Еңбекақының есебін ұйымдастыру

КІРІСПЕ
1 ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ РӨЛІ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1Еңбекақының әлеуметтік .экономикалық мәні, оның түрлері және нысандары
1.2 Еңбекке ақы төлеудің және қызметкерлермен есеп айырысуды есепке алуда бухгалтерлік есептің, аудиттің және талдаудың мақсаты мен міндеттері
2 ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ: ( ЖШС «САРАПШЫ АГРАРЛЫҚ КОМПАНИЯ»)
2.1 Еңбекақыны есептеу және төлеу есебі
2.2 Еңбекақы бойынша есеп айырысудың синтетикалық есебі
2.3 Еңбекақыдан ұстау және шегеру есебі
3 ЕҢБЕКАҚЫНЫ ТӨЛЕУ БОЙЫНША ШЫҒЫСТАРДЫҢ ЕСЕБІ
3.1 Еңбекке ақы төлеуге арналған ішкі аудитінің мақстаттары, міндеттері, көздері және есеп айрысу аудиті
3.2 Еңбекақы қорын тиімді пайдалануын талдау
3.3 Еңбек көрсеткіштерін және өнімділігін талдау
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
«Біздің мемлекеттік әлеуметтік саясатымыздағы басты басымдық халықтын жұмыспен қамтылуын қамтамассыз ету болып табылады.
Сондықтан мен 2020 жылға қарай жұмыссыздық деңгейі 5%-дан, ал табыстары ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі 8%-дан аспайтын болсын деген міндет қоямын.
Әлеуметтік қызметтер тек мұқтаж адамдарға көрсетіліп, қазіргі заманғы стандарттар мен Қазақстандағы өмір деңгейіне сәйкес болуы керек.
Республикалық бюджетте үстіміздегі жылы да зейнетақыларды 1 қантардаң бастап, ал шәкіртақылар мен бюджеттегілер еңбекақыларын 1 шілдеден бастап, жиырма бес пайызға өсіру қарастырған»- деді елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» атты халыққа Жолдауында [1].
Азаматтардың өмір сапасы мен деңгейін жақсартуды жүзеге асырудың ең басты шешімі – ол жұмыс орындарын ашу. Қазіргі дағдарыс заманында халықты жұмыспен қамтамасыз етіп қана қоймай, олардың жұмысы үшін төленетің ақысының да тұрақты болуын ұйымдастыру қажет. Себебі, еңбекақы халықтың өмірсүруіне қажетті маңызды факторлардың бірі.
1) «Болашақ іргесін бірге қалайыз» Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауы 28.01.2012ж.
2) «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының заңы № 234 28.02.2007ж.
3) Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер туралы» заңы, 12 маусым 2001ж., № 209-11 (Салық кодексі).
4) Файл Бухгалтера/ №29(277) 25-31 июля 2006г.
5) Кеулімжаев Қ.К., Ажибаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. Қаржылық есеп. Алматы: Экономика, 2001. – 108б.
6) Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы: Экономика 2006ж.
7) Нұрғалиев Р.Н. «Аралық қаржылық есеп». Қарағанды қ. 2005ж.
8) «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның Есеп саясаты
9) «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның Жарғысы
10) «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның Жалпы ережесі
11) Бухгалтер Хабаршысы/ №1(1), шілде2007г.
12) Бухгалтер плюс Компьютер/ №7 (87), июль2007г.
13) «Бухгалтер бюллетені» №1, 1 қаңтар -2009ж.
14) Абленов Д.О. «Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит» /оқу құралы, Алматы-2007ж.
15) Абленов Д.О. «Аудит негіздері»/оқулық, Алматы-2005ж.
16) Бабаева Ю.А. «Теория бухгалтерского учета», г.Москва,2004г.
17) Басқару есебі: оқулық/ В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова,Д.А.Фурсова; Т.Рысқұлов қазақ экон.унив-ті–Алматы:Экономика,2005ж.
18) Балабанов И.Т. Анализ и планирование хозяйствующего субъекта: учебное пособие–М:Финансы и статистика,1994-80с.
19) Барнгольц С.Б Белобжецкий И.А Экономический анализ деятельности предприятий и объединений. Учебное пособие – М: Финансы и статистика 1986-320с.
        
        КІРІСПЕ
«Біздің мемлекеттік әлеуметтік саясатымыздағы басты басымдық халықтын
жұмыспен қамтылуын қамтамассыз ету болып табылады.
Сондықтан мен 2020 жылға қарай жұмыссыздық деңгейі 5%-дан, ал ... ... ... ... ... халықтың үлесі 8%-дан аспайтын ... ... ... ... тек ... ... ... қазіргі заманғы
стандарттар мен Қазақстандағы өмір деңгейіне ... ... ... ... үстіміздегі жылы да зейнетақыларды 1 ... ал ... мен ... ... 1 ... бастап,
жиырма бес пайызға өсіру қарастырған»- деді елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің
«Болашақтың іргесін ... ... атты ... ... ... өмір сапасы мен деңгейін жақсартуды жүзеге асырудың ең
басты шешімі – ол жұмыс орындарын ашу. Қазіргі дағдарыс ... ... ... етіп қана ... ... жұмысы үшін төленетің
ақысының да ... ... ... қажет. Себебі, еңбекақы халықтың
өмірсүруіне қажетті маңызды факторлардың ... - бұл ... ... мен ... ... ақылау жасауды жүзеге
асыруға көмектесетін маңызды экономикалық құрал. ... ... ... ... қызметкердің кірісі субъект жұмысының ... ... оның жеке ... ... және ... ... ... «Болашақтық іргесін бірге қалаймыз» атты
27.01.2012 ... ... ... ... ... деңгейі бес пайыздан,
ал табыстары ең төмен күн көріс діңгейінен төмен халықтың ... ... ... ... ... ... қойды.
2009 жылы басталған «Жол картасы – 2009» ... ... ... ... ел ... бірнеше бағдарлама іске асырылды. Сол
бағдарламалардың бірі «Жастар практикасы». Бұл жобаның арқасында жұмыссыз
жүрген ... ... ... орындарымен қамтылды.
Халықтын экономикалық жағдайы, тұрмысы еңбекақымен тығыз байланысты.
Еңбекақы төлеу, яғни еңбекақы көп адам үшін ... ... көзі ... ... ... ... алу – мекеме бухгалтері жұмысының көп
еңбекті талап ететін әрі жауапты секторы.Еңбекақының ... ... одан ... салықтарды дұрыс есептеу кәсіпорындар мен ұйымдардың
міндеттерінің бірі. Сондықтан ... ... ... ... ... сай ... ... мәселелердің бірін қозғайды. Менің дипломдық
жұмысым нақты кәсепорын мысалында құрастырылған.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – «Сарапшы ... ... ... ... төлеу бойынша шығыстарды есептеу және ... ... ... ... асыру үшін келесідей мәселелер қойылып шешіледі:
1) Еқбекақыны зерттеудің теориялық негізін ... ... ... ... ... ... ... есептеуді құжатпен рәсімдеу және есепке алу.
4) Еңбекақыны есепке алуы ұсталымдар мен салық салу ... ... ... ... ... ... көрсету;
7) Еңбекақыдан ұсталымдарды қарастыру;
8) Еңбекақы шығыстарының тиімділігін талдау;
9) ... ... мен ... және ... ... ... Еңбекақы қорын талдау;
11) Еңбекақыға жүргізілген аудит.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы ... ... ... – еңбекақы төлеуде нормативтік-құқықтық ... ... ... ... қалу мен еңбекақы төлеуде бухгалтерлік есепті
жүргізудің дұрыстығын текcеру ... ... ... ... - ... мен ... дұрыс есеп айырысу. ... ... ... ... ... алу. ... және еңбекақы жайлы статистикалық және бухгалтерлік
қорытынды ... ... ... ... негізгі міндеті – кәсіпорынмен өндірілетін
өнімдер мен істелінетін жұмысқа кеткен ... пен оған ... ... ... ... дұрыс бағалау, сонымен қатар жұмсалған еңбектің
саны мен сапасын, жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы ... ... ... ... ... ... және тағы ... қорлардан
бөлінетін қаржыларды бақылау болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... Қойылған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес
жұмыстың құрылымын зерттеу тақырыбын біртіндеп ашатын үш бөлімнен ... ... ... ... – экономикалық рөлі мен
маңызықаралады және «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның экономикалық сипаты
мен ... ... ... аграрлық компания» ЖШС-ның қызметкерлерінің
еңбекақысың есебін ұйымдастыру және жетілдіру жолдары қарастырылған.
Үшінші бөлімде ... ... ... ... ... төлеу
бойынша шығыстардың есебі қарастырылады.
1 ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ РӨЛІ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1Еңбекақының әлеуметтік –экономикалық мәні, оның ... ... ... ... ... ... ... бөлігі болып
табылады және оның қызметінің (тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі,
еңбекақы ... ... ... пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі.
Міне, сондықтан да, мұны еш уақытта да ... ... ... бұл - ... белгіленген нормаларға сәйкес түпкі
нәтижелеріне, санына және ... ... ... үшін ... мен
қызметкерлерге кәсіпорындар, мекемелер және ұйымдар төлейтін ... ... ... еңбекақы қажетті өнімнің құнына, тең және және ... түрі ... ... ... ... болады — еңбекақы кәсіпорын
қызметкерлерінің жалақысына баратын өнім ... және ... ... бір ... ... ... елдерде бұл ұғым "еңбекақы" ... ... ... ... ... ... ... дене
еңбегін, ал ақшалай сыйақы ой еңбегін марапаттауға арналған. Бұл екі фактор
әлеуметтік жағынан қарағанда, бір-біріне өте ... ... ... ... де бар. ... ... мерзімді шектеулі (1 күн, 1 ай) болады және
оның деңгейі кәсіпорын ... ... ... өзара келісімдерінде
анықталады.
Ал ақшалай сыйақы болса, оның төлемдері ... ұзақ ... ... ... ... жеке ... арқылы белгіленеді.
Еңбекақы төлеудің негізінде еңбекақы төлеудің шекті өнімділігімен
шектелінетін, өндіріс факторы ретіндегі ... құны ... ... ... ... ... ... орнын толтыратын өнім
өндіруге міндетті, олай болса ... ... ... ... ... категория бойынша еңбекақының ... мен ... ... үшін ... ... үшін ... оның жеке ... негізгі және басты бөлігі
болып табылады, сонымен қатар еңбекақы қызметкерлердің және оның жанұя
мүшесінде ... ... ... жоғарылататын құрал болып саналады
[6].
Осыдан еңбекақының ... ролі ... ... ... үшін еңбек нәтижесін, жақсартудан тұрады.
Жұмыс беруші үшін еңбекақы өндіріс ... ... ... ... ... бүйымның бірлігіне кететін шығындарды барынша азайтуға
тырысады.
Еңбекақы кәсіпорын қызметкерлері үшін ... ынта және ... ... ... ... ұдайы өндірістік және уәждемелік
қызмет атқарады.
Әлеуметтік-экономикалық категория бойынша ... ... мен ... ... үшін ... ... ... үшін еңбекақы өндіріс шығындары болып саналады. Жұмыс
беруші әсіресе бұйымның бірлігіне кететін ... ... ... үшін ... оның жеке табысының негізгі және басты бөлігі
болып табылады, сонымен ... ... ... және оның ... ... әлауқат деңгейін жоғарылататын құрал болып саналады.
Осыдан еңбекақының ынталандырушы ролі ... ... ... үшін ... нәтижесін жақсартудан тұрады.
Қазіргі нарықта экономика жағдайында еңбекке ақы төлеу ... ... ... Ең ... ол нақты жалақының барлық салада төмендеуі
орташа жалақымен күн көру шегінің қатынасы жұмыс ... ... құны ... ... түрлі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ынталандырушы, қозғаушы күш
болудан қояды. Ол ынталандыру саясатын жеткізуге кедергі келтіреді.
Кәсіпорындар мен жұмыскерлер үшін ... ... ... ... үлкен
мәселеге айналып отыр. Осы жағдайдың себептерін анықтап, бұл күрделіліктен
шығудың мүмкін жолдарын қарастыру қажет, яғни еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... Еңбекақы төлеуді, ұйымдастыру
дегеніміз - кәсіпорынның жұмыскерлерінің ... ... ... ... ... жұмыскерлерімен мамандарының жеке
жетістіктері үшін қосымша ақы анықтау және бөлу ... ... ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу түрімен олардың еңбектерімен ... ... ... табылады. Сондықтан жалақыны дұрыс ... ... өсу ... әсер тигізеді. Табыстар мен жалақы
обласында саясаттың үш түрі ... ... ... құнсыздануға бақылау жасау.
2) Табыстарды мемлекеттік ережелер негізінде реттеу.
3) Жақты қатынас саясаты.
Еңбекақы ... ... және ... ... бар. ... ... ... қанағаттандыру үшін барынша тиімді пайдалану
мүмкіндік беретін акшалай форма ... ... ең ... ... ... ... ... кезде еңбекақы төлеудің заттай нышаны сирек
пайдаланылады. Еңбек төлеудің мұндай нышанын ақша ... ... ... ... гиперинфляция және құлдырау жағдайларында
кең қолданамыз.
Кәсіпорында еңбекақыны ұйымдастырудың механизмі ... ... ... ... ... ... ... Олардың қазіргі
нарықтық жағдайларға қаншалықты сәйкес ... ... ... ... ... Еңбекақыны ұйымдастыру арқылы нарықтық
экономиканың екі ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік, беретін, жұмыс беруші мен қызметкердің
мүдделері арасында келісімдер жасалынады.
Еңбекақының көлеміне қызметкердің ... ... ... ... ... ... оның ол ақшаға нені сатып ала алатындығы да ... ... ... ... сатып алу қабілеттілігі нақты еңбекақы мен
номиналдық ... ара ... ... ... ... еңбекақыны мемлекеттің бекіткен ең төменгі деңгейінен жоғары
төлеуге міндетті.
Еңбекақы төлеу негізгі және ... ... ... ... мынандай төлемдер жатады:
- Мерзімдік, үдемелі және кесімді ... ... ... орындалған
жұмыстың сапасы және мөлшері үшін, пайдаланылған уақыт үшін төлемдер;
- Еңбектің қалыпты ... ... ... төлемдер, яғни
мерзімнен тыс жұмыстар үшін, ... ... ... ... және т.б.
күндерде жұмыс жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... Сыйлықтар, сыйлықақылы үстемелер және т.б. Қосымша еңбекақыға ұжымдық
келісім-шарттарда және еңбек ... ... ... ... ... үшін ... ... Демалыс уақыттарына ақы төлеу;
- Мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... үшін ақы ... ... ... бар ... жұмыстағы, үзілістері үшін ақы төлеу;
- Жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында тарифтік жүйені қолдану. Жұмыстың негізгі
түрлерінің ... ... ... және өнеркәсіптің әрбір саласын
құрастырылған ... ... ... ... ... және оның ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі
бекітіледі.
Тарифтік мөлшерлеме (еңбекақы) - бұл жұмыс ... ... ... күн, ай) ... ... ... еңбек нормасын
орындаған қызметкерлердің еңбекақысының белгіленген ... тор - бұл ... және оған ... ... ... ... ... тордағы разрядтардың саны
және тарифтік коэффициенттер арасындағы алшақтықтар әртүрлі және ... ... ... орын ... ... ... және
бөлінісінің дәрежесімен анықталған.
Өнеркәсіптің көпшілік салаларында жұмысшының ... ... алты ... ... торды қолдану ... ... және ... ... ... ... лауазымды
жалақының жүйесі қолданылады. Лауазымды жалақы қызметкерлердің атқаратын
қызметтеріне байланысты ... ... ... ... ... ... негізінен мына төмендегі факторларға байланысты: -
Кәсіпорынның шаруашылық қызметтерінің ... оның ... ... ... кадр ... ... ... мамандықтары сәйкес келетін қызметкерлер арасындағы
жұмыссыздық;
- Мемлекет, кәсіподақ және бәсекелестердің ықпалы ... ... ... ... ... ... еңбекақы жүйесін дұрыс ұйымдастыру, қызметкерлердің
еңбектің түпкі ... ең ... ... ... ... ... қабілетін қамтамасыз етуге, ... ... ... жағдай жасайды [20].
Еңбекақыны үйлесімді түрде ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қызметкер
қабілетінің қосқан еңбек үлесіне сәйкес келуін қамтамасыз ету, яғни ... мен ... ... ... ... орнату.
1.2 Еңбекке ақы төлеудің және қызметкерлермен есеп айырысуды есепке
алуда бухгалтерлік ... ... және ... ... мен ... – бұл ... ... мен тұтыну өлшеміне бақылау жасауды
жүзеге асыруға көмектестін маңыздық ... ... ... түріне қарамастан әрбір қызметкердің кірісі субъект жұмысының
түпкілікті нәтижелерін ескергенде, оның жеке ... ... ... ... ... ... ... үлкен бөлігін құрайды,
сондықтан да сұраныстың ... ... ... және ... ... әсер етеді. Жалақының номиналды және шынай түрлері болады.
Номиналды жалақы дегеніміз -жалдамалы еңбектің қызметкері өзінің
күндік, ... ... ... үшін ... ақша ... Номиналды жалақының
мөлшеріне қарап табысының деңгейі ... ... ... ... ... мен ... әл – ... жайлы айту мүмкін емес.
Шынайы еңбекақы – алған ақшаға сатып алуға болатын ... ... ... ... Ол ... ... тікелей қатынаста және
тұтыну заттары мен ақылы ... ... ... кері ... ... ... ... құнының негізгі элеметтерінің бірі
болып табылады, сондықтан да ... ... ... ... еңбек
өнімділігінің артуына, өнімнің өзіндік құнының кемуіне және еңбеккерлердің
өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады [7].
Қызметкерлермен есеп ... ... ... ... ... саны мен ... ... нормасының орындалуына, жұмыс уақыты
мен жалақы қорының пайдалануына бақылау жасау;
2) ... ... ... ... дер кезінде және ... ... дер ... және дұрыс ұстап қалу;
4)Белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен еңдекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... қызметтің өзіндік құнына дер
кезінде және дұрыс ... ... ... ... жасау операцияларына қажетті еңбек пен
жалақы туралы деректерді алу;
7) Еңбек және жалақы ... ... ... ... ... ... негізгі;
-қосымша;
Негізгі - бұл қызметкерлерге нақты жұмыспен ... ... ... ... мен ... өнімдерінің саны мен сапасы үшін
белгіленген бағалар мен қызметақы бойынша есептелетін ... ... ... ... кіреді:
- жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, қызметақы, кесімді ... ... ... ... ... ... қызметпен өткерген жылдары үшін үстеме;
- жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты кесімді ақы ... ... ... сәйксесіздігі, өңдеудің күрделілігі, құрал – сайман
мен жабдықтың икемсіздігі);
- кесімді ақы алушыларға үстемелі бағалар бойынша қосымша ақы;
- ақшалай және ... ... және ... берудің бекітілген тәртібіне
сәйкес төленген сыйақылар,қосымшалар;
- мерзімінен тыс уақыттағы жұмыс үшін қосымша ақы;
- түндегі жұмыс үшін ... ... ... ... жоқ ... қалуға төлемдер;
Қосымша - бұл қызметкердің кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына ҚР
заңдарына сәйкес есептелген жалақы. ... ... ... ... ... ... аналарын жұмысындағы үзіліс уақытына төлем ақы;
- жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем;
- мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... және қосымша демалыстар уақытына төлем;
- пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
- шыққанда берілетін ... ... ... басқа әлеуметтік сақтандыру ... ... ... жарамсыздық жөнінідегі жәрдемақыны алады.
Негізгі және қсымша жалақылар жалақы қорын құрайды. Жалақы ... ... ... ... ... ... ... қосымша ақылар,
заңға сәйкес қызметкердің жұмыс жасамаған ... ... ... қоса ... ... ... натуралды нысанда есептелген жеке
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... сомасы жалақының жоспарлы қоры деп аталады. Ал есепті
кезеңде ... ... ... ... жалақының сомасы кәсіпорындағы
жалақының есептік қоры деп аталады.
Бухгалтерлік есепте еңбекақы төлеудің 2 нысаны бар:
1) нысаны-мерзімдік;
2) нысаны-кесімді;
Мерзімдік нысан кезінде еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... Жұмысшы өнім шығарудың артуаны тікелей әсер ете алмайды;
2) Ксімді бағалауға қажетті шығарылымның көрсеткіштері толық ... ... ... ... қатаң бақылау ұйымдастырылған, нақты жұмыспен
өтеген уақытына қатаң есеп жүргізіледі;
4) Жұмысшыларды дұрыс тарифтендірген ... яғни ... ... ... разрядына сәйкес келу;
5) Қызметкерлерге еңбекақы төлеу үшін;
Мерзімді еңбекақы жай және мерзімді – сыйақылар ... ... ... ... тек жұмыспен өтелген уақытпен және
қызметкерлердің тарифтік ставкасымен ... ... ... осы табыстарды есептеудің 3 түрлі әдісі қолданылады:
- Сағаттық;
- Күндік ақы;
- Айлық ақы;
Марзімдік – сыйақылық еңбекақы кезінде тек ... ... ... қана ... қоймай, сондай – ақ еңбектің соңғы нәтижесі ескеріледі
(белгілі бір көрсеткішьерге қол жеткізгені үшін сыйақы көзделеді).
Кесімді еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... тас қалаушылар) қолданылады.Бұл нысанда еңбекақы
төлеудің 5 жүйесі бар:
1) Тікелей кесімді жүйе;
2) Кесімді – сыйақылақ жүйе;
3) ...... ... ... – кесімді жүйе;
5) Аккордық жүйе;
Тікелей кесімді төлемде жалақының мөлшері тек ... ... мен өнім ... үшін ... бағалауға тәуелді болады.
Келісімді – сыйақылық төлемде кесімді жалақы сомасынан басқа, белгілі
бір сандық және ... ... қол ... үшін ... ...... ... өндірілген өнімді белгіленген
нормалар шегінде тікелей бағалаулар бойынша төлеу көзделген. Ал ... ... ... ... ... ... (2 есе ... аспайтындай төленеді).
Жанама - кесімді жүйе ... және ... ... ... ... ... ... өсіруге ынталандыру үшін
қоланылады. Мұндай жұмыскерлердің ... олар ... ... ... ... ... ... жанама – кесімді бағалаулар төленеді.
Аккордық жүйеде орындалатын жұмыстың көлемі алдын ала белгіленіп, бағалау
белгіленеді. ... ... ... ... ... бағаланады. Жұмысты
орындауға наряд жазылады да, онда табыстың жалпы сомасы, жұмысты аяқтау
мерзімі, ... мен ... ... ... ... - ақ мерзімді еңбекақылар жеке түрде және ұжымдық ... ... ... мүмкін. Бригадалық нысан әдетте кәсіптерді қоса атқару және
орындаушылар бірін бірі ... ... ... ... ... ... және ... жалпы нәтижесіне бригаданың әрбір мүшесінің
шынай үлесін ... ... ... ... ... бар. Кәсіби шеберлігі
мен кәсіптерді қоса атқарғаны үшін қосымша ақылар мен үстемелерді белгілеу
жөнініде айталық. Бригадалық табысты бөлу КТУ ... ... ... пара – пар ... ... ставкалар мерзімдік ақы алатындар
үшін және бір сағат жұмыс үшін кесімді ақы алатын үшін ... ... ... ... ... ақы төлеу тарифтік
ставкалардың негізінде, ал қызметкерлер үшін лауазымдық қызметақы негізінде
жүргізіледі. Кесімді бағалаулар ... ... ... мен шығарылым
нормаларына негзделеді. Уақыт нормасы – бұл адам / сағат, адам / ... ... ... ... ... ... уақыт.
Шығарылым нормасы қызметкер уақыт бірлігінде жасауға тиіс жұмыс ... ... ... ... ... санатына
қолданылады. Жалақыны есептеу жұмыс уақытын ... ... ... ... ... ... ақы ... жұмысшының жалақы
сомасы нақты жұмыспен өтелген сағаттардың ... ... ... ... ... Қызметкерлердің жалақысы ... егер ... сол ... ... ... толыұтай жұмыс істесе, онда
жалақының ... ... ... ... ... егер ... сол айдағы жұмыс күндерінде толықтай жұмыс істемесе, онда
жалақы нықты жұмыспен өтелген уақытқа қарай есептеп шығарылады.
Мысалы: ... 110 ... ... ... айдағы 22 жұмыс күнінң 20
күнінде жұмыс істеген.
Айдың орташа күндік ... ... 5 ... ... ... ... Жай мерзімдік жүйе жұмыскер
еңбегінің ... ... мен оның ... ... ... етпейді. Шаруашылық субъектісі жұмыскердің еңбегіне ақы төлеу
үшін мерзімдік – сыйақылық жүйені қолдануға құқылы.
1) Өндірістік тапсымаларды ... және ... ... ... өнімділігінің өсуі, бұымның еңбекті қежет етуін ... жаңа ... ... ... ... игеру басқалар.
Сыйақы мөлшері ... ... ... мен күрделілігіне қарай
кәсіпкер мен жұмысшылардың толтарына сараланып белгіленеді. ... ... ... ұжымдық жұмыс көрсеткіштер үшін есептелуі ... ... ... ... ... көлемін орындау және асыра
орындау). Сыйақы көлемі жалпы кәсіпорын ... ... ... әрбір жұмысшының жұмыс нәтижесіне байланысты. Ол белгіленген
бағалауды дайындалған ... ... ... ... ... жалақысы жұмыс нәтижесі бойынша анықталады. Бағалар
жеке (әрбір кесіпке) және кешенді (ұжымдық) ... ... ... ... жүйеде қызмет көрсетуші жұмысшылардың жалақы мөлшері осы жұмысшылар
қызмет көрсеткен негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... Бұл ... жанама – кесімді бағалау
қызмет көрсетуші жұмысшылардың тарифтік жалақысының негізгі жұмысшылар
жоспарлаған өнім ... ... ... ... ... ... құжатпен рәсімдеу және есептеу ҚР ... ... ... мен ... ... жұмыспен
өтелмеген уақыттары төленеді:
1) Мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... ... ... сағаттарын төлеу;
3) Нәрестені тамақтандыруға аранлған қосымша үзілістерді төлеу;
4) Кезекті және оқу демалыстарының уақытын төлеу;
5) Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
6) Жұмыстан босаған ... шығу ... ... ... орташа жалақы бойынша төленеді. ҚР Еңбек
және әлеуметтік қорғау министрлігінің 05.09.97 ж. №3 және ҚР ... 16.09.97 ж. ... ... ... ... орташа жалақыны есептеудің тәртібі туралы ... ... ... ... ... ... үшін ... 12 күнтізбелік ай есепткі кезең болып табылады (1 жылдан ... ... ... үшін ... жалақы нақты жұмыспен өтелген уақыт
үшін белгіленеді).
Орташа жалақыны анықтау үшін:
1) Күндік орташа жалақыны (жұмыс ... және ... ... ... ... ... пайдаланылады;
Күндік орташа жалақы, еңбеккке ақы төлеу мен демаыс үшін ... ... ... ... есепті кезеңде есептелген жалақы сомасын
жұмыс күндерінң сомасына бөлу жолымен анықталады.
Нақты жұмысшының ... ... ... ... орташа жалақыны
төленуге тиіс күндер сомасына көбейту жолымен анықталады. Күндік орташа
жалақы ... ... ... жалақы сомасын жыл сайынғы ... ... ... осы ... ... ... бөлу ... Нақты қызметкердің орташа жалақысынң мөлшері орташа сағаттық
жалақыны төленуге тиіс кезеңдегі жұмыс сағатының ... ... ... ... ... жалақысы төленсе немесе сақталса (ҚР заңына сәйкес);
2) Қызметкер мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру бойынша жәрдемақы аласа
(жүктілігі мен ... ... ... ... ... және ... орташа жалақыны есептеуге арналған есептік кезеңнен уақыт, сондай -
ақ ... ... ... ... сипаттағы сыйақылар мен басқа төлемдер есептеу ... ... ... ... ... қосады, жылдық сыйақылар мен
сыйлықтар есепті кезеңнің әрбір айы үшін 1/12 ... ... ... және ... ... ... уақыты. Төлем орташа
сағаттық немесе орташа күндік міндеттемелерді орындаған ... ... ... ... ... ... 2)
Жасөспірімдердің жеңілдік сағаттары. 5 күндік жұмыс аптасы кезінде 16 ... жас ... ... үшін ... 7 ... 12 минуттан апауы
керек (16-дан 18 жасқа дейін – аптасына 36 ... 15 ... 16 ... ...
аптасына 24 сағат).
Олар:
а) кесімді ақы алушы жасөспірімдерге кесімді ақы алушының тарифтік ставкасы
бойынша;
б) ... ақы ... ... ... ... ставкасы бойынша
төленеді.
3) Нәрестені тамақтандыдуға арналған үзіліс. ... өзі ... ... аналар мен 1 жасқа дейінгі балалары бар әйелдерге ... ... ... пен ... берілетін жалпы үзілістен
әрбір 3 сағат сайын нәрестені тамақтандыруға ... 30 ... ... ... Бұл ... орташа жалақы бойынша төленеді.
4) Демалыс уақытын төлеу. Еңбек заңдарына сәйкес ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге бір рет демалыс беріледі. Демалыс
алу құқығы сол кәсіпорында 11 ай үздіксіз жұмыс ... ... ... ... ... субъектісі белгілейді және кестеге сәйкес
беріледі. Демалыс бұйрықпен немесе демалыс беру ... ... ... онда оның қандай мерзімге берілетіндігі мен ... ... ... және ... ... үшін өтемақы төлеуге
арналған ... ... ... демаылсқа кетер алдындағы 12 күнтізбелік
айдың жалақысына орай анықталады.
Егер бір ... кем ... ... онда ... кетер алдындағы
күнтізбелік айлардың жалақысына орай анықталады. Күндікорташа жалақы есепті
кезеңдегі жалақы сомасын жұмыс уақытының жыл ... ... ... күндерінің айлыұ орташа санына бөлу жолдарымен есептеліп шығарылады.
5) Еңбекке уақытша ... ... ... ... ... ... ауырғанда және оған күтім жасау ... ... ... ... ауру күндері белгіленеді. Аурулық
куәлік (еңбеккке жармсыздақ ... ... ... ... болады.
Жалақының 100% мөлшеріндегі жәрдемақы мертіккенде, кәсіби ... 8 жыл және одан ... ... ... ... бар қызметкерлерге,
сондай – ақ асырауында 16 жасқа жетпеген (18 жасқа дейінгі оқушылар) 3 және
одан көп балалары бар ... ... 80% - ті ... ... ... ... 5-8 жыл болса; 60% - ... ... 5 жыл ... ... ... есептеген кезде мынадай төлемдер ескерілмейді (ҚР
Үкіметінің 26.03.97ж. №419 қаулысы):
- ... ... үшін ... материалдық көмек түріндегі ақшалай жәрдем ақы;
- тәулік ақынаң орнына жалақыға қосылатын қосымшалар мен үстемелер;
- арнайы киімнің, ... ... ... ... құны;
- біржолғы көтермелеу төлемдері;
- бағалы қағаздар бойынша дивидендтер;
- ... ... мен ... ... ... келтірілген залалды, оның жұмысқа байланысты ертігуі ... ... ... және өтемақы беру [17].
Жалақылардан ұстап қалулар мен төлемдер
Жалақыдан ұстап қалу тек ... ... ... ... ... төлемі кезінде барлық ұстап қалулардың жалпы мөлшері жалақының
50% - нен аса алмайды.
Қызметкердің жалақысынан бухгалтерия ұсталымдарының ... ... ... ... ... ... қағаздар бойынша;
- Несие сатып ... ... үшін ... мен ... ... ... тапсырмалар, жеке сақтандыру шарттары бойынша;
- Егер шаруашылық субъектісі кәсіподақтардың немес тәуелсіз кәсіподақтардың
федерация кеңесінде тіркелегн болса, 1%-тік кәсіподақ ... ... ... берілген авансты өтеу;
- Жеке тұрын – үй құрылысына берілген ... өтеу ... ... ... ... ... шауашылық субъектісіне тиесілі тұрғын
үй үшін пәрет ақы төлеу;
- Демалыстың өтелмеген күндері үшін;
- ... ... ... ... ... мен ... ақша;
- Ведомстволық мектепке дейінгі мекемелерде ... ... ... ... ... «Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ҚР Президентінің Жарлығына сәйкес ... ... ... жылдық оратша кіріс пен шегерімдер арсындағы
айырма ретінде есептелген кіріс салық салу ... ... ... сәйкес табыс салығын есптеу салық жыл ішінде біркелкі (ай ... ... ... 01.01.97 ... қайта есептеу
коэффициенті өндіріледі. Мұның өзі 12 ... ... ... ... ... ... ... қатынасы юолып табылады. Қаңтар = ... ... = 6 (12/2), ... = 4 (12/3), ... = 1 (12/12). ... ... ... қызметкер жұмыстан кететін болса, о лалған нақты
табысқа орай табыс салығын ... ... ... ... ... ... ... сомасынан аванспен ұсталған ... ... ... ... ... шешіміне, нотариалыд органдардың атқарушы жазуларына,
өтем алу туарлы ... ... ... ... ... ... ... ұстап қалу негізгі жалақыдан, ... ... ... төлемдерден, соның ішінде сыйақылар мен еңбекке уақытша жарамсыздық
жөніндегі ... ... ... ... ... ... арнайы
тізілімде тіркелуге тиіс. Алименттер есепті айдағы негізгі және ... ... ... ... ... ... ұсталады. Кәмілетке толмаған
балаларды күтуге арналған алимент бір бала үшін ... 25% ... бала үшін – ... 33% - ті, үш және одан да көп ... үшін - 50% ... ... ... төлем күнінен кейінгі үш күн ішінде ұсталған
алиметтер сомасы алушыға төленуге ... өтем ... ... ... Боышкер кәсіпорыннан кететін болса, шаруашылық ... ... ... ... ... ... туралы белгі қйып,
оны мөрмен растайды, егер белгілі болса, оның жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... үшін ... қалу саудаласушы ұйымның жазбаша
тапсырмасы, міндеттемесі негізінде жұргізіледі. Есептеудің екі әдісі бар:
1 - әдіс. ... ... ... өз құжаттары есебінен) қаыз алады
және саудаласушы кәсіпорынмен талықтай есеп айырысады да, ... ... ... әпереді. Осы тауарларды ... ... ай ... ... бір сома ... ... Мұның өзі қызметкердің
шаруашылық субъектісі алдындағы берешегін кемітуге жатады. 2 - ... ... ... жазбаша тапсырма – міндеттемесінің негізінде
(таураларды қызметкерлер сатып алғанда) қызметкердің жалақысынан ай ... бір сома ... және ... жасаушы ұйымның шотына аударылады.
Материалдық залалды (кемшілік, ...... өтеу ... ... қалу
көшірмелердің, жалпы жиналыстың хаттамасының сот ... ... ... ... ұстап қалудың мөлшері мен мерзімі көрсетіледі.
Ақаудан және бүлінуден ... ... ақау ... ... ... жарналарын ұстап қалу айға есептелген жалақының барлық
сомасын 1% мөлшерінде жүргізіледі.
Берілген жоспарлы және ... тыс ... ... ... ... ... ... (ұйғарымы) негізінде ұсталады.
Қызметкерлермен есеп айырысуды рәсімдеудің тәртібі. Депоненттелген
жалақының есебі:
Есеп айырысу және есеп айырысу - ... ... ... ... ... негізгі тіркелімі болып табылады. Бұл жалақы бойынша әрбір
қызметкерден ұсталатын барлық ұсталымдардың ... ... ... ... ... есеп ... 4 түрі бар:
1) Т – 49 ... есеп ...... ... ... мұнда
жалақыдан ұсталатындардың барлығы ... және ... ... Т – 50 нысаындағы есеп айырысу ведомосі бойынша, мұнда жалақы мен барлық
ұсталымдардың есебі ... ... беру ... ... төлем
ведомосі бойынша дара жүргізіеледі.
3) Т – 2 нысанындағы «Жалақымен есеп айырысу» қағаздары бойынша, мұнда бір
қызметкерге есептеу мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізіеді.
4) Жылдың есеп айырысу ведомостері, кітап болып түптелген салым қағаздары
бойынша. төлем жалақы төлеу ведомосі бойынша жүргізіледі ... ... ... ... төлеу есеп айырысу шотына кассаға
ақша алу күнін қоса ... ... үш күн ... ... ... басшы мен бас бухгалтер қол қояды. 3 күн ... ... ... ... Бұл ... ... жалақының сомасы жолдар бойынша
тексеріледі және жалпы сомаы есептеледі. Жалақысын алмаған ... аты ... ... ... ... жазу ... және берілмеген жалақының
жалпы сомасы банкке өткізіледі. Бұл орайда кассир ... ... ... ... процесінде жұмысқа қабылдау және жұмыстан
шығару нәтижесінде қызметкерлердің саны өзгереді, ... ... ... Адам ... ... кдрлар бөлімі жүргізеді. Ол жалпы
кәсіпорын бойынша, оның құрылымдық ... ... ... ... және осы ... ... ... туралы: жынысы, жасы, санаты,
лауазымы, мамандығы, ... ... ... және ... белгілері бойынша
қызметкерлер құрамы туралы деректер алуды қамтамасыз етеді. Адам құрамын
есепке алу үшін №Т-2 ... ... ал ... қызметкерлер үшін №Т-4
ныфсанындағы ғылыми қызметерді есепке алу ... ... ... ... ... ... ронытуралы жазулар жазылған еңбек кітапшасын
кадрлар ... ... ... ... ... ... және ... емес персонал деп бөледі. Орындайтын функцияларына
байланысты жұмыс жасайтындарды жұмысшылар мен қызметкерлер деп ... ... ... және басқа қызметкерлер болып бөлінеді.
Жұмысшыларды өндіріс процесіне қатысуына қарай негізгі жені көмекші
деп бөледі.
Жұмысшыларды жалақысы ... ... ... ... ... ... жеке ... кесіпке) және кешенді (ұжымдық) ... жүйе ... ... ... ... нормасының уақыты) мен бағалау алдын ала белгіленген жұысмтың
барлық ... ... ... Бұл ... ... ... немесе бригадалар ұжымына (көбінесе құрылыста) қолданылады [13].
2 ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ... ... ЖӘНЕ ... ( ЖШС «САРАПШЫ АГРАРЛЫҚ КОМПАНИЯ»)
2.1 Еңбекақыны есептеу және төлеу есебі
Еңбекақы негізгі және қосымша болып бөлінеді:
Негізгі ... ... ... ұйымдастыру
Негізгі еңбекақы – бұл қызметкерлерге нақты жұмыс істеген уақыты,
орындаған жұмысының ... ... ... саны мен ... ... бағалау немесе қызметақы бойынша есептелетін еңбекақы.Негізгі
еңбекақы құрамына мыналар кіреді:
- ... ... ... үшін ... ... ... ... бағалау
бойынша немесе орташа еңбекақы бойынша есептелетін еңбекақы;
- еңбек сіңірген жылдары үшін ... ... ... ... байланысты кесімді еңбекақыдағыларға қосымша
ақы (материалдардың сәйкессіздігі, аспаптар мен жабдықтардың бейімсіздігі,
жұмыспен өтеудің қиындықтары);
- үдемелі бағалау ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі ұдайы қолданыс тәртібімен бекітілген ақшалай ... ... ... ... ... тыс ... үшін қосымша ақы;
- түнгі уақыттағы жұмыс үшін қосымша ... ... ... ... ... бос ... қалған уақытқа
төлемақы.
- Мерзімдік еңбекақыда жұмыс істеуші тұлғаға бір айдағы ... ... ... үшін ... ... қызметақы тағайындалады; егер жұмыс
күндерін толық істемесе, оған еңбекақы нақты ... ... ... Бұл жүйе ... қызметкерлердің еңбееақысында қолданылады.
Егер мезгілдік еңбекақыдағы ... ... ... ... ... ... ... оның еңбегі кесімді ... ... ... ... төленуі мүмкін. Тарифтік
мөлшерлемені көтеру осы ... ... ... қаражат есебінен бір
мезгілде барлық қызметкерлер үшін іс жүзіне асырылады [23].
Мысалы, Шапиев А.К. ... ... ... бір айда 12 күн ... ... = ... болады.
Дт 8111 Кт 3350 – 100 000тг.
Өнеркәсіптерде еңбектің саны мен сапасы ... ... ... ... ... тараған. Бұл жүйені қолдану барысында
жұмысшының жауапкершілігі мен жеке материалдық мүдделігі ... ... ... ... үшін, жұмысшылардың және жабдықтардың ... бос ... ... ... және жойғаны үшін, ... ... ... ... үшін, материалдарды үнемдегені
үшін беріледі. Сыйлық пен сыйлықақы көлемі кәсіпорындарда ... беру ... ... ... ... бұл ... нақты істеген уақыты үшін жай ... ... ... ... ... ... ... үшін есептелетін
еңбекақыларына процентінде белгіленетін ... ... ... ... жұмыстың маңыздылығы мен күрделілігіне қарай
жұмысшылардың ... ... мен ... ... ... ... ... үшін жұмысшыларға сыйлықақы еңбекақы қорынан мына
көрсеткіштер бойынша беріледі:
- өндірістік ... ... және ... ... өндірушіліктің, өнімділіктің, бұйымның еңбек сыйымдылығын төмендетудің,
өнімділіктің жаңа нормасын игерудің (уақыты мен қызмет етуінде) артуы;
- бөлім ... ... ... ... туралы ережені» ... ... ... ... ... ... ... бойынша тұтас анықталса, ... ... ... ... еңбекақыға сәйкес жұмысшыларға
тартылады. ... ... ... ... мен ... ... жұмыс көрсеткіштері үшін есептеледі. Сыйлықақы ... ... ... ... ... ... Ал, ... нақты мерзімдік еңбекақы
бойынша есептеледі [5].
Қызметкерлер еңбекақыны есептік ... ... ... ... байланысты белгіленген қызметақы бойынша алады. Олардың ... ... ... ... көрсеткіштеріне қарай белгіленеді.
Келісімді еңбекақыда өнімділік есебін егер әрбір жұмысшының орындаған
жұмыс көлемін санауға және ... ... ... ... өлшеумен
ұйымдастыруға болады және жұмыстың уақыт бірлігінде ... ... ... ... ... өнімділік есебінің
құжаты қызметкерлерге мына деректердің есебін қамтамасыз етуі ... ... өнім мен ... ... саны мен ... ... ... жұмыстың көлемі осы жұмысқа жұмсалған материалдар, шикізаттар,
жартылай өңделген өнімнің шығын санына сәйкестігі туралы;
- өнімділік ... ... ... мен еңбекақы көлемі туралы.
Өнеркәсіптегі өнім сапасын бақылау тәсіліне, ұйымдастыру мен еңбекақы
жүйесіне, өндіріс сипатына қарай мынадай ... есеп ... ... ... ... ... жүктелім, бағыттық құжат,
ауысым үшін жұмысқа қабылдау және өнімділік ... ... ... ... мерзімдік еңбекақыдағылар тапсырмасын қабылдау туралы
акт.
Тікелей кесімді еңбекақы жүйесінде жалақы дайындалатын өнімнің ... ... ... ... баға ... орындалған жұмыс үшін
есептеледі. еңбекақыны ... ... өнім ... ... ... ... жолымен анықталады. Сонымен бірге еңбекақы
әрбір өндірілген бұйым бірлігі үшін бір ғана сол бағалау ... ... ... ... жүйесінде жұмысшының жалақысы нақты өнімділік
үшін есептелетін ... ... ... бойынша еңбекақыдан құралды және
белгіленген сыйлықақы көрсеткіштерін өндірістік жоспарды, нормаланған
тапсырманы және ... ... ... және ... ... ... көтеру; шикізатты, отынды, энергияны, материалды үнемдеу; жабдықтау
жұмысының технологиялық тәртіптемесін ... үшін ... ... еңбекақыда жалақы өнімдерін жоспарлы саны үшін ... ... ... ... ... өнімді нормадан тыс өндіргені үшін –
үдемелі өсу ... ... ... ... ... және басқа ... ... ... ... негізгі өндіріс жұмысшыларын қызмет
етудегі жұмысқа жанама әсерін тигізетін еңбек нәтижесіне ... ... ... әр ... ... ... ... жөндеу және басқа жұмыстарды орындау ... Бұл ... ... ... ала ... ... тапсырма
(уақытнормасы, өнімділік нормасы) ... ... ... ... ... ... ... ең жоғары мерзімде орындалуы
қоса көрсетілетін түпкілікті ... ... ... ... ... ... ... көлемі үшін жүргізіледі. бухгалтерия нақты еңбекақыны
жұмыс істелген әрбір уақыт ішіндегі сағат санына және ... ... ... ... ... Бұл ... сыйлықақы
сапаны сақтау барысындағы жұмысты орындау уақытын ... ... ... ... жүйесі материалдық мүдделікті тудыру және
жұмысты ... ... ... ... жеке ... ... керек. Көтеріңкі еңбекақы жүктеліммен ... ... ... ... ... ... ... тең бөлінуі мүмкін
[32].
Түнгі уақыттағы жұмыс және оның еңбекақысы.
«Қазақстан ... ... ... ... 48, ... ... 22-ден сағат таңғы 6-ға дейінгі уақыт түнгіболып табылады. Аяғы ауыр
әйелдер түнгі уақыттағы жұмысқа тек ... ... ғана ... ... ... ... он сегіз жастан кіші тұлғалар және медициналық
анықтамасында түнгі ... ... ... тиым салынған кейбір тұлғалар
жіберілмейді.
Түнгі жұмыс уақытындағы әр ... үшін бір ... ... ... ... ... есеп ... түнгі ауқыт бір айдағы қорытынды
сандармен тіркеледі. Түнгі ... ... ... ... ... ... рәсімделеді және кәсіпорынның ұжымдық келісімшартында
(Еңбек туралы ... ... ... ... ... ол ... ... төмен болмауы керек [10].
Демалыс пен мереке күндеріндегі жұмыс және оның ... ... ... ... ... 56, 57, 58, ... қызметкерлерге демалыс күндері (апта сайын ... ... ... бес ... ... ... ... аптасына демалуға екі күн
беріледі , ал алты ... ... ... – бір ... жексенбі жалпы демалыс күні болып табылады. Бес күндік жұмыс аптасының
екінші демалыс күні жұмыс ... ... ... ... ... Екі ... күні, тәртіп бойынша, қатар беріледі;
- жұмыс күндері мереке күндерімен қатар келген жағдайда және жұмыс ... ... ... ... Республикасы Үкімет демалыс күндерін
басқа жұмыс күндеріне ауыстыра алады.
Жұмысшылар демелыс күндері жұмысқа мына жағдайларды қоспағанда ғана
олардың ... ... ... ... ... немесе дүлей апат, өндірістік апаттың алдын
алу немесе ... ... ... ... ... ... ... мүліктердің опат
болуының алдын алу және олардың себеп-салдарын тексеру үшін;
- тұтас ... ... оның ... ... ... ... ... тигізетін, жылдам орындалуды талап ететін, бұрын байқалмағандықтан
шұғыл істелетін ... ... ... күндерінде өндірістік-техникалық жағдайларға немесе
халықты ұдайы қамтамасыз ету қажеттілігіне, сондай-ақ кәсіпорындағы
үзіліссіз ... ... ... тоқтату мүмкін болмауына байланысты,
демалыс күндері аптаның ... ... әр ... тобына жұмыс беруші
бекіткен ауысым кестесіне сәйкес кезекпен беріледі.
Қазақстан Республикасы белгіленген мереке күндерінде ... ... ... ... ... ... немесе
халықты ұдайы қамтамасыз ету қажеттілігіне орай жұмысын тоқтатпайтын
ұйымдарды қоспағанда жұмыс істелінбейді.
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... мереке
және демалыс күндерінде істелген жұмыстың еңбекақысы ... ... ... ... екі есе ... ... керек [2].
Мереке және демалыс күндерінде ... ... ... ... ... ... ... алады. Яғни, өтемақыны алмай, жұмыс
уақытында сол өтемақы мөлшеріндегі еңбекақы есебінен ... алуы ... ... ... ... ... ... күндерінде ісеген
сағаттарына қарай төленеді. Жұмысауысым сағаты мереке күндеріне дәл келсе,
мереке күндрінде істелінген сағаттарға екі есе мөлшерде ... ... ... ... ... ... мәселесін қарастырғанда демалыс күндерінде
мыналарды есте ұстауы аса қажет: ... ... ... ... ... ... мен оған сеніп тапсырылған бөлімшенің қызмет етуіне
толық жауапты. Оған ... ... тыс ... күні ... ... жаңа заңда «нормадан тыс» деген термин ... да) және ... гөрі көп ... үшін ... ... ... төленеді.
Қызметкердің бекітілген жеке еңбек келісімшартындағы нормадан тыс
жұмыс күнінің мағынасы ... ... бұл ... ... ... ... қызметкерлерге арналған және басқа күндері ... ... ... олар ... ... ... ... мезгілсіз уақытта жұмыс істейді.
Түнгі уақыттағы жұмыс, ... тыс ... ... және ... ... үшін ... ... «Қазақстан Республикасы Еңбек туралы»
Заңының 73-бабында рет ретімен ... және ... ақы ... ... уақыт үшін мына мөлшерде төленеді:
- мезгілден тыс, түнгі жұмыс уақыты (сағат 22-ден таңғы 6-ға дейін)
- әрбір жұмыс сағаты үшін бір ... ... ... мөлшерінен кем болмауы
керек;
- демалыс және мерекелік жұмыс уақыты - әдеттегі еңбекақының екі есе
мөлшерінен кем болмауы керек.
Қолайсыз жұмыс жағдайы үшін өтемақы ... ... ... ... тыс ... және оның ... Заңның 45-бабына сәйкес жұмысуақытынан тыс жұмыстын істелуі
мезгілден тыс жұмыс болып ... ... ... Еңбек туралы»
Заңының 49-бабы, 1-тармағы). Қызметкер мезгілден тыс жұмысқа тек ... ... ғана оның ... ... ... қорғанысына аса қажетті жұмыс болғанда, сондай-ақ төтенше жағдайлар
мен дүлей апаттың, өндірістік апаттың алдын алунемесе ... ... ... ... ... ... газбен жабдықтау, жылу, жарық ,к оногһлизация, көлік
(олардың дұрыс жұмыс ... ... ... және оқыс ... ... ... аса қажетті жұмыстар пайда болғанда;
- үзілісті «көтермейтін» жұмысқа ауыстыратын жұмысшы келмей қалғанда
жұмысьты тоқтатпай жалғастыру үшін, бірақ, ол екі ... көп ... тыс ... ... бір тәулікте «әр жұмысшыға екі сағаттан
артық болмауы керек (көп күш жұмсауды ... ... ауыр ... ... ... және ... еңбек жағдайында – бір сағаттан көп болмауы
қажет). Аса зиянды және аса қауіпті ... ... ... тыс ... ... («Қазастан Республикасы Еңбек туралы» Заңының 50-бабы).
Мезгілден тыс жұмыстың ... бір ... ... ... ... ... ... («Қазақстан Республикасы Еңбек туралы» Заңының 73-бабы).
Мезгілден тыс жұмыс тиісті құжаттармен рәсімделеді. ... ... ... жұмыстың есебі жұмыс уақытын пайдалану есеп табелінде
жүргізіледі.
Мезгілден тыс жұмыс уақытында ... ... үшін ... ... ... ... есеп ... негізгі алынады. «Қазақстан
Республикасы Еңбек туралы» Заңының 74-бабына сәйкес бос тұрып қалған жұмыс
кақыты ... ... ... мен шарттары жеке еңбек немесе ұжымдық
келісім шарттарында анықталады. Жұмысшының кінәсінен болған бос тұрып қалу
уақытына төлем ақы ... ... қалу – ... ... ... ... да, өндірістік
процеске қатыспайтын, жұмыстағы еріксіз үзіліс уақыты.
Бос тұрып қалу өнімнің өзіндік құнын ... ... ... зиян ... бос ... ... жұмысшыларда, әкімшілікте,
материалдармен жбдықтаушыларда және т.б. кінәлі болуы мүмкін.
Жұмысшының кінәсінен болмайтын бос тұрып қалудың жоғары шегіндегі
төлемақысы жұмысшының толық тарифтік ... ... ... ... ... немесе басқа да лауазымды тұлғаларға бос
тұрып қалудың қалай басталғанын және оның себебін ескертуі бос тұрып
қалудың төлемақысы болып ... қоса ... ... ... ету ... ... жұмыста уақытша жоқ жұмысшының міндеттерін орындау. «Қазақстан
Республикасы Еңбек туралы» ... ... ... ... өзі ... ... ұйымда өзінің нгізгі жұмысына қоса жеке еңбек
келісімшартымен жұмыста уақытша жоқ ... ... ... ... оған ... ақы ... ... қоса атқарудың немесе жұмыста уақытша жоқ жұмысшының міндетін
орындаудың қосымша ақы мөлшерін жұмыс беруші жұмысшымен келісе отырып
белгілейді.
Категориялар бойынша жұмысшылар өз ... ... ... ал ... мен ...... ... қызметті қоса
атқаруға болады.
Мәселен, аз тонналық жүк машинасы жүргізушілер жұмысы басқа кәсіп бойынша
қосымша жұмысты орындау үлгісі бола алады.
Үлгі ... ... ... қарастырылған, атап айтқанда,
автокөлік жүргізуші жұмыс процесінде жол құжаттарын рәсімдеу керек, сондай-
ақ жүктің дұрыс тиелуін бақылау керек.
Сонымен бірге көліктік ... ... ... ... ... ... жұмыстарын, сондай-ақ оны қабылдауы, сақталуын қамтамасыз
етуді, оны ... және ... ... (жүк ... бойынша
экспедитор орындайды) рәсімдеуді ұйғарады. Аса көп мөлшерде болмайтын жүк
партияларын жақын қашықтыққа (қала ... ... ... тасудан тиісті
біліктілігі мен машығы бар жүк автокөлігінің жүргізушісі жүкті тасымалдау
бойынша жүкші мен экспедитордың жұмыстарын өзі-ақ орындай береді.
Жұмысшы жеке ... ... сай өз ... ... қосымша жұмыс
көлемін орындаса немесе өзінің негізгі міндетіне қоса ... ... бұл ... сол ... ету ... кеңейту немесе орындайтын
жұмыстың көлемін ұлғайту турасында болып отыр.
Осы тәртіп бойынша жұмысшыға орындаған ... ... ... немесе қосымша еңбекақы төленеді.
Өзінің негізгі жұмысына қоса уақытша жоқ қызметкердің ... мына ... ... ... ... демалыс, іс сапар, егер
оның жұмыс орыны немесе қызметі қолданыстағы заңға сәйкес сақталатын ... ... ... ... ... ... ... басқарма
немесе ұйым шегінде бір қызметкердің міндеттін қызметкерлерге бөліп беру.
Мәселен, орташа және ірі ... ... ... ... ... бухгалтериядағы кадрлық құрам бірыңғай ... ... ... Бухгалтериядағы бір қызметкер жұмысында ұзақ уақыт болмай
қалған ... ... бағу ... демалысқа кеткенде) оның қызмет
міндеттерін басқа әріптестері өзара бөлісіп ... Егер бұл ұмыс ... тең ... жұмыста уақытша жоқ қызметкердің ... ... 25% ... ... беруші мен жұмысшы арасындағы кәсіптерді ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың көлемін ұлғайту, сондай-ақ
жұмыста уақытша жоқ жұмысшының міндеттерін ... ... қол ... жұмыс берушінің бұйрығымен рәсімделеді.
Бұл құжатта мыналар көрсетіледі: қоса атқарылатын кәсіптердің атауы,
қосымша орындалатын жұмыстың немесе ... ... оны ... ... ... ... тарифтік мөлшерлемесіне процентіне немесе
абсалюттік бірліктерде бейнеленетін қосымша ақы көлемі.
Егер ... ... мен ... ... ... ... жұмыстың мезгілі (мысалы, жұмысшы жыл сайынғы демалысына шықпай
істеген кезеңіне) алдын ала ... онда бұл ... ... ... ... ... және бұл туралы қызметкердің қосымша ескертуі талап
етілмейді.
Мынаны айта кету керек, айтылған жағдайдың ... бөім ... ... ... ... еш ... жоқ, яғни бұл ... оларға жүрмейді. Өйткені басшы (штаттық орынбасар) өз міндеттері мен
оған сеніп тапсырылған ... ... ... ... ... ... ... бөлімшеге жүктелгшен барлық
жұмыс көлемінің уақытылы әрі сапалы орындалуына жауап береді.
Бөлімшеге ... (қол ... ... ... ... орындарын және кадрларды орналастыруды оңтайлы ... ... ... жоғары білікті мамандарды қызметпен қамту; қызметтер
мен міндеттерді қол астындағыларға бөліп беру, жұмыста жоқ ... ... ... ... беру және т.б) ... ... ... жақсарады.
Мысалы, кәсіпорынның (ұйымның) бас бухгалтері жұмысқа келмей қалған
бухгалтердің орнына кәсіпорын ... ... ... өзі жасауына болады. Алайда, мұндағы тізімдемені жасауы ... қоса ... ... ету ... ... ... ... қызметкерлердің міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... ажырамас бір
бөлігі (функциясы) болып табылатындықтан бұл ең алдымен бас ... ... ... [9].
Еңбекақыға қосымша және үстеме ақы түрлері:
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997ж 6-шы ... ... ... ... ... ... туралы»
(Қазақстан Республикасы Үкіметі 2000жылдың 224-ші ақпанындағы өзгертулермен
түзетулер енгізілген №293 ... ... және ҚР ... 1997ж 6-
шы ақпанындағы «Қазақстан Республикасында еңбекақыны ұйымдастыруды
жетілдіру туралы» ҚР ... және ... ... ... ... ... ... бекітілген №170 «Қазақстан республикасында еңбекақыны
ұйымдастыруды жетілдіру туралы» ... ... ... ... және ... ақылар қабылданған қолданыстағы заңдағыдан
төмен белгіленбейді.
Заңда белгіленегн жеңілдіктер мен өтемақылардың ең аз ... ... ... ... ... еспетелген тарифтік
мөлшерлемелердегі және қызметақылардағы проценттерінде анықталады ... ... және ... ... мөлшер шамасы еңбекақыға
арналған қаражат шегінде артуы мүмкін.
Кәсіби шеберлік, бригадаға басшылық, ... ... ауыр ... ... жағдацы және т.б. үшін төленетін қосымша ақы көлемін жұмыс
беруші өзінің ... ... ... шегінде белгілейді және ол
ұжымдық келісімшартында бекітледі.
Кәсіпорын жұмысшыларына сыйлықақы төлеу
«Қазақстан Республткасының еңбек туралы» ... ... ... ... еңбекақысы орындалған жұмыстың қиындығы, саны мен
сапасына байланысты ... ... ... мен ... ... мақсатындағы қызметкердің материалдық мүдделілігін күшейту үшін
сыйлықақы төлеу ... ... жыл ... ... сыйақы және
материалдық көтермелеудің басқа да түрлері енгізледі [31].
Еңбекақы жүйесі мен материалдық көтермелеу ... ... ... және жыл ... ... ... ... бекітуді
кәсіпорын әкімшілігі кәсіподақ органымен келісе отырып іс жүзіне асырады.
Кәсіпорында қабылданған сыйлықақы жүйесі алдын ала ... ... мен ... ... ... ... белгілі бір адамдар
тобына сыйлықақы төлеуді ұйғарады. Көтермелеуге жатқызылған адамдар тобы,
көрсеткіштер, сыйлықақы төлеу ... ... ... және ... мерзімі сыйлықақы төлеу туралы ... ... ... жергілікті
нормативті актіде қарастырлуы мүмкін.
Бұл жергілікті нормативті құжат ... ... ... қандай нақты тапсырма үшін төленетінін қоса көрсететін, әр
түрлі ... ... ... ... ... және ... қызметтерінің негізгі нәтижелері үшін сыйлықақы беретін топты
анықтайтын жалпы ... ... жеке ... немесе жұмыс істеушілердің категорияларына
сыйлықақы төлеудің көздері, көрсеткіштері, шарты, мөлшері, ... ... ... ... бекіту, төлеу тәртібі және басқа көрсеткіштер.
Мынаны айта кету керек, ... ... ... заңы ... ... ... ... «сыйлықақы бермеу» терминдерін
қарастырмайды. Сондықтан кәсіпорында дәл көрсеткіштер мен ... ... бар ... ғана қызметкерлерге сыйлықақы төленеді. Кәсіпорында 1-
ші разряд мөлшерлемесіндегі барлық меншік түрлері ... ... ... ... ... Бұл мына ... болады: жұмыс
берушінің ең аз деңгейдегі ... ... ... ... жүйе ... 1-ші ... ... белгілеу жағдайындағы
сияқты еңбекақымен және басқа төлемдермен есеп ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-ның
жұмыскерлеріне сыйлық ақы есептелінді.
Абенова А.С. – 100 000 * 40% = 40 000
Дт 8110 Кт ... 3350 Кт 1010 ∑ ... ... және өтемақылық төлемдер.
Мемлекеттік міндеттерді орындау барысындағы ... ... ... ... сондай-ақ жұмыс берушінің нұсқауымен медициналық
тексеруден өту, біліктілікті ... мен ... ... ... ... ... ... Еңбек туралы» заңының 8-
тарауындағы 80-88 баптарында реттемеленген.
Қызметкерді өзі ... ... ... ... ... ... жұмысқа
ауыстыру барысындағы тәртіп пен шығын өтемақысының мөлшері тараптар
кесімімен анықталады («Қазақстан ... ... ... ... 84-
бабы).
Тараптардың материалдық жауапкершілігі жеке еңбек келісім шартында
«Қазақстан Республикасы Еңбек туралы» ... ... ... ... ... ... ... келісім шартты жұмыс
берушінің он ... ... ... оған ... ... тапсырылған
құндылықтарды қолданумен, тасымалдаумен, сатумен, сақтаумен, өңдеумен
тікелей байланысты жұмыс істейтін ... ... ... жұмысшыларымен
бекітуі мүмкін.
Мұндай қызметтер мен жұмыстардың тізбесі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... («Қазақстан
Республикасы Еңбек туралы» Заңының 92-бабы).
Қосымша жалақы бойынша есептеуді ұйымдастыру.
Қосымша жалақы – бұл еңбек заңына сәйкес жұмыс істелмеген ... ... ... ... ... ... мыналар кіреді:
- негізгі және қосымша демалыс уақыттарының төлемақысы;
- пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақылар;
- мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қызметтен босату жәрдемақысы;
- уақытша еңбекке қабілетсіздігі бойынша жәрдемақы.
Демалыс төлемақысы мен пайдаланылмаған демалыс үшін ... ... ... орташа еңбекақысы Қазақстан
республикасы ... 2000 ... 29-шы ...... ... ... есепету тәртібі туралы» қаулысымен және
Қазақстан Республикасы еңбек және ... ... ... министрлігінің
22.06.2001 ж №120-п. бұйрығымен бекітілген нұсқауға сәйкес есептеледі [25].
Орташа жалақы – бұл белгілі бір ... ... күн, ай, ... ... орташа көлемі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 29.12.2000ж №1942 «Жұмысшылардың
орташа еңбекақысын ... ... ... Нұсқауына» және Қазақстан
Республикасы еңбек және халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... орташа еңбекақысын есептеу тәртібі туралы
Нұсқаулардың Түсіндірмесіне» қарай ... ... ... ... сақталған барлық жағдайда (орташа еңбекақыны есептеудің арнайы
тәртібі қарастырылған жағдайдан басқа, яғни зейнетақы тағайындаудан басқа)
еңбекақыны есептеу іс ... ... ... босатылған қызметкерлердің өтемақыларын есептеуде, сандық және
штаттық қысқарту бойынша шараны іс жүзіне асыруға байланысты ... ... ... ... ... ұйымдастыруда немесе таратуда;
- жұмысшы үш апталық мерзімге әскери қызметке шақырылғанда;
- пайдаланылмаған демалыстың ... ... және ... ... ... ... (29.12.2000 ж. №1942 Үкімет Қаулысында бұл
бап ... ... ... ... ... төлемақы тізбелері»
қосымшасында көрсетілген, ал Еңбек және ... ... ... ... ж №120п. «Түсіндірмелерінде...» ол ... ... ... бабы ... ... ... жұмысқа келмеу уақыттарын есептеуде ... ... ... ... ... ... ... тапсыру үшін тексерілуге кеткен күндерінің, сондай-ақ
қан құйған күндерінің және ... қан ... ... демалатын
күндерінің төлемақыларын есептегенде;
- орташа еңбекақы заңға сәйкес сақталған басқа жағдайларда (уақытша еңбекке
қабілетсіздік, жүктілік немесе туу ... ... ... ... ... ... ... ұл бала немесе қыз бала асырап
алған әйелдерге (еркектерге) әлеуметтік жәрдемақы). ... ... ... ... ... қатар уақытша еңбекке қабілетсіз бойынша,
жүктілік және туу бойынша, жарақат алған жағдайда ... ... ... денсаулығына зақым келген басқа жағдайларда және мүмкін
болатын еңбекақыларда қолданылады.
Ұйымдағы қызметкерлердің ... ... ... ... тиісті төлемақылармен байланысты оқиғалар (жұмысшының ... ... ... және т.б) болып өтетін күнтізбедегі 12 ай жатады.
Ұйымда бір ... ... ... ... ... ... ... уақытымен анықталады.
Ұйымдағы жұмысшылардың орташа еңбекақысын анықтауда ... ... ... ... орташа күндік (сағаттық) еңбекақыны анықтауда жұмыс
істемейтіндер, Қазақстан Республикасының заңында белгіленген мереке күндері
есепке кірмейді. ... ... мен ... демалысқа төленетін
өтемақыны қоспағанда барлық жағдайлардағы орташа күндік еңбекақы есептік
кезеңде ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңында белгіленген жұмыс күндерінің
санына бөлу арқылы анықталады. нақты ... ... ... көлемі
күндік еңбекақыны төлемақы тиісті күндер санына көбейту арқылы анықталады.
Нақты жұмысшының орташа еңбекақысын ... үшін ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Орташа
сағаттық еңбекақы есептік кезеңде ... ... ... өндірістік
күнтізбе бойынша жұмыс уақытының жыл сайынғы балансына орай бұл кезеңдегі
жұмыс сағаттарының санына бөлу арқылы есептелінеді. нақты ... ... ... ... ... ... ... тиісті кезеңдегі
жұмыс сағаттарының санына көбейту арқылы анықталады.
Еңбекақы жүйесінде қарастырлған сыйлықақы мен ынталандыру сипатындағы
басқа төлемақылар ... ... ... ... еңбекақыны есептеген кезде
қосылады, ал бір жылдағы ееңбегі үшін берілетін жылдық сыйлықақы мен ... ... ... айы үшін 1/12 ... ескеріледі.
Орташа еңбекақыны есептеуде еңбекақы қорына қосылған төлемақылар
ескеріледі.
Орташа еңбекақы есептелгенде демалысқа бөлінетін материалдық ... ... және ... ... ... бір ... төлемдері ескерілмейді. сондай-ақ істелінбеген уақыт үшін төлем
түрлері де ескерілмейді. Атап айтқанда:
- жыл ... ... ... ... демалыс өтемақысы; қызметкердің, оның ішінде бала
тәрбиесімен ... ... де ... ... ... ... ... шарт бойынша қосымша ұсынылатын төлемақысы;
- мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... ... ... жұмысшының кінәсінен болмайтын жұмыссыз бос ... ... ... біліктілігін арттыру және қайта даярлау ... ... ... ... ... ... қалған ұйым басшылары мен ... ... орны ... ... еріксіз жұмысқа келмеудің төлемақысы; қызметтен босату ... ... ... ... үшін ... басқа түрлері (іс-сапар уақытына
төленетін саладан басқасы) ... ... ... ... жұмыс істеушіге жұмыс орны мен орташа
еңбекақысын сақтайтын жыл сайынғы төленетін еңбек демлысына байланысты
кепілдік ... ... ... ... оның ... күнтізбе
бойынша үш күн қалғанда беріледі («Қазақстан республикасының Еңбек туралы»
Заңының 60-бабы). «Қазақстан Республикасының Еңбек ... ... ... ... «Жыл ... ... еңбек демалысы, егер басқасы
жеке категориядағы ... ... ... ... ... ... келісімшартында немесе ұжымдық ... және ... ... ... болса, қызметкерге күнтізбедегі 18
күнінен кем болмайтын уақытқа беріледі» ... ... ... ... ... ... ... жұмыс,
мамандық, қызмет тізбелеріне сәйкес өкілетті мемлекеттік органдар анықтаған
көп күш ... ... ... ауыр ... ... ... ... қауіпті
жұмыс жағдйында жұмыс істейтін қызметкерлерге беріледі. Қатарынан екі ... ... ... ... тиым ... Жыл ... ... ұзақтығы күнтізбе күндерімен есептеледі. Еңбек демалысының
уақытында болатын жұмыс ережесі мен кестесінде белгіленген мерекелік ... ... ... ... демалысына рұқсат ететін еңбек стажына мыналар
кіреді:
- жыл ... ... ... ... уақыты;
- заңсыз жұмыстан босанудағы еріксіз жұмысқа келему ... ... ... ... ... ... расталған, емделуге
кеткен уақыт.
Жұмыстың бірінші жылындағы еңбек демалысы жеке еңбек келісімшарты
бойынша бір жыл ... ... Жыл ... ... ... өтініш
бойынша бөліп-бөліп беріледі.
Жыл сайынғы еңбек демалысы ауыстырылуы мүмкін, толық ұзартылуы ... ... ... еңбекке қабілетсіздігіне қарай бөліп ... ... ... жүктілік және туу бойынша да еңбек демалысы
ауыстырылуы, ұзартылуы, ... ... ... ... ... демалысы
уақытындағы уақытша еңбекке қабілетсіздікке жәрдемақы берілмейді.
Жыл ... ... ... ... келісімімен немесе оның
өтінішімен ғана келесі жұмыс жылына ауыстырылуы немесе ұзартылуы мүмкін.
Тараптардың ... ... ... еңбек демалысы келесі жылғы еңбек
демалысына қосылуы мүмкін немес жұмысшының ... ... ... ... берілуі мүмкін.
Демалыс төлеміне арналған орташа күндік еңбекақы мен ... үшін ... ... демалысқа кетер айдың алдындағы 12 күнтізбе
айының еңбекақысымен анықталады.
Демалыс төлеміне арналған орташа күндік еңбекақы мен ... үшін ... ... былай есептелінеді:
- егер барлық есептік кезең толық істелінсе, есептік ... ... ... 12-ге және ... ... ... ... орташа
айлық санға бөлу арқылы (352 күн : 12 ай = 29,33 – 2009 ... ... ... ... ... ... ... егер есептік кезеңдегі әрбір он екі ай ... ... ... үшін есептелген еңбекақы сомасын істелген уақыттың күнтізбедегі күн
санына бөлу ... ... ... ... уақыты да бұған қосылады)
[11]. Уақытша еңбекке жарамсыздық ... ... ... ... ... ... жасанды жолмен тоқтату, туберкулез ауруына немесе
кәсіби сырқатқа байланысты басқа жұмысқа уақытша ауыстырудағы карантин)
байланысты уақытша ... ... ... және ... ... ... ... және төленеді.
Уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақыны есептеу және ... ... ... ... ... ... ... №-713
«Жұмыс берушінің қаражат есебінен әлеуметтік қамтамасыз ету бойынша
жәрдемақыны ... және ... ... ... ... бекітілген
Нұсқауда баяндалады. Уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақыны емдеу
мекемесі берген ... ... ... ... ... егер бұл
құжат болмаса, оның нұсқалық көшірмесі ... ... ... ... ... ... беру ... «Уақытша еңбекке
жарамсыздық құжаты мен анықтаманы беру тәртібі туралы» ережеде ... ... ... ... және жәрдемақыға арналған басқа да
құжаттар ұйым бухгалтериясында ақша құжаттарымен бірдей қатар ... және туу ... ... ... ... нәрестені
перзентханадан тікелей асырап алған әйелге әлеуметтік жәрдемақы жүктілік
және туу ... ... ... уақытына тағайындалады. Сонымен қатар
нәрестені ... ... ... ... ... да ... жәрдемақы
тағайындалады және бала туған күннен 56 күн ... ... бір ... ... (бір ... есеп ... он есе ... көп
болмауы керек) жәрдемақы беріледі [28].
«Қазақстан Республикасы еңбек туралы» Заңының 87-бабына сәйкес жұмыс
беруші өз қаражат есебінен қызметкерге ... ... ... жарақатына
және кәсіби сырқатқа байланысты уақытша еңбекке ... ... және туу ... ... бала ... ... әйелге әлеуметтік
жәрдемақы төлеуге міндетті [2].
Егер уақытша ... ... ... ... ... ... ... болса, онда әлеуметтік жәрдемақыны жұмыс беруші еңбекке
жарамсыз боп ... ... ... ... ... шыққанша немесе
мүгедектігі белгіленген 100% ... ... ... ... ... ... ... еңбекке жарам сыздық бойынша жәрдемақы
орташа еңбекақы есебінен төленеді. ... ... ... ... бір ... ... ақы көлемі он еселік шамадағы бір айлық есеп
көрсеткішінен аспауы тиіс.
Нақты қызметкердің бір ... ... ... оны ... ... ... төлеуге жататын күндер санындағы орташа бір
күндік еңбекақыға көбейтілу арқылы анықталады. егер еңбекке ... ... ... ... ... ... орташа бір күндік
еңбекақыға көбейтілу арқылы анықталады.
Мысалы, Автокөліктік ... ... ... ... ... уақытша еңбекке жарамсыз бойынша жәрдемақы есептелінді.
Ауырған уақыты 08.01.12 – 31.01.12, ауырған күндері – ... ... ... ... |
| ... ... | ... 2011ж |21 |0 |66437 ... 2011ж |21 |0 |66437 ... 2011ж |22 |0 |66437 ... 2011ж |20 |0 |66437 ... 2011ж |104 |0 |332185 ... ... - 3194 тг
3194*104/17= 19 540
Есептелген сомасы - 24 270 тг (15МРП * ... 8110 Кт ... ... ... есеп ... ... ... еңбекақының есебін ... ... ... ... ... есеп айырысулар» пассивті баланстық ... ... Бұл ... ... ... ... ... ақы мен әр
түрлі жәрдемақылар, ал дебеті ...... ... және ... ... ... айырма кәсіпорын қызметкерлеріне
берілуге тиіс сомаға сәйкес келеді. Оны кассадан ... соң шот ... ... еңбекақы депонирленеді. Бұл процедура төмендегіше
орындалады. ... ақы беру үшін ... 3 күн ... соң ... есептеу-
төлем ведомосында ақша алу жөнінде қол ... ... ... еңбек
ақыны қосып шығады. Еңбек ақысын алмағандардың фамилияларының ... ... қол ... қою» ... ... қойылады немесе қолмен
«депонирленді» деп жазылады. Бұл ... ... ... екі ... қолма-қол ақша берілді және депонирленді – бойынша жабылады [4].
Депонирленген еңбекақының аналитикалық есебі берілмеген еңбек ... ... ... ... ... кітабында немесе депоненттік
карточкаларда әрбір сұралмаған сома бойынша ұйымдастырылады. ... ... ... есеп ... ... жабу кезінде
депонирленген сомаға бұл шоттың ... ... және сол ... ... субшоты ашылған №3390 «Басқа кредиторлық қарыздар» шотының
кредиті бойынша жазу ... Ал ... ... біз есеп айырысу шотына
өткізуге тиістіміз, өйткені банкіден ... ... ақша ... ... ... жұмсалады.
Депонентті беру кезінде біз қайтадан есеп айырысу шотынан кассаға
талап етілетін ... ... ... ақша» шотының дебеті және
«Басқа кредиторлық қарыздар» - «Депоненттер» субшотының кредиті ... ... ... ... ... депонирленген еңбек ақыны
кәсіпорын үш жыл бойы ... одан соң оны ... ... ... ... мен ... ... құнның элементі болып
саналады. Бірақ ол өзіндік құнға ... ... ... Тікелей өнім
өндіретін жұмысшылардың еңбек ақысы №3350 «Өндірістік жұмысшылардың еңбек
ақысы» шотына жабылады. Әкімшілік-басқару және кіші ... ... ... №7200 ... және ... ... шотына жабылады.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік сақтандыру мен зейнетақымен
қамтамасыз ету қорлары есебінен ... ... ... ... бойынша персоналмен есеп айырысулар» шоты және кредиттеледі, ... ... ... ... №3390 ... ... ... шоты
дебеттеледі.
Қазіргі уақытта кейбір кәсіпорындарда ... ... ... яғни ... өнім және қызметпен төлеу әдісі кеңінен таралған. Бұл
жағдайда № 3350 шот ... ал № 3390 шот ... ... «Заттай
төлеу» субшотын ашу ұсынылады. Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың ... № 3350 шот ... ақы ... ... есеп айырысулар» Дт Кт
1010 ... ... 3200 - ... сақтандыру зейнетақымен
қамтамассыз ету бойынша есеп айырысулар», Төленген еңбек ақы, Әлеуметтік
сақтандыру жәрдемақылар есебінен есептелген жәрдемақылар, 3100 - ... ... ... әкімшілік шығыстар, Табыс салығының Кәсіпорынның
ұсталуы ... ... ... ақы, 3300 - ... ... ... ... еңбек ақысы, Орындаушы парақтар,
Жұмысшыларға мен ... ақы ... ... ақы ... босатылған
тауарлар үшін ұсталымдар [33]. ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері:
Мердігерлік келісім шарты жұмысшылардың қатаң ... ... ... есеп ... үшін ... ... ... еңбек келісімі жасалады.
Мердігерлік келісім шартын жасау кезінде төмендегілерді ескеру керек:
1) Қазіргі уақытта бұл ... ... ... салықтың есептеулері
жүргізіледі.
2) Табыс салығы ҚР-ң ... ... ... ... ... есептеледі.
3) Негізгі қызметте жұмыс істейтін жұмысшылардың еңбек ақысына шығыстардың
нормаланған мөлшерін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... орташа санын есептеу керек. Ол
мердігерлік келісім шарты мен ... ... ... келісім
шарттары, сондай-ақ қосымша жұмыс істеу бойынша еңбектенгендердің есебін
қоса анықталады.
Келісім шарттары бойынша жұмыс ... саны ... ... ... ... ... тек келісім шарты бойынша төлем жасалған
айда ғана енгізілетінін ескеру керек.
Мысалы, тізім құрамы – 10 адам, ... ... ... ... ... жұмыс істейді, келісім шарты 3 айға ... ... ... ... Жұмысшылардың тізім бойынша ... саны 30 ... ... кәсіпорында табельді есеп жоқ ... және ... ... ... ... саны ... онда ... атқарылған
сағаттардың нақты санынан тәуелсіз 1 күн алынады (бұл жұмысты ... ... ... ... ... ... келісім шартты жасау жолымен
олардың санын ... үшін жиі ... ... ... және ... ... бухгалтериясы тек еңбекақыны, жәрдемақыны және басқа да әр
түрлі төлемдерді есептеп қана қоймайды, ... ... ... ... ... асырады.
Заңға сәйкес қызметкерлердің еңбекақысынан төмендегі ұстауларды
жүзеге асырады:
- жеке ... ...... ... ... иемденген мемлекеттік
салық;
- жинақтаушы зейнетақы қорына аударады;
- бұрын берілген аванс бойынша ... ... ... ... ... ... ... қызметкерге артық төленген соманы қайтару;
- субъектінің қызметкерге келтірген материалдық залалдың орнын ... ... ... ... ... алу;
- атқару құжаты бойынша – кәмелет жасына толмаған балалар немесе еңбекке
жарамсыз ата-аналар үшін ... ... ... ... ... ... ... өнім ақауы үшін.
Жеке табыс салығы ұстау
Жеке табыс салығын ұстау 2002 жылдың 12-ші ... ... ... ... және бюджетке міндетті басқа төлемдер
туралы» кодексінің ... ... ... ... ... және ең аз мөлшердегі еңбекақы көлемінің
арақатынасына байланысты мөлшерлеме ... ... ... ... ... сомадан ұсталады.
Қазақстан Республикасы «Салықтар және бюджетке ... ... ... ... ... ... салық объектісіне жылдық
жиынтық табыс пен қарастырылған шегерулер арасындағы айырмашылықтар ретінде
есептелген ... ... ... төлеу түрінде алынған табысқа жеке тұлғаны жалдау бойынша
жұмыстан түсетін табыс жатады.
Еңбекті ... ... ... ... ... жатады:
- қызметкер өткізген тауарлар мен ... құны және бұл ... ... ... алу ... немесе өзіндік құны арасындағы ... ... ... оның ... қатысы жоқ қызметкердің шығынын жабуы;
- жұмыс берушінің ... ... ... ... ... ... міндеттеме сомасын есептеп шығару;
- жұмыс берушінің өз қызметкерлерінің ерікті түрде өмірін немес денсаулығын
сақтандыру бойынша жарнасын төлеуге ... ... жеке ... ... ... ... ... жұмыс берушінің төлейтін
сомасы;
- қызметкердің тікелей және жанама табысына ... ... ... ... ... таза ... ... алынған, кәсіпорын қызметімен
қатысы жоқ кәсіпорын қызметкерлерінің тікелей және жанама табысына Салық
кодексінің ... ... ... бойынша жеке табыс салығы
салынады [2].
Азаматтрады зейнетақымен ... ету ... ... ... ... ету ... ... сәйкесжүзеге
асырылады. Кәсіпорын зейнетақы төлем көзі ... ... ... ... ... ... асырады. Әр қызметке Әлеуметтік жеке
код (ӘЖК) беріледі. Ол ... ... ... шотындағы
шоғырланбалы қаражаттара есеп жүргізу; жинақтаушы зейнетақы қорындағы
жинақтаушы ... ... және жеке ... ... ... ... ... өзінің жеке зейнетақылық төлемдерін бақылауға мүмкіндік
тудырады.
ҚР Үкіметінің 29.12.2005 ж. ... №1671 ... ... ... ... ... ... тәртібі» Қаулысына сәйкес міндетті
зейнетақы жарнасын ұстау және ... ... ай ... ... ... ... ... Мұнда қызметкерлердің ай сайынғы табысы ең
аз деңгейдегі бір ... ... ... бес ... ... аспауы
керек. Ұсталынған міндетті зейнетақы жарнасы жинақтаушы қорына келесі айдың
табысын төлеу үшін айдың 15-ші күніне дейін аударылады. ... ... ... ... ... ... жүргізеді.Жарнаны аудару барысында
банкте әрбір жинақтаушы зейнетақы қоры бойынша жеке ... ... екі ... үш ... ... ... ... Онда
қызметкерлердің жеке әлеуметтік коды, аты-жөні, әкесінің аты, туған күні,
аударуға жататын жарна ... мен ... (ай, жыл) ... ... салу объектілеріне жұмыс берушіге материалдық әлеуметтік
игіліктер түрінде және басқа материалдық ... ... ... реті ... ... және 1-7 реті ... 316-баптың 1-
ші тармақта белгіленген төлемдерді қосапғанда) берілген табыстарды қосқанда
жұмыс берушінің ... ... және ... ... ... шығындары
жатады.
Әлеуметтік салық қаржыландыру көзіне қатысы жоқ тиісті салық ұстауға
дейін есептеледі [2].
Салық ... ... мына ... бойынша әлеуметтік салықты
есептемейді:
1) Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын білімі жоқ заңды ... мен ... ... ... ... қорындағы жеке тұлғалардың
міндетті зейнетақы жарнасы;
2) Пайдаланылмаған демалыс өтемақысы;
3) Жұмыстан босатудағы ... ... ... ... ... ... ... төлемдері;
5) Қызмет ету аймағы ішінде қызмет сапарымен байланысты болуы да ... ... ... ... жол ... істелетін тәуліктік жұмыстың
орнына еңбекақыдағы қосымша ақы мен үстеме ақы және ... ... ... ... тұлға (шетелдік қатысудағы, шетелдік заңды тұлғаның өкілдіктері мен
филиалдарындағы заңды тұлғаларды қосқанда);
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жері
бойынша жүзеге асырады. Заңды тұлға Қазақстан Республикасы салық заңымен
белгіленген тәртіп бойынша өзінің ... ... ... ... ... ... құрылымының бөлімшелері үшін Астана, Алматы қалаларының
немесе обблыс бюджеттеріне сәйкес әлеуметтік салық төлеуді жүзеге асырады.
- үш ... есеп ... ... өзі ... екі ... есеп ... ... қызметкер үшін кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке
кәсіпкерлер.
Әлеуметтік салықты төлеу ай сайын айдың екінші жартысы үшін еңбекақы
төлемімен ... ... ... алайда ол еңбекақы төлеміне
қатыссыз келесі айдың 15-ші күнінен кешіктірмей төленуі керек.Бірыңғай жер
салығын төлеушілер ... ... ... ... жер ... ... ... арналған «Салықтар және бюджетке міндетті басқа
төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексімен белгіленген мерзімде
ұсынады ... ... ... ... ... есеп ... есеп беру
кезеңі күнтізбедегі бір ай болып табылады.
Қызмеркерге сауда ұйымдарынан кредитке алынған тауар үшін берілетін
тапсырма-міндеттеме негізінде ... ... ... бір рет ... үшін еңбекақысы төленген мерзімнен үш күн ішінде ... ... жабу ... ... асырылатын шегерулер белгіленген
тәртіп бойынша әкімшілік шешімімен жүзеге асырылады. ... ... ... ... 91-бабаны сәйкес қызметкер ... мына ... зиян ... үшін ... материалдық
жауапкершілік жүктеледі:
- Қызметкерге сақтауға берілген мүлік және ... ... ... ... өз мойнына алу туралы жазбаша келісімшарт
қызметкер мен жұмыс берушінің арасында бекітіледі;
- ... ... ... еңбек міндеттерін орындау барысында ... зиян ... үшін ... материалдық жауапкершілік жүктеледі және
т.б.
Мысалы, «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС ... ... ... ... есептеп шығарайық.
Айтжанов С.М. – 300 000 теңге есептелінді.
300 000 -(ЗҚМ10%) = 30 000
270 000-17439=252 561
252 561-(ЖТС10%)=25 256
300 000–(БҚМКБ1%) = ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы есебі
|№ |Операция мазмұны ... |Дт |Кт |
|1 ... ... А.Д. ... ... |300 000 |8111 |3350 |
|2 |Есептелген еңбекақыдан ұсталымдар мен | | | |
| ... ... |30 000 |3350 |3220 |
| |- ... ... қорына 10% | | | |
| |- жеке ... ... 10% |25 256 |3350 |3120 |
|3 ... ... ... ... 1% |3000 |3350 |3390 |
|4 ... ... ... ... |241 744 |3350 |1010 ... с к е р т у - ... ... ... ЖШС-ның Еңбекақы есептеу |
|ведомосінен алынған мәлімет |
3 ... ... ... ... ... ... ақы ... арналған ішкі аудитінің ... ... және есеп ... ... ... ... Заңға сәйкес аудиттің мақсаты аудиттелген
тұлғадардың қаржылық (бухгалтерлік) есептілігінің дұрыстығы туралы ... және ... ... ... ... ... ... келуі болып табылады [21].
Сонымен, ұйымдағы ішкі аудиттің негізгі мақсаттары мен міндеттеріне
мыналарды жатқызуға ... бір ... ... ... ... ... бақылау
ұйымды басқарудың барлық деңгейлерінде бар негіздің сипатын иеленеді және
оның ... ... ... бар бақылау процесінің тұрақты барысын
қамтамасыз етеді (жоспарлау, ұйымдастыру, реттеу, есептеу, ... ... ... ішкі ... ... бухгалтерлік есептілігін ... ... ... ... ... жоспарлық
көрсеткіштерден ауытқуларды, ... ... ... ... және т.б. ... пікір бойынша мұндай әдіс кезінде аудиттің әрекет ету аясы нақты
сипатқа ие болады. Бұл ... ... ішкі ... ... ... ... ... орындайтын тәуелсіз аудит ҚР
заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдардың уәкілетті органдары ... ... ... ... ... ... бақылау
орнына қолданбайды.
Жоғарыда жазылған ережелерге сәйкес еңбекке ақы төлеу ішкі аудиті
бухгалтерлік есеп және еңбекке ақы ... ... ... ... ... ҚР ... сәйкестілігі туралы объективті, нақыт және дәл
мәліметтерді ... ... ... ақы ... аудитінің тікелей міндеттерінің қатарына мыналарды
жатқызуға болады:
- қоғамның ішкі құжаттарына оның еңбекке ақы төлеу ... ... ... ... ... және ... талдауды
жүргізу;
- еңбекке ақы төлеу бойынша ... есеп ... ... бухгалтерлік есепте дұрыс, уақытылы, нақты ... ... ... ... ... ... тәртібіне бақылау;
- салық аспектісінде персоналмен есеп айырысу бойынша операциялардың дұрыс
көрсетілуіне бақылау ... ... мен ... есептеу
дұрыстығы);
- еңбеке ақы төлеуге арналған қаражаттарды жарату саласында бұзушылықтарды
анықтау мен жою уақытылығына бақылау;
- еңбек ... ... ... ... тарту
тәртібін бақылау;
- персоналдық санын оңтайландыру бойынша ... ... ... ... әзірлеу және ұсыну;
- еңбекке ақы төлеу және сыйақы беру нысандары мен ... ... ... ақы ... ... жұмысшылар және қызметкерлермен есеп
айырысуды тексерудің негізгі міндеті еңбекке ақы төлеу кезінде, оның ішінен
ақша ... қалу ... ... ... ... сақтау дұрыстығын
және еңбекке ақы төлеу бойынша бухгалтерлік есеп жүргізу дұрыстығын тексеру
болып ... ... өз ... ... мен ... ... Еңбекке ақы төлеу бойынша ішкі аудиттің негізгі әдістеріне
әдістерінің ... екі тобы ... ... ... ұйымдастыру әдістьері
және операцияларды тексерудің нақты әдістері шоттардың сальдосы және т.б.
[30]. Аудитті ... ... ... ... ... ... ... құжаттамалық тексеру, нақты тексеру, талдамалық тексеру,
аралас тексеру.
Операцияларды шоттардың сальдосын тексерудің нақты әдістері ... ... ... ... жеке ... ... ... сақтауды
тексеру, персоналды ауызша сұрау, сұрау салу, ... ... ... ... құжаттардың регистрінде көрсету), алынған ақпаратты
талдау және бағалау және басқалар және ... ... ... ... және ... есептің аудиттің уақытылы және сапалы жүргізу
үшін бухгалтерлік есептің шоттарында оларды көрсету кезінде және ... ... ... ... қажет.
Аудитті жоспарлау кезінде аудиторлық ... ... ... ... ... және тексеруді жүргізу үшін ақпарттық базаны
айқындау болып табылатындығын айта кету қажет.
Аудторлық тәуекел – бұл өз ... ... ... ... ... қорытынды жасаған, аудитор жоспарлаған тексерудің тиімсіздігі
тәуеклін бағалау.
Аудитті жүргізудің нақты ... ... үшін ... ... ... ... жалпы бастамалық аспектілерін жүйелі түрде
есепке алу ғана емес, оларға әсер ететін факторлардың ... ... Тек қана ... әдіс және ... факторларды кешенді бағалау
аудиторлық тәуекелді есептеу кезінде аудиттің қолдануға болатын жоспарын
құруға мүмкіндік береді.
Еңбекке ақы ... ... ... ... тексеру ұйымының
есептік саясатын бар екендігін нақтылау және еңбекке ақы төлеу ... ... ... табылады [26].
Бұдан әрі «Еңбекке ақы төлеу бойынша персоналмен есеп айырысу» шоты
бойынша талдамалық есеп көрсеткіштерін бас ... және ... ... бір ... ... ... қажет. Бұл үшін шот
бойынша сальдоны бас кітаптағы бірінші күнге және кәсіпорынның банасындаы
күнге есеп – ... ... ... ... ... ... әрі ... ақы төлеу бойынша қарыздарды ... бас ... ... және ... ... салыстыру қажет.
Содан кейін, бастапқы құжаттардың дұрыстығы зерделенеді, оларды
толтыру дұрыстығы, олардың жалақыны және еңбекақы ... ... ... және ... ... ... құжаттардың талаптарына сәйкес келу
дұрыстығы тексеріледі. Бұл ретте ерекше назар, жұмыс уақытын ... ... ... ... ... және ... ... бойынша басқа
бастапқы құүжаттарды тексеру кезінде ойдан шығарлыған (жалған) адамдарға
ақы төлеу фактілеріне ерекше ... ... ... Бұл үшін ... ... ... мен ... бастапқы әріптерінің
тізімдік құрамның есептік деректеріне сәйкес келуін тексеру қажет.
Сонымен қатар, бұрын ... ... ... ... ... есеп парақтар және бір реттік құжаттар) бойынша қайта
есептелген сомалар жоқ па ... ... ... келісім бойынша
жұмысқа қабылданған жұмысшылар мен ... ақы ... ... есеп
айырысуларға ерекше назар аудару қажет. Бұл құжаттар жалған ... ... не ... ... жұмыс үшін немесче орындалған жұмыстың көлемі
үшін ақы төленді, жұмыстың орындалған көлемі қандай ... ... ... ... көлемі осылардың барлығы анықталуы қажет. Қайта
есептеу және қадағалау жолымен ... ... және ... ... ... анықтау керек.
Еңбекті есептеу бойынша деректерді қорытындылау және ... ... ... ... қажет. Бастапқы құжаттарда көрсетілген
жалақы сомалары бұдан кейінгі есеп процесінде ... екі ... ... ... әр ... ... еңбекке ақы төлеу есептерін жүргізу үшін;
- шығындарды есепке алу объектілері бойынша өтініште көрсету үшін. Тексеру
кезінде еңбекақысынан ... ... ... анықтау керек,
біріншіден, кіріс салығын, алименттерді, сондай-ақ депоненттерімен есептін
негізділігін. Төлем ведомостары, депоненттік берешектің пайда болу күні ... ... саны және ... есеп айырысу сомалары
тексеріледі.
Тексерудің келесі сатысында еңбекке ақы ... ... ... ... ... айтқанда: іс бойынша есеп айырысулар, тарифтік
қойылымдар және окладтар; сыйақы төлеу жүйесі бойынша ... ... ... ... қалыпты жағдайларын ауытқуы үшін қосымша ақы
төлеу дұрыстығын, мерекелік және ... ... ... істегені үшін,
уақытша еңбекке жарамсыздығы үшін жәрдемақы жыл ... ... ... ... сыйақы тексерілу қажет. Сыйақыларды тексеру ... ... ... келісімде көрсетіліп ұйымның келісім-штаттарында
немесе мердігерлердің шешімінде бекітіледі (меншік иелері, ... ... ... ... ... ... жұмысшы бұдан бұрын
берілген аванстар мен шеттен тыс төлемдерді жою; ... ... ... ... ... ... ... және материалдық зардапты жою,
сондай-ақ несиеге сатып алынған тауарлар үшін берешектерді ... және ... ... ұйымдастыру және жүргізу, еңбекке ақы
төлеу қоры бойынша бухгалтерлік есеп ... ... ... ... қажет.
Аудитор кәсіпорынның басшылығына жалған немесе қателік фактілер
туралы хабарлау қажет және дұрыс емес ... жою ... ... ... ... ... ... аудитор аудиторлық қорытынды жасайды.
Стандарттарын қазақстандық ... ... ... тексеріліп отырған
ұйымның бухгалтерлік есептің мән-жайына және ішкі бақылау жүйесіне баға
беру ... Бұл ... ... көрсеткіштеріне әсер ететін қателердің
қайта пайда болуы болжамын анықтау үшін қажет. Мұндай ... ... ... ... көлемі жағынан анықталады.
«Аудиторлық қызмет туралы» ... ... ... ... ... ... ... есептілігінің дұрыстығы туралы пікірін
білдіру және бухгалтерлік ... ... ... ... ... келуі болып табылады [21].
Сонымен, ұйымдағы ішкі аудиттің ... ... мен ... ... ... бір ... шаруашылықты жүргізу шарттары өзгерткендіктен, бақылау ұйымды
басқарудың барлық деңгейлерінде бар негіздің сипатын иеленеді және ... ... ... бар ... ... ... барысын қамтамасыз
етеді (жоспарлау, ұйымдастыру, реттеу, есептеу, талдау);
-басқа жағынан ішкі аудит ... ... ... ... ... сәйкестігін тексеруге, сондай-ақ жоспарлық
көрсеткіштерден ауытқуларды, ... ... ... ... және т.б. ... ... бойынша мұндай әдіс кезінде аудиттің әрекет ету аясы нақты
сипатқа ие ... Бұл ... ... ішкі ... ... ... мамандандырылған ұйымдар орындайтын тәуелсіз аудит ҚР
заңнамасына сәйкес ... ... ... ... жүзеге
асыратын қаржылық (бухгалтерлік) есептің дұрыстығын ... ... ... ... ережелерге сәйкес еңбекке ақы төлеу ішкі аудиті
бухгалтерлік есеп және ... ақы ... ... ... құрамы мен
олардың ҚР заңнамасына сәйкестілігі ... ... ... және ... ұсыну болып табылады.
Еңбекке ақы төлеу аудитінің тікелей міндеттерінің ... ... ... ... ішкі ... оның ... ақы ... саласындағы қолданыстағы
заңнамаға сәйкестілігіне құқықтық ... және ... ... ... ақы төлеу бойынша персоналмен есеп айырысуға байланысты
операцияларды бухгалтерлік ... ... ... нақты көрсетілуіне
бақылау;
- бастапқы құжаттардың негізінде есептілікті құрастыру тәртібіне ... ... ... ... есеп айырысу бойынша операциялардың дұрыс
көрсетілуіне бақылау ... ... мен ... ... ... ақы ... ... қаражаттарды жарату саласында бұзушылықтарды
анықтау мен жою уақытылығына бақылау;
- ... ... ... материалдық жауапкершілікке тарту
тәртібін бақылау;
- персоналдық санын ... ... ... ... кестедегі
өзгерістерге сәйкес әзірлеу және ұсыну;
- еңбекке ақы төлеу және ... беру ... мен ... ... әзірлеу.
Еңбекке ақы төлеу бойынша жұмысшылар және қызметкерлермен есеп
айырысуды тексерудің негізгі міндеті ... ақы ... ... оның ... ... қалу кезінде нормативтік құқықтық актілерді сақтау ... ... ақы ... ... ... есеп ... дұрыстығын тексеру
болып табылады. Аудиторлар өз жұмысының әдістері мен есержелерін дербес
анықтайды. Еңбекке ақы ... ... ішкі ... ... әдістеріне
әдістерінің негізгі екі тобы жатады: жалпы аудитті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... сальдосы және т.б.
[22]. Аудитті ұйымдастыру әдістері мыналарды қамтиды: ... ... ... ... тексеру, нақты тексеру, талдамалық тексеру,
аралас тексеру.
Операцияларды ... ... ... ... ... мыналарды
қамти алады: қайта есептеу, жеке операцияларды тексеру, дұрыстығын сақтауды
тексеру, персоналды ауызша ... ... ... ... тексеру, бақылау
(бастапқы құжаттрадың құжаттардың регистрінде көрсету), алынған ақпаратты
талдау және бағалау және басқалар және ... ... ... жұмысын
бухгалтерлік және қаржылық есептің аудиттің уақытылы және ... ... ... ... ... оларды көрсету кезінде және шаруашылық-
қаржылық операциялардың дұрыстығын сақтау қажет.
Аудитті ... ... ... қызметтің негізгі элементі
аудиторлық тәуекелді бағалау және тексеруді жүргізу үшін ақпарттық базаны
айқындау болып табылатындығын айта кету ... ... – бұл өз ... клиенттің бухгалтерлік есеп
дұрыс деген қорытынды жасаған, аудитор ... ... ... бағалау.
Аудитті жүргізудің нақты жоспарын дайындау үшін аудиторлық тәуеклді
есептеу кезінде бақылаудың ... ... ... ... түрде
есепке алу ғана емес, оларға әсер ететін факторлардың жиынтығын алдын-ала
бағалау. Тек қана жүйелі әдіс және ... ... ... ... ... ... ... аудиттің қолдануға болатын жоспарын
құруға мүмкіндік береді.
Еңбекке ақы төлеу бойынша ... ... ... ... саясатын бар екендігін нақтылау және еңбекке ақы төлеу ... ... ... табылады.
Бұдан әрі «Еңбекке ақы төлеу бойынша персоналмен есеп айырысу» шоты
бойынша талдамалық есеп ... бас ... және ... ... бір ... ... анықтау қажет. Бұл үшін ... ... бас ... ... ... және ... банасындаы
күнге есеп – төлеу ведомостарының қорытынды сомаларымен ... ... әрі ... ақы ... ... ... ... бас кітаптағы көрсеткіштермен және ұйымның бухгалтерлік
есебімен ... ... ... ... ... дұрыстығы зерделенеді, оларды
толтыру дұрыстығы, олардың жалақыны және еңбекақы ... ... ... және төлеу бойынша нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес келу
дұрыстығы тексеріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... уақытын есептеу табельдерін және еңбекке ақытөлеу бойынша басқа
бастапқы құүжаттарды тексеру кезінде ойдан шығарлыған (жалған) ... ... ... ... ... ... қажет. Бұл үшін құжаттарды
зерделеп жұмысшыларың фамилиялалары мен аты-жөнінің бастапқы әріптерінің
тізімдік құрамның есептік ... ... ... ... ... ... бұрын есептелген бастапқы құжаттар (табельдер,
нарядтар, ... есеп ... және бір ... құжаттар) бойынша қайта
есептелген сомалар жоқ па анқытау ... ... ... ... ... ... мен ... ақы төлеу бойынша есеп
айырысуларға ерекше назар аудару қажет. Бұл ... ... ... ... не ... ... жұмыс үшін немесче орындалған жұмыстың көлемі
үшін ақы төленді, ... ... ... қандай құжаттармен расталады
есептелген жұмыс ақысының көлемі ... ... ... ... ... және қадағалау жолымен бастапқы ... және ... ... қателерді анықтау керек.
Еңбекті есептеу бойынша деректерді қорытындылау және топтастыру
дұрыстығына ... ... ... ... ... құжаттарда көрсетілген
жалақы сомалары бұдан кейінгі есеп процесінде жинақталып екі бағыт ... ... әр ... ... ... ақы ... ... жүргізу үшін;
- шығындарды есепке алу объектілері бойынша өтініште көрсету үшін.
Тексеру кезінде еңбекақысынан ұсталған сомалардың дұрыстығын анықтау
керек, біріншіден, ... ... ... сондай-ақ депоненттерімен
есептін негізділігін. Төлем ведомостары, депоненттік ... ... ... мен сомасы депоненттердің саны және ... есеп ... ... ... ... ... ақы ... дұрыстығын іріктеп
тексеру қажет, нақтылап айтқанда: іс бойынша есеп айырысулар, тарифтік
қойылымдар және ... ... ... жүйесі бойынша кәсіпорында сыйақы
төлеу дұрыстығын; жұмыстың қалыпты жағдайларын ауытқуы үшін ... ... ... ... және ... ... жұмыс істегені үшін,
уақытша еңбекке жарамсыздығы үшін жәрдемақы жыл ... ... ... ... ... ... қажет. Сыйақыларды тексеру басшының
бұйрығымен расталу қажет, келісімде көрсетіліп ұйымның келісім-штаттарында
немесе ... ... ... (меншік иелері, директорлар
кеңесі).
Аудитордың ерекше назарын мыналар қажет етді: ... ... ... ... мен шеттен тыс төлемдерді жою; есептік сомалар ... ... ... ... ... және ... ... жою,
сондай-ақ несиеге сатып алынған ... үшін ... ... және ... ... ... және жүргізу, еңбекке ақы төлеу
қоры бойынша бухгалтерлік есеп нысандарын толтыру ... көз ... ... ... жалған немесе қателік фактілер
туралы хабарлау қажет және дұрыс емес ... жою ... ... ... ... ... аудитор аудиторлық қорытынды жасайды.
Стандарттарын қазақстандық жобаларына ... ... ... отырған
ұйымның бухгалтерлік есептің мән-жайына және ішкі бақылау ... ... ... Бұл ... ... ... әсер ... қателердің
қайта пайда болуы болжамын анықтау үшін қажет. Мұндай бағалаудың негізінде
аудиторлық рәсімдердің мазмұны, көлемі жағынан анықталады.
3.2 Еңбекақы қорын ... ... ... ... ... ... резервтері. Бұл сұрақты ашу үшін 1-Т
‘’Еңбек ақы есебі ... есеп ... 1 ... ... ... қорының
тиімді пайдалануына баға беру үшін келесі кестені құрамыз. Осыған сәйкес
еңбек ақы қорының құрамын зерттейік. Ол үшін 1-Т ... ... ... ... 4 ... ... [2].
Өндірісте байқалған жарамсыз өнінді «Жарамсыз өнім туралы а (№ Е - 46
үлгімен), немесе бір ... ... ... өнім ... жасайды.
Егер жарамсыз өнімді бұған жазықсыз жөндесе, онда мұндай ... ... ... да, оған ... ... ... деген таңба
басылады.
Еңбек жағдайының өзгеруінен туындаған ... ... ... ... ... ... ... парағын (№ Е - 48
үлгіні) немесе ерекшелік белгілері (кағазға ... І ... ... ... ... жасалатын нарядтар толтырады. Нақты өндірім туралы негізгі
нарядтың немесе рапорттың номеріне сілтеме жасай отырып, қосымша ... ... жеке ... не ... жазады. Кәсіпорында төлену
себептері бойынша қосымша төлемдердігі ... ... ... ... ... ... бухгалтерия ауытқушылық себептерін
тауып, қажетті щаралар қабылдау цех (кәсіпорың) ... ... ... ... Мерзімнен тыс жұмыстар есебін мерзімнен тыс жұмыс істеген
адамның ... ... ... ... мен цех ... ... бар
мерзімнен тыс істелген жұмыстарға төлем төлеу үшін бухгалтерияға ... ... ... ... ... ... (№ Е – ... жүзеге асырады, оларда кідіріс уақытын, себептерін адамдарды,
төлем процеңті мен жұмысшы туралы мәліметтерді (тегін, аты, ... ... ... ... көрсетеді. Параққа цех бастығы қол қояды [2].
Еңбекке ақы төлеудің бірнеше нысандары бар, сол ... ... ... Жеке ... ... ... ... жүйеде еңбек төлемі
әрбір жұмысының жұмыс нәтижелеріне байланысты болады. Оған белгіленген ... ... ... ... ... ... анық тайды. Және
де жұмысшы еңбегінін төлемі жасап ... ... ... үшін сол бір ... ... ... асырылады. Бригадалық кесімді еңбек ... ... ... ... бригада, учаске жұмысының нәтижелері
бойынша анықтайды.
Еңбек ақы қоры статистика органдарының істегі нұсқауына ... ... ... ... ... ... ... қатар ұйым қаражаты есебінен
төленетін ақшалай және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қорының көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2011ж |2012ж ... (+,-) ... ... ... мың.тг |78767 |95714 |+16947 ... ... | | | |
|- ... түрде есептелген жалақы, |77545 |93883 |+16338 ... | | | |
|- ... ... есептелген жалақы, |1222 |1831 |+609 ... | | | ... с к е р т у – ... ... ... 28 ... 2012г. ҚР ... бюджет бойынша жоспарынан алынгын мәлімет мәлімет. ... ... ... және ... ... да ... кәсіпорынның тиімділігі еңбек ресурстарының болуы
мен пайдалануына байланысты. Еңбек ... ... ... ... ... мен ... бар адамдарды жатқызады. Қоғамның
еңбек ... ... ... және ... ... пайдалану деңгейне
кәсіпорын қызметінің негізгі көрсеткіштерінің шамасы ... ... ... үшін ... ... ... шешу керек:
-қоғамның мамандармен қамтамасыз етілуін және олардың ... ... ... ... ... есептеу және бір жұмысшының еңбек
өнімділігіне әсер еткен факторлардың шамасын ... ... ... бойынша;
еңбек сыйымдылығына баға беруі еңбек өнімділігінің өсу резервтерін шешу.
Жұмыс уақытының тиімді ... ... ... ақы ... ... ... ... қызметкер категориясы
бойынша және орташа жылдық қызметкердің еңбек ақысы бойынша;
- еңбек ақы ... ... ... ... ... өнімнің өсу резервтерін шешу [29].
«Сарапшы аграрлық компания» ЖШС өндіру жөніндегі жоспардың орындалуы
басқа керекті ... қоса адам ... ... ... ... сай келуіне байланысты болады. «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС
бүкіл қызметкері екі топқа бөлінеді:
- өнеркәсіптік-өндірістік;
- ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге
- жұмысшылар;
- қызметкерлер жатады [6].
Осы себептен еңбек жөніндегі ... ... ... ... күшімен қамтамасыз етілуін талдаудан басталады. Мұның өзі
бүкіл қоғам филиалы бойынша ... ... ... ... ... ... ... жылғы көрсеткіштермен
салыстыру арқылы жүргізіледі. «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС ... етіп ... ... қызметкерлердің жалпы орташа тізімдік санын
өткен жылмен салыстыру ... ... ... және ... ... бойынша қызметкердің саны өндіріс көлемінің және ... ... ... ... ... ... аграрлық компания»
ЖШС жұмыс күшімен қамтамсыз етілуін төменде талданатын ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның еңбек
ресурстарымен қамтамасыз етілун бағалаудан бастайды.
Кесте 3
«Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның ... ... ... ... ... |2011 |2012 ... ... %-мен|
|1 | Жұмысшылар |152 |158 |6 |
|2 ... |26 |30 |4 |
| ... |178 |188 |10 ... с к е р т у - ... ... компания» ЖШС-ның еңбек кадрлар |
|бөлімінен алынған ақпарат ... ... ... отырғандай, есепті жылы персоналдың орташа жылдық
саны өткен жылмен салыстырғанда 10 ... ... ... ... ... 6 адамға және қызметкерлер санының 4 ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда есепті
жылы еңбек ресурстарының көбеюі байқалады.
Талдау кезінде ... ... ... ... өзгерісін
зерттеуден бастау қажет. Ол келесі кестеде көрсетілген.
Кесте 4
еңбек ресурстары құрылымының өзгерісі
| ... ... |2011 |2012 ... (+,-) ... | | | | |
| | ... |% |адам |% |адам |% |
|1 ... ... |178 |100 |188 |100 |+10 |- |
| ... саны | | | | | | |
| ... ... : | | | | | | |
| ... |152 |85,3 |158 |84,04 |+6 |-1,26 |
| |- ... |26 |14,6 |30 |15,9 |+4 |+1,3 |
| ... | | | | | | |
| |- ... |10 |5,6 |12 |6,3 |+2 |+0,7 |
| |- ... |13 |7,3 |14 |7,4 |+1 |+0,1 |
| |- ... қызметкерлер |3 |1,6 |4 |2,1 |+1 |+0,5 ... с к е р т у - ... ... ... ЖШС-ның еңбек кадрлар |
|бөлімінен алынған ... ... ... ... ... ... ... және
көмекші деп бөлуге болады.
Кесте 5
кәсіпорын жұмысшыларының құрамы
|Көрсеткіштер аталуы ... ... (+,-) |
| |2011 |2012 | ... орта ... |158 |+6 ... ... ,адам | | | |
|- ... адам |142 |148 |+6 |
|% ... |93,4 |93,6 |+0,2 |
|- ... адам |10 |10 |- |
|% ... |6,5 |6,3 |-0,2 ... с к е р т у - «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның еңбек кадрлар ... ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың саны 6
адамға ұлғайған, көмекші жұмысшылардың саны өзгеріссіз қалды. ... үлес ... ... 148 ... немесе 93,4%-дан 93,6% дейін
көбейген.
Кесте 6
жұмыс күшінің қозғалысы
|№ | ... |2010 |2011 |
|1 ... орта ... саны жыл ... |178 |188 |
|2 ... ... |12 |10 |
|3 ... ... |12 |- |
| ... ішінде: | | |
| | -өз ... |- |- |
| | ... ... үшін |12 |- |
|4 ... ... | | |
| ... бойынша |0,067 |0,053 |
| ... шығу ... |0,067 |- |
| ... ... |0,067 |- ... с к е р т у - «Сарапшы ... ... ... ... ... ... алынған ақпарат ... ... ... ... үшін ... көрсеткіштердің
динамикасын анықтаймыз және есептейміз:
1. жұмысшыларды ... ... ... ... ... = 10/188= 0,053
2. шығу бойынша коэффициенті (Кв):
Кв1 = ... ... ... ... = ... кесте мәліметтері бойынша кәсіпорында жұмыскерлерді қабылдау
мен шығу көрсеткіштері өткен жылмен салыстырғанда ... ... ... қабылдау айналысы 2012ж салыстырғанда -0,014 пунктке азайған.
Еңбек ресурстарын пайдалануды толық бағалау үшін ... ... бір ... жұмыс істелген уақытты және жұмыс ... ... ... ... ... ... ... уақытын пайдалану көрсеткіші
|№ |Көрсеткіштер |2011 |2012 ... |
| | | | |(+,-) |
|1 ... ... тізімдік саны, |178 |188 |+10 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... ... күн |44500 |47000 |+3500 |
| |(1*5) | | | |
|3 ... ... адам-сағаттар саны, |356000 |376000 |+20000 |
| ... (1*5*6) | | | |
|4 |1 ... ... ... ... |2000 |2000 |- |
| |сағ. (5*6) | | | |
|5 |1 ... ... ... ... |250 |250 |- |
| ... күн | | | |
|6 ... күнінің ұзақтығы, сағ |8,0 |8,0 |- ... с к е р т у - ... ... ... ... ... ... бөлімінен|
|алынған ақпарат ... ... ... ... ... қоры ... ұзарған.
Егер 2006 жылы атқарылған жұмыс күндері саны 44500 ... тең ... ... жылы ол +3500 ... ұзарған яғни 47000 сағатқа теңесті. Бұл
жұмыскерлер саны мен жұмыс жылы ұзақтылығының ұзаруына ... ... ... ... ... пайдалануын сипаттайтын барлық көрсеткіштер
жоғарлаған.
Еңбек өнімділігінің артуы ... ... ... ... ... ... ... 2 бағытта жүргізіледі.
-жұмыс уақытын жоғалтуларды ашу;
- оны тиімсіз пайдалануы.
Негізгі мәліметтер көздері талдау жүргізу үшін 1-Т ... ақы ... есеп ... 5 ... ... Бұл есеп ... ... уақытын
пайдалану жөніндегі мәліметтер көрсетіледі [19].
Еңбек өнімділігі өндіріс тиімділігін арттырудың және ... ... ... ... факторы болып табылады. Еңбек өнімділігі
дегеніміз - ... ... ... шығарылған өнім
көлемі, ал оған кері көрсеткіш өнімнің еңбек сыйымдылығы ... ... ... ... ... ... бойынша
- натуралды (заттай) көрініс бойынша көрсетіледі.
Еңбек өнімділігінің артуы объективті заңдардың бірі болып табылады.
Еңбек өнімділігінің ... - ... ... яғни ... ... өнімділігінің өсуіне тәуелді.
Қоғамның жұмысының өндіріс тиімділігін арттыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуі бойынша тапсырманың орындалу дәрежесін анықтау;
- еңбек өнімділігінің өсуі бойынша тапсырманың орындалу және өнімінің ... ... ... ... ... әсер ... факторларды
анықтау;
- еңбек өнімділігінің өсу резервтерін шешу, табу және ... ... ... ... ... ... өсуі ... жоспарды өңдеу кезінде
негізгі көрсеткіш 1 жұмысшының ... ... ... өнімділігі болып
табылады. Еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... ... қолданылады. Жалпылама көрсеткіштерге бір жұмысшының
орта ... орта ... және орта ... ... жатады. Жеке
көрсеткіштер – бұл өнім данасын шығаруға ... ... ... ... ... жылдық өндіруіне әсер ететін негізгі факторлар:
- бір жұмысшымен атқарылған күндер ... ... ... ... бір жұмысшының орташа сағаттық өндіруі.
Кәсіпорынның қажетті еңбек ресурстарымен жеткілікті ... ... ... ... ... өнімділігінің жоғары деңгейі өнім
көлемін ұлғайту және өндіріс тиімділігін көтеруде маңызы зор [27].
Еңбек өнімділігінің өсуіне ... ... ... әсерін
талдау үшін келесі кесте мәліметтерін пайдаланамыз.
Кесте 8
жұмысшының орта жылдық ... ... үшін ... ... ... |2011ж |2012ж ... ... |
|№ | | | |(+;-) ... ... өнім ... мың ... ... ... |1,85 |
| |тг | | | | |
|2 ... ... ... |158 |+6 |1,04 |
| ... адам | | | | |
|3 |1 ... ... ... |950,47 |1692,7 |+742,23 |1,78 |
| |ЕӨ, мың тг. (1/2) | | | | |
|4 |Бір ... ... ... |39500 |+1500 |1,03 |
| ... ... ... | | | | |
| |(2*8) | | | | |
|5 |Бір ... жұмысшылармен жұмыс|304000 |316000 |+12000 |1,03 |
| ... ... ... | | | | |
| |(2*8*9) | | | | |
|6 ... ... ... (1/4), ... |6770,8 |+2969 |1,78 |
| |тг | | | | |
|7 ... ... ... (1/5), |4752,3 |8463,5 |+3711,2 |1,78 |
| |тг | | | | |
|8 ... ... ... |250 |250 |- |- |
|9 ... ... ... сағат|8,0 |8,0 |- |- ... с к е р т у - ... ... ... ... ... бөлімінен |
|алынған ақпарат ... ... ... және ... саны ... негізгі
факторлардың өткізілген өнім көлеміне әсерін ... ... ... және ... саны ... ... өнім
көлеміне әсерінің көрсеткіштері
мың.тенге
|№ |Көрсеткіштер |2010 ж |2011 ж ... ... ... өнім ... |144472,0 |267447,0 ... |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |811,64 |1422,59 |+610,95 |
|3 ... саны, адам |178 |188 |+10 |
|4 ... өнім ... |- ... ... |
| ... мың.тг | | | |
| ... ... |- ... ... |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... санының өзгеруі, |- |8116,4 |+8116,4 |
| ... | | | |
Е с к е р т у - ... ... компания» ЖШС-ның бухгалтерлік бөлімінен
алынған ақпарат
Өткізілген өнім ... ... ... ... ... болды:
1.Еңбек өнімділігінің өзгеруінен:
∆ӨК= (ЕӨ есеп – ЕӨ баз) * Чесеп=(1422,59 – 811,64)*188= +114858,6мың тг.
2.Жұмыскерлер санының өзгеруінен:
∆ӨК=(Ч есеп - Чбаз) * ЕӨ есеп ... = 8116,4 мың ... ... ... 114858,6 + 8116,4 = 122975 ... ... есепті жылы 1422,59 мың тг. өскен. Өткізілген өнім көлемі
есепті жылы өткен ... ... 122975,0 тг ... ... ... ... өсуі арқасында +114858,6 тг, ал ... ... ... +8116,4 мың тг. ... жұмысты жаза отырып келесі ... ... ... өмір сүруінің алғы шарты ... ... ... ... үшін ... ... ... және басқа да құндылықтар
жасауға бағытталған адам қызметі. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбекақы
төлеу, ... ... ... және қорғау саласындағы саясат
түбірінен өзгереді.
Мемлекеттік, жұмыс берушілерге еңбекақы төлеу мөлшерін ... ... ... бере ... бұрын қолданылып келген еңбекақының ең жоғары
мөлшерін шектеуден бас тартты. Сонымен бір ... ... ... ... үшін ... ең төменгі еңбекақы заңдылық тұрғыдан
бекіту жолымен оны төлеуді төменгі деңгейін белгілейды. Мекемеде ... ... ... ... ... айналу процесін
бейнелейды. Еңбекақының қабылданған осы үлгісі мен оны ... және ... ... еспетеу тәсілі еңбекті бағалау мен ... ... ... жай және ... ... істейтін әр түрлі санаттағы
қызметкерледің төлемдеріндегі қажетті ... ... ... ... және оған ақы ... ... ... мен қызметкерледің
арасындағы қарым-қатынасқа ықпалын тигізеді. ... ... ... ... ... Ол өте ... әрі белгілі бір
экономикалықбілімді қажет ететін жұмыс.
Жұмыс беруші мен ... ... ... ... сондай-ақ
еңбекақыы мөлшерлеу мен төлеу мәселелері Қазақстан Республикасының Еңбек
кодексімен реттеледі.
Жалпы жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... деп ... екі ... ... еңбекақы жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, ... ... ... жылдар үшін үстеме, кесімді ақы алушыларға үдемелі
бағалаулар бойынша қосымша ақы, сыйақылар және мерзімнен тыс ... ... ... ... ... ... үшін ... жұмыстан шыққандағы
төленетін ақща, мемлекеттік, қоғамдық жұмыстарды ... үшін ... жас ... ... ... ... ... төлемдер
жатады.
Негізгі және қосымша еңбекақылар еңбекақы қорын құрайды.
Тәжірибе жүзінде еңбекақыны ... ... екі ... ... және ... ... ... жай мерзімді, мерзімді сыйақылық түрлері бар.
Кесімді еңбекақы 5 ... ... ... кесімді;
- кесімді сыйақылық;
- үдемелі кесімді;
- аккордтық;
- жанама кесімді.
Қызметкерлерге есептелген еңбекақыдан мынандай ... ... ... ... жеке ... ... орындаушы
қағаздар бойынша, сонымен бірге жұмысшының жазбаша келісімі ... ... ... ... ... келісімінің еңбекақы
есебінде төленген авансты қайтару үшін (артық төленген соманы қайтару үшін)
және т.б. жағдайларда ұстап ... ... ... ... Салық кодексі негізінде
жүргізіледі. ... ... қоры мен жеке ... ... міндетті салық
түріне жатады. Еңбекақыдан 10% мөлшерінде ұсталады. Жеке табыс салығы 3120
шотында, зейнетақы ... ... ... 3220 ... ... пен ... сақтандыру еңбекақыдан ұсталынбайды,
тек еңбекақы ... ... ... ... пен ... ... ... 3210, 3110 шоттарында жүргізіледі. Бұл
салық түрлері төменгі айлық есептік көрсеткішке салынбайды. Қазіргі ... ... ... ... ... – 17 439 ... ... есептік
көрсеткіш – 1618 теңгені құрайды.
Еңбек пен ... ... үшін ... алғашқы құжаттар: жеке
карточка, жұмыс уақытын есептеу табелі, есептеу ведомосі, ... ... ... ... ... ... ... – құқықтық актілерге
сәйкес жүргізіледі, салықтары ... ... ... демалысқа
шығу ақысы мен еңбекке жарамсыздығына байланысты жұмыста ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... бухгалтериядағы есепті жүргізу
компьютерленген жүйеге көшкен. Қызметкерлердің еңбекақысын ... ... ... ... ... іске ... «1С:Бухгалтерия»
программасында еңбекақы есептеу былай көрінеді: «Меню-Журналы-Заработная
плата». ... одан ... ... ... ... ... ... жүргізу уақыт жағынан тиімді.
Еңбекақыға қатысты есептеулердің бәрі дербес ... ... ... ... ... ... тірі ... тиімділігін жалпылауыш көрсеткіш болып зерттелінген геодезиялық
жұмыстар көлемінің жұмыскерлер санына қатынасын білдіретін өнімділік деп
түсіндіріледі.
Жұмыскерлердің ... ... ... ... ... ... Жұмыскерлер еңбек өнімділігінің болжамын орындау;
- Еңбек өнімділігіне негізгі факторлар ықпалын есептеу;
- Еңбек өнімділігінің өсу ... ... саны мен ... ... ... ... ... жұмыскерлер саны мен бағаның өзгеруі өндірілген өнім
көлемін өсуіне қалайша әсер ... ... ... ... ... ... өсу қарқыны
(101,5%)еңбек өнімділігінің өсу қарқынынан төмен(118,5%), бұл әрине қалыпты
жағдай болып саналады.
Менің ... ... ... ... ... ЖШС ... ... компания коммерциялық ЖШС коммерциялық ұйым болып табылады ... ... ... ... болып кіріс алу ... ... ... үшін ЖШС ... қызмет түрлерін жүзеге
асырады: ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, қайта ... және ... ... ... заңнамасымен тыйым салынбаған өзге де
қызмет түрлерін жүзеге асыра ... заң ... ... ... ... ... тек лицензия негізінде ғана ... ... ... «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның еңбекақы төлеу бойынша
бухгалтерлік есебі мен ішкі ... ... және ... ... ... ... отырып, осы жұмыста
қарастырлыған келесідей ... ... атап ... басшылардың, мамандардың және қызметкерлердің негізгі жалақылары
лауазымдық ... ... ... ... негізделгендігін;
- міндетті құқықтар мен жауапкершілік шеңберінде қарастырылған жұмысшының
қызметтік ... ... әр ... ... мамандар мен
қызметкерлердің біліктілік анықтамалығы негізінде ... ... ... ... ... қаржылық қызметін тексеруді
Қоғамның оған уәкілеттік берген лауазымды тұлғалары немесе қажет болған
жағдайда ... ... ... ... жүзеге асырады.
«Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның қаржылық қызметін бақылауды ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы
мүмкін.
Еңбек тиімділігінің дәрежесін анықтаудың басты мақстаты персоналдың
жұмыс нәтижелігін жоғарлату, оның ... ... ... ... асыруға көмектесу, жұмысқа байланысты шешімдер қабылдауға қажетті
ақпараттармен ... мен ... ... ету болып табылады.
Сонымен қызметкердің жұмыс нәтижелігін ... ... ... ... ... яғни пайда табуға болады.
«Сарапшы аграрлық компания» ЖШС басшылығына төмендегідей ... ... ... ... ... ... ету үшін еңбекақы
есептеудің барлық формаларын қолдану;
-Қаржылық ... ... көз ... ... ішкі ... жүргізуді;
-Қазақстан нарықтық экономика жағдайында көп қолданылатын екінші ... ... 7.7» ... ... 8.0» ... ... пайдалану үшін «Банк-клиент» бағдарламасын ... ... ... есеп ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің
еңбекақы төлеуде ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің жалақылардан ұсталымдарды
ұстап қалу мен жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1) «Болашақ іргесін бірге қалайыз» Қазақстан Республикасы Президентінің
Жолдауы 28.01.2012ж.
2) «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... заңы № 234 ... ... ... «Салық және бюджетке төленетін басқа міндетті
төлемдер туралы» заңы, 12 маусым 2001ж., № 209-11 (Салық кодексі).
4) Файл ... ... 25-31 июля ... Кеулімжаев Қ.К., Ажибаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., ... ... ... ... Экономика, 2001. – 108б.
6) Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. ... есеп ... ... ... ... 2006ж.
7) Нұрғалиев Р.Н. «Аралық қаржылық есеп». Қарағанды қ. 2005ж.
8) «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның Есеп ... ... ... ... ЖШС-ның Жарғысы
10) «Сарапшы аграрлық компания» ЖШС-ның Жалпы ережесі
11) Бухгалтер Хабаршысы/ №1(1), ... ... плюс ... №7 (87), ... ... ... №1, 1 ... -2009ж.
14) Абленов Д.О. «Қаржылық ... және ... ... /оқу құралы,
Алматы-2007ж.
15) Абленов Д.О. «Аудит негіздері»/оқулық, ... ... Ю.А. ... ... ... ... ... есебі: оқулық/ В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова,Д.А.Фурсова;
Т.Рысқұлов қазақ экон.унив-ті–Алматы:Экономика,2005ж.
18) Балабанов И.Т. Анализ и планирование хозяйствующего субъекта: ... и ... ... С.Б Белобжецкий И.А Экономический анализ деятельности
предприятий и объединений. Учебное ... – М: ... и ... ... ... Б.С. ... ... Астана-2008ж.
21)Ковалев В. В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций.
Анализ отчетности. –2 – е изд., ... и доп. – М.: ... ... ... М.И. «Финансовое состаяние предприятия»,М.2001г.
23) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... Департаменті Бухгалтерлік есептің сатандарттары және
әдістемелік ұсынымдары. Алматы: ... ... ... ... М.Л. ... аудита»,Москва-2000г.
25) Мырзалиев Б.С., Сәтмырзаев А.А., Әбдішүкіров Р.С. ... ... және ... /оқу ... ... ... А. С. «Бухгалтерско – аудиторский портфель» - М.: Соминтэк,
385с.
27) Шеремет А. Д. Сайфулина Р.С. ... ... ... ... ... Бочаров В.В. Финансовый анализ.–СПб:Питер,2002-240б.
29) Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: - 2–е ... и доп. – ... ... 1998-498б.
30) Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. «Кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау» /оқу құралы,Алматы-2001ж.
31) Безруких П. С., ... Н. Г., ... В. ... ... Учебник /
Под ред. П. С. Безруких – М.: Бух. Учет, 1994 – 520 ... ... В.К., ... Т.Ғ., ... В.В., Шмидт О.И.
«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», ... ... В.Л. ... ... ... ... есеп»
Оқулық/ Алматы,2005ж.
34) Әжібаев З.Н. Аудит негіздері: Оқулық – Алматы; Экономикалық 2006ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
Еңбекақы есебін ұйымдастыру54 бет
Еңбекақы жүйесі және оның түрлері мен нысандары. Еңбекақы есебін ұйымдастыру62 бет
Еңбекақы төлеу шығыстарының аудиті мен талдауы51 бет
Еңбекақы қоры мен ұйымның экономикалық көрсеткіштерінің99 бет
Еңбекақы ұғымы және еңбекақыны есептеу тәртібі36 бет
ЖШС «КАНТ - ЭЙР»-дің шаруашылық субьектілік ұйым есебі мен бухгалтерия құрылысы98 бет
Нарықтық экономикадағы еңбекақы60 бет
Еңбек есебі35 бет
Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь