ... ... ... Абсолютті өтімділік коэффициенті. Бұл көрсеткіш ақша қаражаттары
мен бағалы қағаздардың ең жедел өтелуі ... ... ... анықталады. Біздің балансымыз бойынша жыл басында 0,0008 (149532 /
174346854), ал жыл соңында 0,04 ... / ... ... ... ... ... көреміз.
2) Аралық өтеу коэффициенті. Бұл көрсеткішті есептеу үшін алдыңғы
көрсеткіштегі бөлшектің алымына ... ... пен ... активтерді қосу
қажет. Біз қарастырып отырған ... ... жыл ... 0,6, ал жыл
соңында 0,65 болғанын, яғни ... ... (0,5 кем ... ... ... ... Ұйым ... ең жедел өтелуге тиісті
міндеттемелерін ақша қаражаттары, ... ... және саып ... ... ... ... ... яғни болашақ түсімдер) өтеу
мүмкіндігі бар екенін көріп отырмыз.
Жалпы өтеу ... ... ... ... ... мерзімді
міндеттемелеріне қатынасы арқылы анықталады. Біздің ұйымждағы жалпы өтеу
коэффициенті жыл басында 1,27 ... / ... ал жыл ... ... / 705534995) құрап, жыл соңында біршама төмендегенін көреміз
және бұл ... ... ... мәннен әлдеқайда кем болып тұр.
«Астана Тазалық» ... жал ... ... шарт ... қаласында
жасалған. Келісім шарт рет саны – 16. Келісім шарт ауданы 20 кв. м. болатын
Астана қаласы Белинского ... 3 үйде ... ... емес ғимаратты
және сол ғимараттағы байланыс желісін жалдау жөнінде. Бұл келісім шарт ... 4 ... ... ... ... жалпы құрылымын қарап, онда 6
бөлімнің қаралғанын көреміз. Бірінші бөлім Келісім ... пәні ... ... ... ... ... мекен жайда орналасқан ғимаратты
жалға алатындығы жөнінде, жал объектісінің 2011 ... 1 ... ... ... жалға берілетіндігі жөнінде және жалға алушының сол
ғимарат үшін коммуналдық төлемдерді, қорғаныс шығындарын, ... ... ... алты мың ... жүз он жеті ... мөлшерінде, жер учаскесі үшін
83 сексен үш теңге ай сайын төлеп тұратындығы көрсетілген.
Екінші ... ... ... оның ... алдымен
жалға берушінің міндеттері көрсетілген. Онда жалға беруші келісім
жасалғаннан ... 5 күн ... ... ... ... ғимаратты босатып
беруі қажеттігі, тиімді пайдалану жөнінде ақыл кеңес беруі қажеттігі және
қалдықтарды шығарумен айналысуға міндетті екені көрсетілген. ... ... ... өз ... ... ... оның толық жөндеулі,
санитарлық және өртке қарсы құралдармен жарақтандырылуы, ай сайын жалдық
төлемді өтеу, ... ... ... ... ... ... ... сол ғимараттағы байланыс желісін пайдалануына байланысты
ұсынылған шот ... ... ... ... ... ... ... алушы жалдық төлем ... шот ... ... ағымдағы айдың 5 күніне дейін төлеу қажеттігі
жазылған. Төлемнің уақыттылы жүргізілмегені үшін Қазақстан ... ... ... ... ... ... бойынша төленбеген әр күн
үшін үстеме ақы ... ... ... ... және ... байланысты шығында инфляцияға байланысты өзгеру мүмкіндігі бар
деп көрсетілген.
4) бөлімде екі жақтың жауапкершілігі көрсетілген. Екі жақ та ... ... ... ... ... етуі қажет. Жалдық
төлемдер жалға алушы тарапынан 1 айдан астам ... ... ... ... ... ... атап ... Келісім шарттың бұзылуына
байланысты жалға ... ... зиян ... ... алушы есебінен
өндіріледі. Жалға беруші жалдық келісім ... ... ... ... ... егер ... ... басқа мақсатта пайдаланған болса;
- ғимараттың ... ... ... ... шараларын іске
асырмаған кезде;
- жалға берушінің келісімінсіз үшінші бір жаққа ғимаратты беретін
болса.
Жалға алушы ... ... ... ... бұза ... ... өз ... пайдалану оның бұзылуы, кемшіліктері
болуына ... ... емес ... ... бас тартады;
- жалға алынған мүлік өзінің пайдалану жағдайын жоғалтқан ... оған ... ... ... емес болса;
- егер жалға беруші келісім шарт барысында осы ғимаратқа ... ... да ... ... бар екенін ескертпеген болса.
5) Бөлім басқа жағдайларды ескеруге арналған. Мұнда екі ... ... ... заң ... ... екі жақ арасында пайда болған
дау қолданыстағы заң талаптарына сәйкес ... осы ... ... есеп ... ... ... олардың 2 дана етіп
толтырылып, біреуі жалға берушіде, екіншісі ... ... ... ... шарт екі жақтың өзара келісімі арқылы тоқтатылады,
тоқтату ... ... 30 ... ... тең ... ... ... қажет.
6) бөлім тұлғалардың заң бойынша мекен жайлары мен ... ... шарт екі жақ ... ... қою және ... ... басу
арқылы бекітіледі.
Жалпы осы келісім шарттың жасалуына байланысты қорытынды жасайтын
болсақ, келісім шарт сәйкес заң ... ... ... Екі ... да
міндеттері, құқықтары және жауапкершіліктері ескерілген.
2.3 Жалға алынған негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... тәртібі
Жал мерзіміне байланысты ұзақ мерзімді және ... ... ... ажыратуға болады. Біздің есеп жүйемізде қысқа мерзімді жал ... ... ... мерзімге уақытша пайдалануға алынған жал түрін, ал ұзақ
мерзімді жал ретінде 1 жылдан ... ... ... жал түрі ... ... ... ... сәйкес жал операциялық және
қаржыландырылған деп бөлінеді. Мазмұны мен ... ... ... жал мен ... жал ... және ұзақ мерзімді жалмен
қаржыландырылған жал түрлері ... ... ... жал ... ... ақы ... табыстар мен шығындар жөніндегі есептілікте жал
мерзімі ... ... ... ... есепке алынуы қажет.
Жаңа немесе қайта жаңартылған операциялық жал жағдайында ... ... ... ... ... ... түрлері жалданған
мүлікті пайдаланудың таза өтелімі ретінде танылуы қажет.
Операциялық жал ... ... ... ... ынталандыру сомсын
жалдаумен байланысты шығындардың кемуі ретінде есепке алуы керек.
№32 «Қаржылық құралдар» ХҚЕС сәйкес ... ... ... ... ақпартты ашып көрсетеді:
алдағы уақыттағы ең төменгі жалдық төлем ақылардың келесі кезеңдер ... 1 ... кем емес ... ... 1 жылдан кейін 5 жылдан кем емес
мерзімге, 5 жылдан кейін;
алдағы уақыттағы субаренда ... ... ... ... ... ... ... төлем ақылардың сомалары;
жал және субаренда бойынша жалдық төлемдер сомалары, оның ішінде ең ... ... ... ... ... ... және субаренда төлемі;
жалға алушының жасалған келісім шарттарының жалпы сипаттамасы.
Жалға берушілер өздерінің бухгалтерлік баланстарында операциялық жалға
берілген құралдарын көрсетеді. ... ... ... ... ... жал ... ... құрамында есепке алынады.
Жалдық қатынастардың жалға беруші мен жалға алушыда бухгалтерлік
есепке алынуы ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуі
|Шаруашылық операциялары ... ... |
| |Дт |Кт ... ... ... жалға берілді |2410/2 |2410/1 ... ... ... ақы ... ... |1430 |6260 ... | | ... ... ... ... ... ... ... |1430 ... ... ... ақы ... ... ... |3520 ... Алдын-ала төлем сомасы есепті кезеңге |3520 |6260 ... | | ... ... берілген негізгі құралдар бойынша |7450 |2420 ... ... | | ... Жал ... ... объектілер |2410/1 |2410/2 ... | | ... ... ... ... ... бойынша арнайы субшоттар және
сәйкес талдамалы шоттар ашады. Ол 2410 «Негізгі құралдар» шоты ... ... ... 2410/1 ... ... құралдар», ал 2410/2 «Жалдағы
негізгі құралдар» ... ... ... есеп ... жал ... жалға алушы баланс сыртындағы шоттарда
көрсетеді. 001 «Жалдағы негізгі ... ... тыс ... ... ... ... ... құнын көрсетеді. Баланстан тыс шоттардың өзімізге
белгілі ерекшелігі бұл шоттарды екі жақты жазу ... ... ... ... ... құны 001 ... дебеттік айналымына жазылса, олар
қайтарылып берілген кезде кредиттік айналымынан есептен ... ... ... ... ... 001 ... ... құралдар» - жалға алынған негізгі құралдардың
құнына;
Кт 001 ... ... ... - жал ... ... ... ... байланысты есептен шығарылуы.
Ағымдағы жал операциясына қатысты басқа операциялар, оның ... ... ... ... есептелуі, өтелуі, шет ел ... ... ... 4 ... ... алушыдағы ағымдағы жалдық операциялардың көрсетілуі
|Шаруашылық операциялары ... ... |
| |Дт |Кт ... Қысқа мерзімді жалдық міндеттеменің |7450 |3360 ... | | ... ... ... ... ... |3360 ... |
|өтелуі | | ... ... ... бойынша қысқа мерзімді |4150 |3360 ... ұзақ ... ... | | ... | | ... Шет ... валютаның бағамының өзгеруіне |7430 |3360 ... ... ... ... | | ... ... айырма) | | ... Шет ... ... ... ... |1260 ... курстық айырманың көрсетілуі (оң| | ... ... | | ... жал ... ... ... ... жалға алушының
келісуне ықпал ететіндей ынталандыру шараларын қолданады.
№32 «Қаржылық құралдар» ХҚЕС ... ... ... ... келесідей ақпартты ашып көрсетеді:
барлық активтер үшін жиынтық баланстық сомасын, жинақталған тозу ... ... ... ... ... ... кезеңде
табыстар ретінде есепке алынған ... ... ... ... зиян ... мен табыс сомасынан шегеріліп тасталған
құнсызданудан шеккен зиян сомалары көрсетілуі қажет.
операциялық жалға байланысты ең ... ... ... ... 1 жылдан кем емес мерзім үшін, 1 ... ... 5 ... кем ... 5 жылдан кейін;
табыстар мен шығындар жөніндегі есептілікте көрсетілген жалпы шартты жалдық
төлемдер;
жалға алушының жасалған келісім шарттарының ... ... жал ... ... сату деп ... ... қайта жалдай
алатындай етіп сатуды айтамыз. ... ... мен сату ... әдетте активтің
шынайы құнына тең болмаса да өзара ... ... Кері ... ... ... ... типіне тікелей байланысты.
Егер кері жал операциясына сәйкес қаржылық жал пайда ... ... ... ... ... активтің баланстық құнынан артқан сомасы
сатушы-жалдаушының қаржылық есептілігінде табыс ... ... ... кері жал нәтижесінде операциялық жал пайда болса, және ... құны ... ... ... ... онда ... немесе зиян сол сәтте
есепке алынуы қажет. Егер сату құны ... ... кем ... онда табыс
сомасы да, зиян сомасы да сол ... ... ... ... Ал ... яғни сату құны ... ... жоғары болса, онда артық ... ... жал ... ... ... ... қажет.
Операциялық жал жағдайында кері жал операциясының барысында ... ... ... құнынан төмен болатын болса, онда сол ... ... ... зиян ... ... ... қажет. Ал қаржылық
жал жағдайында мұндай түзету қажет болмайды.
Операциялық жал ... ... кері ... сату операциясы
нәтижесінде пайда немесе зиян сомасы жалға алынған активтің баланстық құны,
шынай құны және сату ... ... ... ... және ... алынады.
Келесі кестеде операциялық жал жағдайындағы кері жал операциялары
көрсетілген.
Кесте ... жал ... кері жал ... ... құн = ... ... құн < |Баланстық құн > |
| |құн ... құн ... құн ... бағасы = шынайы құн ... ... ... жоқ ... тез ... ... |
| | ... | ... Зиян ... жоқ ... ... ... |
| | | ... алу |
| Сату ... < ... құн ... ... жоқ ... тез ... ... жоқ |
|2. Болашақ | ... | ... | | | ... ... жедел есепке алу|Зиянды жедел ... жоқ ... зиян | ... алу | ... ... | | | ... ... көшіріп жазу |Зиянды көшіріп ... жоқ ... ... ... ... және | ... зиян | ... | ... ... > ... құн ... Пайда |Пайданы көшіріп жазу ... ... | |
| ... ... ... және | ... Зиян ... жоқ ... | |
| | ... жоқ | ... алушы қаржылық жалды өзінің бухгалтерлік балансында актив және
міндеттеме ретінде жалға алынған объектінің жал мерзімінің басындағы ... тең ... ... ... Егер ... құны ... ... оны ең төменгі
жалдық төлемдердің дисконттелген құны арқылы көрсетеді. Ең ... ... ... ағымдағы мөлшерін анықтауда дисконттеу коэффициенті ретінде
жалға негіз болған пайыз ... ... ... ақы ... қаржылық шығындар мен өтелмеген міндеттемелер
сомаларының жиынтығынан тұрады. Қаржылық шығындар бүкіл жал ... ... ... ... үшін міндеттемелерге бірыңғай тұрақты ставка болатындай
етіп бөліуі қажет.
Қаржылық ... ... ... ... бойынша
амортизациялық аударым және әрбір есепті кезеңге қаржыландыру шығындары
жасалады. Амортизацияланатын ... ... ... ... амортизацияланатын объектілерге қатысты саясатқа сәйкес болуы
қажет, ал есептелген амортизация № 16 ... ... ХҚЕС ... ... Егер жал ... соңында активтің жалдаушы иелігіне
өтетіні белгісіз болған жағдайда екі мерзімнің, яғни ... ... ... ... ... ең ... таңдап алынып, сол мерзімде толық
амортизацияланып бітуі қажет.
Жалға алынған объектінің амортизацияланатын сомасы жалға алушының ... ... ... есептеу тәсілі бойынша есепті кезеңдерге
бөлінуі қажет. Егер жал мерзімінің ... ... ... ... ... онда ... пайдалану мерзімі объектінің жалпы ... ... деп ... Ал ... жағдайда жалдау мерзімі мен тиімді
пайдалану мерзімдерінің ең қысқасына сәйкес амортизацияланып бітеді.
Амортизациялық және қаржылық шығындар ... ... ақы ... ... ... ... сондықтан төленуге тиісті жалдық төлем ақы сомасын
табыстар мен шығындар жөніндегі есептілікте ... ... ... ... Сол ... жал ... басталғаннан кейін актви пен міндеттеме
өзара тең сомада болмайды.
Жал объектісінің құнсыздануын ... үшін ... ... ... ... ... ХҚЕС ... жалға берушілер қаржылық
есептілікте келесідей ... ашып ... ... ... үшін ... ... таза баланстық құны;
есепті мерзімдегі жалпы ең төменгі жалдық төлем ақы ... мен ... ... ... ... табысында есепке алынған шартты жалдық төлем ақы;
субаренда бойынша есепті мерзімде алынуға ... ең ... ... ... мөлшері;
шартты жалдық төлемдерді анықтау негізі;
сатып алу және қайта жаңғырту опциондары мен олардың шарттары, ... ... ... келісімі бойынша анықталған шектеулер, дивидендтерге, қосымша қарыз,
ары қарайғы жал жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... өзінің
бухгалтерлік балансында жалға салынған таза инвестициялар құнына тең сомада
дебиторлық борыш ретінде көрсетуі қажет.
Қаржылық ... ... ... графигіне негізделеді.
Жалға беруші болып табылатын ... ... мен ... ... сату ... ... саясаттары негізінде есепті
кезеңдегі табыстар мен зиянды есепке алуы қажет. Бастапқы ... ... ... ... ... ... ретінде танылуы қажет.
Өндірушілер мен дилерлер клиенттеріне сатып алу мен ... ... ... ... беруші ретінде өндіруші немесе дилер қызметі арқылы
активті қаржылық жалдау барысында екі ... ... көзі ... ... ... сатқаннан алатын табысқа немесе зиянға тең
келетін табыс алу немесе зиян ... ... ... ... ... «Қаржылық құралдар» ХҚЕС сәйкес жалға берушілер қаржылық
есептілікте келесідей ақпартты ашып ... ... ... ... ... жиынтық сомасы мен
есептілікті құрастыру мерзіміндегі ең төменгі жалдық төлем сомасына сәйкес
келетін дебиторлық ... ... ... ... қаржылық табыс;
жалға берушінің үлесіне жататын кепілдендірілмеген жойылу құны;
өтелмеген дебиторлық борыштар үшін ең төменгі ... ... ақы ... ... ... ... ... шартты жалдық төлемдер;
жалға берушінің жасаған келісімдерінің маңфзды сипаттамалары.
Жалға алушы өзінің ... ... ... ... ... ... ... үшін жалдау мерзіміне қатысты, яғни жалдың
ұзақ мерзімді ... ... ... ... тікелей байланысты, келесі
шоттарды пайдаланады:
3360 «Қысқа мерзімді жал бойынша міндеттеме» ... ... ... жал ... ... ал 4150 ... ... жал бойынша
міндеттеме» шотында қаржылық және ... жал ... ... ... жалдық міндеттемелер есепке алынады.
Бухгалтерлік есеп шоттарында жал операцияларының дұрыс көрсетілуі
жалпы қаржылық есептіліктің шынайылығына әсер етеді, ... бұл ... ... ... де, міндеттемелер есебіне де, ... ... де әсер ... ... берушіні жалдық төлем ақы теріндегі алуға
тиісті сомасы бір мезгілде активтегі дебиторлық ... және ... ... ... Ал ... ... ... алынған мүліктері активтердің
артуына және сонымен қатар жалдық төлем ақыға ... ... ... ... ... осы ... дұрыс тану, уақыттылы есепке
алу, табыстар мен шығындар құрамына есепті кезеңге ... ... ... ... ... ... дәл және дұрыс анықталуы барлық
пайдаланушылар мүддесін қорғайды.
Келесі кестеден ұзақ ... ... ... ... ... байқаймыз.
Кесте 6
Ұзақ мерзімді жалдық операциялардың көрсетілуі
|Шаруашылық операциялары ... ... |
| |Дт |Кт ... ... ... ... ... мерзімді |3360 |4150 ... ұзақ ... ... | | ... | | ... Шет елдік валютаның бағамының өзгеруіне |4150 |6250 ... ... ... көрсетілуі | | ... ... ... | | ... Шет ... ... ... ... ... |
|байланысты курстық айырманың көрсетілуі (оң| | ... ... | | ... ... ету ... өтіп кетуіне |4150 |6280 ... ... ... ... | | ... ... шығарылуы | | ... ... ... төлемі мен жалдық міндеттеменің баланстық
құнын кемітетін төлемдер жиынтығынан құралады.
Қаржыландыру төлемі бүкіл жал ... ... әр ... ... ... баланстық құнына қатысты анықталған тұрақты пайыздық
ставка бойынша танылады. Пайызды төлеу мен амортизациялық ... ... ... ... әр есепті кезеңде жеке танылады.
Халықаралық қаржылық есептілік ... ... ең ... ... ақы ... ... ... жал мерзімі бойында әр есепті кезең сайын
жалға алушы төлеуге міндетті төлем ақы ... ... ... ең төменгі жалдық төлемдер сомасын анықтау үшін келесі
формула қолданылады:
K*N
P = ... (1+N) – ...... ... ... ... жалдық төлемдер сомасы;
N – қаралған пайыздық ставка, немесе өспелі пайыздық ставка;
K – жалдық мүліктің сату құны;
t – төлем мерзімдерінің ... ... ... ... ... ... алушы жалға алынған
объектілер құнын өзінің бухгалтерлік балансында актив ретінде, ал ... ... ... ... ... міндеттемелер ретінде көрсетеді. Жал
мерзімінің басында, яғни жалдау келісімі ... ... ... ... ... төлем ақы түріндегі міндеттемелер сату құны
бойынша, немесе дисконттелген құны ... егер ол сату ... ... ... ... құны ...... қатысушы тәуелсіз жақтардың ... ... ... ... ... ... құнын анықтау
үшін жал бойынша көрсетілген ... ... ... немесе қаралған пайыздық ставка дегеніміз бұл жал мерзімі
басында жалданған ... ... ... ... ең ... жалдық
төлем ақы сомасын анықтауға және кепілдендірілмеген қалдық құнын анықтауға
мүмкіндік беретін диконт ставкасы болып табылады.
Кепілдендірілмеген қалдық құны ... ... ... ... бір ... оның осы құны бойынша сатылуына жалға беруші кепілдік
бере алмайды, ... оны тек ... ... ... жақ ғана
кепілдендіре алады.
Егер дисконттелген құнды анықтау мүмкін ... ... ... ... капиталына қатысты қарапайым ставка қолданылады. Жалға
алушының қарыз капиталына қатысты ... ... ... ... жалға
алушы осыған ұқсас жал жағдайында төлеуге тиісті пайыздық ставка, оны жалға
алушы жал мерзімінің басында қабылдайды.
Халықаралық қаржылық есептілік стандартына ... ең ... ... ақы ... ... ... жал мерзімі бойында әр есепті кезең сайын
жалға алушы төлеуге міндетті төлем ақы болып ... Оның ... ... үшін – оның кепілдендірген барлық сомалары, жалға беруші үшін – жалға
алушы кепілдендірген барлық қалдық құн ... ... ... ... күнтізбелік жоспар
жасалынады. «Транслогистик» жауапкершілігі шектелген серіктестіктің ғимарат
үшін жалдық ... ... және ... ... коммуналдық қызмет үшін,
күзет және жер учаскесінің жалы бойынша төлем жасау келесідей ... ... ... ... ғимараттың ауданына қатысты есептелгенін
көреміз. Жалдық төлемнің жалданған мүліктің қызметтік мақсаттағы ауданы 20
кв. метр, ал ... ... 28 кв.м. ... ... оның 1 кв. м.
сәйкесінше 596 теңге төлейтінін, жиынында 20*596 = 16688 ... ... Бұл ... ... сомасы. Қалғандары пайдалану шығындары (4396
теңге), коммуналдық шығындар (4396 ... ... ... (1437 ... құн ... (351091 теңге), жер учаскесінің жалы бойынша (83
теңге), жалпы жиынында 27000 ... жеті мың ... ... ... ... ... ЖАЛ ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ
3.1 Жалға алынған негізгі құралдардың ағымдағы есебінің аудиті
Аудит – ... мен ... ... ... ... ... шынайылығы мен қолданыстағы заңдарға
сәйкестігі жөніндегі тәуелсіз пікірі. Заңға ... ... ... аттестациялық комиссиядан алған аудиторлық куәлігі мен арнайы
лицензиясы бар ... ... мен жеке ... ... тексеру барысында тек есеп пен ... ... ... анықталып қана қоймайды, қайта сол олқылықтардың
орнын толтыру ... ... ... ... құралдар есебінің аудитін жүргізгенде тексеруді бастамас бұрын
аудитор ең алдымен келесі ... ... ... ... ... кезеңде негізгі құралдар есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... оның соңғы рет қашан өзгертілгенін анықтау, соңғы
рет жүргізілген түгендеу уақытын анықтап, оның ... ... ... ... ... ... ... қашан және қалай іске
асырылғанын білу, негізгі құралдарды жалға алу және жалға беру ... ... ... негізгі құралдарды сақтау және пайдалануға
жауапты материалды ... бар ... ... ... мен ... босатылғаны жөнінде мәліметтер алу; ұымның негізгі құралдар
есебіне қатысты заңнамалық, ... ... ... етілуі
анықтау, типтік нысандағы құжаттарды пайдаланатынын қарау және ... ... шешу ... ... ... ... бухгалтерлік
есептің ұйымдастырылуы жөнінде жалпы мағлұмат береді және ол ... ... ... анықтай алады.
Бұдан кейін аудитор баланста көрсетілген ... ... ... ... Оның ... ... үшін аудитор барлық ұйымға
келіп түскен және есептен ... ... ... ... ... ... ... келіп түсуінің бір жолы оларды жалға алу
болып табылады. Негізгі құралдардың ... ... ... ... арнайы
қабылдау комиссиясының ... ... ... дұрыс
құрастырылғанын, шарттарды объектілердің құны ... ... ... ... дұрыс есепке алынып, пайдалануға уақытында берілгенін
анықтайды.
Жал келісім бойынша келіп түскен немесе ... ... ... ... ... ... ... ерекше маңызға ие болуда.
Жал дегеніміз жалға берушінің белгілі-бір оюъектіні жалға алушыға ақылы
түрде уақытша пайдалануға беруі. Жалдық операциялардың есепке алынуы жалдың
түріне ... ... ... ... ... үш нысаны белгілі: ұзақ мерзімді
(лизинг), орта мерзімді (хайринг) және ... ... ... немесе
чартер).
Экономикалық шарттарына байланысты қаржыландыратын, ағымдағы және
қайтарылмайтын жал түрлерін ажыратады.
Ағымдағы жал дегеніміз қаржылық жалдан ... ... ... Бұл ... ... уақытша қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында
бұрын сатылып алынған мүлікті жалға беру болып табылады. Жал ... ... ... ... мен ... ... ... қалады.
Мүлікті жалдау келісім шартының мерзімі аяқталғанда жалданған мүлік жалға
берушіге қайтарылады.
Қайтарусыз жал дегеніміз жал ... ... ... ... ... ... ... алу: төтенше оқиғаның орын алуы; жалға
алушының рұқсатымен; сол мүлікке немесе соған ... ... жаңа ... ... жал ... басында жалды тоқтату мақсатында белгілі-
бір компенсациялық төлем жасағанда.
Негізгі құралдарды жалға беру мен қайтарылу негізі жал ... шарт пен 2 дана етіп ... ... ... болып
табылады.
Келісім шартта жалға берілетін объектілердің құрамы мен құны, жалдық
төлем ақы мөлшері, жалдау ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Аудитор ағымдағы жалға алынған негізгі ... ... ... ... ... жал ... жал ... ретінде негізгі ... өзі ... оның бір ... ... ... Оның мерзімі 1 жылға
дейінгі уақытты қамтиды.
Жалдау объектісі жалға берушінің балансында есепте тұра береді, ... иесі ... ... ... мүлік салығын төлейді.
Бухгалтерлік есепте ағымдағы жалға берілген ... құны ... ... ... ... ... Қажет болған жағдайда
ғана «Жалға берілген негізгі құралдар» аналитикалық талдамалы есеп ... ... Бұл ... ... ... ... құны ... есепке
алынады.
Аудитор ағымдағы жалға алынған негізгі құралдардың жалға алушыдағы
есебі мен ... ... ... ... ... бар ... ... Жалға берушідегі бухгалтьерлік есепте келесі операциялар
көрсетіледі:
Дт 2410/2 Кт 2410/1 – ... жал ... ... ... ... ... 1260 Кт 6260 – келіп түсуге тиісті жалдық төлем ақы сомасына;
Дт 1260 Кт 3360 – ... ... ... ... үшін қосылған құн салығы
сомасына;
Дт 7450 Кт 2420 – жалға берілген ... ... үшін ... ... ... Кт 1260 – ... төлем сомасының келіп түсуі;
Дт 7210,7110,8040 Кт 3360 – ... ... ақы ... ... ... ... 1260 Кт 1010,1030,1070 – жалдық төлемнің алдын-ала төленуі;
Дт 1260 Кт 3520 – ... ... ... ... үшін ... төлем ақының
төленуі.
Ағымдағы жал бойынша шығындар төленуіне қарамастан сол есепті ... ... ... ... ... ... ... бөлетін маңызды мәселе жалдық төлем ақының
анықталуы. Жалдық төлем ақы жалға ... ... ... ... пайыз
түрінде есептелген табыс сомасы болуы қажет және ... ... ... ... ... банктік пайыз мөлшерінен кем емес мөлшерде болады.
Жалданған мүліктің амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... қайта қалпына келтірілуі жалға алушы
есебінен ... ... ... ... ... ... ... алынған/берілген негізгі құралдар есебіне қатысты негізгі
мәселелердің бірі оларға күрделі қаржы ... яғни ... ... өткізу
болып саналады. Жалдық объектілердің күрделі жөндеу шығындары да келісім
шартта тіркеледі. ... ... ... ... ... немесе алушы
есебінен жүргізілуі мүмкін. Жалға алушы жөндеген жағдайда оның ... ... ... ... Егер келісім шартта күрделі
жөндеуді жалға алушы жасайтыны көрсетілген болса, онда күрделі қаржы ... жал ... ... ... берушіге тегін беріледі. Аяқталған
күрделі жөндеу құны жалға берушінің 2410 ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың күрделі ... 1620 ... ... ... шотында есепке алынады. Жалға алушы
есебінен жүргізілетін күрделі жөндеу шығындары үшін алдын-ала ... және оның ... 7470 ... ... алынады. Жалданған негізгі
құралдарды күрделі жөндеу шығындары жыл бойында ... ... және Дт 7110 ... операцияларына қатысатын негізгі құралдар
үшін), 7210 (әкімшілік басқару мақсатында қолданылатын негізгі ... 8410 ... ... ... ... құралдар үшін) Кт 3540
шотында есепке алынды.
Мердігерлік ... ... ... ... ... құралдарға
қатысты нақты шығындар қабылдау-тапсыру актісі бойынша қабылданады және ... Кт 3310 ... ... ... ... күрделі жөндеуден өткен негізгі құралдарға қатысты
нақты шығындар келесі шоттарда көрсетіледі: Дт 1620 Кт 1310, ... ... ... ... Кт 3350 – жұмысты орындаған
еңбеккерлерге есептелген еңбек ақы шығындары сомасына, Кт 3210, 3220 ... ... және ... ақы қорына тиісті аударым шығындары
сомасына.
Егер ... ... ... ... ... сомасы жетпей қалатын
болса, онда сол ... ... ... құрастырған жағдайдағыдай
корреспонденция беріледі, ал артық болса, онда артқан мөлшері ... ... ... төленген жалдық төлем ақы ... ... ... ... ... ақы ... 1260 «Жал ... қысқа мерзімді
дебиторлық борыш» шотында есепте тұра береді. Тұрғындық емес үйді жалдаған
уақытта жалға алушы ... ... ... коммуналдық қызмет көрсету
шығындарын да өтейді. ... ... шот ... ... коммуналдық
төлемдер құжаттарын тіркейді.
Жалға алушыда қысқа мерзімді жалға алынған негізгі құралдар баланстық
шотта есепке алынбайды. Жалға ... ... ... ... шоттарда көрсетіледі:
1) а) Жалдық келісім шарт негізінде есептелген жалдық төлем ақы ... ... ... ... – Дт 7110 ... ... негізгі құралдар үшін), 7210 (әкімшілік ... ... ... құралдар үшін), 8040 (өндіріс процесіне қатысатын
негізгі құралдар үшін) Кт 3540;
б) алдағы ... ... ... ... – Д1260т Кт ... ... құн салығы сомасына – Дт 1420 Кт 3540;
3) ... ... ... ... қосылған құн салығы сомасына
– Дт 3130 Кт 1420;
4) Есептелген ... ... ақы ... ... ...... Кт 8410;
5) Банк шотының көшірмесі негізінде жалға берушіге ... ... ақы ... – Дт 3540 Кт ... ... ... ... жалдық төлем мерзімі жеткенде
бұрын өтелген амортизациялық аударым ... ... ... - Дт ... ... қатысатын негізгі құралдар үшін), 7210 (әкімшілік
басқару мақсатында қолданылатын негізгі құралдар ... 8410 ... ... ... құралдар үшін) Кт 1620;
7) Есептелген қосылған құн салығы – Дт 1420 Кт ... Ай ... ... ... ... кемітетін қосылған құн
салығы сомасына – Дт 3130 Кт 1420;
9) Жалданған негізгі құралдарға қатысты күрделі ... – Дт ... 1310, 1350- ... ... ... ... Кт 3350 – жұмысты
орындаған еңбеккерлерге есептелген еңбек ақы шығындары ... Кт ... - ... ... және ... ақы ... тиісті аударым
шығындары сомасына;
10) аяқталған күрделі ... ... алу – Дт 2410 Кт ... ... ... ... жалға берушіге тегін берілуі – Дт 3420
Кт 2410 – есептелген тозу сомасы мөлшерінде , және бір ... Дт 5410 ...... ... құны ... ... ... салымдарының нақты шығындарын есептен шығару – Дт
7110 ... ... ... ... ... ... 7210 (әкімшілік
басқару мақсатында қолданылатын негізгі құралдар үшін), 8040 ... ... ... ... ... Кт ... ... беруші есебінен жүргізілген күрделі қаржы ... ... – Дт 3540 Кт ... жал ... ... ... кейін аудитор
ұзақ мерзімді жал операцияларын тексеруге ... ... ... негізгі құралдардың қаржылық есебінің аудиті
Арнайы әдебиеттерді ұзақ мерзімді жалды қаржылық лизинг деп те ... ... ... ... жал қаржылық лизинг ретінде
танылады, егер келесі шарттардың бірі ... ... ... ... ... ... ... берушіден жалға алушыға
өтетін болса;
жал мерзімінің соңында жалға алушы объектіні сатып алу құқығына ие болатын
болса;
жал мерзімі ... ... ... пайдалану мерзімінің 75%-ынан астам
уақытқа тең болса;
жалға берілу уақытының басында ең төменгі жалдық төлемдер ... ... ... ... құнынынң 90%-ынан астамына тең болатын болса.
Қаржылық жал ретінде танылған жал келесі түрде есепке алынады.
Жалға берушіде – ... ... ... ... құны ... ... ... қарыз ретінде;
Жалға алушыда - жалға берілген негізгі құралдың құны мөлшерінде жалға
берушіден ... ... ... және ... лизингке алынған
амортизацияланатын негізгі құралдар сомасы ретінде.
Осылайша қаржылық ... ... ... ұзақ ... ... ... табылады.
Қазақстандық бухгалтерлік есептің «Жал есебі» стандартында қаржылық
лизинг ұғымы орнына қаржыландырылатын лизинг ... ... жал ... ... құқығымен байланысты пайда мен
тәуекелдің басым ... ... ... ... Бұл ... ... ... өз балансында көрсетеді. Ал меншік құқығы жал мерзіміне ... ... де, ... де мүмкін.»
Халықаралық қаржылық есептіліктің №17 «Жал» стандартына сәйкес
қаржылық жал ... жал ... ... ... ... құқығының
жалға алушыға көшу-көшпеуіне байланыссыз, пайда мен тәуекелдің ... ... ... ... жал формасы болып табылады.
Қаржыландырылатын жал формасы пайда ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзіміне тең келетін болса,
немесе оған ... ... ... ... жалпы сомасы жалдық мүліктің құнына жуық мөлшерде,
немесе оған тең, ... ... ... мерзімінің соңында меншік құқығы жалға алушыға көшетін болса;
жалдау мерзімінің соңында немесе кез-келген мерзімінде жалға ... ... ... ... ... бағамен сатып алу мүмкіндігі келісім шартта
көрсетілген болса;
жалдық мүлік ... ... ... ... ... оны ... алушы ғана қолдана алатын болса.
Жалдың түрі дұрыс анықталғанын ескере отырып, аудитор ұзақ ... ... ... ... ... ... ... мерзімді жалдық қатынастар жағдайында жалға алушы жалға алынған
объектілер құнын өзінің бухгалтерлік ... ... ... ал төленуге
тиісті жалдық төлем ақылар сомасын міндеттемелер ретінде ... ... ... яғни ... ... ... жалданған негізгі
құралдарға қатысты жалдық төлем ақы түріндегі ... сату ... ... ... құны бойынша, егер ол сату ... ... ... ... құны ... – мәмілеге қатысушы тәуелсіз жақтардың мүлікті
айырбастауға келіскен құны. Жалдық ... ... ... ... жал ... көрсетілген пайыздық ставка қолданылады.
Көрсетілген немесе қаралған пайыздық ставка дегеніміз бұл жал мерзімі
басында жалданған объектілердің ағымдағы ... ... ең ... ... ақы сомасын анықтауға және кепілдендірілмеген қалдық ... ... ... ... ставкасы болып табылады.
Кепілдендірілмеген қалдық құны дегеніміз ... ... ... бір ... оның осы құны ... сатылуына жалға беруші кепілдік
бере ... ... оны тек ... ... ... жақ ... алады.
Егер диконттелген құнды анықтау ... ... ... жалға
алушының қарыз капиталына қатысты қарапайым ставка қолданылады. ... ... ... ... өспелі пайыздық ставка дегеніміз жалға
алушы осыған ... жал ... ... ... ... ... оны ... жал мерзімінің басында қабылдайды.
Жалдық төлемдер қаржыландыру төлемі мен жалдық міндеттеменің баланстық
құнын кемітетін төлемдер жиынтығынан құралады. Қаржыландыру төлемі ... ... ... әр ... кезеңнің жалдық міндеттемесінің баланстық
құнына қатысты анықталған ... ... ... бойынша танылады. Пайызды
төлеу мен амортизациялық ... ... жал ... ... әр ... жеке ... қаржылық есептілік стандартына сәйкес ең төменгі жалдық
төлем ақы мөлшері ... ... жал ... ... әр ... ... ... алушы төлеуге міндетті төлем ақы болып табылады. Оның ... ... үшін – оның ... барлық сомалары, жалға беруші үшін – жалға
алушы кепілдендірген барлық қалдық құн ... ... ... ... ... ... мен ... алынған
негізгі құралдардың бастапқы құнына қатысты анықталады.
Жалға берілетін мүлік бухгалтерлік баланста дебиторлық борыш ретінде
жалға салынған таза салымдар сомасына тең ... ... ... ... ... ... ... салымдары мен іске асырылмаған табыстарының
айырмасы ретінде анықталады.
Ал өз кезегіндегі жалға ... ... ... ... ... қаржылық жалға қатысты алған ең ... ... ... ... мен ... кепілдендірілмеген қалдық құнының қосындысы
болып ... Іске ... ... ... ... жалға
берушінің жалға салған күрделі салымдары мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сонымен, ұзақ мерзімді жал формасында жалға алушы жалға алынған
негізгі құралдарды өз ... ... ... жал ... ... ... есептейді, жал мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді жал объектісі ретінде жалға алушының
меншігіне ... ... ... ... ... ұзақ ... негізгі ерекшелігі онда объектіге меншік құқығы жалға алушыға
өтеді, яғни нәтижесінде жалға ... өз ... ... ... ... шығарып, негізгі құралдың есептен шығуымен байланысты
нәтижені анықтайды, ал ... ... ... алынған объектілерді кіріске
алады, балансының активті бөлігінде көрсетеді.
Жалға беруші ... жал ... ... ... ... мен ... алынуы түрінде қарайды. Ең төменгі жалдық
төлемдер есепті кезеңде жалға салынған ... ... ... ... жал бойынша жалға беруші 1260 «Жал бойынша ... ... ... ... ... ... ... есеп әрбір жалға
алушы ... жеке ... ... және ... ... ... банктік шоттың көшірмесі, айлық жалдық төлемдердің
есептелгені жөнінде анықтама-есептеу және басқалары негіз болады.
Жалға ... ... ... ... ... ... ... 2160 Кт 2410 – қаржылық жал келіісім бойынша жаңа ... ... ... жалға берілуі;
Дт 2160 Кт 4420 – келіп түсуге тиісті жалдық төлем ақы сомасына;
Дт 1420 Кт 3130 - ... ... ... ... құн ... 7410 Кт 2410 – ... пайдалануда болған негізгі құралдардың жалға
берілуі;
Дт 2420 Кт 2410 – есептелген тозу ... ... ... 2160 Кт 6130 - ... ... ... құралдар құнына, келісім бағасы
бойынша;
Дт 2160 Кт 3130 – негізгі құралдардың ... және ... ... ... ... 1270 Кт 4420 – алынуға тиісті пайыз сомасына;
Дт 1010,1030,1070 Кт 2160 – ... ... ... әр ай ... ... түсуі;
Дт 4420 Кт 6110 – есептелген пайыз сомаларына;
Алынған пайыз сомалары әр ай сайын ... ... ... ретінде
есепке алынады. Бұл табыстар ай сайын төлемнің келуіне байланыссық есепке
алынуы қажет. Егер жалға алушы алдын ала ... ... ... ... онда ... ... ... жасайды.
Жалға алушы қаржылық жал бойынша бойынша міндеттемелерін 4150 шотында
есепке алынады. 4150 пассивті шотында жалға ... ... ... ... ... ... ... операцияларға қатысты ... ... ... ... 2410 Кт 4150 – ұзақ ... жалға алынған негізгі құралдар құнына;
Дт 1420 Кт 4150 – ... ... ... алу ... ... ... құн ... 7310 Кт 4160 – төленуге тиісті пайыз сомаларына;
Дт 7110 (сату ... ... ... құралдар үшін), 7210
(әкімшілік басқару мақсатында қолданылатын негізгі құралдар үшін), ... ... ... негізгі құралдар үшін) Кт 2420 – есептелген
тозу сомасына;
Дт 4150, 4160 Кт 1010,1030,1070 - ... ... ... ... ... сомасының берілуі;
Дт 3130 Кт 1010,1030,1070 – жалдық ... ... ... 2410/1 Кт 2410/2 – ... алынған негізгі құралдардың меншікті
негізгі құралдар құрамына көшірілуі;
Дт 2420/2 Кт 2420/1 – ... тозу ... ... ... мерзімді жалданған негізгі құралдарды есептен шығару 7410 шотында
есепке алынады. Жалға берумен байланысты табыстар 6210 ... ... жыл ... ... мен ... ... ... есептен
шығарылады.
1. Дт 5410 Кт 7410 – негізгі ... ... ... ... шығындардың жиынтық шығындар құрамына қосылуы;
2. Дт 6210 Кт 5410 – негізгі құралдарды ... ... ... ... ... құрамына қосылуы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Негізгі құралдар ұйымның өндірістік қуатын, техникалық құралдармен
жабдықталу дәрежесін сипаттайтын ... ... ... ... ... негізгі мақсаты жоғарғы дәрежелі табысқа қол жеткізу болғандықтан,
соған ... ... ... жол – ... ... ... ... жабдықтарынің болуы болып табылады. Құрал- жабдықтардың
қажетті мөлшерін қамтамасыз ... ... жолы ... ... алу, ... тапшылығына байланысты оларды пайдалану мүмкіндігіне ие болу жолы –
оларды жалға алу болып табылады.
Жалпы, негізгі ... - бұл ... ... ... ... ... сондай - ақ өндірістік емес салада үзақ уақыт бойы
қолданыста болатын материалдық ... ... ... ... негізгі құралдардың келіп түсуін, кәсіпорын ішінде орын ауыстыруын
және шығуын, дүрыс қүжаттық рэсімделуін және бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... бекітілуін және сақталуы
мен ұтымды пайдаланылуын бақылайды. ... ... ... құралдардың
есептелген амортизациясы мен тозу сомасының ... ... ... ... түгендеуді және қайта бағалауды мезгілінде жасауын ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз етеді.
Негізгі құралдар өндіріс үдерісінде пайдаланылған кезде ... ... ... ... қүндарын өздерінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... капиталы тозатын, ескіретін, моральдық жағынан артта қалатын
болғандықтан оларды үнемі жаңарту қажеттілігі ... сол ... ... үшін ... ... ... ... ұтымды қолдана білу
деңгейін анықтау маңызды болып ... ... ... ... ... ... ... қатарына қосылу үшін де өте маңызды болып саналады. ... ... ... ... ... ... екендігі сөзсіз, сол себепті
барлық уақытта капитал деңгейіне басты назар аударуы қажеттілігі дауасыз.
Жалпы алғанда Қазақстанның ғылыми-техникалық жетістіктер ... ... ... ... негізгі жолына айнала алмай отыр. Көп жылдар
бойы өндіріске аса тиімді ғылыми - техникалық жетістіктер енгізіліп келеді.
Өндірістің ... ... ... ... ... ... жылдар бойы кәсіпорындардың құрал-жабдықтары күрделі жаңартылмайды.
Негізгі қордың жұмыс атқаратын бөлігі тозған. Өнеркәсіп қорының ... ... ... ... ... ... ... ескіруі,
экономика құрылымының жақсартуға кері әсерін тигізуде, келешекте ... ... үшін ... ... ... қажет. Соңғы
жылдары ғылыми-техникалық жетістікті басқаруда, жоспарлауда ... ... ... ... болашаққа индикативтік жоспарлар
жасалынды.
Қорытындылай келе, кәсіпорын негізгі капиталының құрамы ... ... ... ... ... жүргізу дәрежесі, негізгі
капиталды пайдалануды басқару ... ... ... ... ... дүрыстығын қамтамасыз ету мақсатында шаруашылық
субъектісі жылына кем дегенде бір рет мүліктер мен қаржылық міндеттемелерге
түгендеу жүргізіледі.
Жалдау есебінің жалға ... мен ... ... жал нысанына байланысты
ерекшеленетінін бақылап, келесідей қорытындыға келдім:
Жал операцияларының есебін дұрыс ... ... зор, ... бұл
операциялық қаржылық есептіліктің құрастырылуына, жалпы қаржылық шаруашылық
қызметтің нәтижесінің анықталуына тікелей әсер етеді.
Жалға беруші ... ... ... мен ... ... ... ... есепке алады және ұзақ мерзімді жал жағдайында негізгі құралдарды
өз балансынан есептен шығарады.
Жалға алушы жалға ... ... ... ұзақ ... ... өз балансында есепке алады және жалдық міндеттемесін ... ... ... ... ... ... амортизациялық аударымды есептеу мәселесі өте маңызды, сол ... ... ... осы ... анық көрсету қажет.
Жалға алынған негізгі құралдарға қатысты күрделі жөндеу шығындарының ... ... ... ... пен ... ... ететін мәселе
болып табылады.
Жалдық операциялар мен қатынастардың есеп регистрлерінде дұрыс
тіркеліп, сәйкесінше ... есеп ... ... ... ... да ерекше көңіл бөлуді талап етеді.
Жалдық қатынастардың дұрыстығына ... және ... ... ... нәтижесі де тікелей әсер етеді.
«Астана Тазалық» ... ... ... ... ... тек бір ... шарт ... Келісім шарт
дұрыс құрастырылған, ... ... ... ... ... ... мүліктер берген емес. Негізінен ... ... ... ... ... ... барысында анықталған. Сол ... жал ... ... ... ... ... ... еді.
Сонымен, зерттеу нәтижесінде негізгі ... ... ... қарастыру бүгінгі күннің ... ... ... ... ... ... әсер ететін, оның шарттарының анықтылығын
қамтамасыз ететін ... ... жал ... ... ... ... осы құжаттың заңдық күші болуын, оның барлық аспектілерді дұрыс
құрастырылуын қамтамасыз ету қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Призидент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... Хропанюк В.Н. Теория государства и права
3. Стандарт ... ... №23 ... и отчетность субъектов
малого предпринимательства
4. Стандарт бухгалтерского учета №17 «учет аренда»
5. Сихимбаева Д.Р. Экономика и ... ... ... Л.К. ... ... ... Р.А. ... құқық
8. Абзалбек Г.А. Қаржы - бюджет ұйымдарының есебі және есеп ... ... К.А. ... ... ... ... Ж.А. ... учет и отчетность в банках
11. Мухамбетова З.С. Қазақстан республикасында кәсіпкерлік қызметті дамыту
12. Аудит: Оқу - ... ... ... ... ... университеті. Қарағанды: ҚЭУ, 2004.-152б.
13. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу - тәжірибе туралы
құралы/О.М.Жакупова; Қарағанды ... ... ... ... В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп,
Алматы – 2009
15. ҚР-ң қаржы министрлігінің ақпараттық хабаршысы
16. ... К.К ... есеп ... // ...... Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп //Алматы – 2009
18. Абленов Д.О. ... ... ...... ... Қ. ... ... – 2009
20. Кеулімжаев К.К. «Қаржылық есеп» Алматы – 2009
21. Кәсіпорын және кәсіпкерлік қызметін басқару // ... – 2010, ... ... ... ... ... – қаражат-2009
23. Радостовец В. В., Шмидт О. И. Теория и отраслевые особенности
бухгалтерского учета. – ... ... ... ... В. К., ... В. В., Шмидт О. Н. Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп. – Алматы: 2003
25. «Аудиторлық қызмет туралы» 15.11.2001 ... ... ... ... күші бар ... В.Л. Назарова Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп.
Алматы. Экономика. 2008
27. «Бухгалтерлік есеп және ... есеп беру ... ... ... ... Республикасының Президентінің заңдық күші бар Жарлығы
28. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық
комиссиясы. – Алматы: 2009
29. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар ... ... ... ... ... №438 ... бекітілген
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің «Қазақстан Республикасында
шетелдік валютамен жасалатын айналым операцияларын ұйымдастыру туралы»
15.11.2010 жылғы Нұсқасы
30. Қаржылық ... құру ... ... ... ... ... Д. О. ... теория и практика: Учебное пособие. – Алматы:
Экономика, 2009
32. Ғабдуллин Т.Ғ., Шмидт О.И. ... ... - ... 2002. - 656 ... ... Қ.К., ... Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері. Оқулық. - Алматы: Экономика, 2007. - 384 ... ... В.Л. ... ... субьектілердегі бухгалтерлік есеп:
Оқулық. - Алматы: - Экономика, 2006. -310 6.
35. Укашев Б.Е., Ажибаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы.
-Алматы, 1999.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалға алынған негізгі құралдар қозғалысы және есепке алу есебі66 бет
Негізгі құралдардың есебі туралы ақпарат21 бет
Негізгі құралдардың тозу есебі30 бет
Серіктестіктің бухгалтерлік қызметін ұйымдастырумен есеп саясаты және техника -экономикалық көрсеткіштері76 бет
R, L тізбегін тұрақты кернеуге қосу4 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Ар жақта дүмбірлеген арынғазы11 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет
Инвестициялық қызмет. Портфельді инвестициялаудың негіздері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь